Adhyaya 38

Verse 1

नारद उवाच । वाराणस्याश्च माहात्म्यं तस्यां तीर्थानि च प्रभो । कथितानि समासेन तीर्थान्यन्यानि संशृणु

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ପ୍ରଭୋ! ବାରାଣସୀର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ସେଠାର ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ସଂକ୍ଷେପରେ କଥିତ; ଏବେ ଅନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କୁ ଶୁଣନ୍ତୁ।

Verse 2

ततो गयां समासाद्य ब्रह्मचारी समाहितः । अश्वमेधमवाप्नोति गमनादेव भारत

ତାପରେ ଗୟାକୁ ପହଞ୍ଚି, ସଂୟମୀ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ମନକୁ ସମାହିତ କରି—ହେ ଭାରତ! କେବଳ ସେଠାକୁ ଯିବାମାତ୍ରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞଫଳ ପାଏ।

Verse 3

यत्राक्षय्यवटो नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । पितॄणां तत्र वै दत्तमक्षयं भवति प्रभो

ଯେଉଁଠି ‘ଅକ୍ଷୟବଟ’ ନାମକ ବଟବୃକ୍ଷ ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ହେ ପ୍ରଭୋ! ସେଠାରେ ପିତୃମାନଙ୍କ ନିମିତ୍ତ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ନିଶ୍ଚୟ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 4

महानद्यामुपस्पृश्य तर्पयेत्पितृदेवताः । अक्षयान्प्राप्नुयाल्लोकान्कुलं चैव समुद्धरेत्

ମହାନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ତାହାଦ୍ୱାରା ଅକ୍ଷୟ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ କୁଳର ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର ହୁଏ।

Verse 5

ततो ब्रह्मसरो गच्छेद्ब्रह्मारण्योपसेवितम् । पुंडरीकमवाप्नोति प्रभातमिव शर्वरी

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାରଣ୍ୟଦ୍ୱାରା ସେବିତ ବ୍ରହ୍ମସରୋବରକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ‘ପୁଣ୍ଡରୀକ’ ନାମକ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ—ଯେପରି ରାତି ପରେ ପ୍ରଭାତ ଆସେ।

Verse 6

सरसि ब्रह्मणा तत्र यूपश्रेष्ठः समुच्छ्रितः । यूपं प्रदक्षिणं कृत्वा वाजपेयफलं लभेत्

ସେହି ସରୋବରରେ ବ୍ରହ୍ମା ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୂପ (ଯଜ୍ଞସ୍ତମ୍ଭ) ଉଚ୍ଚ କରି ସ୍ଥାପନ କଲେ। ସେ ଯୂପକୁ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 7

ततो गच्छेत राजेंद्र धेनुकं लोकविश्रुतम् । एकारात्रोषितो राजन्प्रयच्छेत्तिलधेनुकाम्

ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଲୋକବିଶ୍ରୁତ ଧେନୁକ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ହେ ରାଜନ୍, ସେଠାରେ ଏକ ରାତି ରହି ତିଳଧେନୁ (ତିଳରେ ନିର୍ମିତ ଗୋଦାନ) ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 8

सर्वपापविशुद्धात्मा सोमलोकं व्रजेद्ध्रुवम् । तत्र चिह्नं महाराज अद्यापि हि न संशयः

ଯାହାର ଆତ୍ମା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଛି, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସୋମଲୋକକୁ ଯାଏ। ହେ ମହାରାଜ, ସେଠାରେ ସେହି ଚିହ୍ନ ଆଜିଯାଏ ଅଛି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 9

कपिला सहवत्सा वै पर्वते विचरत्युतः । सवत्सायाः पदान्यस्या दृश्यंतेऽद्यापि भारत

ହେ ଭାରତ, କପିଳା ଗାଈ ତାହାର ବଛଡ଼ା ସହିତ ସତ୍ୟରେ ସେହି ପର୍ବତରେ ବିଚରଣ କରେ; ଏବଂ ବଛଡ଼ା ସହିତ ସେହି ଗାଈର ଖୁର ଚିହ୍ନ ଆଜିଯାଏ ସେଠାରେ ଦେଖାଯାଏ।

