Sarga 54

Verse 1

ते तु तस्मिन्महावृक्षे उषित्वा रजनीं शिवाम्।विमलेऽभ्युदिते सूर्ये तस्माद्देशात्प्रतस्थिरे।।।।

ସେମାନେ ସେଇ ମହାବୃକ୍ଷତଳେ ଶୁଭ ରାତ୍ରି କାଟିଲେ; ନିର୍ମଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହେବା ସହିତ ସେଠାରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 2

यत्र भागीरथीं गङ्गां यमुनाभिप्रवर्तते।जग्मुस्तं देशमुद्दिश्य विगाह्य सुमहद्वनम्।।।।ते भूमिभागान्विविधान् देशांश्चापि मनोरमान्।अदृष्टपूर्वान् पश्यन्तस्तत्र तत्र यशश्विनः।।।।

ଯେଉଁଠି ଯମୁନା ଭାଗୀରଥୀ ଗଙ୍ଗାରେ ମିଶେ, ସେଇ ଦେଶକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ସେମାନେ ସୁମହାନ ବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଯଶସ୍ବୀ ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଯାତ୍ରାପଥରେ ନାନା ପ୍ରକାର ଭୂଭାଗ ଓ ମନୋହର ଦେଶ—ପୂର୍ବେ କେବେ ନଦେଖା—ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।

Verse 3

यत्र भागीरथीं गङ्गां यमुनाभिप्रवर्तते।जग्मुस्तं देशमुद्दिश्य विगाह्य सुमहद्वनम्।।2.54.2।।ते भूमिभागान्विविधान् देशांश्चापि मनोरमान्।अदृष्टपूर्वान् पश्यन्तस्तत्र तत्र यशश्विनः।।2.54.3।।

ସେଇ ଯଶସ୍ବୀମାନେ (ରାମ ଓ ସହଚରମାନେ) ଏଠି ସେଠି ଦୃଷ୍ଟି ଫେରାଇ, ପୂର୍ବେ କେବେ ନଦେଖା ବିଭିନ୍ନ ଭୂମିଭାଗ ଓ ମନୋହର ଦେଶମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ଦେଖିଲେ।

Verse 4

यथा क्षेमेण गच्छन् स पश्यंश्च विविधान् द्रुमान्।निवृत्तमात्रे दिवसे रामः सौमित्रिमब्रवीत्।।।।

ପଥରେ କ୍ଷେମରେ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ ନାନାପ୍ରକାର ବୃକ୍ଷ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ଦିନ ଶେଷ ହେବା ସମୟରେ ଶ୍ରୀରାମ ସୌମିତ୍ରି (ଲକ୍ଷ୍ମଣ)ଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 5

प्रयागमभितः पश्य सौमित्रे धूममुन्नतम्।अग्नेर्भगवतः केतुं मन्ये सन्निहितो मुनिः।।।।

‘ସୌମିତ୍ରେ, ପ୍ରୟାଗ ଆସପାସ ଦେଖ—ଉଚ୍ଚ ଧୂମ ଉଠୁଛି; ଏହା ଭଗବାନ୍ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ପରି ଲାଗୁଛି। ମୋତେ ଲାଗେ ନିକଟରେ ଗୋଟିଏ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଛି।’

Verse 6

नूनं प्राप्ताः स्म सम्भेदं गङ्गायमुनयोर्वयम्।तथा हि श्रूयते शब्दो वारिणो वारिघट्टितः।।।।

ନିଶ୍ଚୟ ଆମେ ଗଙ୍ଗା–ଯମୁନାଙ୍କ ସଙ୍ଗମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛୁ; କାରଣ ଜଳ ଉପରେ ଜଳ ଆଘାତ କରୁଥିବା ଧ୍ୱନି ସ୍ପଷ୍ଟ ଶୁଣାଯାଉଛି।

Verse 7

दारूणि परिभिन्नानि वनजैरुपजीविभिः।भरद्वाजाश्रमे चैते दृश्यन्ते विविधा द्रुमाः।।।।

ଏଠାରେ ଭରଦ୍ୱାଜ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ସମୀପରେ, ବନଉପଜୀବୀମାନେ ଫାଡ଼ିଥିବା କାଠ ଖଣ୍ଡ ଦେଖାଯାଉଛି; ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଦ୍ରୁମମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟମାନ।

