Adhyaya 75

Verse 1

व्यास उवाच । श्रुत्वा महेश्वराद्वाक्यं देवाः शक्रपुरोगमाः । दुद्रुवुर्दैत्यसंघांस्तान्सर्वे सर्वान्समंततः

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଅଗ୍ରଗାମୀ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦେବତା ସବୁଦିଗରୁ ସେହି ଦୈତ୍ୟସଂଘମାନଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 2

आजगाम महाबाहुः कुंभो नाम महासुरः । नैरृतो यक्षराजानं गदया चाहनद्भृशम्

ତେବେ ନୈଋତି-ବଂଶଜ ମହାବାହୁ ମହାସୁର କୁମ୍ଭ ଆସି, ଗଦାଦ୍ୱାରା ଯକ୍ଷରାଜଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପ୍ରହାର କଲା।

Verse 3

गुह्यकेशो गदापातैर्जघान भृशमुत्तमम् । ततोन्योन्यं गदायुद्धमभवद्भीषणं तयोः

ଗୁହ୍ୟକେଶ ଗଦାପାତରେ ପରାକ୍ରମୀ ଉତ୍ତମଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ଭାରି ଭାବେ ପ୍ରହାର କଲା। ତାପରେ ଦୁହିଁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରସ୍ପର ଭୟଙ୍କର ଗଦାଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 4

चक्रबंधं महाबंधं पुरोवध्यनिबंधनम् । प्राचुरं भीषणं यानं स्फोटतैलाभिवास्तिकम्

ଚକ୍ରବନ୍ଧ, ମହାବନ୍ଧ ଓ ସମ୍ମୁଖେ ବଧ ପାଇଁ ବାନ୍ଧିବା ବନ୍ଧନ—ଏହା ପ୍ରଚୁର ଓ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ର; ତା’ପରେ ଫୋଟା ଉଠାଉଥିବା ତେଲ ଲେପିତ ଥିଲା।

Verse 5

तेन कृत्वा महायुद्धमवसाने धनेश्वरः । पातयामास तं स्फोटं तस्य कुंभस्य चोरसि

ତା’ସହ ମହାଯୁଦ୍ଧ କରି ଶେଷରେ ଧନେଶ୍ୱର ସେଇ କୁମ୍ଭର ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଥିବା ସେ ଫୋଟାକୁ ଫୁଟାଇ ପକାଇଦେଲେ।

Verse 6

भग्नदंष्ट्रस्ततः कुंभो निपपात महीतले । स्यंदनस्थो महावीर्यो जंभो हरिहयं तदा

ତେବେ ଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଭଙ୍ଗ ହେବାରୁ କୁମ୍ଭ ଭୂମିତଳେ ପଡ଼ିଗଲା। ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ରଥସ୍ଥ ମହାବୀର ଜମ୍ଭ ହରିଙ୍କ ଅଶ୍ୱକୁ ପ୍ରହାର କଲା।

Verse 7

जघानशरसंघैश्च तथैवैरावणं भृशम् । वासवो भिदुरेणैव संबिभेदासुरोत्तमम्

ସେ ଶରବୃଷ୍ଟିର ସଂଘଦ୍ୱାରା ଐରାବଣକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଚଣ୍ଡଭାବେ ନିହତ କଲା; ଏବଂ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ମଧ୍ୟ ଭେଦକ ଆୟୁଧରେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସୁରକୁ ଚିରିଦେଲେ।

Verse 8

स पपात धरापृष्ठे गतासुर्लोहितोक्षितः । तथारण्यं सुघोरं च अघोरं घोरमेव च

ସେ ଧରାପୃଷ୍ଠରେ ପଡ଼ିଗଲା—ପ୍ରାଣହୀନ, ରକ୍ତରେ ସିକ୍ତ; ଏବଂ ସେଇ ଅରଣ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ହୋଇଉଠିଲା—‘ଅଘୋର’ ମଧ୍ୟ, ‘ଘୋର’ ମଧ୍ୟ ଭଳି।

Verse 9

चतुरो गणमुख्यांश्च शक्त्या बिभेद संयुगे । सेनान्यश्चैव प्रत्येकं पातयामास लाघवात्

ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଶକ୍ତି (ଭାଲ) ଦ୍ୱାରା ଗଣମୁଖ୍ୟ ଚାରିଜଣଙ୍କୁ ଚିରିଦେଲା; ଏବଂ ସେନାନୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଲାଘବରେ ଏକେକରି ପତିତ କଲା।

Verse 10

सौरभं शरसंघैश्च जयंतो वशमानयत् । शक्तिहस्तं च संह्रादं यमदंडं नरांतकम्

ଜୟନ୍ତ ଶରବୃଷ୍ଟିଦ୍ୱାରା ସୌରଭକୁ ବଶ କଲେ; ଏବଂ ଶକ୍ତିହସ୍ତ, ସଂହ୍ରାଦ, ଯମଦଣ୍ଡ ଓ ନରାନ୍ତକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଧୀନ କରିଦେଲେ।

Verse 11

हत्वा च पातयामास स भस्मीकृतविग्रहः । कालश्च खड्गपातेन पातयामास बाभ्रवम्

ତାକୁ ବଧ କରି ସେ ପତିତ କଲା—ତାହାର ଦେହ ଭସ୍ମୀଭୂତ ହୋଇଥିଲା; ଏବଂ କାଳ ମଧ୍ୟ ଖଡ୍ଗପ୍ରହାରରେ ବାଭ୍ରବକୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ।

Verse 12

शक्त्या मृत्युर्बिभेदाश्वं तथा निर्घृणकं रणे । अग्निना दह्यमानाश्च सप्तैते च महाबलाः

ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ଅଶ୍ୱକୁ ଏବଂ ସେହିପରି ରଣରେ ନିର୍ଘୃଣକକୁ ବିଦ୍ଧ କଲା। ଅଗ୍ନିରେ ଦହିତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସାତଜଣ ଅତି ମହାବଳୀ ଥିଲେ।

Verse 13

भद्रबाहुर्महाबाहुः सुगंधो गंध एव च । भौरिको वल्लिको भीम एते सेनाग्रगामिनः

ଭଦ୍ରବାହୁ, ମହାବାହୁ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧ; ଏବଂ ଭୌରିକ, ବଲ୍ଲିକ, ଭୀମ—ଏମାନେ ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଚାଲୁଥିବା ଅଗ୍ରଗାମୀ ନେତା ଥିଲେ।