Verse 10

तेषूपस्पृश्य राजेंद्र पदेषु नृपसत्तम । यत्किंचिदशुभं पापं तत्प्रणश्यति भारत

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ହେ ନୃପସତ୍ତମ, ସେହି ପଦଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ଯେ କୌଣସି ଅଶୁଭ ପାପ ଥାଏ ତାହା ନଶିଯାଏ, ହେ ଭାରତ।

Verse 11

ततो गृध्रवटं गच्छेत्स्थानं देवस्य शूलिनः । स्नायात्तु भस्मना तत्र संगम्य वृषभध्वजम्

ତାପରେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶୂଳିନ (ଶିବ)ଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଗୃଧ୍ରବଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି ଭସ୍ମ ଲଗାଇ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 12

ब्राह्मणेन भवेच्चीर्णं व्रतं द्वादशवार्षिकम् । इतरेषां तु वर्णानां सर्वपापं प्रणश्यति

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି ବ୍ରତ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

Verse 13

गच्छेत तत उद्यंतं पर्वतं गीतनादितम् । सावित्रं तु पदं तत्र दृश्यते भरतर्षभ

ତାପରେ ଗୀତନାଦରେ ଗୁଞ୍ଜିତ ଉଦୟପର୍ବତକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ, ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ପବିତ୍ର ପଦସ୍ଥାନ ଦେଖାଯାଏ।

Verse 14

तत्र संध्यामुपासीत ब्राह्मणः संशितव्रतः । उपास्ताहि भवेत्संध्या तेन द्वादशवार्षिकी

ସେଠାରେ ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସନ୍ଧ୍ୟା-ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ବିଧିପୂର୍ବକ କରାଯାଇଥିବା ସନ୍ଧ୍ୟା-ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାଦଶବର୍ଷୀୟ ବ୍ରତସମ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 15

योनिद्वारं च तत्रैव विश्रुतं भरतर्षभ । तत्राभिगम्य मुच्येत पुरुषो योनिसंकटात्

ଏବଂ ସେଠାରେଇ, ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ‘ୟୋନିଦ୍ୱାର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ଥାନ ଅଛି। ସେଠାକୁ ଯାଇଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଯୋନିସଙ୍କଟରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 16

शुक्लकृष्णावुभौ पक्षौ गयायां यो वसेन्नरः । पुनात्यासप्तमं राजन्कुलं नास्त्यत्र संशयः

ହେ ରାଜନ୍, ଯେ ପୁରୁଷ ଗୟାରେ ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ—ଉଭୟ ପକ୍ଷରେ ବାସ କରେ, ସେ ନିଜ କୁଳକୁ ସପ୍ତମ ପୁରୁଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର କରେ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 17

एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्यप्येको गयां व्रजेत् । यजेत वाश्वमेधेन नीलं वा वृषमुत्सृजेत्

ବହୁ ପୁତ୍ର ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ଯଦିଓ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର ଗୟାକୁ ଯାଏ; କିମ୍ବା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବା, ଅଥବା ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ ବୃଷଭକୁ ମୁକ୍ତ କରିବା।

Verse 18

ततः फल्गुं व्रजेद्राजंस्तीर्थसेवी नराधिप । अश्वमेधमवाप्नोति सिद्धिं च परमां व्रजेत्

ତାପରେ, ହେ ରାଜନ୍—ହେ ନରାଧିପ—ତୀର୍ଥସେବୀ ଯାତ୍ରୀ ଫଲ୍ଗୁ ନଦୀକୁ ଯାଉ; ସେ ଅଶ୍ୱମେଧର ଫଳ ପାଏ ଏବଂ ପରମ ସିଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 19

ततो गच्छेत राजेंद्र धर्मपृष्ठं समाहितः । यत्र धर्मो महाराज नित्यमास्ते युधिष्ठिर

ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସମାହିତ ମନେ ଧର୍ମପୃଷ୍ଠକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁଠାରେ, ହେ ମହାରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଧର୍ମ ସଦା ବିରାଜମାନ।

Verse 20

धर्म्मं तत्राभिसंगम्य वाजिमेधफलं लभेत् । ततो गच्छेत राजेंद्र ब्रह्मणस्तीर्थमुत्तमम्

ସେଠାରେ ଧର୍ମଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଯାଇ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 21