Verse 8

धन्विनौ तौ सुखं गत्वा लम्बमाने दिवाकरे।गङ्गायमुनयोस्सन्धौ प्रापतुर्निलयं मुनेः।।।।

ଦିବାକର ଢଳୁଥିବା ସମୟରେ ସେଇ ଦୁଇ ଧନୁର୍ଧର ସୁଖରେ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ ଗଙ୍ଗା–ଯମୁନା ସଙ୍ଗମରେ ମୁନିଙ୍କ ନିଲୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 9

रामस्त्वाश्रममासाद्य त्रासयन्मृगपक्षिणः।गत्वा मुहूर्तमध्वानं भरद्वाजमुपागमत्।।।।

ରାମ ଆଶ୍ରମକୁ ନିକଟିତ ହୋଇ ମୃଗପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି, ପଥରେ ଅଳ୍ପ ଦୂର ଯାଇ ଭରଦ୍ୱାଜ ମହର୍ଷିଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 10

ततस्त्वाश्रमासाद्य मुनेर्दर्शनकाङ्क्षिणौ।सीतयानुगतौ वीरौ दूरादेवावतस्थतुः।।।।

ତାପରେ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦର୍ଶନକାଙ୍କ୍ଷୀ—ସୀତାଙ୍କ ସହ ଅନୁଗତ—ସେ ଦୁଇ ବୀର ଦୂରରୁ ହିଁ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।

Verse 11

स प्रविश्य महात्मानमृषिं शिष्यगणैर्वृतम्।संशितव्रतमेकाग्रं तपसा लब्धचक्षुषम्।।।।हुताग्निहोत्रं दृष्ट्वैव महाभागं कृताञ्जलिः।रामः सौमित्रिणा सार्धं सीतया चाभ्यवादयत्।।।।

ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କରି ରାମ ଶିଷ୍ୟଗଣଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ମହାତ୍ମା ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ, ଏକାଗ୍ର, ତପସ୍ୟାରେ ଲବ୍ଧ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟିସମ୍ପନ୍ନ। ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରର ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ସେଇ ମହାଭାଗଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାମ ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ସହ କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ଅଭିବାଦନ କଲେ।

Verse 12

स प्रविश्य महात्मानमृषिं शिष्यगणैर्वृतम्।संशितव्रतमेकाग्रं तपसा लब्धचक्षुषम्।।2.54.11।।हुताग्निहोत्रं दृष्ट्वैव महाभागं कृताञ्जलिः।रामः सौमित्रिणा सार्धं सीतया चाभ्यवादयत्।।2.54.12।।

ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କରି ରାମ ଶିଷ୍ୟଗଣେ ଘେରା ମହାତ୍ମା ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଦୃଢ଼ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ, ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତ, ତପସ୍ୟାରେ ଲାଭିତ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିସମ୍ପନ୍ନ। ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରର ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରୁଥିବା ସେ ମହାଭାଗଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାମ ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତା ସହ କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ଅଭିବାଦନ କଲେ।

Verse 13

न्यवेदयत चात्मानं तस्मै लक्ष्मणपूर्वजः।पुत्रौ दशरथस्यावां भगवन् रामलक्ष्मणौ।।।।

ତାପରେ ସୌମିତ୍ରି ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଅଗ୍ରଜ ରାମ ସେ ଋଷିଙ୍କୁ ନିଜ ପରିଚୟ ଦେଲେ: “ଭଗବନ୍, ଆମେ ଦଶରଥଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର—ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ।”

Verse 14

भार्या ममेयं वैदेही कल्याणी जनकात्मजा।मां चानुयाता विजनं तपोवनमनिन्दिता।।।।

“ଏହି ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ବୈଦେହୀ—ଜନକାତ୍ମଜା କଲ୍ୟାଣୀ ସୀତା। ଅନିନ୍ଦିତା ସେ, ମୋତେ ଅନୁସରି ଏହି ନିର୍ଜନ ତପୋବନକୁ ମଧ୍ୟ ଆସିଛି।”

Verse 15

पित्रा प्रव्राज्यमानं मां सौमित्रिरनुज प्रियः।अयमन्वगमद्भ्राता वनमेव दृढव्रतः।।।।

“ପିତା ଯେତେବେଳେ ମୋତେ ବନବାସକୁ ପ୍ରେରଣ କଲେ, ସେତେବେଳେ ଏହି ପ୍ରିୟ ଅନୁଜ ସୌମିତ୍ରି ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ ହୋଇ, ଭ୍ରାତା ଭାବେ ମୋତେ ଅନୁସରି ବନକୁ ହିଁ ଆସିଲା।”