Verse 14

रणे संदग्धदेहाश्च पेतुरुर्व्यां गतासवः । पाशबद्धा महावीर्या वरुणस्य महात्मनः

ରଣରେ ତାଙ୍କ ଦେହ ଦଗ୍ଧ ହେଲା; ପ୍ରାଣ ହରାଇ ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲେ—ମହାତ୍ମା ବରୁଣଙ୍କ ପାଶରେ ବଦ୍ଧ ସେଇ ମହାବୀରମାନେ।

Verse 15

पेतुरुर्व्यां महासत्वाः शूराः शूरभयानकाः । शूरस्य रश्मिजालेन निहताः पञ्चदानवाः

ସେଇ ମହାସତ୍ତ୍ୱ ଶୂରମାନେ—ଶୂରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର—ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲେ। ଶୂରଙ୍କ ରଶ୍ମିଜାଳରେ ପାଞ୍ଚ ଦାନବ ନିହତ ହେଲେ।

Verse 16

तुरुतुंबुरुदुर्मेधस्साधका साधकाभिधाः । क्रूर क्रौंच रणेशान मोदसंमोद षण्मुखाः

ତୁରୁତୁମ୍ବୁରୁ, ଦୁର୍ମେଧସ, ସାଧକ ଏବଂ ‘ସାଧକ’ ନାମରେ ପରିଚିତମାନେ; କ୍ରୂର, କ୍ରୌଞ୍ଚ, ରଣେଶାନ, ମୋଦସଂମୋଦ ଓ ଷଣ୍ମୁଖ—ଏମାନେ (ବୀର) ଥିଲେ।

Verse 17

शरैर्निपातिता दैत्याः संयुगे मातरिश्वना । नैरृतो गदया भीमं पातयामास भूतले

ରଣରେ ମାତରିଶ୍ୱନଙ୍କ ଶରବର୍ଷାରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ନିପତିତ ହେଲେ; ନୈଋତ ଗଦାଘାତେ ଭୀମକୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କଲା।

Verse 18

शूलपातैश्च रुद्राणां शतशो दैत्यदानवाः । निपेतुः संयुगे भीताः संमुखा रणपंडिताः

ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ଶୂଳବର୍ଷାର ଆଘାତରେ ଶତଶଃ ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବ ରଣରେ ନିପତିତ ହେଲେ; ସମ୍ମୁଖ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଭୟାକୁଳ ହେଲେ।

Verse 19

वसूनां शरपातैश्च शूराणां रश्मिमालिनाम् । मेघानां करकाभिश्च वज्रपातैस्सुदारुणैः

ବସୁମାନଙ୍କ ଶରବର୍ଷାରେ, ରଶ୍ମିମାଳାରେ ଦୀପ୍ତ ଶୂରଯୋଧାମାନଙ୍କ ତେଜରେ, ମେଘମାନଙ୍କ ଶିଳାବୃଷ୍ଟିରେ, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ ବଜ୍ରପାତରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 20

निपातिता रणे दैत्याः शतशो बलशालिनः । कुबेरस्य गदापातैर्निपतंति सहस्रशः

ରଣରେ ବଳଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଶତଶଃ ନିପାତିତ ହେଲେ; କୁବେରଙ୍କ ଗଦାଘାତରେ ସେମାନେ ସହସ୍ରଶଃ ପତିତ ହେଲେ।

Verse 21

शक्रस्य भिदुरेणैव भेदिता दैत्यपुंगवाः । असंख्याताः पतंत्युर्व्यां स्कंदशक्त्या तथा हताः

ଶକ୍ରଙ୍କ ‘ଭିଦୁର’ ଆୟୁଧରେ ଦୈତ୍ୟପୁଙ୍ଗବମାନେ ଭେଦିତ ହେଲେ; ଏବଂ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ହତ ଅସଂଖ୍ୟ ଲୋକ ଧରାପୃଷ୍ଠେ ପତିତ ହେଲେ।

Verse 22

गणेशपर्शुपातेन पतंति मुख्यमुख्यकाः । वैकुंठकरमुक्तेन चक्रेण तीव्रकर्मणा

ଗଣେଶଙ୍କ ପରଶୁ-ପ୍ରହାରରେ ପ୍ରଧାନ ପ୍ରଧାନ ବୀରମାନେ ପତିତ ହେଲେ; ଏବଂ ବୈକୁଣ୍ଠ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ହସ୍ତରୁ ମୁକ୍ତ ତୀବ୍ରକର୍ମା ସୁଦର୍ଶନଚକ୍ରେ ସେମାନେ ଛିନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 23

दैत्यानां प्रवराणां च शिरांसि निपतंति कौ । शमनो यमदंडेन कोटिकोटिसहस्रशः

ତେବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଶିରଗୁଡ଼ିକ ପତିତ ହେଲା; ଶମନ (ଯମ) ଯମଦଣ୍ଡରେ ପ୍ରହାର କରି କୋଟି କୋଟି ସହସ୍ର ଗଣନାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ନିପାତ କଲେ।

Verse 24

अपातयत्तदा भूम्यां कालः खड्गेन दानवान् । मृत्युश्शक्त्या तथा दैत्यान्पाशी पाशेन चापरान्

ତେବେ କାଳ ଖଡ୍ଗଦ୍ୱାରା ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କଲେ; ମୃତ୍ୟୁ ଶକ୍ତି (ଭାଲ)ଦ୍ୱାରା ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିପାତ କଲେ; ଏବଂ ପାଶଧାରୀ ପାଶରେ ଅନ୍ୟ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଲେ।

Verse 25

पातेन तक्षकादीनां सुधांशोः शिशिरेण च । अश्वारोही खरोमन्योहनिपाशस्तथा गजान्

ସେ ପ୍ରହାରଦ୍ୱାରା ତକ୍ଷକାଦି ନାଗମାନଙ୍କୁ ବଶ କଲା, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶୀତଳତାଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଶମିତ କଲା। ଅଶ୍ୱାରୋହୀ, ଖରୋମନ୍ୟ ଓ ହନିପାଶ ମଧ୍ୟ ଗଜମାନଙ୍କୁ ପତିତ କଲେ।

