Adhyaya 60

Verse 1

स्कंदौवाच । अपरस्यापि पृच्छामि फलस्य पूततां तरोः । सर्वलोकहितार्थाय वद नो जगदीश्वर

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ମୁଁ ଆଉ ଗୋଟିଏ କଥା ପଚାରୁଛି: ବୃକ୍ଷର ଫଳର ପାବନ ଶୁଦ୍ଧତା କ’ଣ? ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ, ହେ ଜଗଦୀଶ୍ୱର, ଆମକୁ କହ।

Verse 2

ईश्वर उवाच । धात्रीफलं परं पूतं सर्वलोकेषु विश्रुतम् । यस्य रोपान्नरो नारी मुच्यते जन्मबंधनात्

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଧାତ୍ରୀ (ଆମଳକୀ) ଫଳ ପରମ ପବିତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହାକୁ ରୋପଣ କଲେ ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ଜନ୍ମବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 3

पावनं वासुदेवस्य फलं प्रीतिकरं शुभम् । अस्य भक्षणमात्रेण मुच्यते सर्वकल्मषात्

ଏହା ବାସୁଦେବଙ୍କ ପାବନ ଫଳ—ପ୍ରୀତିକର, ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳଦାୟକ। ଏହାକୁ କେବଳ ଭକ୍ଷଣ କଲେ ସମସ୍ତ କଲ୍ମଷ (ପାପ) ରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 4

भक्षणे च भवेदायुः पाने वै धर्मसंचयः । अलक्ष्मीनाशनं स्नाने सर्वैश्वर्यमवाप्नुयात्

ଏହାକୁ ଭକ୍ଷଣ କଲେ ଆୟୁ ବଢ଼େ; ପାନ କଲେ ଧର୍ମସଞ୍ଚୟ ହୁଏ। ଏହାଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କଲେ ଅଲକ୍ଷ୍ମୀ ନାଶ ପାଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 5

यस्मिन्गृहे महासेन धात्री तिष्ठति सर्वदा । तस्मिन्गृहे न गच्छंति प्रेता दैतेय राक्षसाः

ହେ ମହାସେନ, ଯେଉଁ ଘରେ ଧାତ୍ରୀ (ଆମଳକୀ) ସଦା ବସେ, ସେ ଘରକୁ ପ୍ରେତ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ରାକ୍ଷସ କେବେ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 6

न गंगा न गया चैव न काशी न च पुष्करम् । एकैव हि नृणां धात्री संप्राप्ते हरिवासरे

ଗଙ୍ଗା ନୁହେଁ, ଗୟା ନୁହେଁ, କାଶୀ ନୁହେଁ, ପୁଷ୍କର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ—ହରିଙ୍କ ପବିତ୍ର ଦିନରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ସତ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ ଓ ପୋଷକ ଏକମାତ୍ର ଧାତ୍ରୀ-ବ୍ରତ ହୁଏ।

Verse 7

एकादश्यां पक्षयुगे धात्रीस्नानं करोति यः । सर्वपापक्षयं यांति विष्णुलोके महीयते

ପକ୍ଷସନ୍ଧିର ଏକାଦଶୀରେ ଯେ ଧାତ୍ରୀ (ଆମଳକୀ) ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପକ୍ଷୟ ପାଇ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 8

धात्रीफलं सदा सेव्यं भक्षणे स्नान एव च । नियतं पारणे विष्णोः स्नानमात्रे हरेर्दिने

ଧାତ୍ରୀ (ଆମଳକୀ) ଫଳ ସଦା ସେବନୀୟ—ଭକ୍ଷଣରେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ନାନରେ ମଧ୍ୟ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିୟତ ପାରଣରେ ଓ ହରିଦିନରେ କମେ କମେ ସ୍ନାନ ତ ନିୟମରେ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 9

संयते पारणे चैव धात्र्येकस्पर्शने नरः । भुक्त्वा तु लंघयेद्यस्तु एकादश्यां सितासिते

ପାରଣ ସମୟରେ ସଂଯମ ରଖି କେବଳ ଗୋଟିଏ ଧାତ୍ରୀଫଳକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିବା ନର—ଯଦି ଭୋଜନ କରି ଶୁକ୍ଳ କିମ୍ବା କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀ ନିୟମ ଲଂଘନ କରେ, ତେବେ ଦୋଷ ପାଏ।

Verse 10

एकेनैवोपवासेन कृतेन तु षडानन । सप्तजन्मकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

ହେ ଷଡାନନ! କେବଳ ଗୋଟିଏ ଉପବାସ କରିଲେ ମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ସାତ ଜନ୍ମରେ କୃତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 11

अक्षयं लभते स्वर्गं विष्णुसायुज्यमाव्रजेत् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन धात्रीव्रतं समाचर

ମନୁଷ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ-ସାୟୁଜ୍ୟ (ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ୱ) ଲାଭ କରେ। ତେଣୁ ସର୍ବ ପ୍ରୟାସରେ ଧାତ୍ରୀ-ବ୍ରତ ଆଚରଣ କର।

Verse 12

धात्रीद्रवेण सततं यस्य केशाः सुरंजिताः । न पिबेत्स पुनर्मातुः स्तनं कश्चित्षडानन

ହେ ଷଡାନନ! ଯାହାର କେଶ ଧାତ୍ରୀ-ଦ୍ରବରେ ସଦା ସୁନ୍ଦରଭାବେ ରଞ୍ଜିତ, ସେ ପୁଣି କେବେ ମାତାଙ୍କ ସ୍ତନ୍ୟ ପାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 13

धात्रीदर्शनसंस्पर्शान्नाम्न उच्चारणेपि वा । वरदः संमुखो विष्णुः संतुष्टो भवति प्रियः

ଧାତ୍ରୀ (ଆମଳକୀ)ର ଦର୍ଶନ ଓ ସ୍ପର୍ଶରେ, କିମ୍ବା କେବଳ ତାହାର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ମଧ୍ୟ, ବରଦ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ସମ୍ମୁଖେ ସନ୍ନିହିତ ହୋଇ ପ୍ରେମରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 14

धात्रीफलं च यत्रास्ते तत्र तिष्ठति केशवः । तत्र ब्रह्मा स्थिरा पद्मा तस्मात्तां तु गृहे न्यसेत्

ଯେଉଁଠାରେ ଧାତ୍ରୀ (ଆମଳକୀ) ଫଳ ରହେ, ସେଠାରେ କେଶବ ବସନ୍ତି। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ସ୍ଥିରା ପଦ୍ମା (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ତେଣୁ ତାହାକୁ ଗୃହରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍।

Verse 15

अलक्ष्मीर्नश्यते तत्र यत्र धात्री प्रतिष्ठति । संतुष्टास्सर्वदेवाश्च न त्यजंति क्षणं मुदा

ଯେଉଁଠାରେ ଧାତ୍ରୀ ଦୃଢ଼ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ସେଠାରେ ଅଲକ୍ଷ୍ମୀ (ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ) ନଶିଯାଏ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ସେ ସ୍ଥାନକୁ କ୍ଷଣମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 16

धात्रीफलेन नैवेद्यं यो ददाति महाधनम् । तस्य तुष्टो भवेद्विष्णुर्नान्यैः क्रतुशतैरपि

ଯେ ଧାତ୍ରୀ (ଆମଳକୀ) ଫଳର ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେ ମହାଧନୀ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ। ତାହାରେ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି—ଶତଶତ ଯଜ୍ଞରେ ମଧ୍ୟ ଯାହା ମିଳେ ନାହିଁ।

Verse 17

स्नात्वा धात्रीद्रवेणैव पूजयेद्यस्तु माधवम् । सोभीष्टफलमाप्नोति यद्वा मनसि वर्तते

ଧାତ୍ରୀ (ଆମଳକୀ) ରସରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେ ମାଧବ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କୁ ପୂଜେ, ସେ ମନରେ ଥିବା ଯେକୌଣସି ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଏ।

Verse 18

तथैव लक्षणं स्मृत्वा पूजयित्वा फलेन तु । सुवर्णशतसाहस्रं फलमेति नरोत्तमः

ସେହିପରି, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଲକ୍ଷଣ ସ୍ମରଣ କରି ଫଳଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନର ଏକ ଲକ୍ଷ ସୁବର୍ଣ୍ଣର ସମ ଫଳ ପାଏ।

Verse 19

या गतिर्ज्ञानिनां स्कंद मुनीनां योगसेविनाम् । गतिं तां समवाप्नोति धात्रीसेवा रतो नरः

ହେ ସ୍କନ୍ଦ! ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଯୋଗସେବୀ ମୁନିମାନେ ଯେ ଗତି ପାଆନ୍ତି, ଧାତ୍ରୀ (ଆମଳକୀ) ବୃକ୍ଷସେବାରେ ରତ ନର ସେହି ଗତିକୁ ହିଁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 20

