Adhyaya 6

Verse 1

भीष्म उवाच । देवानां दानवानां च गंधर्वोरगरक्षसाम् । उत्पत्तिं विस्तरेणेमां गुरो ब्रूहि यथाविधि

ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ହେ ଗୁରୁଦେବ, ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ଯଥାବିଧି କ୍ରମେ ଓ ବିସ୍ତାରରେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । संकल्पाद्दर्शनात्स्पर्शात्पूर्वेषां सृष्टिरुच्यते । दक्षात्प्राचेतसादूर्ध्वं सृष्टिर्मैथुनसंभवा

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ସଙ୍କଳ୍ପ, ଦର୍ଶନ ଓ ସ୍ପର୍ଶରୁ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରାଚେତସପୁତ୍ର ଦକ୍ଷ ପରେ ସୃଷ୍ଟି ମୈଥୁନଜନ୍ୟ ହେଲା।

Verse 3

यथा ससर्ज चैवासौ तथैव शृणु कौरव । यदा तु सृजतस्तस्य देवर्षिगणपन्नगान्

ହେ କୌରବ, ସେ ଯେପରି ସୃଷ୍ଟି କଲେ ସେହିପରି ଶୁଣ। ଯେତେବେଳେ ସେ ଦେବର୍ଷିଗଣ ଓ ପନ୍ନଗମାନଙ୍କୁ ସୃଜନ କରୁଥିଲେ,

Verse 4

न वृद्धिमगमल्लोकस्तदा मैथुनयोगतः । दक्षः पुत्रसहस्राणि तदासिक्न्यामजीजनत्

ସେତେବେଳେ ମୈଥୁନଯୋଗରେ ଲୋକର ବୃଦ୍ଧି ହେଲା ନାହିଁ। ତେଣୁ ଦକ୍ଷ ସେହି ସମୟରେ ଅସିକ୍ନୀରେ ସହସ୍ର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମାଇଲେ।

Verse 5

तांस्तु दृष्ट्वा महाभागान्सिसृक्षून्विविधाः प्रजाः । नारदः प्राह हर्यश्वान्दक्षपुत्रान्समागतान्

ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ସମାଗତ ଦକ୍ଷପୁତ୍ର ମହାଭାଗ ହର୍ୟଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ନାରଦ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 6

भुवः प्रमाणं सर्वं तु ज्ञात्वोर्द्धमध एव वा । ततः सृष्टिं विशेषेण कुरुध्वमृषिसत्तमाः

ଊର୍ଧ୍ୱ କିମ୍ବା ଅଧଃ—ସମସ୍ତ ଲୋକର ପ୍ରମାଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣି, ହେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ତାପରେ ବିଶେଷ କ୍ରମରେ ସୃଷ୍ଟିକାର୍ଯ୍ୟ କର।

Verse 7

ते तु तद्वचनं श्रुत्वा प्रयाताः सर्वतोदिशम् । अद्यापि न निवर्त्तंते समुद्रादिव सिंधवः

ସେହି ବଚନ ଶୁଣି ସେମାନେ ସବୁ ଦିଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ; ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ—ସମୁଦ୍ରକୁ ବହୁଥିବା ନଦୀମାନଙ୍କ ପରି।

Verse 8

हर्यश्वेषु प्रणष्टेषु पुनर्दक्षः प्रजापतिः । वीरिण्यामेव पुत्राणां सहस्रमसृजत्प्रभुः

ହର୍ୟଶ୍ୱମାନେ ଲୁପ୍ତ ହେବା ପରେ, ପ୍ରଭୁ ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ପୁନର୍ବାର ବୀରିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଏକ ସହସ୍ର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମଦେଲେ।

Verse 9

शबलाश्वा नाम ते च समेताः सृष्टिकर्मणि । नारदोनुगतान्प्राह पुनस्तान्पूर्ववन्मुनिः

‘ଶବଳାଶ୍ୱ’ ନାମରେ ସେମାନେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ମରେ ସମବେତ ହେଲେ; ନାରଦଙ୍କ ଅନୁଗତ ସେମାନଙ୍କୁ ମୁନି ପୁନର୍ବାର ପୂର୍ବବତ୍ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।