Verse 26

परिघेण गजं कुंभे दैत्यानां नाशयत्ततः । एवमश्वान्गजांश्चैव लाघवात्स न्यपातयत्

ତାପରେ ସେ ଲୋହ ପରିଘଦ୍ୱାରା ଗଜର କୁମ୍ଭସ୍ଥଳରେ ପ୍ରହାର କରି ତାହାକୁ ନାଶ କଲା। ଏହିପରି ଲାଘବରେ ସେ ଅଶ୍ୱ ଓ ଗଜମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପତିତ କଲା।

Verse 27

एवं सिद्धैश्च गंधर्वैरप्सरोभिर्महाबलैः । अन्याभिर्देवताभिश्च समातृगणनायकैः

ଏହିପରି ସେ ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମହାବଳୀ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଓ ମାତୃଗଣଙ୍କ ନାୟକମାନଙ୍କ ସହିତ, ପରିବୃତ ଓ ସେବିତ ଥିଲେ।

Verse 28

निपातिता महोघोरा ये ते प्रलयदानवाः । शरैश्च खड्गपातैश्च शूलशक्तिपरश्वधैः

ସେଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଳୟ-ଦାନବମାନେ ବାଣ, ଖଡ୍ଗ-ପ୍ରହାର, ଏବଂ ଶୂଳ, ଶକ୍ତି, ପରଶୁର ଆଘାତରେ ନିପାତିତ ହେଲେ।

Verse 29

यष्टिपरिघकुंतैश्च पातयंत्यसुरान्सुराः । एवं संक्षीयमाणेषु दैत्यराट्समपद्यत

ଯଷ୍ଟି, ପରିଘ ଓ କୁନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ପତିତ କଲେ। ଏଭଳି କ୍ରମେ ସେମାନେ କ୍ଷୟ ପାଉଥିବାବେଳେ, ଦୈତ୍ୟରାଜ ଏକ ନିଷ୍ପତ୍ତିମୟ ଉପାୟକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲା।

Verse 30

आदित्यरथसंकाशं रथरत्नविभूषितम् । शातकुंभमयं दिव्यं घंटाचामरभूषितम्

ତାହା ଆଦିତ୍ୟରଥ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ, ରଥରତ୍ନରେ ଅଲଙ୍କୃତ; ଶାତକୁମ୍ଭ-ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଦିବ୍ୟ ରଥ, ଘଣ୍ଟା ଓ ଚାମରରେ ଭୂଷିତ ଥିଲା।

Verse 31

पताकाध्वजसंपूर्णं रम्यं शक्ररथोपमम् । समारुह्य महावीरो हिरण्याक्षोऽसुराधिपः

ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ରମ୍ୟ, ଶକ୍ରରଥ ସଦୃଶ ସେଇ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି, ମହାବୀର ଅସୁରାଧିପ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।

Verse 32

जघान शरजालैश्च दुर्निवार्यः सुरासुरैः । ससैन्यानि गजान्वीरो रथांश्च सह सैंधवान्

ସେ ଶୂରବୀର, ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ନିବାର୍ୟ, ଶରବର୍ଷାରେ ସେନାସହିତ ଗଜମାନଙ୍କୁ, ରଥମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ସୈନ୍ଧବ ଯୋଧାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିହତ କଲା।

Verse 33

पातयामास भूमौ च शतशोथ सहस्रशः । एवं चरन्स वृंदेषु निखिलेषु दिवौकसाम्

ସେ ତାଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ଶତଶଃ, ପରେ ସହସ୍ରଶଃ ପତିତ କରାଇଲା; ଏଭଳି ଦେବମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନାବୃନ୍ଦମଧ୍ୟରେ ସେ ଚରଣ କରୁଥିଲା।

Verse 34

पातयामास दैत्येंद्रः शरौघान्मृत्युसन्निभान् । क्रमेण समरे चाथ देवसैन्यान्यमंथत

ତାପରେ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ମୃତ୍ୟୁସଦୃଶ ଶରବୃଷ୍ଟିର ଓଘ ପାତ କଲା; ଏବଂ ସମରରେ କ୍ରମେ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ ଦେବସେନାମାନଙ୍କୁ ମଥି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କଲା।

Verse 35

यथा पुष्करिणीवृंदे गजः कंजवनं शितैः । शरपातैरथो वेगात्सिंहनादैः पुनः पुनः

ଯେପରି ପୁଷ୍କରିଣୀମାନଙ୍କ ଗୁଚ୍ଛରେ ଗଜ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରବର୍ଷାର ଚାପରେ ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ ସିଂହନାଦର ପ୍ରେରଣାରେ ବେଗରେ କଞ୍ଜବନକୁ ଭେଦି ଧାଉଁଥାଏ—

Verse 36

धरण्यां पतिता वेगात्तदा दैत्येश्वरस्य च । दशभिश्च सुतीक्ष्णाग्रैर्जयंतं स जघान ह

ତେବେ ସେ ଦୈତ୍ୟେଶ୍ୱର ବେଗରେ ଧରଣୀରେ ପତିତ ହୋଇ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ର ଦଶଟି ଶସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଜୟନ୍ତକୁ ପ୍ରହାର କଲା।

Verse 37

रेमंतं पंचभिर्बाणैः शक्रं पंचदशेन तु । चित्ररथं विंशतिभिःपंचविंशतिभिर्गुहम्

ସେ ରେମନ୍ତକୁ ପାଞ୍ଚ ବାଣରେ, ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)କୁ ପନ୍ଦର ବାଣରେ, ଚିତ୍ରରଥକୁ କୋଡ଼ିଏ ବାଣରେ ଏବଂ ଗୁହ (କାର୍ତ୍ତିକେୟ)କୁ ପଚିଶ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 38

हेरंबं त्रिशरेणैव चत्वारिंशच्छरैर्यमम् । तथैव कालं मृत्युं च पाणिना द्विगुणेन च

ସେ ହେରମ୍ବକୁ ତିନି ବାଣରେ ଏବଂ ଯମକୁ ଚାଳିଶ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ। ଏହିପରି କାଳ ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମଧ୍ୟ—ତାହାର ଦ୍ୱିଗୁଣ ବାଣରେ—ବିଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 39

गुह्यकेशं जगत्प्राणं दशभिर्दशभिः शरैः । षडिभश्च सप्तभिश्चैव रुद्रान्सर्वान्पृथक्पृथक्