तत्राभिगम्य ब्रह्माणमर्चयेन्नियतव्रतः । राजसूयाश्वमेधाभ्यां फलं प्राप्नोति भारत

ସେଠାକୁ ଯାଇ ନିୟତବ୍ରତଧାରୀ ପୁରୁଷ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରୁ। ହେ ଭାରତ, ସେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମାନ ଫଳ ପାଏ।

Verse 22

ततो राजगृहं गच्छेत्तीर्थसेवी नराधिप । उपस्पृश्य ततस्तत्र कक्षीवानिव मोदते

ତାପରେ, ହେ ନରାଧିପ, ତୀର୍ଥସେବାରେ ରତ ଯାତ୍ରୀ ରାଜଗୃହକୁ ଯାଉ। ସେଠାରେ ପବିତ୍ର ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଶୁଦ୍ଧି ପାଇ କକ୍ଷୀବାନଙ୍କ ପରି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ।

Verse 23

यक्षिण्या नैत्यकं तत्र प्रागग्निपुरुषः शुचिः । यक्षिण्यास्तु प्रसादेन मुच्यते ब्रह्महत्यया

ସେଠାରେ ଯକ୍ଷିଣୀ ଦ୍ୱାରା ନୈତ୍ୟକ (ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦି) କରାଗଲା, ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଚି ତେଜୋମୟ ଅଗ୍ନିପୁରୁଷ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଯକ୍ଷିଣୀଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ସେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 24

मणिनागं ततो गच्छेद्गोसहस्रफलं लभेत् । नैत्यकं भुंजते यस्तु मणिनागस्य मानवः

ତାପରେ ମଣିନାଗ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇଲେ ହଜାର ଗୋଦାନର ସମାନ ଫଳ ମିଳେ। କିନ୍ତୁ ଯେ ମଣିନାଗଙ୍କ ନୈତ୍ୟକ (ନିତ୍ୟ ନୈବେଦ୍ୟ) ଭୋଗ କରେ, ସେ ଫଳ ପାଏ ନାହିଁ।

Verse 25

दष्टस्याशीविषेणास्य न विषं क्रमते नृप । तत्रोष्य रजनीमेकां सर्वपापैः प्रमुच्यते

ହେ ନୃପ, ସେଠାରେ ବିଷଧର ସର୍ପ ଦଂଶିତ ବ୍ୟକ୍ତିର ଦେହରେ ମଧ୍ୟ ବିଷ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ରାତି ରହିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 26

ततो गच्छेत ब्रह्मर्षेर्गौतमस्य वनं नृप । अहल्याया ह्रदे स्नात्वा व्रजेत परमां गतिम्

ତତଃ, ହେ ନୃପ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଗୌତମଙ୍କ ବନକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଅହଲ୍ୟା-ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କଲେ ପରମ ଗତି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 27

अभिगम्य श्रियं राजन्विंदते श्रियमुत्तमाम् । तत्रोदपानो धर्म्मज्ञ त्रिषु लोकेषु विश्रुतः

ହେ ରାଜନ, ସେହି ପବିତ୍ର ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ଅଭିଗମନ କଲେ ଉତ୍ତମ ଶ୍ରୀ-ସମ୍ପଦ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ; ସେଠାରେ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ କୂପ ଅଛି।

Verse 28

तत्राभिषेकं कुर्वीत वाजिमेधमवाप्नुयात् । जनकस्य तु राजर्षेः कूपस्त्रिदशपूजितः

ସେଠାରେ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ; ତାହାଦ୍ୱାରା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ରାଜର୍ଷି ଜନକଙ୍କ ସେହି କୂପ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ।

Verse 29

तत्राभिषेकं कृत्वा च विष्णुलोकमवाप्नुयात् । ततोऽविनाशनं गच्छेत्सर्वपापप्रमोचनम्

ସେଠାରେ ଅଭିଷେକ କରି ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ; ତାପରେ ସର୍ବପାପ-ପ୍ରମୋଚକ ଅବିନାଶୀ ଧାମକୁ ପହଞ୍ଚେ।

Verse 30

वाजिमेधमवाप्नोति सोमलोकं च गच्छति । गंडकीं च समासाद्य सर्वतीर्थजलोद्भवाम्

ସେ ଅଶ୍ୱମେଧର ଫଳ ଲଭେ ଏବଂ ସୋମଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଏ; ତଥା ସର୍ବତୀର୍ଥଜଳରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗଣ୍ଡକୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲଭେ।