तीर्थसेवाभिगमने व्रतैश्च विविधैस्तथा । सा गतिर्लभ्यते पुंसां धात्रीफलसुसेवया

ତୀର୍ଥଦର୍ଶନ-ସେବା ଓ ବିଭିନ୍ନ ବ୍ରତାଚରଣରେ ଯେ ଗତି ଲଭ୍ୟ, ସେହି ଗତି ପୁରୁଷମାନେ ଧାତ୍ରୀ (ଆମଳକୀ) ଫଳର ସୁସେବାରେ ମଧ୍ୟ ପାଆନ୍ତି।

Verse 21

प्रीतिश्च सर्वदेवानां देवीनां नो गणस्य च । संमुखा वरदा स्नाने धात्रीफलनिषेवणे

ସ୍ନାନ ସମୟରେ ଓ ଧାତ୍ରୀ (ଆମଳକୀ) ଫଳ ସେବନକାଳେ ସମସ୍ତ ଦେବ, ଦେବୀ ଓ ଆମ ଗଣମାନଙ୍କ ପ୍ରୀତି ସମ୍ମୁଖେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ ବରଦାୟିନୀ ହୁଏ।

Verse 22

ग्रहा दुष्टाश्च ये केचिदुग्राश्च दैत्यराक्षसाः । सर्वे न दुष्टतां यांतिधात्रीफल सुसेवनात्

ଦୁଷ୍ଟ ଗ୍ରହ ହେଉ କି ଉଗ୍ର ଦୈତ୍ୟ-ରାକ୍ଷସ—ଧାତ୍ରୀ (ଆମଳକୀ) ଫଳକୁ ଭଲଭାବେ ନିୟମିତ ସେବନ କଲେ ସେମାନେ କେହି ହାନିକାରକ ରହନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 23

सर्वयज्ञेषु कार्येषु शस्तं चामलकीफलम् । सर्वदेवस्य पूजायां वर्जयित्वा रविं सुत

ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆମଳକୀ ଫଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ହେ ରବିପୁତ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ବାଦ ଦେଇ ସମସ୍ତ ଦେବପୂଜାରେ ଏହାର ପ୍ରୟୋଗ ପ୍ରଶସ୍ତ।

Verse 24

तस्माद्रविदिने तात सप्तम्यां च विशेषतः । धात्रीफलानि सततं दूरतः परिवर्जयेत्

ଏହେତୁ, ପ୍ରିୟ, ରବିବାରରେ—ବିଶେଷକରି ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ—ଧାତ୍ରୀ (ଆମଳକୀ) ଫଳକୁ ସଦା ଦୂରେ ରଖି ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 25

यस्तु स्नाति तथाश्नाति धात्रीं च रविवासरे । आयुर्वित्तं कलत्रं च सर्वं तस्य विनश्यति

ଯେ କେହି ରବିବାରରେ ସ୍ନାନ କରି, ଭୋଜନ କରି, ଧାତ୍ରୀ (ଆମଳକୀ) ମଧ୍ୟ ସେବନ କରେ—ତାହାର ଆୟୁ, ଧନ, ସ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦ ସବୁ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

Verse 26

संक्रान्तौ च भृगोर्वारे षष्ठ्यां प्रतिपिदि ध्रुवम् । नवम्यां चाप्यमायां च धात्रीं दूरात्परित्यजेत्

ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଦିନ, ଶୁକ୍ରବାର, ଷଷ୍ଠୀ, ପ୍ରତିପଦା, ନବମୀ ଏବଂ ଅମାବାସ୍ୟାରେ—ଧାତ୍ରୀ (ଆଁଵଳା)କୁ ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 27

नासिकाकर्णतुंडेषु मृतस्य चिकुरेषु वा । तिष्ठेद्धात्रीफलं यस्य स याति विष्णुमंदिरम्

ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ଯଦି ଧାତ୍ରୀ (ଆଁଵଳା) ଫଳଟି ମୃତକର ନାକ, କାନ, ମୁହଁ କିମ୍ବା କେଶରେ ମଧ୍ୟ ରଖାଯାଏ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 28

धात्रीसंपर्कमात्रेण मृतो यात्यच्युतालयम् । सर्वपापक्षयस्तस्य स्वर्गं याति रथेन तु

ଧାତ୍ରୀ (ଆଁଵଳା)ର କେବଳ ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରରେ ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଅଚ୍ୟୁତ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ଧାମକୁ ଯାଏ। ତାହାର ସମସ୍ତ ପାପ କ୍ଷୟ ହୋଇ, ସେ ରଥାରୂଢ଼ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।

Verse 29

धात्रीद्रवं नरो लिप्त्वा यस्तु स्नानं समाचरेत् । पदेपदेश्वमेधस्य फलं प्राप्नोति धार्मिकः

ଧର୍ମାତ୍ମା ନର ଧାତ୍ରୀ-ରସ ଲେପ କରି ସ୍ନାନ କଲେ, ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ଷେପରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।

Verse 30

अस्य दर्शनमात्रेण ये वै पापिष्ठजंतवः । सर्वे ते प्रपलायंते ग्रहा दुष्टाश्च दारुणाः

ଏହାର କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ ଯେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପଳାଇଯାନ୍ତି; ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଭୟଙ୍କର ଗ୍ରହଦୋଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୂରେ ସରିଯାନ୍ତି।

Verse 31

पुरैकः पुल्कसः स्कंद मृगयार्थं वनं गतः । मृगपक्षिगणान्हत्वा तृषया परिपीडितः

ହେ ସ୍କନ୍ଦ, ପୂର୍ବେ ଜଣେ ପୁଲ୍କସ ପୁରୁଷ ଶିକାର ପାଇଁ ବନକୁ ଗଲା। ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ହତ୍ୟା କରି ସେ ତୀବ୍ର ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ ହେଲା।

Verse 32

क्षुधयामलकीवृक्षं पुरः पीनफलान्वितम् । दृष्ट्वा संरुह्य सहसा चखाद फलमुत्तमम्

କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ସେ ସାମ୍ନାରେ ପୁଷ୍ଟ ଫଳରେ ଭରିଥିବା ଆମଳକୀ ଗଛ ଦେଖିଲା। ସହସା ଚଢ଼ି ଏକ ଉତ୍ତମ ଫଳ ଖାଇଲା।

Verse 33

ततो दैवात्सवृक्षाग्रान्निपपात महीतले । वेदनागाढसंविद्धः पंचत्वमगमत्तदा

ତାପରେ ଦୈବବଶତଃ ସେ ଗଛର ଶୀର୍ଷରୁ ଭୂମିତଳେ ପଡ଼ିଗଲା। ଘୋର ବେଦନାରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ସେତେବେଳେ ପଞ୍ଚତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 34

ततः प्रेतगणाः सर्वे रक्षोभूतगणास्तथा । तनुं वोढुं मुदा सर्वे ये वै शमनसेवकाः

ତେବେ ସମସ୍ତ ପ୍ରେତଗଣ, ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ଓ ଭୂତମାନଙ୍କ ଦଳ—ଯେମାନେ ଶମନ (ଯମ)ଙ୍କ ସେବକ—ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ସେ ଦେହକୁ ବୋହିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 35

न शक्नुवंति चांडालं मृतं द्रष्टुं महाबलाः । अन्योन्यं विग्रहस्तेषां ममायमिति भाषताम्

ସେଇ ମହାବଳୀମାନେ ମୃତ ଚାଣ୍ଡାଳକୁ ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସକ୍ଷମ ହେଲେ ନାହିଁ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରସ୍ପର ବିଗ୍ରହ ହେଲା, ଏବଂ ସେମାନେ କହୁଥିଲେ—“ଏହା ମୋର।”

Verse 36

ग्रहीतुं चापि नेतुं च न शक्तास्ते परस्परम् । ततस्ते तु समालोक्य गता मुनिगणान्प्रति

ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଧରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ, ନେଇଯିବାକୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ଚାରିଦିଗ ଦେଖି ସେମାନେ ମୁନିଗଣଙ୍କ ସଭାକୁ ଗଲେ।

Verse 37

प्रेता ऊचुः । किमर्थं मुनयो धीराश्चांडालं पापकारिणम् । प्रेक्षितुं न वयं शक्ता न चापि यमसेवकाः

ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ—ଧୀର ମୁନିମାନେ ସେହି ପାପକାରୀ ଚାଣ୍ଡାଳକୁ କାହିଁକି ଦେଖିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି? ଆମେ ତାକୁ ଦେଖିପାରୁ ନାହିଁ, ଯମଙ୍କ ସେବକମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 38

म्रियंते पातिता ये च स्थिरैर्युद्धपराङ्मुखाः । साहसैः पातिता भीता वज्राग्निकाष्ठपीडिताः