ସେ ଗୁହ୍ୟକେଶ ଓ ଜଗତ୍ପ୍ରାଣକୁ ଦଶ-ଦଶ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ଏବଂ ଛଅ ଓ ସାତ ବାଣରେ ସମସ୍ତ ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କୁ—ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ—ଆଘାତ କଲେ।

Verse 40

वसून्सर्वांश्च सशरैः सिद्धगंधर्वपन्नगान् । दशाष्टदशभिः षडिभर्युद्धे देवान्भिनत्त्यसौ

ସେ ବାଣସହିତ ସଜ୍ଜ ହୋଇ ସମସ୍ତ ବସୁମାନଙ୍କୁ, ତଥା ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ପନ୍ନଗ (ନାଗ)ମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିପାତ କରେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଷୋଳ ଓ ଅଠର ବାଣରେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭେଦେ।

Verse 41

ओजौघादतिवीर्यात्तु शीघ्रलाघवर्दशनान् । आपत्प्राप्ताः सुरा भीत्या प्रतिकर्तुं न चेश्वराः

ତାଙ୍କର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଓଜ ଓ ଅତିବୀର୍ୟ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶୀଘ୍ରତା-ଲାଘବ ଦେଖି, ଆପଦାଗ୍ରସ୍ତ ଦେବମାନେ ଭୟରେ ପ୍ରତିକାର କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 42

महेशशूलसंकाशैः शरैर्मर्मविभेदिभिः । ताडिता निर्जरा युद्धे मूर्च्छिता धरणीं ययुः

ମହେଶଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳସଦୃଶ ମର୍ମଭେଦୀ ଶରରେ ଯୁଦ୍ଧେ ଆହତ ଦେବମାନେ ମୂର୍ଛିତ ହୋଇ ଧରାତଳେ ପତିତ ହେଲେ।

Verse 43

तस्यैव संमुखे स्थातुं न शेकुः प्रवरास्सुराः । ततो देवा विनिर्धूतास्त्रिदिवेशेन संयुताः

ତାହାର ସମ୍ମୁଖେ ମୁହାଁମୁହିଁ ଦଢ଼ି ରହିବାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ସକ୍ଷମ ହେଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ତାଡ଼ିତ ଦେବମାନେ ତ୍ରିଦିବେଶ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ର ହେଲେ।

Verse 44

शरण्यं ते हरिं तत्र शरणं ताडिता ययुः । एतस्मिन्नंतरे विष्णुः प्राह जिष्णुं खगेश्वरम्

ଆହତ ଓ ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ ସେମାନେ ସେଠାରେ ଶରଣଦାତା ହରିଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ। ଏହି ଅବସରେ ବିଷ୍ଣୁ ଖଗେଶ୍ୱର ଜିଷ୍ଣୁ (ଗରୁଡ)ଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 45

अधुना गच्छ दैत्यस्य संमुखं रणमूर्धनि । नाशाय सततस्तूर्णं गतस्तस्यांतिकं जवात्

ଏବେ ରଣଭୂମିର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଦୈତ୍ୟର ସମ୍ମୁଖକୁ ଯାଅ। ତାହାର ନାଶ ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ଦ୍ରୁତେ ତାହାର ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚ।

Verse 46

सरथं मार्गणैर्भित्वा विष्णुमारोधयज्जवम् । रथस्य संमुखे दैत्य उवाच विष्णुमव्ययम्

ଶରଦ୍ୱାରା ରଥକୁ ଭେଦି ସେ ଦୈତ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ରୁତ ଅଗ୍ରଗତିକୁ ରୋକିଦେଲା; ପରେ ରଥର ସମ୍ମୁଖେ ଦଢ଼ି ଅବ୍ୟୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲା।

Verse 47

अन्य सृष्टिं करोम्यद्य हत्वा त्वां च सनिर्ज्जरम् । ततो विष्णुरुवाचेदं गर्जंतं दैत्यपुंगवम्

“ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ଅମରମାନଙ୍କ ସହିତ ବଧ କରି ପୁଣି ଅନ୍ୟ ଏକ ସୃଷ୍ଟି ରଚିବି।” ଏଭଳି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଦୈତ୍ୟପୁଙ୍ଗବଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 48

शक्तस्त्वं स्पर्द्धने पाप यदि युद्धे स्थिरो भव । ततः शरशतैरेव जघान विष्णुमव्ययम्

“ହେ ପାପୀ! ସ୍ପର୍ଧାରେ ତୁମେ ସମର୍ଥ; ଯଦି ଯୁଦ୍ଧରେ ସ୍ଥିର ଅଛ, ତେବେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଦାଁଡ଼ା।” ତାପରେ ସେ ଶତଶତ ଶରଦ୍ୱାରା ଅବ୍ୟୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲା।

Verse 49

असंभ्रांतः स चिच्छेद यमदंडनिभान्शरान् । पुनः शरसहस्राणि प्रेरयामास तं रणे

ଅସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ସେ ଯମଦଣ୍ଡ ସଦୃଶ ଶରମାନଙ୍କୁ ଛେଦ କଲା; ପୁଣି ସେହି ରଣରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଶରସହସ୍ର ପ୍ରେରଣ କଲା।

Verse 50

तांश्च छित्वा शरैः शौरिस्तं च विव्याध मार्गणैः । प्रगौरवादहार्याभैः संस्पर्शाद्बाडवानलैः

ସେ ଶରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଶରଦ୍ୱାରା ଛେଦ କରି, ବୀର ଶୌରି ତାକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଅପହାର୍ୟ ମାର୍ଗଣଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ କଲେ; ଯାହାର ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେ ବାଡ଼ବାନଳ ସଦୃଶ ଦାହ ହୁଏ।

Verse 51

शरैश्च भेदकैस्तीक्ष्णैः खगमैश्च मनोजवैः । लाघवात्केशवास्त्रस्य तूलशुष्कतृणोपमैः

ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭେଦକ ଶରମାନେ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ପରି ଉଡୁଥିବା, ମନୋବେଗୀ ମାର୍ଗଣମାନେ—କେଶବଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରର ଲାଘବ ସାମ୍ନାରେ ସେମାନେ କପାସ ଓ ଶୁଷ୍କ ତୃଣ ସଦୃଶ ହୋଇଗଲେ।

