Adhyaya 15

Verse 1

नारद उवाच । यन्मां पृच्छसि कौंतेय तन्निबोध च तच्छृणु । एतस्मिन्नंतरे रुद्रो नर्मदातटमास्थितः

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ କୌନ୍ତେୟ! ତୁମେ ଯାହା ମୋତେ ପଚାରୁଛ, ତାହା ବୁଝି ଶୁଣ। ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ରୁଦ୍ର ନର୍ମଦା-ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 2

नाम्ना हरेश्वरं स्थानं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । तस्मिन्स्थाने महादेवश्चिंतयंस्त्रैपुरं वधम्

ହରେଶ୍ୱର ନାମକ ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନ ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେହି ସ୍ଥାନରେ ମହାଦେବ ତ୍ରିପୁର-ବଧକୁ ଚିନ୍ତନ କରୁଥିଲେ।

Verse 3

गांडीवं मंदरं कृत्वा गुणं कृत्वा तु वासुकिम् । स्थानं कृत्वा तु वैशाखं विष्णुं कृत्वा शरोत्तमम्

ଗାଣ୍ଡୀବକୁ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ କରି, ବାସୁକିକୁ ଧନୁର୍ଜ୍ୟା କରି; ବୈଶାଖକୁ ଆଧାର (ଅବସର) କରି, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶର କରି (ସେ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ)।

Verse 4

अग्रे चाग्निं प्रतिष्ठाप्य मुखे वायुः समर्पितः । हयाश्च चतुरो वेदाः सर्वदेवमयं रथम्

ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଅଗ୍ନି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଥିଲା ଏବଂ ମୁଖରେ ବାୟୁ ସମର୍ପିତ ଥିଲା; ସେ ରଥ ସର୍ବଦେବମୟ, ତାହାର ଚାରି ଅଶ୍ୱ ଥିଲେ ଚାରି ବେଦ।

Verse 5

चक्रगौ चाश्विनौ देवावक्षं चक्रधरः स्वयम् । स्वयमिंद्रश्च चापांते बाणे वैश्रवणः स्थितः

ଦୁଇ ଚକ୍ରରେ ଅଶ୍ୱିନୀଦେବଦ୍ୱୟ ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ; ଅକ୍ଷରେ ସ୍ୱୟଂ ଚକ୍ରଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ ବିରାଜିଲେ। ଧନୁଷର ଅନ୍ତେ ସ୍ୱୟଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ, ଏବଂ ବାଣରେ ବୈଶ୍ରବଣ (କୁବେର) ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 6

यमस्तु दक्षिणे हस्ते वामे कालस्तु दारुणः । चक्राणामारके न्यस्ता गंधर्वा लोकविश्रुताः

ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତରେ ଯମ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ, ବାମ ହସ୍ତରେ ଭୟଙ୍କର କାଳ। ଚକ୍ରର କିନାରାରେ ଲୋକବିଶ୍ରୁତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ।

Verse 7

प्रजापती रथश्रेष्ठे ब्रह्मा चैव तु सारथिः । एवं कृत्वा तु देवेशः सर्वदेवमयं रथम्

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ପ୍ରଜାପତି ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ, ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମା ସାରଥି ହେଲେ। ଏହିପରି ଦେବେଶ ସମସ୍ତ ଦେବମୟ ରଥ ଗଢ଼ିଲେ।

Verse 8

सोतिष्ठत्स्थाणुभूतो हि सहस्रं परिवत्सरान् । यदा त्रीणि समेतानि अंतरिक्षचराणि च

ସେ ଖୁଣ୍ଟ ପରି ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ଚରଣ କରୁଥିବା ତିନି ସତ୍ତା ଏକତ୍ର ହେଲେ।

Verse 9

त्रिपुराणि त्रिशल्येन तदा तानि बिभेद सः । शरः प्रचोदितस्तत्र रुद्रेण त्रिपुरं प्रति

ତେବେ ସେ ତ୍ରିଶୂଳସଦୃଶ ତ୍ରିଶଲ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରରେ ସେଇ ତିନି ପୁରକୁ ଭେଦିଦେଲେ। ସେଠାରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଚାଳିତ ବାଣ ତ୍ରିପୁର ପ୍ରତି ବେଗରେ ଧାଇଲା।

Verse 10

भ्रष्टतेजा स्त्रियो जाता बलं तेषां व्यशीर्यत । उत्पाताश्च पुरे तस्मिन्प्रादुर्भूता सहस्रशः

ନାରୀମାନେ ତେଜହୀନ ହେଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କର ବଳ କ୍ଷୟ ପାଇଲା; ସେହି ନଗରରେ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଅପଶକୁନ-ଉତ୍ପାତ ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 11

त्रिपुरस्य विनाशाय कालरूपोभवत्तदा । अट्टहासं प्रमुंचंति रूपाः काष्ठमयास्तथा

ତ୍ରିପୁର ବିନାଶ ପାଇଁ ସେତେବେଳେ ସେ କାଳରୂପ ଧାରଣ କଲେ; କାଠମୟ ସେହି ରୂପମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଟ୍ଟହାସରେ ଘୋର ହସିଲେ।