Verse 31

वाजपेयमवाप्नोति सूर्यलोकं च गच्छति । ततो ध्रुवस्य धर्मज्ञ समाविश्य तपोवनम्

ସେ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଏ। ତାପରେ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଧ୍ରୁବଙ୍କ ତପୋବନରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସେଠାରେ ନିବାସ କରେ।

Verse 32

गुह्यकेषु महाभाग मोदते नात्र संशयः । कर्मदां तु समासाद्य नदीं सिद्धनिषेविताम्

ହେ ମହାଭାଗ, ସେ ଗୁହ୍ୟକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସିଦ୍ଧମାନେ ସେବନ କରୁଥିବା କର୍ମଦା ନଦୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ହର୍ଷ ଲାଭ କରେ।

Verse 33

पुंडरीकमवाप्नोति सोमलोकं च गच्छति । ततो विशालामासाद्य नदीं त्रैलोक्यविश्रुताम्

ସେ ପୁଣ୍ଡରୀକର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଏବଂ ସୋମଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଏ। ତାପରେ, ତ୍ରିଲୋକବିଖ୍ୟାତ ବିଶାଳା ନଦୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଆଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ।

Verse 34

अग्निष्टोममवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति । अथ माहेश्वरीं धारां समासाद्य नराधिप

ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଯାଏ। ତାପରେ, ହେ ନରାଧିପ, ମାହେଶ୍ୱରୀ ଧାରାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 35

अश्वमेधमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत् । दिवौकसां पुष्करिणीं समासाद्य नरः शुचिः

ଶୁଚି ନର ଦେବମାନଙ୍କ ପୁଷ୍କରିଣୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ ଏବଂ ନିଜ କୁଳକୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରେ।

Verse 36

न दुर्गतिमवाप्नोति वाजपेयं च विंदति । अथ माहेशपदं गच्छेद्ब्रह्मचारी समाहितः

ସେ ଦୁର୍ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ ଏବଂ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟଫଳ ଲଭେ। ତଦନନ୍ତରେ ସଂଯମୀ ଓ ସମାହିତ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ମହେଶ (ଶିବ)ଙ୍କ ପରମ ପଦକୁ ଗଚ୍ଛେ।

Verse 37

माहेश्वरपदे स्नात्वा वाजिमेधफलं लभेत् । तत्र कोटिस्तु तीर्थानां विश्रुता भरतर्षभ

ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମାହେଶ୍ୱରପଦରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ; କାରଣ ସେଠାରେ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ‘କୋଟି’ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭାବେ ଅଛି।

Verse 38

कूर्मरूपेण राजेंद्र असुरेण दुरात्मना । ह्रियमाणा हृता राजन्विष्णुना प्रभविष्णुना

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! କୂର୍ମରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦୁରାତ୍ମା ଅସୁର ତାକୁ ହରିନେଉଥିଲା; କିନ୍ତୁ ହେ ରାଜନ, ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ବିଷ୍ଣୁ ତାକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ।

Verse 39

तत्राभिषेकं कुर्वीत तीर्थकोट्यां नराधिप । पुंडरीकमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति

ହେ ନରାଧିପ! ସେଠାରେ ତୀର୍ଥକୋଟିରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅଭିଷେକ-ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ତାହାଦ୍ୱାରା ‘ପୁଣ୍ଡରୀକ’ ପୁଣ୍ୟ ଲଭେ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଯାଏ।

Verse 40

ततो गच्छेन्नरश्रेष्ठ स्थानं नारायणस्य च । सदा सन्निहितो यत्र हरिर्वसति भारत

ତାପରେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ନାରାୟଣଙ୍କ ଧାମକୁ ଯିବା ଉଚିତ—ଯେଉଁଠାରେ, ହେ ଭାରତ, ହରି ସଦା ସନ୍ନିହିତ ରହି ବସନ୍ତି।

Verse 41

यत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयश्च तपोधनाः । आदित्यावसवोरुद्रा जनार्दनमुपासते

ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବମାନେ, ତପୋଧନ ଋଷିମାନେ, ଏବଂ ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ ଓ ରୁଦ୍ରମାନେ—ସମସ୍ତେ ଜନାର୍ଦନ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି।