Verse 16

पित्रा नियुक्ता भगवन् प्रवेक्ष्यामस्तपोवनम्।धर्ममेव चरिष्याम स्तत्र मूलफलाशनाः।।।।

“ଭଗବନ୍, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଆମେ ତପୋବନରେ ପ୍ରବେଶ କରିବୁ। ସେଠାରେ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଭୋଜନ କରି, କେବଳ ଧର୍ମକୁ ହିଁ ଆଚରଣ କରିବୁ।”

Verse 17

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राजपुत्रस्य धीमतः।उपानयत धर्मात्मा गामर्घ्यमुदकं ततः।।।।

ଧୀମାନ୍ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ସେଇ ବଚନ ଶୁଣି ଧର୍ମାତ୍ମା ମୁନି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଅତିଥି-ସତ୍କାରାର୍ଥେ ବୃଷଭ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପାଦ୍ୟାର୍ଥ ଉଦକ ଆଣିଲେ।

Verse 18

नानाविधानन्नरसान् वन्यमूलफलाश्रयान्।तेभ्यो ददौ तप्ततपा वासं चैवाभ्यकल्पयत्।।।।

ତପ୍ତତପା ମୁନି ଅରଣ୍ୟର ମୂଳ-ଫଳ ଆଧାରିତ ନାନାପ୍ରକାର ଅନ୍ନ ଓ ପାନୀୟ ରସ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଏବଂ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଁ ବାସସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ସଜାଇଲେ।

Verse 19

मृगपक्षिभिरासीनो मुनिभिश्च समन्ततः।राममागतमभ्यर्च्य स्वागतेनाहतं मुनिः।।।।

ଚାରିପାଖେ ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆସୀନ ହୋଇ, ସମୀପରେ ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଥିବାବେଳେ, ମୁନି ରାମଙ୍କ ଆଗମନକୁ ସ୍ୱାଗତବଚନରେ ଅଭ୍ୟର୍ଚ୍ୟା କରି ପରେ କହିଲେ।

Verse 20

प्रतिगृह्य च तामर्चामुपविष्टं स राघवम्।भरद्वाजोऽब्रवीद्वाक्यं धर्मयुक्तमिदं तदा।।।।

ସେଇ ଆତିଥ୍ୟ-ଅର୍ଚ୍ଚନା গ্ৰହଣ କରି ରାଘବ ଉପବିଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ଭରଦ୍ୱାଜ ମୁନି ତେବେ ଧର୍ମଯୁକ୍ତ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 21

चिरस्य खलु काकुत्स्थ पश्यामि त्वामिहागतम्।श्रुतं तव मया चेदं विवासनमकारणम्।।।।

ହେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ! ଦୀର୍ଘକାଳ ପରେ ଆଜି ତୁମକୁ ଏଠାରେ ଆସିଥିବା ଦେଖୁଛି; ଏବଂ ନ୍ୟାୟକାରଣ ବିନା ହୋଇଥିବା ତୁମର ଏହି ବନବାସ ବିଷୟ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଶୁଣିଛି।

Verse 22

अवकाशो विविक्तोऽयं महानद्योस्समागमे।पुण्यश्च रमणीयश्च वसत्विह भवान् सुखम्।।।।

ଏହି ବିଶାଳ ଓ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନ ଦୁଇ ମହାନଦୀର ସଙ୍ଗମରେ ଅଛି; ଏହା ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ରମଣୀୟ—ଆପଣ ଏଠାରେ ସୁଖରେ ବସନ୍ତୁ।

Verse 23

एवमुक्तस्तु वचनं भरद्वाजेन राघवः।प्रत्युवाच शुभं वाक्यं रामः सर्वहिते रतः।।।।

ଭରଦ୍ୱାଜ ଏପରି କହିଲେ, ସର୍ବହିତରେ ରତ ରାଘବ ରାମ ଶୁଭ ମଙ୍ଗଳ ବଚନରେ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 24

भगवन्नित आसन्नः पौरजानपदो जनः।सुदर्शमिह मां प्रेक्ष्य मन्येऽहमिममाश्रमम्।।।।आगमिष्यति वैदेहीं मां चापि प्रेक्षको जनः।अनेन कारणेनाहमिह वासं न रोचये।।।।