ଯେମାନେ ପାତିତ ହୋଇ ଆଘାତ ପାଆନ୍ତି ସେମାନେ ମରନ୍ତି—ସ୍ଥିର ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରୁ ମୁହଁ ଫେରାଇଥିବାମାନେ; ଅତିସାହସିକ ଆକ୍ରମଣରେ ପଡ଼ି ଭୟଭୀତ ହୋଇ ବଜ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ କାଠର ପ୍ରହାରରେ ପୀଡିତମାନେ।

Verse 39

सिंहव्याघ्रहता मर्त्या व्याघ्रैर्वा जलजंतुभिः । जलस्थलस्थिताः प्रेताः वृक्षपर्वतपातिताः

ସିଂହ କିମ୍ବା ବ୍ୟାଘ୍ର ଦ୍ୱାରା ହତ ମର୍ତ୍ୟମାନେ, କିମ୍ବା ବ୍ୟାଘ୍ର ଅଥବା ଜଳଚର ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତମାନେ; ଜଳରେ କିମ୍ବା ସ୍ଥଳରେ ଥିବା ପ୍ରେତମାନେ, ଏବଂ ବୃକ୍ଷ କିମ୍ବା ପର୍ବତରୁ ପଡ଼ିଥିବାମାନେ—ଏହିମାନଙ୍କ କଥା କୁହାଯାଉଛି।

Verse 40

पशुपक्षिहता ये च कारागारे गरे मृताः । आत्मघातमृता ये च श्राद्धादिकर्मवर्जिताः

ପଶୁପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ, କାରାଗାରରେ ମୃତ, ବିଷରେ ମୃତ; ଆତ୍ମଘାତରେ ମୃତ, ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧାଦି କର୍ମରୁ ବଞ୍ଚିତମାନେ—ଏହିମାନଙ୍କ ବିଷୟ କୁହାଯାଉଛି।

Verse 41

गूढकर्ममृता धूर्ता गुरुविप्रनृपद्विषः । पाषंडाः कौलिकाः क्रूरा गरदाः कूटसाक्षिणः

ଗୁପ୍ତ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ଧୂର୍ତ୍ତମାନେ, ଗୁରୁ‑ବ୍ରାହ୍ମଣ‑ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱେଷୀ; ପାଷଣ୍ଡ ଓ କପଟ ପନ୍ଥୀ, କ୍ରୂର, ବିଷଦାତା ଏବଂ ମିଥ୍ୟା ସାକ୍ଷୀ।

Verse 42

आशौचान्नस्य भोक्तारः प्रेतभोग्या न संशयः । ममायमिति भाषंतो नेतुं तं च न शक्नुमः

ଅଶୌଚରୁ ମିଳିଥିବା ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରୁଥିବାମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରେତମାନଙ୍କର ଭୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ‘ଏହା ମୋର’ କହିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ସଙ୍ଗେ ନେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 43

आदित्य इव दुष्प्रेक्ष्यः किंवा कस्य प्रभावतः । मुनय ऊचुः । अनेन भक्षितं प्रेताः पक्वं चामलकीफलम्

ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖିବାକୁ ଦୁଷ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ—କାହାର ପ୍ରଭାବରୁ ଏମିତି? ମୁନିମାନେ କହିଲେ: ‘ଏହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେତମାନେ ପକ୍କ ଆମଳକୀ ଫଳ ଭୋଗ କରିଛନ୍ତି।’

Verse 44

तत्संगं यांति तस्यैव फलानि प्रचुराणि च । तेनैव कारणेनायं दुष्प्रेक्ष्यो भवतां ध्रुवम्

ସେମାନେ ତାହାର ଏହି ସଙ୍ଗକୁ ହିଁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ତାହାରୁ ପ୍ରଚୁର ଫଳ ମଧ୍ୟ ମିଳେ। ସେଇ କାରଣରୁ ଏହା ଆପଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ ଦୁଷ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ।

Verse 45

वृक्षाग्रपतितस्याथ प्राणः स्नेहान्न च त्यजेत् । नायं चारेण सूर्यस्य न चान्ये पापकारिणः

ଗଛର ଶୀର୍ଷରୁ ପଡିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନେହବଶେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗତିରୁ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପାପକାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 46

धात्रीभक्षणमात्रेण पापात्पूतो व्रजेद्दिवम् । प्रेता ऊचुः । पृच्छामो वो ह्यविज्ञानान्न वयं निंदकाः क्वचित्

କେବଳ ଧାତ୍ରୀ (ଆମଳକୀ) ଫଳ ଭକ୍ଷଣମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ। ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ—ଅଜ୍ଞାନବଶତଃ ଆମେ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ପଚାରୁଛୁ; ଆମେ କେବେ ନିନ୍ଦକ ନୁହେଁ।

Verse 47

विष्णुलोकाद्विमानं तु यावन्नैवात्र गच्छति । उच्यतां मुनिशार्दूला वो द्रुतं मनसि स्थितम्

ବିଷ୍ଣୁଲୋକରୁ ବିମାନ ଏଠାକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ହେ ମୁନିଶାର୍ଦୂଳମାନେ, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ନିଶ୍ଚିତ ଅଛି ଶୀଘ୍ର କହ।

Verse 48

यावद्द्विजा न घोषंति वेदमंत्रादिकल्पितम् । घोष्यंते यत्र वेदाश्च मंत्राणि विविधानि च

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବେଦକୁ—ତାହାରୁ ଗଢ଼ା ବିଧି ଓ ମନ୍ତ୍ରସହ—ଘୋଷ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ସ୍ଥାନ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହେ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠାରେ ବେଦ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ପାଠ ହୁଏ, ସେ ସ୍ଥାନ ପବିତ୍ର ହୁଏ।

Verse 49

पुराणस्मृतयो यत्र क्षणं स्थातुं न शक्नुमः । यज्ञहोमजपस्थानदेवतार्चनकर्मणाम्

ଯେଉଁଠାରେ ପୁରାଣ ଓ ସ୍ମୃତି ଏକ କ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ରହିପାରେ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଯଜ୍ଞ, ହୋମ, ଜପ, ତୀର୍ଥସେବା ଓ ଦେବତାର୍ଚ୍ଚନ କର୍ମରେ ହ୍ରାସ ହୁଏ।

Verse 50

पुरतो वै न तिष्ठामस्तस्माद्वृत्तं समुच्यताम् । किं वै कृत्वा प्रेतयोनिं लभंते हि नरा द्विजाः

ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦାଁଡ଼ି ରହିପାରୁ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଯାହା ଘଟିଛି ତାହା କହନ୍ତୁ। ହେ ଦ୍ୱିଜ, କେଉଁ କର୍ମ କରି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପ୍ରେତଯୋନି ପାଆନ୍ତି?

Verse 51

श्रोतुमिच्छामहे सम्यक्कथं वै विकृतं वपुः । द्विजा ऊचुः । शीतवातातपक्लेशैः क्षुत्पिपासाविशेषकैः

ଦେହଟି ସତ୍ୟସତ୍ୟ କିପରି ବିକୃତ ହେଲା, ଆମେ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ। ଦ୍ୱିଜମାନେ କହିଲେ—ଶୀତ, ପବନ ଓ ତାପର କ୍ଲେଶରେ, ଏବଂ ଭୁଖ-ତୃଷ୍ଣାର ବିଶେଷ କଷ୍ଟରେ।

Verse 52

अन्यैरपि च दुःखैर्ये पीडिताः कूटसाक्षिणः । वधबंधप्रमीताश्च प्रेतास्ते निरयं गताः

ଅନ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ପୀଡିତ କୂଟସାକ୍ଷୀମାନେ, ଏବଂ ବଧ କିମ୍ବା ବନ୍ଧନରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବାମାନେ—ସେମାନେ ପ୍ରେତ ହୋଇ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 53

छिद्रान्वेषपरा ये च द्विजानां कर्मघातिनः । तथैव च गुरूणां च ते प्रेताश्चापुनर्भवाः

ଯେମାନେ ଛିଦ୍ର ଖୋଜିବାରେ ଲଗ୍ନ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଧର୍ମକର୍ମକୁ ଘାତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଗୁରୁମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହାନି କରନ୍ତି—ସେମାନେ ପ୍ରେତ ହୋଇ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 54

दीयमाने द्विजाग्र्ये तु दातारं प्रतिविध्यति । चिरं प्रेतत्वमाश्रित्य नरकान्न निवर्तते

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଆଯାଉଥିବାବେଳେ ଯେ ଦାତାକୁ ଆଘାତ କରେ—ସେ ଦୀର୍ଘକାଳ ପ୍ରେତତ୍ୱ ଧାରଣ କରି ନରକରୁ ଫେରେ ନାହିଁ।

Verse 55

परस्य वाऽत्मनो वा गां कृत्वा पीडनवाहने । न पालयंति ये मूढास्ते प्रेताः कर्मजा भुवि