Verse 52

हैमैः शरसहस्रैस्तु ताडितो दैत्यपुंगवः । बाधयाभ्यर्दितः क्रुद्धो धृत्वा शिखरिणं रणे

ହଜାର ହଜାର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶରରେ ଆହତ ହୋଇ ସେ ଦୈତ୍ୟପୁଙ୍ଗବ ପୀଡାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ କ୍ରୋଧିତ ହେଲା ଏବଂ ରଣରେ ଶିଖରଯୁକ୍ତ ପର୍ବତଖଣ୍ଡକୁ ଅସ୍ତ୍ରରୂପେ ଧରିଲା।

Verse 53

जघान माधवं वेगाद्धिरण्याक्षो महाबलः । तं च संचूर्णयामास गदया लीलया हरिः

ମହାବଳୀ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ବେଗରେ ମାଧବଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲା; କିନ୍ତୁ ହରି ନିଜ ଗଦାଦ୍ୱାରା ଯେନ ଲୀଳାମାତ୍ରେ ତାକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।

Verse 54

एवं पर्वतसाहस्रं पातितं तु क्रमेण हि । तथैव लाघवाच्चूर्णं हरिणा दानवारिणा

ଏଭଳି କ୍ରମେ ସହସ୍ର ପର୍ବତ ପତିତ ହେଲା; ଏବଂ ସେହିପରି ନିଜ ଲାଘବରେ ଦାନବଶତ୍ରୁ ହରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।

Verse 55

पुनर्बाहुसहस्राणि कृत्वासौ दानवोत्तमः । शरैः शक्तिभिरत्युग्रैः शूलैः परशुकादिभिः

ପୁନର୍ବାର ସେ ଦାନବୋତ୍ତମ ସହସ୍ର ବାହୁ ଧାରଣ କଲା ଏବଂ ଶର, ଅତ୍ୟୁଗ୍ର ଶକ୍ତି, ଶୂଳ, ପରଶୁ ଆଦି ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜ ହେଲା।

Verse 56

ववर्ष बहुभिर्विष्णुं क्रोधाविष्टेन चेतसा । तांस्तु तेनैव प्रहितांश्चिच्छेद सुरसत्तमः

କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ ଚିତ୍ତରେ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପରେ ବହୁ ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କଲା; କିନ୍ତୁ ସୁରସତ୍ତମ ଭଗବାନ ସେଇ ପ୍ରହିତ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଛେଦି ନିପାତ କରିଦେଲେ।

Verse 57

शरैर्दीप्तैर्महाघोरैरसुराणां भयंकरैः । विव्याध सर्वगात्रेषु शंभुशूलोपमैश्शरैः

ଦୀପ୍ତ, ମହାଘୋର ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର—ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳସଦୃଶ ଶରଦ୍ୱାରା ସେ ତାଙ୍କର ସର୍ବାଙ୍ଗକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 58

दानवाधिपतिः संख्ये ह्यव्ययो हरिरीश्वरः । स च कश्मलतां गत्वा सर्वशक्तिमनुत्तमाम्

ଯୁଦ୍ଧରେ ଅବ୍ୟୟ ଈଶ୍ୱର ହରି ଦାନବମାନଙ୍କ ଅଧିପତିରୂପେ ପ୍ରବଳ ହେଲେ; ପରେ ମୋହାବସ୍ଥାକୁ ପାଇ ସର୍ବଶକ୍ତିମୟ ଅନୁତ୍ତମ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ।

Verse 59

कालजिह्वोपमां घोरामष्टघंटासमन्विताम् । हरेरुरसि पीने च विद्रुत्या पातयद्द्रुतम्

କାଳର ଜିହ୍ୱା ପରି ଭୟଙ୍କର, ଅଷ୍ଟ ଘଣ୍ଟାଯୁକ୍ତ ସେ ଧାଇ ଆସି ହରିଙ୍କ ପ୍ରଶସ୍ତ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ତାହାକୁ ଶୀଘ୍ର ପାତିଦେଲା।

Verse 60

शुशुभे स सुरश्रेष्ठस्तडित्त्वत्सान्द्रमेघवत् । ततश्च चुक्रुशुर्दैत्या जयेति साधुवादिनः

ସେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ଯୁକ୍ତ ଘନ ମେଘ ପରି ଶୋଭିତ ହେଲେ; ତାପରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ‘ଜୟ’ ବୋଲି କହି ସାଧୁବାଦ କଲେ।

Verse 61

ततश्चक्रं दैत्यसैन्ये दानवारिर्व्यसर्जयत् । तेषां शिरांसि संच्छिद्य माधवं पुनरागमत्

ତାପରେ ଦାନବଶତ୍ରୁ (ହରି) ଦୈତ୍ୟସେନାରେ ଚକ୍ର ନିକ୍ଷେପ କଲେ; ତାହା ତାଙ୍କର ଶିର କାଟି ପୁନର୍ବାର ମାଧବଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଆସିଲା।

Verse 62

स दैत्यं शक्तिपातेन पातयामास वै रणे । चिरात्संज्ञां समालंब्य वह्निबाणेन केशवम्

ସେ ରଣରେ ଶକ୍ତିପାତର ଆଘାତରେ ସେଇ ଦୈତ୍ୟକୁ ଭୂମିପତିତ କଲା। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ସଞ୍ଜ୍ଞା ଫେରି ଅଗ୍ନିବାଣରେ କେଶବଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା॥

Verse 63

निजघान रणे क्रुद्धो हरिः कौबेरमाक्षिपत् । ततो मुमोच मायास्त्रं चासुरं चातिदारुणम्

ରଣରେ କ୍ରୋଧିତ ହରି ଶତ୍ରୁକୁ ପ୍ରହାର କରି କୌବେର ଅସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କଲେ। ତାପରେ ଅତି ଦାରୁଣ ଅସୁରୀ ମାୟାସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ॥

Verse 64

सिंहव्याघ्रलुलायांश्च तद्वद्द्विप सरीसृपान् । जघान समरे विष्णुं हिरण्याक्षः प्रतापवान्

ସିଂହ, ବ୍ୟାଘ୍ର, ଶୃଗାଳ ଏବଂ ସେହିପରି ହାତୀ ଓ ସରୀସୃପମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ପ୍ରତାପବାନ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ସମରରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲା॥

Verse 65

ततो मायास्त्रसंभूतान्शस्त्रास्त्रौघान्रणे हरिः । प्रचिच्छेद शरैरेव शूलेनैवमताडयत्