Verse 12

निमेषोन्मेषणं चैव कुर्वंति चित्रकर्मणा । स्वप्ने पश्यंति चात्मानं रक्तांबरविभूषितम्

ସେମାନଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଶିଳ୍ପଶକ୍ତିରେ ନିମେଷ-ଉନ୍ମେଷ ମଧ୍ୟ କରାଯାଏ; ଏବଂ ସ୍ୱପ୍ନରେ ନିଜକୁ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତ୍ରରେ ବିଭୂଷିତ ଦେଖନ୍ତି।

Verse 13

स्वप्ने पश्यंति ते चैवं विपरीतानि यानि तु । एतान्पश्यति उत्पातांस्तत्र स्थाने तु ये जनाः

ସେମାନେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ବିପରୀତ ଓ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖନ୍ତି; ଏବଂ ସେଠାରେ ଥିବା ଲୋକେ ଏହି ଉତ୍ପାତମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖନ୍ତି।

Verse 14

तेषां बलं च बुद्धिश्च हरक्रोधेन नाशितम् । संवर्तको नाम वायुर्युगांतप्रतिमो महान्

ହର (ଶିବ)ଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ସେମାନଙ୍କର ବଳ ଓ ବୁଦ୍ଧି ନଶିଗଲା; ତାପରେ ‘ସଂବର୍ତ୍ତକ’ ନାମକ ମହାବାୟୁ ଉଠିଲା, ଯୁଗାନ୍ତ ସଦୃଶ ଭୟଙ୍କର।

Verse 15

समीरितोनलश्रेष्ठ उत्तमांगेषु बाधते । ज्वलंति पादपास्तत्र पतंति शिखराणि च

ବାୟୁଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଭାବେ ଜ୍ୱଳି ଉପର ଅଞ୍ଚଳକୁ ପୀଡ଼ା ଦେଲା। ସେଠାରେ ବୃକ୍ଷମାନେ ଦହିଲେ, ତାଙ୍କର ଶିଖରମାନେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଗଲେ।

Verse 16

सर्वं तद्व्याकुलीभूतं हाहाकारमचेतनम् । भग्नोद्यानानि सर्वाणि क्षिप्रं तु प्रज्वलंति च

ସମସ୍ତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ‘ହାହା’ ଆର୍ତ୍ତନାଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଜଣେ ଅଚେତନ ପରି ହେଲେ। ଭଙ୍ଗା ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଜ୍ୱଳିଉଠିଲା।

Verse 17

तेनैव दीपितं सर्वं ज्वलते विशिखैः शिखैः । द्रुमा आरामगंडानि गृहाणि विविधानि च

ସେହି ଅଗ୍ନିଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କିଛି ଦୀପ୍ତ ହୋଇ, ପୃଥକ୍ ଜିହ୍ୱା ନଥିବା ଜ୍ୱାଳାରେ ଜ୍ୱଳିଲା। ବୃକ୍ଷ, ଉପବନ-ଉଦ୍ୟାନ ଭୂଭାଗ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗୃହମାନେ ମଧ୍ୟ ଦହିଲେ।

Verse 18

दशदिक्षु प्रवृत्तोयं समिद्धो हव्यवाहनः । ततः शिलाः प्रमुंचंति दिशो दश विभागशः

ସମିଦ୍ଧ ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନି ଦଶଦିଗରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା। ତାପରେ ଦଶ ଦିଗରୁ ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ଭାବେ ଶିଳା (ପଥର) ନିକ୍ଷେପ ହେଲା।

Verse 19

शिखासहस्रैरत्युग्रैः प्रज्वलंति हुताशनैः । सर्वं किंशुकसंप्रख्यं ज्वलितंदृश्यते पुरम्

ଅତ୍ୟୁଗ୍ର ସହସ୍ର ଶିଖାସହିତ ହୁତାଶନ ଅଗ୍ନିମାନେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲେ। ସମଗ୍ର ପୁର ଦହି ଲାଲ କିଂଶୁକ ପୁଷ୍ପ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ ଦେଖାଗଲା।

Verse 20

गृहाद्गृहांतरे नैव गंतुं धूमैश्च शक्यते । हरकोपानलादग्धं क्रंदमानं सुदुःखितम्

ଧୂମର କାରଣରୁ ଗୋଟିଏ ଘରୁ ଅନ୍ୟ ଘରକୁ ଯିବା ମଧ୍ୟ ସର୍ବଥା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ହରଙ୍କ କ୍ରୋଧାଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ଲୋକେ ଅତି ଦୁଃଖରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ କରୁଣ କ୍ରନ୍ଦନ କରନ୍ତି।

Verse 21

प्रदीप्तं सर्वतो दिक्षु दह्यते त्रिपुरं पुरम् । प्रासादशिखराग्राणि विशीर्यंति सहस्रशः

ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ ତ୍ରିପୁର ନଗର ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଉଛି; ପ୍ରାସାଦମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଶିଖରାଗ୍ରଗୁଡ଼ିକ ହଜାରେ ହଜାରେ ଭାଙ୍ଗି ଚୁର୍ଣ୍ଣବିଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି।

Verse 22

नानारत्नविचित्राणि विमानान्यप्यनेकधा । गृहाणि चैव रम्याणि दह्यंते दीप्तिवह्निना

ନାନା ରତ୍ନରେ ଅନେକ ପ୍ରକାରେ ବିଚିତ୍ର ଶୋଭା ପାଇଥିବା ବିମାନମାନେ ମଧ୍ୟ, ରମ୍ୟ ଗୃହମାନେ ମଧ୍ୟ—ସବୁ ଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଉଛି।

Verse 23

बाधंते द्रुमखंडेषु जनस्थाने तथैव च । देवागारेषु सर्वेषु प्रज्वलंते ज्वलंत्यपि

ସେମାନେ ବୃକ୍ଷଖଣ୍ଡମାନଙ୍କରେ ଓ ଜନବାସସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ପୀଡା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଦେବାଳୟରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀବ୍ରରେ ଜ୍ୱଳନ କରନ୍ତି।

Verse 24

सीदंति चानलस्पृष्टाः क्रंदंति विविधै स्वरैः । गिरिकूटनिभास्तत्र दृश्यंतेंऽगारराशयः

ଅଗ୍ନିସ୍ପର୍ଶରେ ସେମାନେ ଢଳିପଡ଼ନ୍ତି ଓ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ୱରରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରନ୍ତି; ସେଠାରେ ପର୍ବତଶିଖର ସଦୃଶ ଅଙ୍ଗାରର ଢେର ଦେଖାଯାଏ।

Verse 25

स्तुवंति देवदेवेशं परित्रायस्व मां प्रभो । अन्योन्यं च परिष्वज्य हुताशनप्रपीडिताः

ଅଗ୍ନିର ପୀଡାରେ ତପ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ଦେବଦେବେଶଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି—“ପ୍ରଭୁ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର!” ବୋଲି ଆର୍ତ୍ତ ଚିତ୍କାର କଲେ; ଦୁଃଖରେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।

Verse 26

दह्यंते दानवास्तत्र शतशोथ सहस्रशः । हंसकारंडवाकीर्णा नलिनी सह पंकजा

ସେଠାରେ ଦାନବମାନେ ଶତଶଃ ଓ ସହସ୍ରଶଃ ଦହିଯାଉଛନ୍ତି। ହଂସ ଓ କାରଣ୍ଡବ ପକ୍ଷୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ନଲିନୀ ସରୋବର ପଦ୍ମ ଓ କୁମୁଦରେ ସମୃଦ୍ଧ।

Verse 27

दह्यंतेनलदग्धानि पुरोद्यानानि दीर्घिकाः । अम्लानैः पंकजैश्छन्ना विस्तीर्णा योजनैः शतैः

ଏଭଳି ଦହିବା ସମୟରେ ସେଠାର ପୂର୍ବତନ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଦୀର୍ଘ ଦୀଘିଗୁଡ଼ିକ ଝଲସିଗଲା; ଶତଶତ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ ସେଗୁଡ଼ିକ ଅମ୍ଲାନ ପଦ୍ମରେ ଆବୃତ ଥିଲା।

Verse 28

गिरिकूटनिभास्तत्र प्रासादारत्नभूषिताः । पतंत्यनलनिर्दग्धा निस्तोया जलदा इव

ସେଠାରେ ପର୍ବତଶିଖର ସଦୃଶ, ରତ୍ନଭୂଷିତ ପ୍ରାସାଦଗୁଡ଼ିକ ଅଗ୍ନିଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ଜଳଶୂନ୍ୟ ମେଘମାନଙ୍କ ପରି ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଲା।

Verse 29

सह स्त्रीबालवृद्धेषु गोषु पक्षिषु वाजिषु । निर्दयो दहते वह्निर्हरकोपेन प्रेरितः

ନାରୀ, ଶିଶୁ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ସହ—ଗୋ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ନେଇ—ହରଙ୍କ କୋପରେ ପ୍ରେରିତ ନିର୍ଦୟ ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦହେ।

Verse 30

सपत्नीकाश्चैव सुप्ताः संसुप्ता बहवो जनाः । पुत्रमालिंग्यते गाढं दह्यंते त्रिपुरारिणा

ବହୁ ଲୋକ ପତ୍ନୀସହିତ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ନିମଗ୍ନ ଥିଲେ; ପୁତ୍ରକୁ ଦୃଢ଼ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥିବା ସେମାନେ ତ୍ରିପୁରାରି ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 31

अथ तस्मिन्पुरे दीप्ते स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः । अग्निज्वालाहतास्तत्र पतंति धरणीतले