ମୂଢମାନେ, ପରର ହେଉ କି ନିଜର, ଗାଈକୁ କଷ୍ଟଦାୟକ ଭାରବାହନରେ ଯୋଗାଇ ତାହାକୁ ପାଳନ-ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ—ସେମାନେ ନିଜ କର୍ମଫଳରେ ଭୂମିରେ ପ୍ରେତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 56

हीनप्रतिज्ञाश्चासत्यास्तथा भग्नव्रता नराः । नलिनीदलभुक्ताश्च ते प्रेताः कर्मजा भुवि

ଯେ ନରମାନେ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ହୀନ, ଅସତ୍ୟ ଏବଂ ବ୍ରତଭଙ୍ଗକାରୀ, ସେମାନେ ପଦ୍ମପତ୍ର ଭୋଜନ କରି, ନିଜ କର୍ମଫଳରୁ ଜନିତ ପ୍ରେତ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି।

Verse 57

विक्रीणन्ति सुतां शुद्धां स्त्रियं साध्वीमकंटकाम् । पितृव्यमातुलादेश्च ते प्रेताः कर्मजा भुवि

ଯେମାନେ ନିଜ ଶୁଦ୍ଧ କନ୍ୟାକୁ—ସାଧ୍ବୀ, ନିର୍ଦୋଷ ନାରୀକୁ—ବିକ୍ରି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏବଂ ପିତୃବ୍ୟ, ମାତୁଳ ଆଦିମାନେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ କର୍ମଫଳରୁ ପ୍ରେତ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି।

Verse 58

एते चान्ये च बहवः प्रेता जाताः स्वकर्मभिः । प्रेता ऊचुः । न भवंति कथं प्रेताः कर्मणा केन वा द्विजाः

ଏମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନେକେ ନିଜ କର୍ମଦ୍ୱାରା ପ୍ରେତ ହୋଇଛନ୍ତି। ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଆମେ କିପରି ପ୍ରେତ ହୁଅୁ? କେଉଁ କର୍ମରେ ଏହା ଘଟେ?

Verse 59

हिताय वदनस्तूर्णं सर्वलोकहितं परम् । द्विजा ऊचुः । येन चैव कृतं स्नानं जले तीर्थस्य धीमता

ସମସ୍ତଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର କହି ସେ ସର୍ବଲୋକହିତକର ପରମ ବଚନ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ଦ୍ୱିଜମାନେ କହିଲେ—ଏହି ତୀର୍ଥଜଳରେ ସ୍ନାନ କେଉଁ ଧୀମାନ କରିଥିଲେ?

Verse 60

इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे तुलसीमाहात्म्यं नाम षष्टितमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡରେ ‘ତୁଳସୀମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ନାମକ ଷଷ୍ଟିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 61

पूजयित्वा हरिं मर्त्याः प्रेतत्वं न व्रजंति वै । वेदाक्षरप्रसूतैश्च स्तोत्रमंत्रादिभिस्तथा

ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରେତତ୍ୱକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ବିଶେଷତଃ ବେଦାକ୍ଷରଜନିତ ସ୍ତୋତ୍ର‑ମନ୍ତ୍ରାଦିଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ।

Verse 62

देवानां पूजने रक्ता न वै प्रेता भवंति ते । श्रुत्वा पौराणिकं वाक्यं दिव्यं च धर्मसंहितम्

ଦେବପୂଜାରେ ରତ ଲୋକେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରେତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ଦିବ୍ୟ ଓ ଧର୍ମସଂହିତାରୂପ ପୌରାଣିକ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେମାନେ ସେହି ଦୁର୍ଗତିରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 63

पाठयित्वा पठित्वा च पिशाचत्वं न गच्छति । व्रतैश्च विविधैः पूताः पद्माक्षधारणैस्तथा

ଏହାକୁ ପାଠ କରାଇ ଓ ନିଜେ ପାଠ କଲେ ପିଶାଚତ୍ୱକୁ ଯାଏ ନାହିଁ; ବିଭିନ୍ନ ବ୍ରତରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ପଦ୍ମାକ୍ଷ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା ମିଳେ।

Verse 64

जप्त्वा पद्माक्षमालायां प्रेतत्वं नैव गच्छति । धात्रीफलद्रवैः स्नात्वा नित्यं तद्भक्षणे रताः

ପଦ୍ମାକ୍ଷ (ପଦ୍ମବୀଜ) ମାଳାରେ ଜପ କଲେ ପ୍ରେତତ୍ୱକୁ କେବେ ଯାଏ ନାହିଁ; ଆମଳକୀ ଫଳରସରେ ସ୍ନାନ କରି, ନିତ୍ୟ ତାହା ଭକ୍ଷଣରେ ରତ ରହିଲେ ଶୁଭ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 65

तेन विष्णुं सुसंपूज्य न गछंति पिशाचताम् । प्रेता ऊचुः । सतां संदर्शनात्पुण्यमिति पौराणिका विदुः

ଏହିପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସୁସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କଲେ ସେମାନେ ପିଶାଚତ୍ୱକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ—‘ସଜ୍ଜନଙ୍କ ଦର୍ଶନରୁ ପୁଣ୍ୟ ହୁଏ’—ଏହା ପୌରାଣିକମାନେ ଜାଣନ୍ତି।

Verse 66

तस्माद्वो दर्शनं जातं हितं नः कर्तुमर्हथ । प्रेतभावाद्यथामुक्तिः सर्वेषां नो भविष्यति

ଏହେତୁ ଏବେ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇ ଆପଣ ଆମ ପାଇଁ ହିତକର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରେତଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବୁ।

Verse 67

व्रतोपदेशकं धीरा युष्माकं शरणागताः । ततो दयालवः सर्वे तानूचुर्द्विजसत्तमाः

“ହେ ଧୀରମାନମାନେ, ବ୍ରତର ଉପଦେଶ ପାଇବାକୁ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ।” ତେବେ କରୁଣାବଶତଃ ସେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 68

धात्रीणां भक्षणं शीघ्रं कुर्वतां मुक्तिहेतवे । प्रेता ऊचुः । धात्रीणां दर्शने विप्रा वयं स्थातुं न शक्नुमः

“ମୋକ୍ଷହେତୁ ଶୀଘ୍ର ଧାତ୍ରୀ (ଆଁବଳା) ଫଳ ଭକ୍ଷଣ କର।” ପ୍ରେତମାନେ କହିଲେ—“ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଧାତ୍ରୀର ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ ଆମେ ଠିଆ ରହିପାରୁନାହିଁ।”

Verse 69

कथं तेषां फलानां च शक्ता वै भक्षणेधुना । द्विजा ऊचुः । अस्माकं वचनेनात्र धात्रीणां भक्षणं शिवम्

“ତଥାପି ତୁମେ ଏବେ ସେହି ଫଳଗୁଡ଼ିକୁ କିପରି ଭକ୍ଷଣ କରିପାରିବ?” ଦ୍ୱିଜମାନେ କହିଲେ—“ଏଠାରେ ଆମ ବଚନବଳରେ ଧାତ୍ରୀ (ଆଁବଳା) ଫଳଭକ୍ଷଣ ଶିବମୟ ଓ ଶୁଭକର ହୁଏ।”

Verse 70

फलिष्यति परं लोकं तस्माद्गंतुं समर्हथ । अथ तेभ्यो वरं लब्ध्वा धात्रीवृक्षं पिशाचकैः

ଏହା ପରମ ଲୋକର ଫଳ ଦେବ; ତେଣୁ ସେଠାକୁ ଯିବା ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ତାପରେ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ବର ପାଇ, ପିଶାଚମାନଙ୍କ ସହ ଧାତ୍ରୀବୃକ୍ଷ ନିକଟକୁ ଗଲା।

Verse 71

समारुह्य फलं प्राप्य भक्षितं लीलया तदा । ततो देवालयात्तूर्णं रथं पीनसुशोभनम्

ସେ ଚଢ଼ି ଫଳ ପାଇ ସେତେବେଳେ ଲୀଳାଭାବେ ତାହା ଭକ୍ଷଣ କଲା। ତାପରେ ଦେବାଳୟରୁ ଶୀଘ୍ର ଅତି ଶୋଭାମୟ ସୁସଜ୍ଜିତ ରଥ ବାହାରିଲା।

Verse 72

आगतं तं समारुह्य सचांडालपिशाचकाः । गतास्ते त्रिदिवं पुत्र व्रतैर्यज्ञैः सुदुर्लभम्

ଆସିଥିବା ସେହି ରଥରେ ଚଢ଼ି ସେମାନେ—ଚାଣ୍ଡାଳ ଓ ପିଶାଚ ସହିତ—ହେ ପୁତ୍ର, ବ୍ରତ ଓ ଯଜ୍ଞରେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ତ୍ରିଦିବ (ସ୍ୱର୍ଗ)କୁ ଗଲେ।

Verse 73

स्कंद उवाच । धात्रीभक्षणमात्रेण पुण्यं लब्ध्वा दिवं गताः । तद्भक्षिणः कथं स्वर्गं न गच्छंति नरादयः

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—କେବଳ ଧାତ୍ରୀ (ଆଁଵଳା) ଭକ୍ଷଣମାତ୍ରେ ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ତେବେ ତାହା ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ଆଦି କାହିଁକି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ?