ତାପରେ ରଣରେ ହରି ମାୟାସ୍ତ୍ରଜନିତ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରର ଝଡ଼କୁ ନିଜ ଶରଦ୍ୱାରା ଛେଦ କଲେ ଏବଂ ତ୍ରିଶୂଳରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରହାର କଲେ॥

Verse 66

स विह्वलित सर्वांगस्तत्क्षणं लोहितोक्षितः । विचकर्ष हरन्विष्णुरसृग्विप्लुतविग्रहः

ତାହାର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ବିହ୍ୱଳ ହେଲା; ସେଇ କ୍ଷଣେ ରକ୍ତରେ ସିକ୍ତ ହେଲା। ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ତାକୁ ଧରି ଟାଣିନେଲେ—ତାଙ୍କ ଦେହ ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲା॥

Verse 67

तच्छूलं च त्रिभिर्बाणैः प्रविव्याध सुराधिपः । वरूथं सध्वजं केतुं रथं चैवातपत्रकम्

ଦେବାଧିପତି ତିନିଟି ବାଣରେ ସେଇ ତ୍ରିଶୂଳକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ରଥର ବରୂଥ, ଧ୍ୱଜ, କେତୁ, ରଥ ଓ ଛତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଆଘାତ କଲେ।

Verse 68

यंतारं च प्रचिच्छेद दशभिश्च हरिः शरैः । पातिते च रथे दैत्यः संप्लुत्याथ रथं परम्

ହରି ଦଶଟି ବାଣରେ ସାରଥିକୁ ମଧ୍ୟ ଛେଦ କଲେ; ରଥ ପତିତ ହେଲେ ଦୈତ୍ୟ ଲାଫି ଦୂରେ ସରି ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲା।

Verse 69

आरुरोह स दैत्येंद्रः संमुखं चाकरोद्बली । ततो युद्धं महाघोरमभवल्लोमहर्षणम्

ସେ ବଳବାନ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ଆଗକୁ ବଢ଼ି ସମ୍ମୁଖ ହେଲା; ତାପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର, ରୋମହର୍ଷକ ଯୁଦ୍ଧ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

Verse 70

हिरण्याक्षस्य च हरेर्लोकविस्मापनं महत् । अस्त्रयुद्धं तथान्योन्यं कृतप्रतिकृतं च तत्

ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଓ ହରିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୋକକୁ ବିସ୍ମିତ କରୁଥିବା ମହାନ ଅସ୍ତ୍ରଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଅସ୍ତ୍ର, ପ୍ରହାରକୁ ପ୍ରତିପ୍ରହାର ଭାବେ ପରସ୍ପର।

Verse 71

ततो नियुद्धे सततं दिव्यवर्षशतं गतम् । ततो दैत्यो महासत्वो ववृधे वामनो यथा

ତାପରେ ଅବିରତ ନିୟୁଦ୍ଧରେ ଶତ ଦିବ୍ୟବର୍ଷ ଅତିତ ହେଲା; ତାପରେ ସେ ମହାସତ୍ତ୍ୱ ଦୈତ୍ୟ ବାମନଙ୍କ ପରି (ବିରାଟ ହୋଇ) ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା।

Verse 72

मुखेन जग्राह रुषा त्रैलोक्यं सचराचरम् । भूमंडलं समुद्धृत्य विवेश च रसातलम्

କ୍ରୋଧରେ ସେ ମୁଖଦ୍ୱାରା ଚରାଚର ସହିତ ସମଗ୍ର ତ୍ରିଲୋକକୁ ଧରିଲା; ଭୂମଣ୍ଡଳକୁ ଉପାଡ଼ି ରସାତଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।

Verse 73

शेषाश्च विविशुर्दैत्यास्तमनु प्रीतिसंयुताः । ततो विष्णुर्महातेजा ज्ञात्वा दैत्यबलं महत्

ଅବଶିଷ୍ଟ ଦାନବମାନେ ପ୍ରୀତିସହିତ ତାହାର ପଛେ ପଛେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ତେବେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ବିଷ୍ଣୁ ଦୈତ୍ୟବଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳ ବୋଲି ଜାଣିଲେ।

Verse 74

दधार रूपं वाराहं दैत्यराजजिघांसया । धृत्वा क्रोडतनुं विष्णुर्विवेश तमनुद्रुतम्

ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ବିଷ୍ଣୁ ବରାହରୂପ ଧାରଣ କଲେ; କ୍ରୋଡତନୁ ଧରି ପଳାୟମାନ ତାହାର ପଛେ ପଛେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 75

इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे देवासुरसंग्रामसमाप्तौ विजयस्तोत्रंनाम पंचसप्ततितमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡରେ ଦେବାସୁର-ସଂଗ୍ରାମ ସମାପ୍ତିରେ ‘ବିଜୟସ୍ତୋତ୍ର’ ନାମକ ପଞ୍ଚସପ୍ତତିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 76

तां धृत्वा गच्छतस्तस्य विष्णोरमिततेजसः । समाजगाम दैत्येंद्रो धृष्टं वाग्भिस्तुदन्ननु

ତାହାକୁ (ଦେବୀ/ପୃଥିବୀକୁ) ଧାରଣ କରି ଅମିତତେଜସ୍ବୀ ବିଷ୍ଣୁ ଆଗେ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ନିକଟକୁ ଆସି ପଛେ ପଛେ ଅନୁସରଣ କରି ଧୃଷ୍ଟ ବଚନରେ ଉତ୍ତେଜିତ କରିଲା।

Verse 77

मायाक्रोडतनुर्विष्णुर्दुर्वचांसि सहन्रुषा । जलोपरि दधारेमां धरां भूधर एव च

ମାୟାଶକ୍ତିରେ ବରାହରୂପ ଧାରଣ କରି ବିଷ୍ଣୁ ସଂଯତ କ୍ରୋଧରେ କଠୋର ବଚନ ସହିଲେ। ପରେ ସେ ଜଳ ଉପରେ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରି, ତାହାର ଆଧାର ପର୍ବତ ସଦୃଶ ହେଲେ।

Verse 78

तस्यां न्यस्य स्वसत्वं च स चकार तदाचलाम् । ततः पश्चात्स संलग्नो दैत्यराट्समुपस्थितः

