Shloka 26

पञ्चवटी-निवासः

Settlement at Pañcavaṭī and Construction of the Hermitage

Devanagari script

स तं दृष्ट्वा कृतं सौम्यमाश्रमं सीतया सह।राघवः पर्णशालायां हर्षमाहारयत्परम्।।।।

Transliteration

sa taṃ dṛṣṭvā kṛtaṃ saumyam āśramaṃ sītayā saha |

rāghavaḥ parṇaśālāyāṃ harṣam āhārayat param || 3.15.26 ||

Translation

ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ସେଇ ସୌମ୍ୟ ଭାବେ ନିର୍ମିତ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖି, ରାଘବ ପର୍ଣ୍ଣଶାଳାରେ ପରମ ହର୍ଷରେ ପ୍ରମୁଦିତ ହେଲେ।

Word by Word

• सः: he (Rāma)
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन

• तम्: that (it)
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन; कर्म (object) of दृष्ट्वा

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund): 'having seen'

• कृतम्: made
• कृतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: √कृ (धातु)
• Form: क्त (PPP): नपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन; विशेषणम् आश्रमम्

• सौम्यम्: pleasant; beautiful
• सौम्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सौम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन; विशेषणम् आश्रमम्

• आश्रमम्: hermitage
• आश्रमम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन

• सीतया: with Sītā
• सीतया: Sahakaraka (सह/साकं)
• Type: Noun
• Root: सीता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), तृतीया (Instr. 3), एकवचन

• सह: together with
• सह: Sahakaraka (सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; सहार्थक (with)

• राघवः: Rāghava (Rāma)
• राघवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन

• पर्णशालायाम्: in the leaf-hut
• पर्णशालायाम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पर्णशाला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), सप्तमी (Loc. 7), एकवचन; समासः पर्ण + शाला (तत्पुरुषः)

• हर्षम्: joy
• हर्षम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: हर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन

• आहारयत्: felt; experienced
• आहारयत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-√हृ (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्; causative/idiomatic: 'brought/experienced'

• परम्: great; supreme
• परम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन; विशेषणम् हर्षम्

Context

Rama and Sita saw the beautiful hermitage built by Lakshmana, and expressed much happiness over the leaf-thatched cottage.

Characters & Entities

• Rāghava (Rāma)
• Sītā
• āśrama (hermitage)
• parṇaśālā (leaf-hut)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Contentment aligned with dharma: Rāma’s joy arises not from luxury but from rightful living, loving companionship, and a dutifully prepared home.

What is the narrative situation?

Rāma and Sītā view the completed hermitage and are pleased with the leaf-hut.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s sāttvic joy and restraint—he values simple, dharmic sufficiency in forest exile.