Verse 74

ईश्वर उवाच । पूर्वं ते ज्ञानलोपाच्च न जानंति हिताहितम् । उच्छिष्टं श्वभिरुत्स्पृष्टं श्लेष्ममूत्रं शकृत्तु वा

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ପୂର୍ବେ ଜ୍ଞାନଲୋପ ହେତୁ ସେମାନେ ହିତ-ଅହିତ ଜାଣୁନଥିଲେ; କୁକୁର ଛୁଇଁଥିବା ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ, କଫ, ମୂତ୍ର କିମ୍ବା ମଳକୁ ମଧ୍ୟ (ଗ୍ରାହ୍ୟ) ଭାବୁଥିଲେ।

Verse 75

मत्वा च मोहिताः श्रेष्ठं प्रेतादंति सदैव हि । शकृच्छौचजलं वांतं बलिसूकरकुक्कुटैः

ମୋହିତ ହୋଇ ସେମାନେ ତାହାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବି ସଦା ପ୍ରେତମାନଙ୍କ ପରି ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି—ମଳ, ମଳଶୌଚଜଳ ଓ ବାନ୍ତି—ବଳି ଭୋଜନରେ ପୋଷିତ ଶୂକର ଓ କୁକୁଟ ପରି।

Verse 76

मृतके सूतके जप्यं न त्यक्तं येन केनचित् । तस्यान्नं च जलं प्रेताः खादंति तु सदैव हि

ମୃତକ କିମ୍ବା ସୂତକ କାଳରେ ଯେ ଜପ ବିରତ କରିବା ଉଚିତ, ଯେ ତାହା ତ୍ୟାଗ କରେନି, ତାହାର ଅନ୍ନ ଓ ଜଳକୁ ପ୍ରେତମାନେ ସଦା ଭୋଗ କରନ୍ତି।

Verse 77

दुर्दांता गृहिणी यस्य शुचिसंयमवर्जिता । गुरुनिःसारिता दुष्टा संति प्रेताश्च तत्र वै

ଯାହାର ଘରେ ଗୃହିଣୀ ଦୁର୍ଦାନ୍ତା, ଶୁଚିତା ଓ ସଂଯମବର୍ଜିତା, ଦୁଷ୍ଟା ହୋଇ ଗୁରୁ/ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କୁ ବାହାର କରେ—ସେଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରେତମାନେ ବସନ୍ତି।

Verse 78

अपुङ्गवाः कुलैर्जात्या बलोत्साहविवर्जिताः । बधिराश्च कृशा दीनाः पिशाचाः कर्मजातयः

ନୀଚ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତ, ବଳ ଓ ଉତ୍ସାହବିହୀନ, ବଧିର, କୃଶ ଓ ଦୀନ—ଏମାନେ କର୍ମଫଳଜନ୍ୟ ପିଶାଚ ଜାତି।

Verse 79

क्षणं च मंगलं नास्ति दुःखैर्देहयुता भृशम् । तेनैव विकृताकाराः सर्वभोगविवर्जिताः

କ୍ଷଣମାତ୍ର ମଙ୍ଗଳ ନାହିଁ; ଦେହଧାରୀମାନେ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଅତ୍ୟଧିକ ପୀଡିତ। ସେହି ଦୁଃଖରୁ ତାଙ୍କର ଆକାର ବିକୃତ ହୁଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭୋଗରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 80

नग्नका रोगसंतप्ता मृता रूक्षा मलीमसाः । एते चान्ये च दुःखार्ताः सदैव प्रेतजातयः

ନଗ୍ନ, ରୋଗରେ ସନ୍ତପ୍ତ, ମୃତସମାନ, ରୂକ୍ଷ ଓ ମଲିନ—ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଃଖାର୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସଦା ପ୍ରେତଜାତିର ହୁଅନ୍ତି।

Verse 81

तेन कर्मविपाकेन जायंते काममीदृशाः । पितृमातृगुरूणां च देवनिंदापराश्च ये

ସେହି କର୍ମର ପରିପାକରେ, କାମନାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଏମିତି ଲୋକ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି—ଯେମାନେ ଦେବନିନ୍ଦାରେ ଲିନ ଓ ପିତା, ମାତା, ଗୁରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି।

Verse 82

पाषंडाः कौलिकाः पापास्ते प्रेताः कर्मजा भुवि । गलपाशैर्जलैः शस्त्रैर्गरलैरात्मघातकाः

ପାଷଣ୍ଡୀ ଓ କୌଲିକ/କାପାଳିକ ଆଚାରୀ ପାପୀମାନେ ନିଜ କର୍ମଫଳରେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରେତରୂପେ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି; ସେମାନେ ଗଳଫାସ, ଜଳରେ ଡୁବି, ଶସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ବିଷରେ ଆତ୍ମଘାତ କରନ୍ତି।

Verse 83

इहलोके च ते प्रेताश्चांडालादिषु संभवाः । अंत्यजाः पतिताश्चैव पापरोगमृताश्च ये

ଏହି ଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ପ୍ରେତମାନେ ଚାଣ୍ଡାଳ ଆଦି ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି—ଅନ୍ତ୍ୟଜ, ପତିତ ଏବଂ ପାପଜନ୍ୟ ରୋଗରେ ମୃତ ଲୋକ—ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଅର୍ଥିତ।

Verse 84

अंत्यजैर्घातिता युद्धे ते प्रेता निश्चिता भुवि । महापातकसंयुक्ता विवाहे च बहिष्कृताः

ଅନ୍ତ୍ୟଜମାନଙ୍କ ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ହେଉଥିବା ଲୋକ ନିଶ୍ଚୟ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରେତ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ; ସେମାନେ ମହାପାତକରେ ଦୂଷିତ ଓ ବିବାହ-ସଂସ୍କାରରୁ ମଧ୍ୟ ବହିଷ୍କୃତ।

Verse 85

शौर्यात्साहसिका ये च ते प्रेताः कर्मजा भुवि । राजद्रोहकरा ये च पितॄणां द्रोहचिंतकाः

ଯେମାନେ ଶୌର୍ୟର ଅଭିମାନରେ ଦୁସ୍ସାହସିକ ଓ ହିଂସାତ୍ମକ କର୍ମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କର୍ମଫଳରେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରେତଯୋନି ପାଆନ୍ତି; ଏହିପରି ରାଜଦ୍ରୋହ କରୁଥିବା ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦ୍ରୋହଚିନ୍ତା ଧାରଣ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 86

ध्यानाध्ययनहीनाश्च व्रतैर्देवार्चनादिभिः । अमंत्राः स्नानहीनाश्च गुरुस्त्रीगमने रताः

ଯେମାନେ ଧ୍ୟାନ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରାଧ୍ୟୟନହୀନ ହୋଇ ବ୍ରତ, ଦେବପୂଜା ଆଦି କରନ୍ତି; ମନ୍ତ୍ରହୀନ, ସ୍ନାନବିଧିହୀନ ଏବଂ ଗୁରୁପତ୍ନୀ-ସଙ୍ଗରେ ଆସକ୍ତ ରହନ୍ତି।

Verse 87

तथैव चांत्यजस्त्रीषु दुर्गतासु च संगताः । मृताः क्रूरोपवासेन म्लेच्छदेशस्थिता मृताः

ଏହିପରି ଯେମାନେ ଅନ୍ତ୍ୟଜ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ଓ ଦୁର୍ଗତା ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ସଙ୍ଗ କରିଛନ୍ତି; ଯେମାନେ କଠୋର ଉପବାସରେ ମରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯେମାନେ ମ୍ଲେଚ୍ଛଦେଶରେ ବସି ବସି ମରିଛନ୍ତି—ସେମାନେ ଦାରୁଣ ଅବସ୍ଥାରେ ମୃତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 88

म्लेच्छभाषायुताशुद्धास्तथाम्लेच्छोपजीविनः । अनुवर्तंति ये म्लेच्छान्स्त्रीधनैरुपजीवकाः

ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କ ଭାଷା ଗ୍ରହଣ କରି ଯେମାନେ ଅଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କ ଉପରେ ଜୀବିକା କରନ୍ତି; ଯେମାନେ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ସ୍ତ୍ରୀଧନରେ ଜୀବନ ଚାଲାନ୍ତି—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅପବିତ୍ର ବୋଲି ଗଣାଯାନ୍ତି।