ତାପରେ ସେଇ ଦୀପ୍ତ ନଗରରେ ଅପ୍ସରାସଦୃଶୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅଗ୍ନିଜ୍ୱାଳାର ଆଘାତରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ସେଠାରେ ଧରଣୀତଳେ ପତିତ ହେଲେ।

Verse 32

काचिद्बाला विशालाक्षी मुक्तावलि विभूषिता । धूमेनाकुलिता सा तु प्रतिबुद्धा शिखार्द्दिता

ମୁକ୍ତାମାଳାରେ ଭୂଷିତ ବିଶାଳାକ୍ଷୀ ଏକ ବାଳିକା ଧୂମରେ ଆକୁଳିତ ହେଲା; ପରେ ସେ ଜାଗି ଉଠି ଶିଖାରେ ଦଗ୍ଧ ହେଲା।

Verse 33

सुतं संचिंत्यमाना सा पतिता धरणीतले । काचित्सुवर्णवर्णाभा नीलरत्नैर्विभूषिता

ସେ ପୁତ୍ରକୁ ଚିନ୍ତା କରୁ କରୁ ଧରଣୀତଳେ ପତିତ ହେଲା। ଅନ୍ୟ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣା, ନୀଳରତ୍ନରେ ଭୂଷିତ ଥିଲା।

Verse 34

धूमेनाकुलिता सा तु पतिता धरणीतले । अन्या गृहीतहस्ता तु सखी दहति बालकैः

ଧୂମରେ ଆକୁଳିତ ହୋଇ ସେ ଧରଣୀତଳେ ପତିତ ହେଲା। ଅନ୍ୟ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ—ସଖୀ—ତାହାର ହାତ ଧରି ବାଳକମାନଙ୍କ ସହିତ ଦହିତ ହେଉଥିଲା।

Verse 35

अनेन दिव्यरूपान्यादृष्टा मदविमोहिता । शिरसा प्रांजलिं कृत्वा विज्ञापयति पावकम्

ଅପୂର୍ବ ଦିବ୍ୟରୂପଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି ସେ ହର୍ଷରେ ମୋହିତ ହେଲା। ଶିର ନମାଇ, କରଯୋଡ଼ି, ବିନୟରେ ପାବକ (ଅଗ୍ନିଦେବ)ଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲା।

Verse 36

यदि त्वमिच्छसे वैरं पुरुषेष्वपकारिषु । स्त्रियः किमपराध्यंते गृहपंजरकोकिलाः

ଯଦି ତୁମେ ବୈର ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଅପକାରୀ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ବୈର କର; ଘର-ପଞ୍ଜରରେ ବନ୍ଦ କୋଇଲି ପରି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ କ’ଣ ଅପରାଧ କରିଛନ୍ତି?

Verse 37

पापनिर्दय निर्ल्लज्ज कस्ते कोपः स्त्रियोपरि । न दाक्षिण्यं न ते लज्जा न सत्यं शौचवर्जितः

ହେ ପାପୀ, ନିର୍ଦୟ, ନିର୍ଲଜ୍ଜ! ସ୍ତ୍ରୀ ଉପରେ ତୋର କ୍ରୋଧ କାହିଁକି? ତୋରେ ଦାକ୍ଷିଣ୍ୟ ନାହିଁ, ଲଜ୍ଜା ନାହିଁ; ସତ୍ୟ ଓ ଶୌଚରୁ ବଞ୍ଚିତ ଅଛୁ।

Verse 38

अनेकरूपवर्णाढ्या उपलभ्या वदस्व ह । किं त्वया न श्रुतं लोके अवध्याः सर्वयोषितः

ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅନେକ ରୂପ ଓ ବର୍ଣ୍ଣରେ ଲୋକେ ମିଳନ୍ତି—ତେବେ କହ: ‘ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀ ଅବଧ୍ୟ’ ବୋଲି ତୁମେ ଲୋକେ ଶୁଣିନାହ କି?

Verse 39

किं तु तुभ्यं गुणा ह्येते दहनस्त्र्यर्दनं प्रति । न कारुण्यं दया वापि दाक्षिण्यं वा स्त्रियोपरि

କିନ୍ତୁ ଏହିଗୁଡ଼ିକ ତୋର ଗୁଣ—ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିବାରେ ଦହନ ପରି ଉଗ୍ରତା; ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ତୋର କରୁଣା ନାହିଁ, ଦୟା ନାହିଁ, ଦାକ୍ଷିଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 40

दयां कुर्वंति म्लेच्छापि दहनं प्रेक्ष्य योषितः । म्लेच्छानामपि कष्टोसि दुर्निवार्यो ह्यचेतनः

ଦହୁଥିବା ନାରୀକୁ ଦେଖି ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୟା କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମ୍ଲେଚ୍ଛଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟକର—ଅଚେତନ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ନିବାର୍ଯ୍ୟ।

Verse 41

एते चैव गुणास्तुभ्यं दहनोत्सादनं प्रति । आसामपि दुराचार स्त्रीणां किं विनिपातसे

ଦହନ ଓ ଉତ୍ସାଦନ ବିଷୟରେ ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ତୁମରେ ହିଁ ଅଛି; ଏହି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦୁରାଚାରିଣୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ କାହିଁକି ତାଙ୍କର ପତନ ଘଟାଉଛ?