Verse 42

शालग्राम इति ख्यातो विष्णोरद्भुतकर्मणः । अभिगम्य त्रिलोकेशं वरदं विष्णुमच्युतम्

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କର୍ମର ପ୍ରତିରୂପ ଭାବେ ସେ “ଶାଳଗ୍ରାମ” ନାମରେ ଖ୍ୟାତିଲାଭ କଲେ; ଏବଂ ତ୍ରିଲୋକେଶ, ବରଦ, ଅଚ୍ୟୁତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିକଟେ ଯାଇ—

Verse 43

अश्वमेधमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति । तत्रोदपानो धर्मज्ञ सर्वपापप्रमोचनः

ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଏ। ସେଠାରେ ଥିବା ସେଇ ଉଦପାନ (କୂପ) ଧର୍ମଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ସର୍ବ ପାପ ମୋଚନକାରୀ।

Verse 44

समुद्रास्तत्रचत्वारः कूपे सन्निहिताः सदा । तत्रोपस्पृश्य राजेंद्र न दुर्गतिमवाप्नुयात्

ସେଠାରେ ସେଇ କୂପରେ ଚାରି ସମୁଦ୍ର ସଦା ସନ୍ନିହିତ ଅଛନ୍ତି। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ/ଆଚମନ କଲେ କେହି ଦୁର୍ଗତି ପାଉନାହିଁ।

Verse 45

अभिगम्य महादेवं वरदं विष्णुमव्ययम् । विराजते यथा सोम ऋणैर्मुक्तो युधिष्ठिर

ମହାଦେବ—ଅବ୍ୟୟ, ବରଦ ବିଷ୍ଣୁ—ଙ୍କୁ ନିକଟେ ଯାଇ ମନୁଷ୍ୟ ଋଣମୁକ୍ତ ହୋଇ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ।

Verse 46

जातिस्मरं उपस्पृश्य शुचिः प्रयतमानसः । जातिस्मरत्वं प्राप्नोति स्नात्वा तत्र न संशयः

ଜାତିସ୍ମର ତୀର୍ଥକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଶୁଚି ଓ ସଂଯତମନ ହୋଇ ଯେ ତଥା ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ପୂର୍ବଜନ୍ମ-ସ୍ମରଣଶକ୍ତି ପାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 47

वटेश्वरपुरं गत्वा अर्चयित्वा च केशवम् । ईप्सितांल्लभते लोकानुपवासान्न संशयः

ବଟେଶ୍ୱରପୁରକୁ ଯାଇ କେଶବଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ, ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ଇଚ୍ଛିତ ଲୋକ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 48

ततस्तु वामनं गत्वा सर्वपापप्रणाशनम् । अभिवाद्य हरिं देवं न दुर्गतिमवाप्नुयात्

ତାପରେ ସର୍ବପାପନାଶକ ବାମନସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ, ହରିଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଦୁର୍ଗତିକୁ ପାଉନାହିଁ।

Verse 49

भरतस्याश्रमं गत्वा सर्वपापप्रमोचनम् । कौशिकीं तत्र सेवेत महापातकनाशिनीम्

ସର୍ବପାପମୋଚକ ଭରତାଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, ସେଠାରେ ମହାପାତକନାଶିନୀ କୌଶିକୀ ନଦୀଙ୍କୁ ସେବା-ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 50

राजसूयस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोतिमानवः । ततो गच्छेत धर्मज्ञ चंपकारण्यमुत्तमम्

ମନୁଷ୍ୟ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ତାପରେ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଉତ୍ତମ ଚମ୍ପକାରଣ୍ୟ ବନକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 51

तत्रोष्य रजनीमेकां गोसहस्रफलं लभेत् । अथ गोविंदमासाद्य तीर्थं परमसम्मतम्

ସେଠାରେ ଏକ ରାତି ବସିଲେ ସହସ୍ର ଗୋଦାନ ସମ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ। ତାପରେ ପରମସମ୍ମତ ଗୋବିନ୍ଦ-ତୀର୍ଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 52

उपोष्य रजनीमेकामग्निष्टोमफलं लभेत् । तत्र विश्वेश्वरं दृष्ट्वा देव्या सह महाद्युतिम्