Verse 89

स्त्रियो यैश्च न रक्ष्यंते ते प्रेता नात्र संशयः । क्षुधासंतप्तदेहं तु श्रांतं विप्रं गृहागतम्

ଯେମାନେ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ ସେମାନେ ପ୍ରେତ ହୁଅନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏବଂ ଭୁଖରେ ଦଗ୍ଧ ଦେହ, କ୍ଳାନ୍ତିରେ ଶ୍ରାନ୍ତ ବିପ୍ର ଘରକୁ ଆସିଲେ (ଯେ ତାଙ୍କୁ ସତ୍କାର କରେ ନାହିଁ)।

Verse 90

गुणपुण्यातिथिं त्यक्त्वा पिशाचत्वं व्रजंति ते । विक्रीणंति च वै गाश्च म्लेच्छेषु च गवाशिषु

ଗୁଣ ଓ ପୁଣ୍ୟରୂପ ଅତିଥିଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସେମାନେ ପିଶାଚତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବିକ୍ରି କରନ୍ତି—ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ଗବାଶିଷମାନଙ୍କୁ (ଗୋଜୀବୀମାନଙ୍କୁ) ମଧ୍ୟ।

Verse 91

प्रेतलोके सुखं स्थित्वा ते च यांत्यपुनर्भवम् । अशौचाभ्यंतरे ये च जाताश्च पशवो मृताः

ପ୍ରେତଲୋକରେ ସୁଖରେ ଅବସ୍ଥାନ କରି ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅପୁନର୍ଭବ (ପୁନର୍ଜନ୍ମହୀନ) ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଅଶୌଚକାଳ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମି ଏବଂ ସେହି କାଳରେ ମୃତ ପଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ।

Verse 92

चिरं प्रेताः पिशाचाश्च मृता जाताः पुनः पुनः । जातकर्ममुखैश्चैव संस्कारैर्ये विविर्जिताः

ଜାତକର୍ମ ଆଦି ସଂସ୍କାରରୁ ବଞ୍ଚିତ ଲୋକେ ପୁନଃପୁନଃ ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ଦୀର୍ଘକାଳ ପ୍ରେତ ଓ ପିଶାଚଭାବରେ ରହନ୍ତି।

Verse 93

एकैकस्मिश्च संस्कारे प्रेतत्वं परिहीयते । स्नानसंध्यासुरार्चाभिर्वेदयज्ञव्रताक्षरैः

ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂସ୍କାର ସହିତ ପ୍ରେତତ୍ୱ କ୍ରମେ କ୍ଷୀଣ ହୁଏ—ସ୍ନାନ, ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ, ଦେବାର୍ଚ୍ଚନ, ବେଦପାଠ, ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଅକ୍ଷର-ଜପ ଦ୍ୱାରା।

Verse 94

आजन्मवर्जिताः पापास्ते प्रेताश्चापुनर्भवाः । भोजनोच्छिष्टपात्राणि यानि देहमलानि च

ଜନ୍ମରୁ ଯଥୋଚିତ ସଂସ୍କାରରୁ ବଞ୍ଚିତ ପାପୀମାନେ ପ୍ରେତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଅପୁନର୍ଭବ—ପୁନର୍ଜନ୍ମରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ—ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଲେପିତ ପାତ୍ର ଓ ଦେହମଳ ଭଳି ଅପବିତ୍ର ବସ୍ତୁକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି।

Verse 95

निपातयंति ये तीर्थे ते प्रेता नात्र संशयः । दानमानार्चनैर्नैव यैर्विप्रा भुवि तर्पिताः

ଦାନ, ମାନ ଓ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ଭୂମିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ନକରି ଯେ ତୀର୍ଥରେ (ଶବକୁ) ନିକ୍ଷେପ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରେତ ହୁଅନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 96

पितरो गुरवश्चैव प्रेतास्ते कर्मजा भृशम् । पतिं त्यक्त्वा च या नार्यो वसंति चेतरैर्जनैः

ପିତୃମାନେ ଓ ଗୁରୁଜନମାନେ ମଧ୍ୟ—ନିଜ ନିଜ କର୍ମଦୋଷରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରେତଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଯେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପତିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କ ସହ ବସନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ଏହି ଫଳ।

Verse 97

प्रेतलोके चिरं स्थित्वा जायंते चांत्ययोनिषु । पतिं च वंचयित्वा या विषयेंद्रियमोहिताः

ପ୍ରେତଲୋକରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ରହି ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଧମ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି; ବିଷୟସୁଖ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଭୋଗରେ ମୋହିତ ହୋଇ ପତିକୁ ବଞ୍ଚାଇଥିବା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏହି ଫଳ ପାଆନ୍ତି।

Verse 98

मिष्टं चादंति याः पापास्तास्तु प्रेताश्चिरं भुवि । विण्मूत्रभक्षका ये च ब्रह्मस्व भक्षणे रताः

ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିବା ପାପିଣୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ପ୍ରେତ ହୋଇ ରହନ୍ତି; ଯେମାନେ ବିଣ୍ମୂତ୍ରଭକ୍ଷକ, ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ୱ (ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱ) ଭକ୍ଷଣରେ ଆସକ୍ତ।

Verse 99

अभक्ष्यभक्षकाश्चान्ये ते प्रेताश्चापुनर्भवाः । बलाद्ये परवस्तूनि गृह्णंति न ददत्यपि

ଅଭକ୍ଷ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରେତ ହୋଇ ‘ଅପୁନର୍ଭବ’ (ପୁନର୍ଜନ୍ମବଞ୍ଚିତ) ହୁଅନ୍ତି; ଯେମାନେ ବଳପୂର୍ବକ ପରବସ୍ତୁ ଛିନିନେଇ କିଛି ମଧ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଗତି ପାଆନ୍ତି।

Verse 100

अतिथीनवमन्यंते प्रेता निरयमास्थिताः । तस्मादामलकीं भुक्त्वा स्नात्वा तस्य द्रवेण च

ଅତିଥିଙ୍କୁ ଅବମାନ କରୁଥିବାମାନେ ପ୍ରେତ ହୋଇ ନରକରେ ବସନ୍ତି; ତେଣୁ ଆମଳକୀ (ଆଁଳା) ଭକ୍ଷଣ କରି, ତାହାର ରସରେ ସ୍ନାନ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 101

सर्वपापाद्विनिर्मुक्तो विष्णुलोके महीयते । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सेवयामलकीं शिवाम्

ଯେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ତେଣୁ ସର୍ବ ପ୍ରୟାସରେ ଶିବମଙ୍ଗଳା ଆମଳକୀ (ଆଁଵଳା)ର ପୂଜା-ସେବା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 102

य इदं शृणुयान्नित्यं पुण्याख्यानमिदं शुभम् । सर्वपाप प्रपूतात्मा विष्णुलोके महीयते

ଯେ ଏହି ଶୁଭ ଓ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଆଖ୍ୟାନକୁ ନିତ୍ୟ ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପବିତ୍ର ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 103

श्रावयेत्सततं लोके वैष्णवेषु विशेषतः । स याति विष्णुसायुज्यमिति पौराणिका विदुः

ଲୋକରେ ଏହାକୁ ସଦା ପାଠ କରାଇ ଶୁଣାଇବା ଉଚିତ—ବିଶେଷତଃ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ। ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ-ସାୟୁଜ୍ୟ ପାଏ; ଏହିପରି ପୌରାଣିକମାନେ ଜାଣନ୍ତି।

Verse 104

स्कंद उवाच । महीरुह फलं ज्ञातं प्रपूतं द्विविधं प्रभो । इदानीं श्रोतुमिच्छामि पत्रं पुष्पं सुमोक्षदम्

ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ—ହେ ପ୍ରଭୋ! ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷର ଫଳର ଫଳିତାର୍ଥ, ଯାହା ଦ୍ୱିବିଧ, ମୁଁ ଜାଣିଲି। ଏବେ ସୁମୋକ୍ଷଦାୟକ ତାହାର ପତ୍ର ଓ ପୁଷ୍ପ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 105

ईश्वर उवाच । सर्वेभ्यः पत्रपुष्पेभ्यः सत्तमा तुलसी शिवा । सर्वकामप्रदा शुद्धा वैष्णवी विष्णुसुप्रिया

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ସମସ୍ତ ପତ୍ର ଓ ପୁଷ୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁଳସୀ ହିଁ ପରମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶିବମଙ୍ଗଳମୟୀ। ସେ ସର୍ବକାମପ୍ରଦା, ଶୁଦ୍ଧା, ବୈଷ୍ଣବୀ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ।