Verse 42

दुष्ट निर्घृण निर्लज्ज हुताश मंदभाग्यक । निराशस्त्वं दुराचार बालान्दहसि निर्दय

ହେ ଦୁଷ୍ଟ, ନିର୍ଘୃଣ, ନିର୍ଲଜ୍ଜ ହୁତାଶ! ହେ ମନ୍ଦଭାଗ୍ୟ! ତୁମେ ନିରାଶ ଓ ଦୁରାଚାରୀ; ନିର୍ଦୟ ହୋଇ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦହୁଛ।

Verse 43

एवं प्रलपमानास्ता जल्पमाना बहुस्वरम् । अन्याः क्रोशंति संक्रुद्धा बालशोकेन मोहिताः

ଏଭଳି ସେମାନେ ବହୁ ସ୍ୱରରେ ବିଲାପ କରି କଥା କହୁଥିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କଲେ—ଶିଶୁଶୋକରେ ମୋହିତ ହୋଇ।

Verse 44

दहते निर्दयो वह्निः संक्रुद्धः सर्वशत्रुवत् । पुष्करिण्यां जले ज्वाला कूपेष्वपि तथैव च

ନିର୍ଦୟ ବହ୍ନି ସମସ୍ତଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ପରି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଦହେ; ପୁଷ୍କରିଣୀର ଜଳରେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ୱାଳା ଉଠେ, କୂପମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।

Verse 45

अस्मान्संदह्य म्लेच्छ त्वं कां गतिं प्रापयिष्यसि । एवं प्रलपतां तासां वह्निर्वचनमब्रवीत्

“ଆମକୁ ଦଗ୍ଧ କରି, ହେ ମ୍ଲେଚ୍ଛ, ତୁମେ କେଉଁ ଗତି ପାଇବ?” ଏପରି ବିଲାପ କରୁଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 46

वैश्वानर उवाच । स्ववशो नैव युष्माकं विनाशं तु करोम्यहम् । अहमादेशकर्ता वै नाहं कर्त्तास्म्यनुग्रहम्

ବୈଶ୍ୱାନର କହିଲେ— “ମୋ ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କ ବିନାଶ କରେନି; ମୁଁ କେବଳ ଆଜ୍ଞା ପାଳନକାରୀ, ଅନୁଗ୍ରହଦାତା ନୁହେଁ।”

Verse 47

अत्र क्रोधसमाविष्टो विचरामि यदृच्छया । ततो बाणो महातेजास्त्रिपुरं वीक्ष्य दीपितम्

ଏଠାରେ ମୁଁ କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ ହୋଇ ଇଚ୍ଛାମତେ ବିଚରଣ କରୁଛି। ତାପରେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ବାଣ ଜ୍ୱଳିତ ତ୍ରିପୁରକୁ ଦେଖିଲା।

Verse 48

आसनस्थोऽब्रवीदेवमहं देवैर्विनाशितः । अल्पसारैर्दुराचारैरीश्वरस्य निवेदितः

ଆସନରେ ବସି ସେ କହିଲା— “ଦେବମାନେ ମୋତେ ବିନାଶ କରିଦେଲେ; ଅଲ୍ପସାର ଦୁରାଚାରୀମାନେ ମୋ କଥା ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ।”

Verse 49

अपरीक्ष्य ह्यहं दग्धः शंकरेण महात्मना । नान्यः शत्रुस्तु मां हंतुं वर्ज्जयित्वा महेश्वरम्

ପରୀକ୍ଷା ନକରି ମହାତ୍ମା ଶଙ୍କର ମୋତେ ଦଗ୍ଧ କଲେ। ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ମୋତେ ହତ୍ୟା କରିପାରିବ ନାହିଁ।

Verse 50

उत्थितः शिरसा कृत्वा लिगं त्रिभुवनेश्वरम् । निर्गतः स पुरद्वारात्परित्यज्य सुहृत्स्वयम्

ସେ ଉଠି ତ୍ରିଭୁବନେଶ୍ୱରଙ୍କ ଲିଙ୍ଗକୁ ଶିରେ ଧାରଣ କରି, ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ସୁହୃଦମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ନଗରଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ବାହାରିଗଲା।

Verse 51

रत्नानि सुविचित्राणि स्त्रियो नानाविधास्तथा । गृहीत्वा शिरसा लिंगं न्यस्तं नगरमंडले

ସେ ସୁବିଚିତ୍ର ରତ୍ନମାନେ ଓ ନାନାବିଧ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ନେଇ, ଲିଙ୍ଗକୁ ଶିରେ ଉଠାଇ ନଗରମଧ୍ୟମଣ୍ଡଳରେ ସ୍ଥାପନ କଲା।

