Shloka 12

Narmadā Māhātmya with the Praise of Amarakantaka Tīrthas

Devanagari script

पर्वतस्य समंतात्तु रुद्रकोटिः प्रतिष्ठिता । स्नानं यः कुरुते तत्र गंधमाल्यानुलेपनम्

Transliteration

parvatasya samaṃtāttu rudrakoṭiḥ pratiṣṭhitā | snānaṃ yaḥ kurute tatra gaṃdhamālyānulepanam

Translation

ସେହି ପର୍ବତର ଚାରିପାଖରେ ରୁଦ୍ରକୋଟି ନାମକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ଯେ ତାହାଁରେ ସ୍ନାନ କରି ଗନ୍ଧ, ମାଳା ଓ ଅନୁଲେପନ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ମହାପୁଣ୍ୟର ଭାଗୀ ହୁଏ।

Word by Word

• पर्वतस्य: of the mountain
• पर्वतस्य: Sambandha (सम्बन्ध) — षष्ठीसम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular)

• समन्तात्: all around
• समन्तात्: Adhikarana (अधिकरण) — परितः-स्थान
• Type: Indeclinable
• Root: समन्तात् (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (Adverb) — ‘on all sides/around’

• तु: indeed / and
• तु: Sambandha (सम्बन्ध) — निपात
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (Particle), अवधारण/विरोध (emphasis/contrast)

• रुद्रकोटिः: a crore of Rudras
• रुद्रकोटिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रुद्र-कोटि (प्रातिपदिक) (समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); समास: षष्ठी-तत्पुरुष (रुद्राणां कोटिः = ‘a crore of Rudras’)

• प्रतिष्ठिता: established / stationed
• प्रतिष्ठिता: Karta (कर्ता) — कर्तृविशेषण
• Type: Adjective
• Root: प्रति-स्था (धातु) → प्रतिष्ठित (कृदन्त, क्त) (स्त्रीलिङ्ग-रूप)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); रुद्रकोटिः इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• स्नानम्: bath / bathing
• स्नानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• यः: who (he who)
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• कुरुते: does / performs
• कुरुते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद (Ātmanepada)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (Adverb of place)

• गन्धमाल्यानुलेपनम्: perfume, garlands, and unguent/anointing
• गन्धमाल्यानुलेपनम्: Karma (कर्म) — (स्नानं ... गन्ध-माल्य-अनुलेपनं [च] इति क्रियाविषयः/अनुषङ्गः)
• Type: Noun
• Root: गन्ध-माल्य-अनुलेपन (प्रातिपदिक) (समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); समास: इतरेतर-द्वन्द्व (गन्धः + माल्यम् + अनुलेपनम्) समाहारार्थे एकवचन-नपुंसक

Speaker

Unspecified (narrative voice within Svargakhaṇḍa; larger dialogue context not provided in the input).

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Geographic Context

Type: mountain

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: समंतात्तु → समन्तात् तु; रुद्रकोटिः (no change); गंधमाल्यानुलेपनम् → गन्ध + माल्य + अनुलेपनम् (त्रि-समाहार-द्वन्द्व)

Characters & Entities

• Rudra (Śiva)
• Rudrakoṭi

FAQs

What does this verse reveal about the geography of sacred Tirthas?

It locates a named tīrtha—Rudrakoṭi—encircling a particular mountain, showing how Purāṇic sacred geography often maps holiness onto specific natural landmarks.

How does this verse emphasize the path of Bhakti?

It pairs tīrtha-bathing with devotional offerings (fragrance, garlands, unguents), highlighting embodied worship through simple acts of reverence rather than abstract ritual alone.

What is the ethical lesson from this dialogue?

The verse promotes purity and reverence: approaching sacred places with respectful conduct—bathing and offering—cultivates humility, discipline, and devotional intention.