Verse 10

भुवः प्रमाणं सर्वं तु ज्ञात्वा भ्रातॄनथो पुनः । आगत्य च पुनः सृष्टिं करिष्यथ विशेषतः

ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କର ପ୍ରମାଣ ସମ୍ୟକ୍ ଜାଣି, ତାପରେ ତୁମେ ପୁନଃ ଭ୍ରାତୃମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିବ; ଆଉ ପୁନର୍ବାର ଆସି ବିଶେଷ ଭାବେ, ବିସ୍ତାରରେ, ନୂତନ ସୃଷ୍ଟି କରିବ।

Verse 11

तेपि तेनैव मार्गेण जग्मुर्भ्रात्रनुगास्तदा । ततः प्रभृति न भ्रातुः कनीयान्मार्गमिच्छति

ତେବେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ମାର୍ଗରେ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଗଲେ। ସେହି ଦିନଠାରୁ କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ଭ୍ରାତାଙ୍କ ବିରୋଧୀ ମାର୍ଗ ଇଚ୍ଛା କରେନାହିଁ।

Verse 12

अन्वेष्टा दुःखमाप्नोति तेन तत्परिवर्जयेत् । ततस्तेष्वपि नष्टेषु षष्टिं कन्याः प्रजापतिः

ଯେ ଖୋଜିବାକୁ ଯାଏ ସେ ଦୁଃଖ ପାଏ; ତେଣୁ ତାହା ପରିହାର କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ପ୍ରଜାପତି ଷଷ୍ଟି କନ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।

Verse 13

वीरिण्यां जनयामास दक्षः प्राचेतसस्तदा । प्रादात्स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश

ତେବେ ପ୍ରାଚେତସପୁତ୍ର ଦକ୍ଷ ବୀରିଣୀଠାରୁ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦଶଜଣଙ୍କୁ ଧର୍ମଙ୍କୁ ଏବଂ ତେରଜଣଙ୍କୁ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।

Verse 14

विंशतिसप्त सोमाय चतस्रोरिष्टनेमिने । द्वे चैव भृगुपुत्राय द्वे कृशाश्वाय धीमते

ସତାଇଶଜଣୀ ସୋମଙ୍କୁ, ଚାରିଜଣୀ ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କୁ, ଦୁଇଜଣୀ ଭୃଗୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ, ଏବଂ ଦୁଇଜଣୀ ଧୀମାନ କୃଶାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଦିଆଗଲା।

Verse 15

द्वे चैवांगिरसे प्रादात्तासां नामानि विस्तरात् । शृणु त्वं देवमातॄणां प्रजाविस्तारमादितः

ସେ ଅଙ୍ଗିରାଙ୍କୁ ଦୁଇ କନ୍ୟା ଦାନ କଲେ; ସେମାନଙ୍କ ନାମ ମୁଁ ବିସ୍ତାରରେ କହିବି। ଏବେ ଦେବମାତୃମାନଙ୍କ ପ୍ରଜାବିସ୍ତାର ଆଦିରୁ ଶୁଣ।

Verse 16

अरुंधती वसुर्जामिर्लम्बा भानुर्मरुत्वती । संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च भामिनी

ଅରୁନ୍ଧତୀ, ବସୁ, ଜାମୀ, ଲମ୍ବା, ଭାନୁ, ମରୁତ୍ୱତୀ, ସଙ୍କଳ୍ପା, ମୁହୂର୍ତ୍ତା, ସାଧ୍ୟା, ବିଶ୍ୱା ଓ ଭାମିନୀ—ଏହିମାନେ ନାମ।

Verse 17

धर्मपत्न्यः समाख्यातास्तासां पुत्रान्निबोध मे । विश्वेदेवास्तु विश्वायाः साध्या साध्यानजीजनत्

ଧର୍ମଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲେ; ଏବେ ସେମାନଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମୋ ପାଖରୁ ଜାଣ। ବିଶ୍ୱାରୁ ବିଶ୍ୱଦେବ, ସାଧ୍ୟାରୁ ସାଧ୍ୟଗଣ ଜନ୍ମିଲେ।

Verse 18

मरुत्वत्यां मरुत्वंतो वसोस्तु वसवस्तथा । भानोस्तु भानवो जाता मूहूर्त्ताया मुहूर्तजाः