ତାହାରେ ନିଜ ସତ୍ତ୍ୱ/ଶକ୍ତି ନ୍ୟସି ସେ ତାକୁ ପର୍ବତ ପରି ଅଚଳ କଲେ। ତାପରେ ଦୈତ୍ୟରାଜା ଆଗକୁ ଆସି ସଂଘର୍ଷରେ ଲଗିଲା।

Verse 79

क्रोधेन महताविष्टो जघान गदया हरिम् । मायया सूकरो विष्णुस्तां गदां समवंचयत्

ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ଗଦାଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲା। କିନ୍ତୁ ମାୟାଶକ୍ତିରେ ବରାହରୂପୀ ବିଷ୍ଣୁ ସେ ଗଦାକୁ ଏଡ଼ାଇଲେ।

Verse 80

योगयुक्तो यथा मृत्युं कौमोदक्याहनच्च तम् । ततः पुना रुषाविष्टो हिरण्याक्षो महाबलः

ଯୋଗଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ କୌମୋଦକୀ ଗଦାଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ସଦୃଶ ଭାବେ ତାକୁ ପ୍ରହାର କରି ପତିତ କଲେ। ତଥାପି ମହାବଳୀ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ପୁଣି କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ ହେଲା।

Verse 81

मुष्टिना प्राहरद्देवं दक्षिणे तु भुजे प्रभोः । एवं युद्धं महाघोरं सव्यासव्यं गतागतम्

ସେ ମୁଷ୍ଟିଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ଭୁଜରେ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲା। ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର ହେଲା—ବାମ-ଡାହାଣ ଆଘାତର ଆସାଯାଆ ଚାଲିରହିଲା।

Verse 82

परिभ्रमणविक्षेपं कृतानुकरणं तथा । ततो ब्रह्मादयो देवा युद्धं पश्यंति खे स्थिताः

ଘୂର୍ଣ୍ଣନମୟ ଚଳନ, ହଠାତ୍ ଛଳ-ପ୍ରହାର ଓ ଅନୁକରଣୀୟ ଦାଉପେଚ ସହ; ତେବେ ଆକାଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ବ୍ରହ୍ମାଦି ଦେବମାନେ ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିଲେ।

Verse 83

स्वस्ति प्रजाभ्यो देवेभ्य ऋषिभ्यश्चेति चाब्रुवन् । ऊचुश्च देवदेवेशं विष्णुं वाराहरूपिणम्

ସେମାନେ କହିଲେ—“ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ, ଦେବମାନଙ୍କୁ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।” ପରେ ବରାହରୂପଧାରୀ ଦେବଦେବେଶ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 84

मा क्रीड बालवद्देव जह्यमुं देवकंटकम् । ततो विष्णुर्महातेजा मायावाराहरूपधृत्

“ହେ ଦେବ! ଶିଶୁପରି କ୍ରୀଡା କରନି; ଦେବମାନଙ୍କର ଏହି କଣ୍ଟକକୁ ନାଶ କର।” ତେବେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ବିଷ୍ଣୁ ମାୟାବଳେ ବରାହରୂପ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 85

ब्रह्माद्यनुमतिं प्राप्य चक्रं प्राक्षिपदुल्बणम् । सहस्रसूर्यसंकाशं सहस्रारं महाप्रभम्

ବ୍ରହ୍ମାଦି ଦେବମାନଙ୍କର ଅନୁମତି ପାଇ ସେ ଏକ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଚକ୍ର ନିକ୍ଷେପ କଲେ—ଯାହା ସହସ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତ, ସହସ୍ର ଆରଯୁକ୍ତ ଓ ମହାପ୍ରଭାରେ ଜ୍ୱଳମାନ।

Verse 86

दैत्यांतकरणं रौद्रं प्रलयाग्निसमप्रभम् । तच्चक्रं विष्णुना मुक्तं हिरण्याक्षं महाबलम्

ଦୈତ୍ୟାନ୍ତକ, ରୌଦ୍ର ଓ ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ସମ ଦୀପ୍ତ ସେଇ ଚକ୍ରକୁ ବିଷ୍ଣୁ ମହାବଳୀ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଉପରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।

Verse 87

चकार भस्मसात्सद्यो ब्रह्मादीनां च पश्यताम् । दैत्यांतकरणं रौद्रं चक्रं चागमदच्युतम्

ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଶତ୍ରୁକୁ ଭସ୍ମସାତ୍ କଲେ; ପରେ ଦୈତ୍ୟାନ୍ତକ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ରୌଦ୍ର ସୁଦର୍ଶନଚକ୍ର ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 88

ततो ब्रह्मादयो देवाः शक्रमुख्याश्च लोकपाः । दृष्ट्वा च विजयं विष्णोः स्तुवंति स्म समागताः

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବମାନେ ଓ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ମୁଖ୍ୟ ଲୋକପାଳମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବିଜୟ ଦେଖି ସେଠାରେ ସମବେତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 89

देवा ऊचुः । नताः स्म विष्णुं जगदादिभूतं सुरासुरेंद्रं जगतां प्रपालकम् । यन्नाभिपद्मात्किल पद्मयोनिर्बभूव तं वै शरणं गताः स्मः

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ଜଗତର ଆଦିଭୂତ, ସୁରାସୁରେନ୍ଦ୍ର, ଲୋକପାଳକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆମେ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ; ଯାହାଙ୍କ ନାଭିପଦ୍ମରୁ ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମିଥିଲେ—ସେହି ଭଗବାନଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆମେ ଗଲୁ।

Verse 90

नमोनमो मत्स्यवपुर्द्धराय नमोस्तु ते कच्छपरूपधारिणे । नमः प्रकुर्मश्च नृसिंहरूपिणे तथा पुनर्वामनरूपिणे नमः

ମତ୍ସ୍ୟଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର; କଚ୍ଛପରୂପ ଧାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ନୃସିଂହରୂପେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ; ଏବଂ ପୁନର୍ବାର ବାମନରୂପେ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।

Verse 91

नमोस्तु ते क्षत्रविनाशनाय रामाय रामाय दशास्यनाशिने । प्रलंबहंत्रे शितिवाससे नमो नमोस्तु बुद्धाय च दैत्यमोहिने