ଏକ ରାତି ଉପବାସ କଲେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞଫଳ ମିଳେ। ସେଠାରେ ଦେବୀ ସହ ମହାଦ୍ୟୁତିମାନ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି କୃପା ପାଏ।

Verse 53

मित्रावरुणयोर्लोकान्प्राप्नुयाद्भरतर्षभ । त्रिरात्रोपोषितस्तत्र अग्निष्टोमफलं लभेत्

ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ସେଠାରେ ତିନି ରାତି ଉପବାସ କଲେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞଫଳ ମଧ୍ୟ ମିଳେ।

Verse 54

कन्यावसथमासाद्य नियतो नियताशनः । मनोः प्रजापतेर्लोकानाप्नोति भरतर्षभ

ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ! କନ୍ୟାବସଥକୁ ପହଞ୍ଚି, ନିୟମିତ ଓ ନିୟତ ଆହାରୀ ହୋଇ, ସେ ପ୍ରଜାପତି ମନୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 55

कन्यायां ये प्रयच्छंति दानमण्वपि भारत । तदक्षयमिति प्राहुरृषयः संशितव्रताः

ହେ ଭାରତ! କନ୍ୟା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଯେ କେହି ଅଣୁମାତ୍ର ଦାନ ମଧ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି, ସେହି ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ବୋଲି ସଂଶିତବ୍ରତ ଋଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି।

Verse 56

निष्ठावासं समासाद्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । अश्वमेधमवाप्नोति विष्णुलोकं च गच्छति

ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନିଷ୍ଠାବାସକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଏ।

Verse 57

ये तु दानं प्रयच्छंति निष्ठायाः संगमे नराः । ते यांति नरशार्दूल ब्रह्मलोकमनामयम्

କିନ୍ତୁ ନିଷ୍ଠାର ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳରେ ଯେ ଲୋକ ଦାନ କରନ୍ତି, ହେ ନରଶାର୍ଦୂଲ, ସେମାନେ ନିରାମୟ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 58

तत्राश्रमो वसिष्ठस्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । तत्राभिषेकं कुर्वाणो वाजपेयमवाप्नुयात्

ସେଠାରେ ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଛି। ସେଠାରେ ଅଭିଷେକ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।

Verse 59

देवकूटं समासाद्य देवर्षिगणसेवितम् । अश्वमेधमवाप्नोति कुलं चैव समुद्धरेत्

ଦେବର୍ଷିଗଣଙ୍କ ସେବିତ ଦେବକୂଟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ ଏବଂ ନିଜ କୁଳକୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରେ।

Verse 60

ततो गच्छेत राजेंद्र कौशिकस्य मुनेर्ह्रदम् । तत्र सिद्धिं परां प्राप विश्वामित्रोऽथ कौशिकः

ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, କୌଶିକ ମୁନିଙ୍କ ହ୍ରଦକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ କୌଶିକ—ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର—ପରମ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।

Verse 61

यत्र मासं वसेद्धीरः कौशिक्यां भरतर्षभ । अश्वमेधस्य यत्पुण्यं तन्मासेनाधिगच्छति

ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯେ ଧୀର ପୁରୁଷ କୌଶିକୀ ନଦୀତଟେ ଏକ ମାସ ବାସ କରେ, ସେ ସେହି ଏକ ମାସରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞସମ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।

Verse 62

सर्वतीर्थवरं चैव यो वसेत महाह्रदम् । न दुर्गतिमवाप्नोति विंद्याद्बहुसुवर्णकम्

ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହି ମହାହ୍ରଦରେ ଯେ ବାସ କରେ, ସେ ଦୁର୍ଗତି ପାଉନାହିଁ ଏବଂ ବହୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ (ସମୃଦ୍ଧି) ଲାଭ କରେ।

Verse 63

कुमारमभिगम्याथ वीराश्रमनिवासिनम् । अश्वमेधमवाप्नोति शक्रलोकं स गच्छति

ତାପରେ ବୀରାଶ୍ରମରେ ବସୁଥିବା କୁମାରଙ୍କୁ ସମୀପଗତ ହୋଇ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ ଏବଂ ଶକ୍ରଲୋକ (ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ) ଗମନ କରେ।

