Sarga 6

Verse 1

गते पुरोहिते रामः स्नातो नियतमानसः।सह पत्न्या विशालाक्ष्या नारायणमुपागमत्।।2.6.1।।

ପୁରୋହିତ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ରାମ ସ୍ନାନ କରି ନିୟତମନ ହୋଇ, ବିଶାଳନେତ୍ରା ପତ୍ନୀ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ଶ୍ରୀନାରାୟଣଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ଗଲେ।

Verse 2

प्रगृह्य शिरसा पात्रीं हविषो विधिवत्तदा।महते दैवतायाज्यं जुहाव ज्वलितेऽनले।।2.6.2।।

ତେବେ ବିଧିମତେ ହବିଷ୍ୟର ପାତ୍ରକୁ ଶିରୋପରି ଧରି, ଜ୍ୱଳିତ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ମହାଦେବତା (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କୁ ଘୃତାହୁତି ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 3

शेषं च हविषस्तस्य प्राश्याशास्यात्मनः प्रियम्।ध्यायन्नारायणं देवं स्वास्तीर्णे कुशसंस्तरे।।2.6.3।।वाग्यत स्सह वैदेह्या भूत्वा नियतमानसः।श्रीमत्यायतने विष्णो श्शिश्ये नरवरात्मजः।।2.6.4।।

ସେ ତାହାର ଯଜ୍ଞହବିଷର ଶେଷ ଭାଗ ପ୍ରାଶନ କରି, ନିଜ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲା; ଦେବ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ସୁସଜ୍ଜିତ କୁଶଶୟ୍ୟାରେ ଶୟନ କଲା।

Verse 4

शेषं च हविषस्तस्य प्राश्याशास्यात्मनः प्रियम्।ध्यायन्नारायणं देवं स्वास्तीर्णे कुशसंस्तरे।।2.6.3।।वाग्यत स्सह वैदेह्या भूत्वा नियतमानसः।श्रीमत्यायतने विष्णो श्शिश्ये नरवरात्मजः।।2.6.4।।

ସେ ବୈଦେହୀଙ୍କ ସହିତ ବାକ୍-ସଂୟମ ଧାରଣ କରି, ନିୟତମନ ହୋଇ, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମଙ୍ଗଳମୟ ଆୟତନରେ ଶୟନ କଲା।

Verse 5

एकयामावशिष्टायां रात्र्यां प्रतिविबुद्ध्य सः।अलङ्कारविधिं कृत्स्नं कारयामास वेश्मनः।।2.6.5।।

ରାତିର ଏକ ଯାମ ମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିବାବେଳେ ସେ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇ, ନିଜ ଭବନର ସମଗ୍ର ଅଲଙ୍କାର-ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଇଲା।

Verse 6

तत्र श्रृण्वन्सुखा वाच स्सूतमागधवन्दिनाम्।पूर्वां सध्यामुपासीनो जजाप यतमानसः।।2.6.6।।

ସେଠାରେ ସୂତ, ମାଗଧ ଓ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କ ସୁମଧୁର ବାଣୀ ଶୁଣି, ସେ ପ୍ରାତଃସନ୍ଧ୍ୟା ଉପାସନା କଲା ଏବଂ ନିୟତମନରେ ଜପ କଲା।

Verse 7

तुष्टाव प्रणतश्चैव शिरसा मधुसूदनम्।विमलक्षौमसंवीतो वाचयामास स द्विजान्।।2.6.7।।

ଶିର ନମାଇ ସେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲା; ନିର୍ମଳ କ୍ଷୌମବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି, ସେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧିକର ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରାଇଲା।

Verse 8

तेषां पुण्याहघोषोऽथ गम्भीरमधुरस्तदा।अयोध्यां पूरयामास तूर्यघोषानुनादितः।।2.6.8।।

ତେବେ ସେମାନଙ୍କ “ପୁଣ୍ୟାହ! ପୁଣ୍ୟାହ!” ବୋଲି ଗମ୍ଭୀର ମଧୁର ଘୋଷ—ବାଦ୍ୟନାଦରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ—ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରିଦେଲା।