ଭଗବନ୍, ଏଠାରେ ନିକଟରେ ଥିବା ପୌର ଓ ଜନପଦର ଲୋକମାନେ, ମୁଁ ଏଠାରେ ସହଜରେ ଦେଖାଯାଉଛି ବୋଲି ଦେଖି, ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ବାରମ୍ବାର ଆସିବେ ବୋଲି ମୋତେ ଲାଗେ; ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଓ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଲୋକ ଆସିବେ। ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ବାସ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁନି।

Verse 25

भगवन्नित आसन्नः पौरजानपदो जनः।सुदर्शमिह मां प्रेक्ष्य मन्येऽहमिममाश्रमम्।।2.54.24।।आगमिष्यति वैदेहीं मां चापि प्रेक्षको जनः।अनेन कारणेनाहमिह वासं न रोचये।।2.54.25।।

ଭଗବନ୍, ନିକଟସ୍ଥ ପୌର ଓ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଲୋକମାନେ, ମୁଁ ଏଠାରେ ସହଜରେ ଦେଖାଯାଉଛି ବୋଲି ଦେଖି, ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଓ ମୋତେ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ନିରନ୍ତର ଆସିବେ ବୋଲି ମୋତେ ଲାଗେ; ତେଣୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ବସିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁନି।

Verse 26

एकान्ते पश्य भगवन्नाश्रमस्थानमुत्तमम्।रमेत यत्र वैदेही सुखार्हा जनकात्मजा।।।।

ଭଗବନ୍, ଦୟାକରି ଏକାନ୍ତରେ ଉତ୍ତମ ଆଶ୍ରମସ୍ଥାନ ଦେଖାଇଦିଅନ୍ତୁ; ଯେଉଁଠାରେ ସୁଖାର୍ହା ଜନକନନ୍ଦିନୀ ବୈଦେହୀ ଆନନ୍ଦରେ ବସିପାରିବେ।

Verse 27

एतछ्रुत्वा शुभं वाक्यं भरद्वाजो महामुनिः।राघवस्य ततो वाक्यमर्थग्राहकमब्रवीत्।।।।

ରାଘବଙ୍କ ଶୁଭ ବଚନ ଶୁଣି ତାଙ୍କ ଅଭିପ୍ରାୟ ବୁଝି, ମହାମୁନି ଭରଦ୍ୱାଜ ତତ୍ପରେ ଅର୍ଥଗ୍ରାହକ ଉତ୍ତରବାଣୀ କହିଲେ।

Verse 28

दशक्रोश इतस्तात गिरिर्यत्रनिवत्स्यसि।महर्षिसेवितः पुण्यः सर्वतः सुखदर्शनः।।।।गोलाङ्गूलानुचरितो वानरर्क्षनिषेवितः।चित्रकूट इति ख्यातो गन्धमादनसन्निभः।।।।

ତାତ, ଏଠାରୁ ଦଶ କ୍ରୋଶ ଦୂରେ ଯେ ପର୍ବତ, ସେଠାରେ ତୁମେ ନିବାସ କରିପାରିବ—ସେ ପୁଣ୍ୟମୟ, ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସୁଖଦ ଦର୍ଶନୀୟ। ଲମ୍ବା ପୁଛ ଥିବା ବାନରମାନେ ସେଠାରେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି; ବାନର ଓ ଋକ୍ଷ (ଭାଲୁ) ମାନେ ନିବାସ କରନ୍ତି; ସେ ‘ଚିତ୍ରକୂଟ’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ, ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ସଦୃଶ।

Verse 29

दशक्रोश इतस्तात गिरिर्यत्रनिवत्स्यसि।महर्षिसेवितः पुण्यः सर्वतः सुखदर्शनः।।2.54.28।।गोलाङ्गूलानुचरितो वानरर्क्षनिषेवितः।चित्रकूट इति ख्यातो गन्धमादनसन्निभः।।2.54.29।।

ତାତ, ଏଠାରୁ ଦଶ କ୍ରୋଶ ଦୂରେ ତୁମ ନିବାସ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଏକ ପର୍ବତ ଅଛି—ସେ ପୁଣ୍ୟମୟ, ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦର୍ଶିତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ମନୋହର। ସେଠାରେ ବାନର, କପି ଓ ଋକ୍ଷ (ଭାଲୁ) ମାନେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି; ଏହା ‘ଚିତ୍ରକୂଟ’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ, ଗନ୍ଧମାଦନ ସଦୃଶ।