Verse 52

स्तुवते देवदेवेशं त्रैलोक्याधिपतिं शिवम् । हर त्वयाहं निर्दग्धो यदि वध्योसि शंकर

ସେ ଦେବଦେବେଶ, ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟାଧିପତି ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି କହିଲା— “ହେ ହର! ତୁମେ ମୋତେ ଦଗ୍ଧ କରିଛ; ଯଦି ମୁଁ ବଧ୍ୟ, ହେ ଶଙ୍କର, ତେବେ ମୋତେ ବଧ କର।”

Verse 53

त्वत्प्रसादान्महादेव मा मे लिंगं विनश्यतु । अर्चितं हि महादेव भक्त्या परमया सदा

ହେ ମହାଦେବ! ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ମୋର ଲିଙ୍ଗ ନ ବିନଶୁ; ହେ ମହାଦେବ, ଏହା ସଦା ପରମ ଭକ୍ତିରେ ଅର୍ଚ୍ଚିତ ହୋଇଆସିଛି।

Verse 54

त्वया यद्यपि वध्योहं मा मे लिंगं विनश्यतु । प्राप्यमेतन्महादेव त्वत्पादग्रहणं मम

ତୁମେ ଯଦି ମୋତେ ବଧ କର, ତଥାପି ମୋର ଲିଙ୍ଗ ନ ବିନଶୁ। ହେ ମହାଦେବ, ମୋର ପ୍ରାପ୍ତି ଏତିକି— ତୁମ ପାଦକୁ ଧରି ରହିବା।

Verse 55

जन्मजन्म महादेव त्वत्पादनिरतो ह्यहम् । तोटकच्छंदसा देवं स्तुत्वा तु परमेश्वरम्

ହେ ମହାଦେବ! ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ମୁଁ ତୁମ ପାଦପଦ୍ମରେ ନିରତ ଅଛି। ତୋଟକ ଛନ୍ଦରେ ପରମେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତୁମ ଚରଣରେ ହିଁ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 56

ओंशिवशंकरसर्वकराय नमो भवभीममहेशशिवाय नमः । कुसुमायुध देहविनाशकर त्रिपुरांतकरांधक चूर्णकर

ॐ ଶିବଶଙ୍କର ସର୍ବକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଭବ, ଭୀମ, ମହେଶ, ଶିବଙ୍କୁ ନମଃ। କୁସୁମାୟୁଧ (କାମ) ଦେହବିନାଶକ, ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକ, ଅନ୍ଧକଚୂର୍ଣ୍ଣକ—ନମଃ।

Verse 57

प्रमदाप्रियकामविभक्त नमो हि नमः सुरसिद्धगणैर्नमितः । हयवानरसिंहगजेंद्रमुखैरति ह्रस्वसुदीर्घमुखैश्च गणैः

ପ୍ରିୟ ସୁଖ ଓ କାମନା ବିତରଣକାରୀଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମଃ; ଦେବ ଓ ସିଦ୍ଧଗଣ ଯେଉଁଥିରେ ନମିତ, ସେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମଃ। ଘୋଡ଼ା, ବାନର, ସିଂହ, ଗଜେନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ, ଏବଂ ଅତି ହ୍ରସ୍ୱ ଓ ଅତି ଦୀର୍ଘ ମୁଖବିଶିଷ୍ଟ ଗଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ନମଃ।

Verse 58

उपलब्धुमशक्यतरैरसुरैर्व्यथितो न शरीरशतैर्बहुभिः । प्रणतो भगवन्बहुभक्तिमता चलचंद्र कलाधर देव नमः

ହେ ଭଗବନ! ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ଅନେକ ଶରୀରଶତର କ୍ଳେଶରେ ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଅପାର ଭକ୍ତିରେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛି। ଚଳ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାଧର ଦେବ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମଃ।

Verse 59

सहपुत्रकलत्रकलापधनैः सततं जय देहि अनुस्मरणम् । व्यथितोस्मि शरीरशतैर्बहुभिर्गमिताद्य महानरकस्य गतिः

ପୁତ୍ର, ପତ୍ନୀ, ପରିଜନ ଓ ଧନ ସହିତ—ହେ ଜୟମୟ! ମୋତେ ଆପଣଙ୍କର ନିରନ୍ତର ଅନୁସ୍ମରଣ ଦିଅନ୍ତୁ। ମୁଁ ଅନେକ ଶରୀରଶତର କ୍ଳେଶରେ ବ୍ୟଥିତ; ଆଜି ମୁଁ ମହାନରକର ଗତିରେ ନୀତ ହୋଇଛି।

Verse 60

न निवर्तति यन्ममपापगतिः शुचिकर्म्मविशुद्धमपि त्यजति । अनुकंपति दिग्भ्रमति भ्रमति भ्रम एष कुबुद्धि निवारयति

ମୋର ପାପଦିଗରେ ଗତି ଫେରେ ନାହିଁ; ଶୁଚି ଓ ନିର୍ମଳ କର୍ମକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରେ। ଦିଗ୍ଭ୍ରମିତ ହୋଇ କରୁଣାଭାସ ଦେଖାଇ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମରେ ଘୂରିବାକୁ ଲାଗେ—ଏହି ମୋହକୁ କୁବୁଦ୍ଧି ରୋକି ପାରେ ନାହିଁ।