Verse 106

भुक्तिमुक्तिप्रदा मुख्या सर्वलोकपरा शुभा । यामाश्रित्य गताः स्वर्गमक्षयं मुनिसत्तमाः

ସେ ଭୁକ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି ଦାନକାରିଣୀ, ପ୍ରଧାନା, ଶୁଭା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ହିତରେ ପରାୟଣ। ତାଙ୍କ ଶରଣ ନେଇ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି।

Verse 107

हितार्थं सर्वलोकानां विष्णुनारोपिता पुरा । तुलसीपत्रपुष्पं च सर्वधर्मप्रतिष्ठितम्

ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ପୁରାତନକାଳରେ ବିଷ୍ଣୁ ଏହାକୁ ରୋପଣ କରିଥିଲେ; ତୁଳସୀର ପତ୍ର ଓ ପୁଷ୍ପ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ପ୍ରତିଷ୍ଠା-ଆଧାର ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ।

Verse 108

यथा विष्णोः प्रियालक्ष्मीर्यथाहं प्रिय एव च । तथेयं तुलसीदेवी चतुर्थो नोपपद्यते

ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରିୟ, ଯେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ, ସେପରି ଏହି ତୁଳସୀଦେବୀ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ; ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରିୟର ସ୍ଥାନ ନାହିଁ।

Verse 109

तुलसीपत्रमेकं तु शतहेमफलप्रदम् । नान्यैः पुष्पैस्तथापत्रैर्नान्यैर्गंधानुलेपनैः

ତୁଳସୀର ଗୋଟିଏ ପତ୍ର ମାତ୍ରେ ଶତ ସୁବର୍ଣ୍ଣଦାନର ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଏପରି ଫଳ ଅନ୍ୟ ପୁଷ୍ପ, ଅନ୍ୟ ପତ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧିତ ଲେପନରୁ ମିଳେ ନାହିଁ।

Verse 110

तुष्यते दैत्यहा विष्णुस्तुलस्याश्च दलैर्विना । अनेन पूजितो येन हरिर्नित्यं पराशया

ତୁଳସୀର ଦଳ ବିନା ଦୈତ୍ୟହା ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ଅର୍ପଣଦ୍ୱାରା ହରି ନିତ୍ୟ ପରମ ଆଶୟରେ—ପରମ ଭକ୍ତିରେ—ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 111

तेन दत्तं हुतं ज्ञातं कृतं यज्ञव्रतादिकम् । जन्मजन्मनि भासित्वं सुखं भाग्यं यशः श्रियं

ସେହି ପୁଣ୍ୟପ୍ରଭାବରେ ଯାହା ଦାନ ଦିଆଗଲା, ଯାହା ଯଜ୍ଞରେ ଆହୁତି ହେଲା, ଯାହା ଅଧ୍ୟୟନ କରାଗଲା ଏବଂ ଯଜ୍ଞ-ବ୍ରତାଦି କର୍ମ କରାଗଲା—ସବୁ ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ସୁଖ, ସୌଭାଗ୍ୟ, ଯଶ ଓ ଶ୍ରୀ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 112

कुलं शीलं कलत्रं च पुत्रं दुहितरं तथा । धनं राज्यमरोगत्वं ज्ञानं विज्ञानमेव च

କୁଳ, ଶୀଳ, ପତ୍ନୀ, ପୁତ୍ର ଏବଂ କନ୍ୟା; ଧନ, ରାଜ୍ୟ, ନିରୋଗତା, ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ଓ ବିଜ୍ଞାନ—ଏସବୁ (ଫଳରୂପେ) କୁହାଯାଇଛି।

Verse 113

वेदवेदांगशास्त्रं च पुराणागमसंहिताः । सर्वं करगतं मन्ये तुलस्याभ्यर्चने हरेः

ତୁଳସୀଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ଅଭ୍ୟର୍ଚ୍ଚନ କଲେ ବେଦ, ବେଦାଙ୍ଗ, ଶାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ପୁରାଣ-ଆଗମ ସଂହିତା—ସବୁ ମୋ ହାତରେ ଥିବା ପରି ମୁଁ ମନେ କରେ।

Verse 114

यथा गंगा पवित्रांगी सुरलोके विमोक्षदा । यथा भागीरथी पुण्या तथैवं तुलसी शिवा

ଯେପରି ପବିତ୍ରାଙ୍ଗୀ ଗଙ୍ଗା ଦେବଲୋକରେ ମୋକ୍ଷଦାୟିନୀ, ଯେପରି ଭାଗୀରଥୀ ପୁଣ୍ୟମୟୀ, ସେପରି ତୁଳସୀ ମଧ୍ୟ ଶିବା—ମଙ୍ଗଳମୟୀ ଓ ପବିତ୍ର—ଅଟେ।

Verse 115

किं च गंगाजले नैव किंच पुष्करसेवया । तुलसीदलमिश्रेण जलेनैव प्रमोद्यते

ସେ କେବଳ ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ନୁହେଁ, କେବଳ ପୁଷ୍କର-ସେବାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ ନାହିଁ; ତୁଳସୀଦଳ ମିଶ୍ରିତ ଜଳରେ ହିଁ ସେ ସତ୍ୟରେ ପରମ ପ୍ରମୋଦିତ ହୁଏ।

Verse 116

माधवः संमुखो यस्य जन्मजन्मसुधीमतः । तस्य श्रद्धा भवेछ्रुत्वा तुलस्या हरिमर्चितुम्

ଯେ ସୁଧୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜନ୍ମଜନ୍ମାନ୍ତରେ ମାଧବ ସଦା ସମ୍ମୁଖ ଓ ଅନୁକୂଳ ରହନ୍ତି, ସେ ଏହା ଶୁଣି ତୁଳସୀଦ୍ୱାରା ହରିପୂଜାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ପାଏ।

Verse 117

यो मंजरीदलैरेव तुलस्या विष्णुमर्चयेत् । तस्य पुण्यफलं स्कन्द कथितुं नैव शक्यते

ହେ ସ୍କନ୍ଦ! ଯେ କେବଳ ତୁଳସୀର ମଞ୍ଜରୀ ଓ ପତ୍ରଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟଫଳ କହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

Verse 118

तत्र केशवसान्निध्यं यत्रास्ति तुलसीवनम् । तत्र ब्रह्मा च कमला सर्वदेवगणैः सह

ଯେଉଁଠାରେ ତୁଳସୀବନ ଅଛି, ସେଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ କେଶବଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ରହେ; ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ କମଳା (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ସହିତ ଅଛନ୍ତି।

Verse 119

तस्मात्तां संनिकृष्टे तु सदा देवीं प्रपूजयेत् । स्तोत्रमंत्रादिकं यद्वा सर्वमानंत्यमश्नुते

ଏହିହେତୁ ସେ ଦେବୀ (ତୁଳସୀ) ସମୀପରେ ଥିଲେ ସଦା ପୂଜନୀୟ; ସ୍ତୋତ୍ର, ମନ୍ତ୍ର ଆଦି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ/ଶାଶ୍ୱତ ମଙ୍ଗଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 120

ये च प्रेताश्च कूश्मांडाः पिशाचा ब्रह्मराक्षसाः । भूतदैत्यादयस्तत्र पलायंते सदैव हि

ସେଠାରେ ପ୍ରେତ, କୂଷ୍ମାଣ୍ଡ, ପିଶାଚ, ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ଏବଂ ଭୂତ-ଦୈତ୍ୟାଦି ସମସ୍ତେ ସଦା ପଳାଇଯାନ୍ତି।

Verse 121

अलक्ष्मीर्नाशिनी घूर्णा या डाकिन्यादि मातरः । सर्वाः संकोचितां यांति दृष्ट्वा तु तुलसीदलं

ଅଲକ୍ଷ୍ମୀ, ନାଶିନୀ, ଘୂର୍ଣ୍ଣା ଏବଂ ଡାକିନୀ-ଆଦି ମାତୃଶକ୍ତିମାନେ—ତୁଳସୀପତ୍ର ମାତ୍ର ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତେ ସଙ୍କୋଚିତ ହୋଇ ପଛକୁ ହଟିଯାନ୍ତି।

Verse 122

ब्रह्महत्यादयः पापव्याधयः पापसंभवाः । कुमंत्रिणा कृता ये च सर्वे नश्यंति तत्र वै

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ପାପରୂପ ବ୍ୟାଧି, ପାପରୁ ଜନ୍ମିତ, ଏବଂ କୁମନ୍ତ୍ରୀ (ଦୁଷ୍ଟ ପରାମର୍ଶଦାତା) ଦ୍ୱାରା କୃତ ଦୋଷ—ସେସବୁ ସେଠାରେ ନିଶ୍ଚୟ ନଶିଯାଏ।