Verse 30

यावता चित्रकूटस्य नरशृङ्गान्यवेक्षते।कल्याणानि समाधत्ते न पापे कुरुते मनः।।।।

ଯେତେଦିନ ମଣିଷ ଚିତ୍ରକୂଟର ନରଶୃଙ୍ଗ ସଦୃଶ ଶିଖରମାନଙ୍କୁ ଦେଖେ, ସେତେଦିନ ସେ କଲ୍ୟାଣକର କର୍ମରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୁଏ; ତାହାର ମନ ପାପ ଦିଗକୁ ଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 31

ऋषयस्तत्र बहवो विहृत्य शरदां शतम्।तपसा दिवमारूढाः कपालशिरसा सह।।।।

ସେଠାରେ ଅନେକ ଋଷି ଶତ ଶରଦ୍‌କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସି ବିହରଣ କରୁଥିଲେ; ତପସ୍ୟାର ବଳରେ ସେମାନେ ଦିବ୍ୟଲୋକକୁ ଆରୋହଣ କଲେ—ଏତେ କୃଶ ଯେ କପାଳମାତ୍ର ଶିର ଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲେ।

Verse 32

प्रविविक्तमहं मन्ये तं वासं भवतस्सुखम्।इह वा वनवासाय वस राम मया सह।।।।

ମୁଁ ଭାବୁଛି, ତୁମ ପାଇଁ ସେ ଏକାନ୍ତ ନିବାସ ସୁଖଦ ହେବ; ନହେଲେ, ହେ ରାମ, ବନବାସର ସମୟ ଏଠି ମୋ ସହିତ ରୁହ।

Verse 33

स रामं सर्वकामैस्तं भरद्वाजः प्रियातिथिम्।सभार्यं सह च भ्रात्रा प्रतिजग्राह धर्मवित्।।।।

ଧର୍ମବିଦ୍ ଭରଦ୍ୱାଜ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଆତିଥ୍ୟ-ସତ୍କାରରେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ଅତିଥି ରାମଙ୍କୁ—ପତ୍ନୀ ଓ ଭ୍ରାତା ସହିତ—ଆଦରରେ গ্ৰହଣ କଲେ।

Verse 34

तस्य प्रयागे रामस्य तं महर्षिमुपेयुषः।प्रपन्ना रजनी पुण्याः चित्राः कथयतः कथाः।।।।

ପ୍ରୟାଗରେ ସେ ମହର୍ଷିଙ୍କ ସମୀପକୁ ଆସିଥିବା ରାମଙ୍କୁ, ବିଚିତ୍ର ଓ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ କଥା ଶୁଣୁଥିବା-କହୁଥିବା ବେଳେ, ପବିତ୍ର ରଜନୀ ଅବତରିଲା।

Verse 35

सीतातृतीयः काकुत्स्थः परिश्रान्तः सुखोचितः।भरद्वाजाश्रमे रम्ये तां रात्रिमवसत्सुखम्।।।।

ସୀତା ତୃତୀୟା (ରାମ-ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ) ଥିବା କାକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ, ପରିଶ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସୁଖରେ ପରିଚିତ, ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ରମ୍ୟ ଆଶ୍ରମରେ ସେଇ ରାତି ସୁଖରେ ବାସ କଲେ।

Verse 36

प्रभातायां रजन्यां तु भरद्वाजमुपागमत्।उवाच नरशार्दूलो मुनिं ज्वलिततेजसम्।।।।

ରଜନୀ ପ୍ରଭାତ ହେବା ସହିତ ନରଶାର୍ଦୂଳ ଶ୍ରୀରାମ ଜ୍ୱଲିତତେଜସ୍ବୀ ମୁନି ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ନିକଟେ ଯାଇ କଥା କହିଲେ।

Verse 37

शर्वरीं भगवन्नद्य सत्यशील तवाश्रमे।उषिताः स्मेह वसतिमनुजानातु नो भवान्।।।।

ହେ ଭଗବନ୍, ହେ ସତ୍ୟଶୀଳ ମୁନି! ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଆମେ ଏହି ରାତି ବିତାଇଛୁ; ଏବେ ଦୟାକରି ଆମକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନର ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 38

रात्र्यां तु तस्यां व्युष्टायां भरद्वाजोऽब्रवीदिदम्।मधुमूलफलोपेतं चित्रकूटं व्रजेति ह।।।।