ମରୁତ୍ୱତୀରୁ ମରୁତ୍ୱନ୍ତ, ବସୁରୁ ବସୁଗଣ; ଭାନୁରୁ ଭାନବ ଜନ୍ମିଲେ, ମୁହୂର୍ତ୍ତାରୁ ମୁହୂର୍ତ୍ତଜ ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 19

लंबायां घोषनामानो नागवीथी तु जामिजा । पृथिवीतलसंभूतमरुंधत्यामजायत

ଲମ୍ବାରୁ ‘ଘୋଷ’ ନାମକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା; ଜାମୀରୁ ନାଗବୀଥୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଅରୁନ୍ଧତୀରୁ ପୃଥିବୀତଳସମ୍ଭୂତ (ଏକ) ଜନ୍ମିଲା।

Verse 20

संकल्पायास्तु संकल्पा वसु सृष्टिं निधारय । ज्योतिष्मतंश्च ये देवा व्यापकाः सर्वतोदिशम्

ହେ ବସୁ! ସଙ୍କଳ୍ପଶକ୍ତିରେ ସୃଷ୍ଟିକୁ ସ୍ଥାପନ କର; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପ୍ତ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କର।

Verse 21

वसवस्ते समाख्यातास्तेषां नामानि मे शृणु । आपो ध्रुवश्च सोमश्च धरश्चैवानिलोनलः

ବସୁମାନଙ୍କ ବିଷୟ ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି; ଏବେ ମୋ ପାଖରୁ ତାଙ୍କର ନାମ ଶୁଣ—ଆପ, ଧ୍ରୁବ, ସୋମ, ଧର, ଏବଂ ଅନିଲ ଓ ଅନଲ।

Verse 22

प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवोष्टौ प्रकीर्तिताः । आपस्य पुत्राश्चत्वारः श्रांतो वैतण्ड एव च

ପ୍ରତ୍ୟୂଷ ଓ ପ୍ରଭାସ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଷ୍ଟ ବସୁ ଭାବେ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ। ଆପଙ୍କ ଚାରି ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛନ୍ତି—ଶ୍ରାନ୍ତ ଓ ବୈତଣ୍ଡ ଆଦି।

Verse 23

अपि शांतो मुनिर्वभ्रुर्यज्ञरक्षाधिकारिणः । ध्रुवस्य कालः पुत्रस्तु वर्चाः सोमादजायत

ଏବଂ ଶାନ୍ତସ୍ୱଭାବ ମୁନି ବଭ୍ରୁଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରକ୍ଷାର ଅଧିକାରୀ କରାଗଲା। ଧ୍ରୁବଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ କାଳ ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ସୋମରୁ ବର୍ଚ୍ଚା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

Verse 24

द्रविणो हव्यवाहश्च धर पुत्राविमौ स्मृतौ । कल्पांतस्थस्ततः प्राणो रमणः शिशिरोपि च

ଧରଙ୍କ ଏହି ଦୁଇ ପୁତ୍ର ସ୍ମୃତ—ଦ୍ରବିଣ ଓ ହବ୍ୟବାହ। ତାପରେ ପ୍ରାଣ, ରମଣ, ଏବଂ କଳ୍ପାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବସ୍ଥିତ ଶିଶିରଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 25

मनोहरो धवश्चाथ शिवो वाथ हरेः सुताः । शिवो मनोजवं पुत्रमविज्ञातगतिप्रदम्

ମନୋହର, ଧବ ଓ ଶିବ—ଏମାନେ ହରିଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ଶିବଙ୍କ ମନୋଜବ ନାମକ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ଯିଏ ଅବିଜ୍ଞାତର ପାର ଗତି ଓ ଶରଣ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 26

अवाप चानलः पुत्रानग्निप्रायगुणांस्ततः । तत्र शाखो विशाखश्च निगमेषु स्वयंभुवः

ତାପରେ ଅନଲ ଅଗ୍ନିସଦୃଶ ଗୁଣଯୁକ୍ତ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାଖ ଓ ବିଶାଖ ବେଦ-ନିଗମରେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ପ୍ରମାଣାଧିକାରୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 27

अपत्यं कृत्तिकानां च कार्तिकेयस्ततः स्मृतः । प्रत्यूषस्य ऋभुः पुत्रो मुनिर्नामाथ देवलः