Verse 9

कृतोपवासं तु तदा वैदेह्या सह राघवम्।अयोध्यानिलयश्श्रुत्वा सर्वः प्रमुदितो जनः।।2.6.9।।

ତେବେ ବୈଦେହୀ ସହିତ ରାଘବ ଉପବାସ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।

Verse 10

ततः पौरजनस्सर्वश्श्रुत्वा रामाभिषेचनम्।प्रभातां रजनीं दृष्ट्वा चक्रे शोभयितुं पुरीम्।।2.6.10।।

ତାପରେ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ପୌରଜନ, ରାତି ପ୍ରଭାତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ନଗରକୁ ଶୋଭାୟିତ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 11

सिताभ्रशिखराभेषु देवतायतनेषु च।चतुष्पथेषु रथ्यासु चैत्येष्वट्टालकेषु च।।2.6.11।।नानापण्यसमृद्धेषु वणिजामापणेषु च।कुटुम्बिनां समृद्धेषु श्रीमत्सु भवनेषु च।।2.6.12।।सभासु चैव सर्वासु वृक्षेष्वालक्षितेषु च।ध्वजा स्समुच्छ्रिताश्चित्राः पताकाश्चाभवंस्तदा।।2.6.13।।

ଶ୍ୱେତ ମେଘାବୃତ ପର୍ବତଶିଖର ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେବାଳୟମାନେ, ଚତୁଷ୍ପଥ ଓ ମୁଖ୍ୟ ରଥ୍ୟାମାନେ, ଚୈତ୍ୟବୃକ୍ଷ ଏବଂ ଅଟ୍ଟାଳିକାମାନଙ୍କ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୱଜା-ପତାକା ସ୍ଥାପିତ ହେଲା।

Verse 12

सिताभ्रशिखराभेषु देवतायतनेषु च।चतुष्पथेषु रथ्यासु चैत्येष्वट्टालकेषु च।।2.6.11।।नानापण्यसमृद्धेषु वणिजामापणेषु च।कुटुम्बिनां समृद्धेषु श्रीमत्सु भवनेषु च।।2.6.12।।सभासु चैव सर्वासु वृक्षेष्वालक्षितेषु च।ध्वजा स्समुच्छ्रिताश्चित्राः पताकाश्चाभवंस्तदा।।2.6.13।।

ନାନା ପଣ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ବଣିକମାନଙ୍କ ଆପଣଗୁଡ଼ିକରେ ଏବଂ ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ସମୃଦ୍ଧ, ଶ୍ରୀମନ୍ତ ଭବନଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ଅଭିଷେକୋତ୍ସବ ପାଇଁ ଶୋଭାବର୍ଦ୍ଧକ ଅଲଙ୍କାର ସଜାଗଲା।

Verse 13

सिताभ्रशिखराभेषु देवतायतनेषु च।चतुष्पथेषु रथ्यासु चैत्येष्वट्टालकेषु च।।2.6.11।।नानापण्यसमृद्धेषु वणिजामापणेषु च।कुटुम्बिनां समृद्धेषु श्रीमत्सु भवनेषु च।।2.6.12।।सभासु चैव सर्वासु वृक्षेष्वालक्षितेषु च।ध्वजा स्समुच्छ्रिताश्चित्राः पताकाश्चाभवंस्तदा।।2.6.13।।

ତେବେ ସମସ୍ତ ସଭାମଣ୍ଡପରେ ଏବଂ ଦୂରରୁ ଦୃଶ୍ୟମାନ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ଉପରେ ଚିତ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଜଗୁଡ଼ିକ ଉଚ୍ଚରେ ଉତ୍ତୋଳିତ ହେଲା; ସର୍ବତ୍ର ପତାକାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଦେଲେ।

Verse 14

नटनर्तकसङ्घानां गायकानां च गायताम्।मनः कर्णसुखा वाच श्शुशृवुश्च ततस्ततः।।2.6.14।।