Verse 61

यः पठेत्तोटकं दिव्यं प्रयतः शुचिमानसः । बाणस्यैव यथारुद्रस्तस्यैव वरदो भवेत्

ଯେ ନିୟମପାଳନ କରି ଶୁଚିମନେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ତୋଟକ ପଢ଼େ, ତାହା ପାଇଁ ରୁଦ୍ର ବାଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଯେପରି ଥିଲେ ସେପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବରଦାତା ହୁଅନ୍ତି।

Verse 62

इमं स्तवं महादिव्यं श्रुत्वा देवो महेश्वरः । प्रसन्नस्तु तदा तस्य स्वयं देवो महेश्वरः

ଏହି ମହାଦିବ୍ୟ ସ୍ତବ ଶୁଣି ଦେବ ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ସେହି ସମୟରେ ସ୍ୱୟଂ ମହେଶ୍ୱର ତାଙ୍କ ପ୍ରତି କୃପାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।

Verse 63

ईश्वर उवाच । न भेतव्यं त्वया वत्स सौवर्णे तिष्ठ दानव । पुत्रपौत्रसपत्नीनां भार्याभृत्यजनैः सह

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—“ବତ୍ସ, ଭୟ କରନି। ହେ ଦାନବ, ସୌବର୍ଣ୍ଣରେ ରୁହ—ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର, ସପତ୍ନୀମାନେ ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ସେବକ-ଜନ ଏବଂ ପରିଜନ ସହିତ।”

Verse 64

अद्यप्रभृति बाण त्वमवध्यस्त्रिदशैरपि । भूयस्तस्य वरो दत्तो देवदेवेन पांडव

“ଆଜିଠାରୁ, ହେ ବାଣ, ତୁମେ ତ୍ରିଦଶମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଅବଧ୍ୟ। ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଦେବଦେବ ତାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ଏହି ବର ଦେଲେ।”

Verse 65

अक्षयश्चाव्ययो लोके विचचार ह निर्भयः । ततो निवारयामास रुद्र सप्तशिखं तथा

ଅକ୍ଷୟ, ଅବିନାଶୀ ଓ ଅବ୍ୟୟ, ନିର୍ଭୟରେ ଲୋକମଧ୍ୟେ ବିଚରିଲା। ତତଃ ରୁଦ୍ର ତାହାକୁ ନିବାରିଲେ; ସେପରି ସପ୍ତଶିଖକୁ ମଧ୍ୟ।

Verse 66

तृतीयं रक्षितं तस्य शंकरेण महात्मना । भ्रमते गगने नित्यं रुद्रतेजः प्रभावतः

ତାହାର ତୃତୀୟ ଭାଗ ମହାତ୍ମା ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ। ରୁଦ୍ରତେଜର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ନିତ୍ୟ ଗଗନେ ଭ୍ରମଣ କରେ।

Verse 67

एवं तु त्रिपुरं दग्धं शंकरेण महात्मना । ज्वालामालाप्रदीप्तं तु पतितं धरणीतले

ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ଶଙ୍କର ତ୍ରିପୁରକୁ ଦଗ୍ଧ କଲେ। ଜ୍ୱାଳାମାଳାରେ ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ତାହା ଧରଣୀତଳେ ପତିତ ହେଲା।

Verse 68

एकं निपातितं तस्य श्रीशैले त्रिपुरांतके । द्वितीयं पातितं तत्र पर्वतेऽमरकंटके

ତାହାର ଏକ ଭାଗ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକଙ୍କ ଶ୍ରୀଶୈଳେ ପତିତ ହେଲା; ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ ସେଠାରେ ଅମରକଣ୍ଟକ ପର୍ବତରେ ପତିତ ହେଲା।

Verse 69

दग्धे तु त्रिपुरे राजन्रुद्रकोटिः प्रतिष्ठिता । ज्वलंतं पातितं तत्र तेन ज्वालेश्वरः स्मृतः

ହେ ରାଜନ୍, ତ୍ରିପୁର ଦଗ୍ଧ ହେବାବେଳେ ସେଠାରେ ରୁଦ୍ରକୋଟି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା। ସେଠାରେ ଜ୍ୱଲନ୍ତ ଲିଙ୍ଗ ପତିତ ହେବାରୁ ତାହା ‘ଜ୍ୱାଳେଶ୍ୱର’ ଭାବେ ସ୍ମୃତ।

Verse 70

ऊर्ध्वेन प्रस्थिता तस्य दिव्या ज्वाला दिवं गता । हाहाकारस्तदा जातो सदेवासुरकिंनरान्

ତାହାର ଦିବ୍ୟ ଜ୍ୱାଳା ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲା। ତେବେ ଦେବ, ଅସୁର ଓ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହା ହାହାକାର ହେଲା।