କୃତ୍ତିକାମାନଙ୍କ ଅପତ୍ୟ ଭାବେ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ସ୍ମରଣୀୟ। ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟୂଷସମ୍ଭବ ଋଭୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦେବଲ ନାମକ ମୁନି ଥିଲେ।

Verse 28

विश्वकर्मा प्रभासस्य पुत्रः शिल्पी प्रजापतिः । प्रासादभवनोद्यान प्रतिमा भूषणादिषु

ପ୍ରଭାସଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱକର୍ମା—ଦେବଶିଳ୍ପୀ ପ୍ରଜାପତି—ପ୍ରାସାଦ, ଭବନ, ଉଦ୍ୟାନ, ପ୍ରତିମା, ଭୂଷଣ ଆଦି ନିର୍ମାଣରେ ନିପୁଣ।

Verse 29

तटाकारामकूपेषु त्रिदशानां च वर्द्धकिः । अजैकपादहिर्बुध्न्यो विरूपाक्षोथ रैवतः

ତଟାକ, ଆରାମ ଓ କୂପମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦେବମାନଙ୍କ ବର୍ଦ୍ଧକି (ନିର୍ମାତା) ନିୟୁକ୍ତ; ଏବଂ ଅଜୈକପାଦ, ଅହିର୍ବୁଧ୍ନ୍ୟ, ବିରୂପାକ୍ଷ ଓ ରୈବତ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 30

हरश्च बहुरूपश्च त्र्यंबकश्च सुरेश्वरः । सावित्त्रश्च जयंतश्च पिनाकी चापराजितः

ସେ ହର, ବହୁରୂପ, ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ, ଦେବମାନଙ୍କ ଈଶ୍ୱର; ସବିତୃ, ଜୟନ୍ତ, ପିନାକଧାରୀ ଓ ଅପରାଜିତ।

Verse 31

एते रुद्रास्समाख्याता एकादश गणेश्वराः । एतेषां मानसानां तु त्रिशूलवरधारिणाम्

ଏମାନେ ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ର—ଶିବଗଣଙ୍କ ଗଣେଶ୍ୱର—ବୋଲି କହାଯାଇଛି। ଏମାନେ ମାନସଜ, ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ବରଧାରୀ; ଏମାନଙ୍କ ବିଷୟ (ଆଗେ) କହିବି।

Verse 32

कोट्यश्चतुरशीतिस्तु तत्पुत्राश्चाक्षया मताः । दिक्षु सर्वासु ये रक्षां प्रकुर्वन्ति गणेश्वराः

ତାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଚୌରାଶି କୋଟି; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ବୋଲି ମନାଯାନ୍ତି—ଯେ ଗଣେଶ୍ୱରମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 33

एते वै पुत्रपौत्राश्च सुरभीगर्भसंभवाः । कश्यपस्य प्रवक्ष्यामि पुत्रपौत्रादि पत्निषु

ଏମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ସୁରଭୀର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିତ ପୁତ୍ର ଓ ପୌତ୍ର। ଏବେ ମୁଁ କଶ୍ୟପଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରାଦି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।

Verse 34

अदितिर्दितिर्दनुश्चैव अरिष्टा सुरसा तथा । सुरभिर्विनता चैव ताम्रा क्रोधवशा इरा

ଅଦିତି, ଦିତି, ଦନୁ, ଅରିଷ୍ଟା; ତଥା ସୁରସା; ସୁରଭୀ ଓ ବିନତା; ଏବଂ ତାମ୍ରା, କ୍ରୋଧବଶା, ଇରା।

Verse 35

कद्रू खसा मुनिस्तद्वत्तासु पुत्रान्निबोध मे । तुषिता नाम ये देवाश्चाक्षुषस्यांतरे मनोः

କଦ୍ରୂ, ଖସା ଏବଂ ମୁନି—ଏମାନଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ କଥା ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ। ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁଙ୍କ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ‘ତୁଷିତ’ ନାମକ ଦେବଗଣ ଥିଲେ।

Verse 36

वैवस्वतेंतरे चैव आदित्या द्वादश स्मृताः । इन्द्रो धाता भगस्त्वष्टा मित्त्रोऽथ वरुणोऽर्यमा