ଏଠି ସେଠି ନଟ-ନର୍ତ୍ତକମାନଙ୍କ ଦଳ ଓ ଗାୟକମାନେ ଗାଉଥିବାବେଳେ ମନ ଓ କାନକୁ ସୁଖଦ ମଧୁର ବାଣୀ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।

Verse 15

रामाभिषेकयुक्ताश्च कथाश्चक्रुर्मिथो जनाः।रामाभिषेके सम्प्राप्ते चत्वरेषु गृहेषु च।।2.6.15।।

ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ସମୀପ ଆସିବା ସହ, ଚତ୍ୱରମାନେ ଓ ଘରମାନେ ଲୋକେ ପରସ୍ପର କଥାହୋଇ, ଆସନ୍ତା ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ।

Verse 16

बाला अपि क्रीडमाना गृहद्वारेषु सङ्घशः।रामाभिषवसंयुक्ताश्चक्रुरेवं मिथः कथाः।।2.6.16।।

ଘରଦ୍ୱାରମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଦଳେ ଦଳେ ଖେଳୁଥିବା ଶିଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଏଭଳି ପରସ୍ପର କହୁଥିଲେ।

Verse 17

कृतपुष्पोपहारश्च धूपगन्धाधिवासितः।राजमार्गः कृतः श्रीमान्पौरै रामाभिषेचने।।2.6.17।।

ରାମାଭିଷେକ ପାଇଁ ପୌରମାନେ ରାଜମାର୍ଗକୁ ଶ୍ରୀମୟ କଲେ—ପୁଷ୍ପୋପହାର ଛିଟାଇ ଏବଂ ଧୂପର ସୁଗନ୍ଧରେ ସୁବାସିତ କରି।

Verse 18

प्रकाशकरणार्थं च निशागमनशङ्कया।दीपवृक्षां स्तथा चक्रुरनु रथ्यासु सर्वशः।।2.6.18।।

ରାତି ପଡ଼ିଯିବ ବୋଲି ଶଙ୍କା କରି, ପ୍ରକାଶ ପାଇଁ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ରଥ୍ୟାରେ ସର୍ବତ୍ର ‘ଦୀପବୃକ୍ଷ’ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 19

अलङ्कारं पुरस्यैवं कृत्वा तत्पुरवासिनः।आकाङ्क्षमाणा रामस्य यौवराज्याभिषेचनम्।।2.6.19।।समेत्य सङ्घशस्सर्वे चत्वरेषु सभासु च।कथयन्तो मिथस्तत्र प्रशशंसुर्जनाधिपम्।।2.6.20।।

ଏଭଳି ନଗରକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରି, ପୁରବାସୀମାନେ ରାମଙ୍କ ଯୁବରାଜ୍ୟାଭିଷେକକୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷାରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।

Verse 20

अलङ्कारं पुरस्यैवं कृत्वा तत्पुरवासिनः।आकाङ्क्षमाणा रामस्य यौवराज्याभिषेचनम्।।2.6.19।।समेत्य सङ्घशस्सर्वे चत्वरेषु सभासु च।कथयन्तो मिथस्तत्र प्रशशंसुर्जनाधिपम्।।2.6.20।।

ସମସ୍ତେ ଦଳଦଳ ହୋଇ ଚତ୍ୱର ଓ ସଭାଗୃହମାନଙ୍କରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ; ସେଠାରେ ପରସ୍ପର କଥା କହି କହି ମନୁଷ୍ୟାଧିପତି ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।

Verse 21

अहो महात्मा राजाऽयमिक्ष्वाकुकुलनन्दनः।ज्ञात्वा यो वृद्धमात्मानं रामं राज्येऽभिषेक्ष्यति।।2.6.21।।

ଆହୋ! ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁକୁଳର ଆନନ୍ଦ ଏହି ମହାତ୍ମା ରାଜା, ନିଜେ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇଛି ବୋଲି ଜାଣି, ରାମଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରି ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷିକ୍ତ କରିବେ।