ସେ ରାତି ଶେଷ ହୋଇ ପ୍ରଭାତ ହେବା ପରେ ଭରଦ୍ୱାଜ କହିଲେ: ‘ମଧୁ, ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ସମୃଦ୍ଧ ଚିତ୍ରକୂଟକୁ ଯାଅ।’

Verse 39

वासमौपयिकं मन्ये तव राम महाबलनानानगगणोपेतः किन्नरोरगसेवितः।मयूरनादाभिरुतो गजराजनिषेवितः।।।।गम्यतां भवता शैल श्चित्रकूटः स विश्रुतः।पुण्यश्च रमणीयश्च बहुमूलफलायुतः।।।।

ହେ ମହାବଳୀ ରାମ! ତୁମ ପାଇଁ ଏଠାରେ ବାସ ଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ମୁଁ ମନେ କରେ—ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତ। ଏହା ନାନା ପ୍ରକାର ଗଛଗଛାଳିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ; କିନ୍ନର ଓ ନାଗମାନେ ଏହାକୁ ସେବନ କରନ୍ତି; ମୟୂରଙ୍କ ନାଦରେ ଗୁଞ୍ଜିତ; ଗଜରାଜମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ନିଷେବିତ। ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ପ୍ରଚୁର, ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ରମଣୀୟ—ତୁମେ ସେଠାକୁ ଯାଅ।

Verse 40

वासमौपयिकं मन्ये तव राम महाबलनानानगगणोपेतः किन्नरोरगसेवितः।मयूरनादाभिरुतो गजराजनिषेवितः।।2.54.39।।गम्यतां भवता शैल श्चित्रकूटः स विश्रुतः।पुण्यश्च रमणीयश्च बहुमूलफलायुतः।।2.54.40।।

ହେ ମହାବଳୀ ରାମ! ତୁମ ପାଇଁ ଏଠାରେ ବାସ ଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ମୁଁ ମନେ କରେ—ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଚିତ୍ରକୂଟ ପର୍ବତ। ଏହା ନାନା ପ୍ରକାର ଗଛଗଛାଳିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ; କିନ୍ନର ଓ ନାଗମାନେ ଏହାକୁ ସେବନ କରନ୍ତି; ମୟୂରଙ୍କ ନାଦରେ ଗୁଞ୍ଜିତ; ଗଜରାଜମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ନିଷେବିତ। ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ପ୍ରଚୁର, ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ରମଣୀୟ—ତୁମେ ସେଠାକୁ ଯାଅ।

Verse 41

तत्र कुञ्जरयूथानि मृगयूथानि चाभितः।विचरन्ति वनान्तेस्मिन् तानि द्रक्ष्यसि राघव।।।।

ସେଠାରେ ସେଇ ବନାଞ୍ଚଳର ସବୁଦିଗରେ ହାତୀମାନଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡ ଓ ମୃଗମାନଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡ ଘୁରିବୁଲୁଛନ୍ତି; ହେ ରାଘବ, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବ।

Verse 42

सरित्प्रस्रवणप्रस्थान् दरीकन्दरनिर्झरान्।चरतः सीतया सार्धं नन्दिष्यति मनस्तव।।।।

ସୀତାଙ୍କ ସହ ଚରଣ କରୁଥିବାବେଳେ ନଦୀ, ପ୍ରପାତ, ସମତଳ ପ୍ରସ୍ଥାନ, ଗୁହା, ଖାଇ ଓ ପର୍ବତ-ନିର୍ଝର ଦେଖି ତୋର ମନ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।

Verse 43

प्रहृष्टकोयष्टिककोकिलस्वनैर्विनादितं तं वसुधाधरं शिवम्।मृगैश्च मत्तैर्बहुभिश्च कुञ्जरैः सुरम्यमासाद्य समावसाश्रमम्।।।।

ସେଇ ଶିବମଙ୍ଗଳ ବସୁଧାଧର ପର୍ବତ ହର୍ଷିତ ଟିଟ୍ଟିଭ ଓ କୋକିଳର ମଧୁର ଧ୍ୱନିରେ ଗୁଞ୍ଜିତ। ଅନେକ ମୃଗ ଓ ବହୁ ମଦମତ୍ତ ଗଜ ଯେଉଁଠାରେ ଆସନ୍ତି, ସେ ଅତି ସୁରମ୍ୟ; ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି ଆଶ୍ରମରେ ବାସ କର।