ବୈବସ୍ୱତ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ସ୍ମୃତ—ଇନ୍ଦ୍ର, ଧାତା, ଭଗ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ମିତ୍ର, ବରୁଣ ଓ ଅର୍ୟମା।

Verse 37

विवस्वान्सविता पूषा अंशुमान्विष्णुरेव च । एते सहस्रकिरणा आदित्या दाद्वश स्मृताः

ବିବସ୍ୱାନ, ସବିତା, ପୂଷା, ଅଂଶୁମାନ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ—ଏମାନେ ସହସ୍ରକିରଣ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ଭାବେ ସ୍ମୃତ।

Verse 38

मारीचात्कश्यपाज्जाताः पुत्त्रास्तेऽदितिनंदनाः । कृशाश्वस्य ऋषेः पुत्रा देवप्रहरणाः स्मृताः

ମରୀଚି ଓ କଶ୍ୟପରୁ ଜନ୍ମିତ, ଅଦିତିଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ସେହି ପୁତ୍ରମାନେ ସ୍ମୃତ। ଏବଂ ଋଷି କୃଶାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ‘ଦେବପ୍ରହରଣ’—ଦେବମାନଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଆୟୁଧ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 39

एते देवगणास्तात प्रतिमन्वंतरेषु च । उत्पद्यंते विलीयंते कल्पेकल्पे तथैव च

ହେ ତାତ, ଏହି ଦେବଗଣ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ଓ ଲୀନ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ପୁନଃପୁନଃ ଘଟେ।

Verse 40

दितिः पुत्रद्वयं लेभे कश्यपादिति नः श्रुतम् । हिरण्यकशिपुं चैव हिरण्याक्षं तथैव च

ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଯେ ଦିତି କଶ୍ୟପଙ୍କ ଠାରୁ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ—ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ।

Verse 41

हिरण्यकशिपोस्तद्वज्जातं पुत्रचतुष्टयम् । प्रह्लादश्चानुह्लादश्च संह्लादोह्लाद एव च

ସେହିପରି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କର ଚାରି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ—ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଅନୁହ୍ଲାଦ, ସଂହ୍ଲାଦ ଓ ହ୍ଲାଦ।

Verse 42

प्रह्लादपुत्रा आयुष्मान्शिबिर्बाष्कलिरेव च । विरोचनश्चतुर्थस्तु स बलिं पुत्रमाप्तवान्

ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଆୟୁଷ୍ମାନ, ଶିବି ଓ ବାଷ୍କଲି; ଚତୁର୍ଥ ବିରୋଚନ, ସେ ବଲି ନାମକ ପୁତ୍ର ପାଇଲେ।

Verse 43

बलेः पुत्रशतं त्वासीद्बाणज्येष्ठं ततो नृप । धृतराष्ट्रस्तथासूर्य्यो विवस्वानंशुतापनः

ହେ ନୃପ! ବଲିଙ୍କର ଶତ ପୁତ୍ର ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଣ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ। (ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ) ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବିବସ୍ୱାନ ଓ ଅଂଶୁତାପନ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 44

निकुम्भनामा गुर्वक्षः कुक्षिर्भौमोथ भीषणः । एवमन्ये तु बहवो बाणोज्येष्ठो गुणाधिकः

ନିକୁମ୍ଭ ନାମକ, ଗୁର୍ବକ୍ଷ, କୁକ୍ଷି, ଭୌମ ଓ ଭୀଷଣ (ମଧ୍ୟ ଥିଲେ)। ଏଭଳି ଅନ୍ୟେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ; ବାଣ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ ଗୁଣାଧିକ ଥିଲେ।

Verse 45

बाणस्सहस्रबाहुस्तु सर्वास्त्रगुणसंयुतः । तपसा तोषितो यस्य पुरे वसति शूलधृत्

ବାଣ ନାମକ ସହସ୍ରବାହୁ ସର୍ବାସ୍ତ୍ରଗୁଣସଂଯୁକ୍ତ ଥିଲା। ଯାହାର ତପସ୍ୟାରେ ଶୂଳଧର ମହେଶ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ସେ ତାହାର ନଗରେ ବସୁଥିଲା।