Verse 22

सर्वेप्यनुगृहीता स्मो यन्नो रामो महीपतिः।चिराय भविता गोप्ता दृष्टलोकपरावरः।।2.6.22।।

ଆମେ ସମସ୍ତେ ନିଶ୍ଚୟ ଅନୁଗୃହୀତ; କାରଣ ଲୋକର ପରା-ଅପର ଅବସ୍ଥା ଜାଣୁଥିବା ରାମ ଦୀର୍ଘକାଳ ଆମର ମହୀପତି ଓ ରକ୍ଷକ ହେବେ।

Verse 23

अनुद्धतमनाः विद्वान्धर्मात्मा भ्रातृवत्सलः।यथा च भ्रातृषु स्निग्धस्तथाऽस्मास्वपि राघवः।।2.6.23।।

ରାଘବ ଅନୁଦ୍ଧତମନା, ବିଦ୍ୱାନ, ଧର୍ମାତ୍ମା, ଭ୍ରାତୃବତ୍ସଳ; ଯେପରି ସେ ଭାଇମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନିଗ୍ଧ, ସେପରି ଆମ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ସ୍ନେହଶୀଳ।

Verse 24

चिरं जीवतु धर्मात्मा राजा दशरथोऽनघः।यत्प्रसादोनभिषिक्तं तु रामं द्रक्ष्यामहे वयम्।।2.6.24।।

ଧର୍ମାତ୍ମା, ନିର୍ଦୋଷ ରାଜା ଦଶରଥ ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ହେଉନ୍ତୁ; ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଆମେ ରାମଙ୍କୁ ଅଭିଷିକ୍ତ ଦେଖିବୁ।

Verse 25

एवंविधं कथयतां पौराणां शुश्रुवु स्तदा।दिग्भ्योपि श्रुतवृत्तान्ता: प्राप्ता जानपदा जनाः।।2.6.25।।

ପୌରମାନେ ଏପରି କଥା କହୁଥିବାବେଳେ, ଘଟଣା ଶୁଣି ଦିଗଦିଗରୁ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଜନପଦର ଲୋକମାନେ ସେତେବେଳେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ ଏବଂ ସେଇ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣିଲେ।

Verse 26

ते तु दिग्भ्यः पुरीं प्राप्ता द्रष्टुं रामाभिषेचनम्।रामस्य पूरयामासुः पुरीं जानपदा जनाः।।2.6.26।।

ରାମାଭିଷେକ ଦେଖିବାକୁ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତରୁ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଜନମାନେ ନଗରକୁ ଆସିଲେ; ସେମାନେ ରାମଙ୍କ ପୁରୀକୁ ଲୋକେ ଭରିଦେଲେ।

Verse 27

जनौघैस्तैर्विसर्पद्भिः शुश्रुवे तत्र निस्वनः।पर्वसूदीर्णवेगस्य सागरस्येव निस्वनः।।2.6.27।।

ଏପରି ଚାଲିଯାଉଥିବା ଜନସ୍ରୋତରୁ ସେଠାରେ ଏକ ମହା ନିସ୍ୱନ ଶୁଣାଗଲା—ପର୍ବକାଳେ ବେଗ ବଢ଼ିଥିବା ସମୁଦ୍ରର ଗର୍ଜନ ପରି।

Verse 28

ततस्तदिन्द्रक्षयसन्निभं पुरंदिदृक्षुभिर्जानपदैरुपागतैः।समन्तत स्सस्वनमाकुलं बभौसमुद्रयादोभिरिवार्णवोदकम्।।2.6.28।।

ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିବାସ ସଦୃଶ ସେ ନଗର, ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିବା ଜାନପଦ ଲୋକମାନେ ଚାରିଦିଗରୁ ଭିଡ଼ କରି ଶବ୍ଦରେ ଆକୁଳ ହୋଇଉଠିଲା; ସମୁଦ୍ରଜଳରେ ସମୁଦ୍ରଜୀବ ଭରିଥିବା ପରି ତାହା ଦୀପ୍ତିମାନ ଲାଗିଲା।