Verse 64

नंदिन्यां च समासाद्य कूपं त्रिदशसेवितम् । नरमेधस्य यत्पुण्यं तत्प्राप्नोति कुरूद्वह

ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ! ନନ୍ଦିନୀ ନଦୀରେ ତ୍ରିଦଶମାନେ ସେବନ କରୁଥିବା ସେହି କୂପକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ନରମେଧ ଯଜ୍ଞସମ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ।

Verse 65

कालिकासंगमे स्नात्वा कौशिक्यारुणयोर्यतः । त्रिरात्रोपोषितो विद्वान्सर्वपापैः प्रमुच्यते

କାଳିକା ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରି, କୌଶିକୀ–ଅରୁଣା ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳରେ ସଂୟମସହ ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରୁଥିବା ବିଦ୍ୱାନ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 66

उर्वशीतीर्थमासाद्य तथा सोमाश्रमं बुधः । कुंभकर्णाश्रमे स्नात्वा पूज्यते भुवि मानवः

ଉର୍ବଶୀ-ତୀର୍ଥ ଓ ସୋମ-ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ-ଆଶ୍ରମରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ମନୁଷ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂଜିତ ହୁଏ।

Verse 67

तथा कोकामुखे स्नात्वा ब्रह्मचारी समाहितः । जातिस्मरत्वं प्राप्नोति दृष्टमेतत्पुरातनैः

ଏହିପରି, ସମାହିତଚିତ୍ତ ଓ ସଂଯମୀ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ କୋକାମୁଖରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ସେ ଜାତିସ୍ମରତ୍ୱ—ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମରଣଶକ୍ତି—ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଏହା ପୁରାତନମାନେ ଦେଖିଥିଲେ।

Verse 68

सकृन्नदीं समासाद्य कृतार्थो भवति द्विजः । सर्वपापविशुद्धात्मा स्वर्गलोकं च गच्छति

ଏକଥର ମାତ୍ର ସେହି ନଦୀକୁ ସମୀପ କଲେ ଦ୍ୱିଜ କୃତାର୍ଥ ହୁଏ; ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଏ।

Verse 69

ऋषभद्वीपमासाद्य सेव्य क्रौंचनिषूदनम् । सरस्वत्यामुपस्पृश्य विमानस्थो विराजते

ଋଷଭଦ୍ୱୀପକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ କ୍ରୌଞ୍ଚନିଷୂଦନଙ୍କୁ ସେବା-ପୂଜା କରି, ସରସ୍ୱତୀରେ ଉପସ୍ପର୍ଶନ (ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ) କଲେ, ସେ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆସୀନ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବେ ବିରାଜେ।

Verse 70

औद्यानकं महाराज तीर्थं मुनिनिषेवितम् । तत्राभिषेकं कुर्वीत सर्वपापैः प्रमुच्यते

ହେ ମହାରାଜ, ଔଦ୍ୟାନକ ମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଷେବିତ ତୀର୍ଥ। ଯେ ତାହାଁରେ ଅଭିଷେକ (ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ) କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 71

ब्रह्मतीर्थं समासाद्य पुण्यं ब्रह्मर्षिसेवितम् । वाजपेयमवाप्नोति नरो नास्त्यत्र संशयः

ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ସେଇ ପରମ ପୁଣ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ମନୁଷ୍ୟ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲଭେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 72

ततश्चंपां समासाद्य भागीरथ्यां कृतोदकः । दंडार्पणं समासाद्य गोसहस्रफलं लभेत्

ତାପରେ ଚମ୍ପାକୁ ପହଞ୍ଚି ଭାଗୀରଥୀ (ଗଙ୍ଗା)ରେ ଜଳକର୍ମ କରି, ଦଣ୍ଡାର୍ପଣ ତୀର୍ଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ସହସ୍ର ଗୋଦାନ ସମ ପୁଣ୍ୟ ଲଭେ।

Verse 73

लाविढिकां ततो गच्छेत्पुण्यां पुण्यनिषेविताम् । वाजपेयमवाप्नोति विमानस्थश्च पूज्यते

ତାପରେ ପୁଣ୍ୟଜନମାନେ ଯେଉଁ ପବିତ୍ର ଲାବିଢିକାକୁ ସେବନ କରନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗେ ବିମାନସ୍ଥ ହୋଇ ପୂଜିତ ହୁଏ।