Verse 46

महाकालत्वमगमत्सार्थ्यं यस्य पिनाकिनः । हिरण्याक्षस्य पुत्रोभूदंधको नामनामतः

ସେ ପିନାକୀ (ଶିବ)ଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ସହଚର ହୋଇ ମହାକାଳତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା। ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କ ଏକ ପୁତ୍ର ହେଲା, ନାମ ଅନ୍ଧକ।

Verse 47

भूतसंतापनश्चैव महानागस्तथैव च । एतेभ्यः पुत्रपौत्राणां कोटयः सप्तसप्ततिः

ଭୂତସନ୍ତାପନ ଏବଂ ମହାନାଗ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ଏମାନଙ୍କଠାରୁ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ସତହତ୍ତର କୋଟି ହେଲା।

Verse 48

महाबला महाकाया नानारूपा महौजसः । दनुः पुत्रशतं लेभे कश्यपाद्वरदर्पितम्

ମହାବଳା, ମହାକାୟା, ନାନାରୂପା ଓ ମହୌଜସ୍ୱିନୀ ଦନୁ—କଶ୍ୟପଙ୍କଠାରୁ—ବରଦାନର ପ୍ରଭାବରେ ଶତ ପୁତ୍ର ପାଇଲା।

Verse 49

विप्रचित्तिः प्रधानोभूदेषां मध्ये महाबलः । द्विरष्टमूर्द्धा शकुनिस्तथा शंकुशिरोधरः

ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାବଳୀ ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ପ୍ରଧାନ ହେଲା। ଏବଂ ଦ୍ୱିରଷ୍ଟମୂର୍ଦ୍ଧା, ଶକୁନି, ଶଙ୍କୁଶିରୋଧର ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 50

अयोमुखः शंबरश्च कपिलो वामनस्तथा । मरीचिर्मागधश्चैव हरिर्गजशिरास्तथा

ଅୟୋମୁଖ, ଶମ୍ବର, କପିଲ, ବାମନ; ତଥା ମରୀଚି, ମାଗଧ, ହରି ଓ ଗଜଶିରା—ଏହି ସମସ୍ତ ନାମ କ୍ରମେ ଗଣନା କରାଗଲା।

Verse 51

निद्राधरश्च केतुश्च केतुवीर्यः शतक्रतुः । इन्द्रमित्रग्रहश्चैव वज्रनाभस्तथैव च

ଏବଂ (ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ) ନିଦ୍ରାଧର, କେତୁ, କେତୁବୀର୍ୟ, ଶତକ୍ରତୁ; ତଥା ଇନ୍ଦ୍ରମିତ୍ରଗ୍ରହ ଓ ସେହିପରି ବଜ୍ରନାଭ—ଏହି ନାମମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 52

एकवस्त्रो महाबाहुर्वज्राक्षस्तारकस्तथा । असिलोमा पुलोमा च विकुर्वाणो महासुरः

ଏକବସ୍ତ୍ର ନାମକ ମହାବାହୁ, ବଜ୍ରାକ୍ଷ ଓ ତାରକ; ତଥା ଅସିଲୋମା ଓ ପୁଲୋମା; ଏବଂ ବିକୁର୍ବାଣ—ଏହି ମହାଅସୁର (ମଧ୍ୟ ଥିଲା)।

Verse 53

स्वर्भानुर्वृषपर्वा च एवमाद्या दनोस्सुताः । स्वर्भानोः सुप्रभा कन्या शची चैव पुलोमजा

ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ଓ ବୃଷପର୍ବା ଆଦି—ଏମାନେ ଦନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ। ସ୍ୱର୍ଭାନୁଠାରୁ ସୁପ୍ରଭା ନାମକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲା, ଏବଂ ପୁଲୋମାଠାରୁ ଶଚୀ (ଜନ୍ମିଲା)।

Verse 54

उपदानवी मयस्यासीत्तथा मंदोदरी कुहूः । शर्मिष्ठा सुंदरी चैव चंडा च वृषपर्वणः

ଉପଦାନବୀ ମୟଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ; ତଥା ମନ୍ଦୋଦରୀ ଓ କୁହୂ (ମଧ୍ୟ ଥିଲେ)। ଏବଂ ବୃଷପର୍ବାଙ୍କ (କନ୍ୟା) ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ସୁନ୍ଦରୀ ଓ ଚଣ୍ଡା (ଥିଲେ)।

