Sarga 101

Verse 1

रामस्य वचनं श्रुत्वा भरतः प्रत्युवाच ह।किं मे धर्माद्विहीनस्य राजधर्मः करिष्यति।।2.101.1।।

ରାମଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଭରତ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ଧର୍ମରୁ ବିହୀନ ମୋ ପାଇଁ ରାଜଧର୍ମର କ’ଣ ଉପକାର?”

Verse 2

शाश्वतोऽयं सदा धर्मः स्थितोऽस्मासु नरर्षभ।ज्येष्ठेे पुत्रे स्थिते राजा न कनीयान् भवेन्नृपः।।2.101.2।।

ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମ ଆମ ବଂଶରେ ସଦା ସ୍ଥିର: ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଥିଲେ କନିଷ୍ଠ ନୃପ ହୋଇପାରେନାହିଁ।

Verse 3

स समृद्धां मया सार्धमयोध्यां गच्छ राघव।अभिषेचयचात्मानं कुलस्यास्य भवाय नः।।2.101.3।।

ଏହେତୁ, ହେ ରାଘବ, ମୋ ସହିତ ସମୃଦ୍ଧ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଅ; ନିଜକୁ ଅଭିଷେକ କରାଅ—ଯେପରି ଏହି କୁଳ ଓ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।

Verse 4

राजानं मानुषं प्राहु र्देवत्वे सम्मतो मम।यस्य धर्मार्थसहितं वृत्तमाहुरमानुषम्।।2.101.4।।

ଲୋକେ ରାଜାଙ୍କୁ ମାନବ ବୋଲି କହନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେ ଦେବତୁଳ୍ୟ, କାରଣ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ତାଙ୍କ ଆଚରଣ ମାନବମାପକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 5

केकयस्थे च मयि तु त्वयि चारण्य माश्रिते। दिवमार्यो गतो राजा यायजूक: सतां मतः।।2.101.5।।

ମୁଁ କେକୟରେ ଥିବାବେଳେ ଏବଂ ତୁମେ ଅରଣ୍ୟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ସମୟରେ, ଯଜ୍ଞପରାୟଣ ଓ ସତ୍ଜନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମତ ସେ ଆର୍ୟ ରାଜା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରୟାଣ କଲେ।

Verse 6

निष्क्रान्तमात्रे भवति ससीते सहलक्ष्मणे।दुःखशोकाभिभूतस्तु राजा त्रिदिवमभ्यगात्।।2.101.6।।

ତୁମେ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ମାତ୍ର ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତ ହେବା ସହସହ, ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ଅଭିଭୂତ ରାଜା ଦେବଲୋକକୁ ଗମନ କଲେ।

Verse 7

उत्तिष्ठ पुरुषव्याघ्र क्रियतामुदकं पितुः।अहं चायं च शत्रुघ्नः पूर्वमेव कृतोदकौ।।2.101.7।।

ଉଠ, ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର! ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦକ-ତର୍ପଣ କର; ମୁଁ ଓ ଏହି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ଉଦକକ୍ରିୟା କରିସାରିଛୁ।

Verse 8

प्रियेण किल दत्तं हि पितृलोकेषु राघव।अक्षय्यं भवतीत्याहुर्भवांश्चैव पितुः प्रियः।।2.101.8।।

ହେ ରାଘବ! ପିତୃଲୋକରେ ପ୍ରିୟଜନ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପିତ ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ ବୋଲି କୁହନ୍ତି; ଏବଂ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ପିତାଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଥିଲ।

Verse 9

त्वामेव शोचंस्तव दर्शनेप्सुस्त्वय्येव सक्तामनिवर्त्य बुद्धिम्।त्वया विहीन स्तव शोकमग्नस्त्वां संस्मरन्नस्तमितः पिता ते।।2.101.9।।

ତୁମକୁ ନିଜେ ଶୋକ କରୁଥିବା, ତୁମ ଦର୍ଶନକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବା, ତୁମଠାରୁ ମନକୁ ଫେରାଇ ପାରୁନଥିବା—ତୁମ ବିହୀନ ହୋଇ ଶୋକରେ ନିମଗ୍ନ ତୁମ ପିତା ତୁମକୁ ସ୍ମରଣ କରିକରି ଅସ୍ତମିତ ହେଲେ।