କ୍ଷତ୍ରସମୂହବିନାଶକ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ରାମ, ରାମ—ଦଶାନନନାଶକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ପ୍ରଲମ୍ବବଧକ, ଶ୍ୟାମବସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଏବଂ ଦୈତ୍ୟମୋହକ ବୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 92

म्लेच्छांतकायापि च कल्किनाम्ने नमः पुनः क्रोडवपुर्धराय । जगद्धितार्थं च युगेयुगे भवान्बिभर्ति रूपं त्वसुराभवाय

ମ୍ଲେଚ୍ଛାନ୍ତକ ‘କଲ୍କି’ ନାମଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୁନଃ ନମସ୍କାର, ଏବଂ ବରାହ-ଦେହ ଧାରଣକାରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ନମସ୍କାର। ଜଗତ୍‌ହିତାର୍ଥେ ଆପଣ ଯୁଗେଯୁଗେ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଅସୁରମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ।

Verse 93

निषूदितोऽयं ह्यधुना किल त्वया दैत्यो हिरण्याक्ष इति प्रगल्भः । यश्चेंद्रमुख्यान्किललोकपालान्संहेलया चैव तिरश्चकार

ଏମାତ୍ରେ ଆପଣ ଏହି ପ୍ରଗଲ୍ଭ ଦୈତ୍ୟ ‘ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ’କୁ ନିହତ କରିଛନ୍ତି—ଯିଏ ଅବହେଳାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଲୋକପାଳମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅପମାନିତ କରିଥିଲା।

Verse 94

स वै त्वया देवहितार्थमेव निपातितो देववर प्रसीद । त्वमस्य विश्वस्य विसर्गकर्ता ब्राह्मेण रूपेण च देवदेव

ଦେବମାନଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ମାତ୍ର ସେ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିପାତିତ ହୋଇଛି; ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତୁ। ହେ ଦେବଦେବ, ଆପଣ ହିଁ ଏହି ବିଶ୍ୱର ବିସର୍ଗକର୍ତ୍ତା; ବ୍ରାହ୍ମ ରୂପରେ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି।

Verse 95

पाता त्वमेवास्य युगेयुगे च रूपाणि धत्से सुमनोहराणि । त्वमेव कालाग्निहरश्च भूत्वा विश्वं क्षयं नेष्यसि चांतकाले

ଆପଣ ହିଁ ଯୁଗେଯୁଗେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ପାଳକ, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଆପଣ ହିଁ କାଳାଗ୍ନିଧାରୀ ହୋଇ, ଅନ୍ତକାଳେ ଜଗତକୁ କ୍ଷୟ—ପ୍ରଳୟ ଦିଗକୁ ନେଇଯିବେ।

Verse 96

अतो भवानेव च विश्वकारणं न ते परं जीवमजीवमीश । यत्किंच भूतं च भविष्यरूपं प्रवर्त्तमानं च तथैव रूपम्

ଏହେତୁ ହେ ଈଶ, ଆପଣ ହିଁ ବିଶ୍ୱକାରଣ; ଆପଣଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ନ ଜୀବ ଅଛି, ନ ଅଜୀବ। ଯାହା ଭୂତକାଳରେ ଥିଲା, ଯାହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ହେବ, ଏବଂ ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରବର୍ତ୍ତମାନ—ସବୁ ତାହିଁ (ଆପଣାଶ୍ରିତ) ସ୍ୱରୂପର ହିଁ।

Verse 97

सर्वं त्वमेवासि चराचराख्यं न भाति विश्वं त्वदृते च किंचित् । अस्तीति नास्तीति च भेदनिष्ठं त्वय्येव भातं सदसत्स्वरूपम्

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଚର ଓ ଅଚର ନାମରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି ସବୁ ତୁମେ ହିଁ। ତୁମ ବିନା ବିଶ୍ୱରେ କିଛିମାତ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ ନାହିଁ। ‘ଅଛି’ ‘ନାହିଁ’ ଏହି ଭେଦ ମଧ୍ୟ ତୁମରେ ହିଁ ପ୍ରକାଶିତ—ସତ୍-ଅସତ୍ ସ୍ୱରୂପରେ।

Verse 98

ततो भवंतं कतमोपि देव न ज्ञातुमर्हत्यविपक्वबुद्धिः । ऋते भवत्पादपरायणं जनं तेनागता स्मश्शरणं शरण्यम्

ଏହେତୁ, ହେ ଦେବ, ଅପକ୍ୱ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା କେହି ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଜାଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ତୁମ ପାଦରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରାୟଣ ଭକ୍ତକୁ ଛାଡ଼ି; ତେଣୁ, ହେ ଶରଣ୍ୟ, ଆମେ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ।

Verse 99

व्यास उवाच । ततो विष्णुः प्रसन्नात्मा उवाच त्रिदिवौकसः । तुष्टोस्मि देवा भद्रं वो युष्मत्स्तोत्रेण सांप्रतम्

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ତାପରେ ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ଦେବମାନେ, ଏମାତ୍ର ତୁମମାନଙ୍କ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ; ତୁମମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।”

Verse 100

य इदं प्रपठेद्भक्त्या विजयस्तोत्रमादरात् । न तस्य दुर्लभं देवास्त्रिषुलोकेषु किंचन

ହେ ଦେବମାନେ, ଯେ କେହି ଭକ୍ତି ଓ ଆଦର ସହିତ ଏହି ବିଜୟ-ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼େ, ତାହା ପାଇଁ ତିନି ଲୋକରେ କିଛିମାତ୍ର ଦୁର୍ଲଭ ନୁହେଁ।

Verse 101

गवां शतसहस्रस्य सम्यग्दत्तस्य यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति कीर्तनाच्छ्रवणान्नरः

ଯଥାବିଧି ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ଦାନ କଲେ ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ, ଏହାର (ସ୍ତୋତ୍ର/କଥା) କୀର୍ତ୍ତନ ଓ ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ସେହି ଫଳ ହିଁ ପାଏ।

Verse 102

सर्वकामप्रदं नित्यं देवदेवस्य कीर्तनम् । अतः परं महाज्ञानं न भूतं न भविष्यति

ଦେବଦେବଙ୍କ ନିତ୍ୟ କୀର୍ତ୍ତନ ସର୍ବ କାମନା ସଦା ପୂରଣ କରେ। ଏହାଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାଜ୍ଞାନ ପୂର୍ବେ ନଥିଲା, ଭବିଷ୍ୟତେ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।