Verse 123

भूतले वापि तं येन हर्यर्थं तुलसीवनम् । कृतं क्रतुशतं तेन विधिवत्प्रियदक्षिणम्

ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଯେ ହରିଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ତୁଳସୀବନ ସ୍ଥାପନ କରେ, ସେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପ୍ରିୟ ଦକ୍ଷିଣାସହ ଶତ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ସମାନ।

Verse 124

हरिलिंगेषु चान्येषु सालग्रामशिलासु च । तुलसीग्रहणं कृत्वा विष्णोः सायुज्यमाव्रजेत्

ହରି-ଲିଙ୍ଗ, ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ଚିହ୍ନ ଏବଂ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜାରେ ତୁଳସୀ ଅର୍ପଣ କଲେ ଭକ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାୟୁଜ୍ୟ (ଏକତ୍ୱ) ପାଏ।

Verse 125

नंदंति पुरुषास्तस्य माधवार्थे क्षितौ तु यः । तुलसीं रोपयेद्धीरः स याति माधवालयम्

ମାଧବଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ଯେ ଧୀର ପୁରୁଷ ପୃଥିବୀରେ ତୁଳସୀ ରୋପଣ କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟରେ ଲୋକେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି; ସେ ଜ୍ଞାନୀ ଭକ୍ତ ମାଧବଙ୍କ ଧାମକୁ ଯାଏ।

Verse 126

पूजयित्वा हरिं देवं निर्माल्यं तुलसीदलम् । धारयेद्यः स्वशीर्षे तु पापात्पूतो दिवं व्रजेत्

ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଯେ ଭକ୍ତ ପ୍ରସାଦରୂପ ତୁଳସୀପତ୍ରକୁ ନିଜ ମସ୍ତକରେ ଧାରଣ କରେ, ସେ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।

Verse 127

पूजने कीर्त्तने ध्याने रोपणे धारणे कलौ । तुलसी दहते पापं र्स्वर्गं मोक्षं ददाति च

କଳିଯୁଗରେ ପୂଜା, କୀର୍ତ୍ତନ, ଧ୍ୟାନ, ରୋପଣ ଓ ଧାରଣ ଦ୍ୱାରା ତୁଳସୀ ପାପକୁ ଦହନ କରେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଦୁହେଁ ଦାନ କରେ।

Verse 128

उपदेशं दिशेदस्याः स्वयमाचरते पुनः

ତାହାକୁ ଉପଦେଶ ଦେବା ଉଚିତ; ତାପରେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ପୁନର୍ବାର ଯାହା ଶିଖାଇଛି ସେହି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 129

स याति परमं स्थानं माधवस्य निकेतनम् । हरेः प्रियकरं यच्च तन्मे प्रियतरं भवेत्

ସେ ପରମ ସ୍ଥାନ—ମାଧବଙ୍କ ନିକେତନ—ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ହରିଙ୍କୁ ଯାହା ପ୍ରିୟ, ସେହିଟି ମୋ ପାଇଁ ଆହୁରି ପ୍ରିୟ ହେଉ।

Verse 130

सर्वेषामपि देवानां देवीनां च समंततः । श्राद्धेषु यज्ञकार्येषु पर्णमेकं षडानन

ହେ ଷଡାନନ! ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ଦେବୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମ ଓ ଯଜ୍ଞକାର୍ଯ୍ୟରେ ଏକମାତ୍ର ପତ୍ର (ଅର୍ପଣାର୍ଥେ) ବିଧିତ ଅଟେ।

Verse 131

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तुलसीसेवनं कुरु । तुलसी सेविता येन तेन सर्वं तु सेवितम्

ଏହେତୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ତୁଳସୀ-ସେବା କର। ଯେ ତୁଳସୀକୁ ସେବେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ସବୁକୁ ସେବିଲା ବୋଲି ଗଣ୍ୟ।

Verse 132

गुरुं विप्रं देवतीर्थं तस्मात्सेवय षण्मुख । शिखायां तुलसीं कृत्वा यस्तु प्राणान्परित्यजेत्

ଏହେତୁ, ହେ ଷଣ୍ମୁଖ! ଗୁରୁ, ବିପ୍ର ଓ ଦେବତୀର୍ଥକୁ ସେବା କର। ଯେ ଶିଖାରେ ତୁଳସୀ ରଖି ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ—

Verse 133

दुष्कृतौघाद्विनिर्मुक्तः स्वर्गमेति निरामयम् । राजसूयादिभिर्यज्ञैर्व्रतैश्च विविधैर्यमैः

ଦୁଷ୍କୃତ କର୍ମର ଢେରରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ନିରାମୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ—ରାଜସୂୟାଦି ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଯମ-ନିୟମ ଦ୍ୱାରା।

Verse 134

या गतिः प्राप्यते धीरैः तुलसीसेविनां भवेत् । तुलसीदलेन चैकेन पूजयित्वा हरिं नरः

ଧୀରମାନେ ଯେ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ତୁଳସୀ-ସେବକଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସେହି ଗତି ହୁଏ। ଯେ ନର ଏକମାତ୍ର ତୁଳସୀଦଳରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜେ, ସେ ସେହି ପଦ ପାଏ।

Verse 135

वैष्णवत्वमवाप्नोति किमन्यैः शास्त्रविस्तरैः । न पिबेत्स पयो मातुस्तुलस्याः कोटिसंख्यकैः

ସେ ବୈଷ୍ଣବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ—ଅନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରବିସ୍ତାରର କି ଆବଶ୍ୟକ? ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତି ମାତା ତୁଳସୀଙ୍କ ଦୁଧ କୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ପିଏ ନାହିଁ।

Verse 136

अर्चितः केशवो येन शाखामृदुलपल्लवैः । भावयेत्पुरुषान्मर्त्यः शतशोथ सहस्रशः

ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ଶାଖାର କୋମଳ ପଲ୍ଲବ ଓ ନରମ ପତ୍ରଦ୍ୱାରା କେଶବଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରେ, ସେ ଭାବଭକ୍ତିରେ ଶତଶଃ ସହସ୍ରଶଃ ଲୋକଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।

Verse 137

पूजयित्वा हरिं नित्यं कोमलैस्तुलसीदलैः । प्रधानतो गुणास्तात तुलस्या गदिता मया

କୋମଳ ତୁଳସୀଦଳରେ ନିତ୍ୟ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ହେ ତାତ, ତୁଳସୀର ପ୍ରଧାନ ଗୁଣମାନେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।

Verse 138

निखिलं पुरुकालेन गुणं वक्तुं न शक्नुमः । यस्त्विदं शृणुयान्नित्यमाख्यानं पुण्यसंचयम्

ଅତି ଦୀର୍ଘ କାଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ସମସ୍ତ ଗୁଣ କହିପାରୁ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଯେ ଏହି ପୁଣ୍ୟସଞ୍ଚୟକାରୀ ଆଖ୍ୟାନକୁ ନିତ୍ୟ ଶୁଣେ, ସେ ପୁଣ୍ୟନିଧି ହୁଏ।

Verse 139

पूर्वजन्मकृतात्पापान्मुच्यते जन्मबंधनात् । सकृत्पठनमात्रेण वह्निष्टोमफलं लभेत्

ଏହାଦ୍ୱାରା ସେ ପୂର୍ବଜନ୍ମକୃତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ଜନ୍ମବନ୍ଧନରୁ ଛୁଟିଯାଏ; କେବଳ ଏକଥର ପାଠ କରିଲେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞସମ ଫଳ ପାଏ।

Verse 140

न तस्य व्याधयः पुत्र मूर्खत्वं न कदाचन । सर्वदा जयमाप्नोति न गच्छेत्स पराजयं

ହେ ପୁତ୍ର, ତାହାକୁ ବ୍ୟାଧି କେବେ ବି ପୀଡ଼ା ଦେଉନାହିଁ, ମୂର୍ଖତା ମଧ୍ୟ କଦାପି ଆସେନାହିଁ; ସେ ସଦା ଜୟ ପାଏ, ପରାଜୟକୁ ଯାଏନାହିଁ।

Verse 141

लेखस्तिष्ठेद्गृहे यस्य तस्य लक्ष्मीः प्रवर्तते । न चाधयो न च प्रेता न शोको नावमानना

ଯେଉଁ ଘରେ ପବିତ୍ର ଲିଖିତ ଗ୍ରନ୍ଥ/ଲିପି ରହେ, ସେଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ଥିର ହୁଅନ୍ତି। ସେଠାରେ ନ ଚିନ୍ତା, ନ ପ୍ରେତବାଧା, ନ ଶୋକ, ନ ଅପମାନ ଥାଏ।

Verse 142

न तिष्ठंति क्षणं तत्र यत्रेयं वर्तते लिपिः

ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ପବିତ୍ର ଲିପି/ଲେଖ ରହେ, ସେଠାରେ ସେମାନେ କ୍ଷଣମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ରହନ୍ତି ନାହିଁ।