Verse 71

तं शरं स्तंभयेद्रुद्रो माहेश्वरपुरोत्तमे । एवं व्रजेत यस्तस्मिन्पर्वतेऽमरकंटके

ମାହେଶ୍ୱରର ପରମୋତ୍ତମ ନଗରରେ ରୁଦ୍ର ସେହି ଶରକୁ ରୋକିଦେବେ। ଏହିପରି ଅମରକଣ୍ଟକ ନାମକ ସେହି ପର୍ବତକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 72

चतुर्द्दशभुवनानि सुभुक्त्वा पांडुनंदन । वर्षकोटिसहस्रं तु त्रिंशत्कोट्यस्तथा पराः

ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ! ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଭୁବନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୋଗ କରି ସେଠାରେ ହଜାର କୋଟି ବର୍ଷ, ତାପରେ ଆଉ ତିରିଶ କୋଟି ବର୍ଷ ରହେ।

Verse 73

ततो महीतलं प्राप्य राजा भवति धार्मिकः । पृथिव्यामेकच्छत्रेण भुंक्ते नास्त्यत्र संशयः

ତାପରେ ପୃଥିବୀକୁ ପାଇ ସେ ଧାର୍ମିକ ରାଜା ହୁଏ। ଏକଛତ୍ର ଭାବେ ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କରେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 74

एष पुण्यो महाराज सर्वतोऽमरकंटकः । चंद्र सूर्योपरागेषु गच्छेद्योऽमरकंटकम्

ହେ ମହାରାଜ! ଏହି ଅମରକଣ୍ଟକ ସର୍ବତୋଭାବେ ପୁଣ୍ୟମୟ। ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଅମରକଣ୍ଟକକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

Verse 75

अश्वमेधाद्दशगुणं प्रवदंति मनीषिणः । स्वर्गलोकमवाप्नोति दृष्ट्वा तत्र महेश्वरम्

ମନୀଷୀମାନେ କହନ୍ତି—ଏହା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞପୁଣ୍ୟର ଦଶଗୁଣ। ସେଠାରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 76

संनिहत्या गमिष्यंति राहुग्रस्ते दिवाकरे । तदेव निखिलं पुण्यं पर्वतेऽमरकंटके

ରାହୁଗ୍ରସ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ (ଗ୍ରହଣ) ସମୟରେ ଲୋକେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଅମରକଣ୍ଟକ ପର୍ବତରେ ସେଇ ଅବସରଟି ନିଖିଳ ପୁଣ୍ୟରୂପ ହୁଏ।

Verse 77

पुंडरीकस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः । तत्र ज्वालेश्वरो नाम पर्वतेऽमरकंटके

ମାନବ ପୁଣ୍ଡରୀକ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଅମରକଣ୍ଟକ ପର୍ବତରେ ସେଠାରେ ‘ଜ୍ୱାଲେଶ୍ୱର’ ନାମକ ଶିବସ୍ଥାନ ଅଛି।

Verse 78

तत्र स्नात्वा दिवं यांति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः । ज्वालेश्वरे महाराज यस्तु प्राणान्परित्यजेत्

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ହେ ମହାରାଜ, ଯେ ଜ୍ୱାଲେଶ୍ୱରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ…

Verse 79

चंद्र सूर्योपरागे तु भक्त्यापि शृणु तत्फलम् । अमरा नाम देवास्ते पर्वतेऽमरकंटके

ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ବିଷୟରେ ଭକ୍ତିସହିତ ତାହାର ଫଳ ଶୁଣ। ଅମରକଣ୍ଟକ ପର୍ବତରେ ‘ଅମରା’ ନାମକ ଦେବଗଣ ବସବାସ କରନ୍ତି।

Verse 80

रुद्रलोकमवाप्नोति यावदाभूतसंप्लवम् । अमरेश्वरस्य देवस्य पर्वतस्य तटे जले

ସେ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ମହାପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ବସେ। ଅମରେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କ ପବିତ୍ର ପର୍ବତତଟର ଜଳରେ ଯେ ଏହି ବିଧି କରେ, ତାହା ପାଇଁ ଏହି କଥା କୁହାଯାଇଛି।

Verse 81

कोटिश ऋषिमुख्यास्ते तपस्तप्यंति सुव्रताः । समंताद्योजनं राजन्क्षेत्रं चामरकंटकम्

ହେ ରାଜନ୍, ସେଠାରେ ସୁବ୍ରତଧାରୀ ଋଷିମୁଖ୍ୟମାନେ କୋଟି କୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି। ଚାରିଦିଗରେ ଏକ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ‘ଆମରକଣ୍ଟକ’ ନାମକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ବିସ୍ତୃତ ଅଛି।

Verse 82

अकामो वा सकामो वा नर्मदायां शुभे जले । स्नात्वा मुच्येत पापेभ्यो रुद्रलोकं स गच्छति

ନିଷ୍କାମ ହେଉ କି ସକାମ, ଯେ ନର୍ମଦାର ଶୁଭ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।