Verse 55

पुलोमा कालका चैव वैश्वनरसुते उभे । बह्वपत्यो महासत्वो मारीचस्य परिग्रहः

ପୁଲୋମା ଓ କାଳକା—ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କ ଉଭୟ କନ୍ୟା—ମହାସତ୍ତ୍ୱଶାଳୀ ମହର୍ଷି ମାରୀଚିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହୋଇ, ବହୁ ସନ୍ତାନରେ ଧନ୍ୟ ହେଲେ।

Verse 56

तयोः षष्टिसहस्राणि दानवानां पुराभवन् । पौलोमान्कालखंजांश्च मारीचोजनयत्पुरा

ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଠାରୁ ପୁରାତନ କାଳରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ଷଷ୍ଟି ସହସ୍ର ଜନ୍ମିଲେ; ଏବଂ ମାରୀଚି ପୂର୍ବେ ପୌଲୋମ ଓ କାଳଖଞ୍ଜମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 57

अवध्या ये नराणां वै हिरण्यपुरवासिनः । चतुर्मुखाल्लब्धवरा ये हता विजयेन तु

ହିରଣ୍ୟପୁରର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅବଧ୍ୟ ଥିଲେ ଏବଂ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ବର ପାଇଥିଲେ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଜୟଙ୍କ ହାତରେ ନିହତ ହେଲେ।

Verse 58

विप्रचित्तिः सिंहिकायां नव पुत्रानजीजनत् । हिरण्यकशिपोर्येवै भागिनेयास्त्रयोदश

ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ସିଂହିକାରେ ନଅ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମାଇଲେ; ସେମାନେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ତେର ଭାଗିନେୟ (ଭଉଣୀର ପୁତ୍ର) ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି।

Verse 59

कंसः शंखश्च राजेन्द्र नलो वातापिरेव च । इल्वलो नमुचिश्चैव खसृमश्चांजनस्तथा

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! କଂସ ଓ ଶଙ୍ଖ, ନଳ ଓ ବାତାପି; ଇଲ୍ୱଳ ଓ ନମୁଚି, ଏବଂ ଖସୃମ ଓ ଅଞ୍ଜନ—ଏହିମାନଙ୍କ ନାମ ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।

Verse 60

नरकः कालनाभश्च परमाणुस्तथैव च । कल्पवीर्यश्च विख्यातो दनुवंशविवर्द्धनः

ନରକ, କାଳନାଭ ଏବଂ ପରମାଣୁ; ତଥା ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଳ୍ପବୀର୍ୟ—ଯିଏ ଦନୁ-ବଂଶକୁ ବୃଦ୍ଧି କରୁଥିଲେ।

Verse 61

संह्लादस्य तु दैत्यस्य निवातकवचाः कुले । अवध्याः सर्वदेवानां गंधर्वोरगराक्षसाम्

ଦୈତ୍ୟ ସଂହ୍ଲାଦଙ୍କ ବଂଶରେ ନିବାତକବଚମାନେ ଜନ୍ମିଲେ; ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅବଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 62

ये हता बलमाश्रित्य अर्जुनेन रणाजिरे । षट्कन्या जनयामास ताम्रा मारीचवीर्यतः

ନିଜ ବଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ରଣଭୂମିରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ହାତରେ ଯେମାନେ ହତ ହେଲେ; ତାମ୍ରା ମରୀଚିଙ୍କ ବୀର୍ୟରୁ ଛଅ କନ୍ୟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 63

शुकीं श्येनीं च भासीं च सुगृध्रीं गृध्रिकां शुचिम् । शुकी शुकानुलूकांश्च जनयामास धर्मतः

ଶୁକୀ ଧର୍ମାନୁସାରେ ଶୁକୀ, ଶ୍ୟେନୀ, ଭାସୀ, ସୁଗୃଧ୍ରୀ, ଗୃଧ୍ରିକା ଓ ପବିତ୍ର ଶୁଚିଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଶୁକୀ ଟିଆ ଓ ପେଚାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 64

श्येनी श्येनांश्च भासी च कुररानप्यजीजनत् । गृध्री गृध्रान्सुगृध्री च पारावतविहंगमान्

ଶ୍ୟେନୀ ଶ୍ୟେନ (ବାଜ) ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଭାସୀ କୁରର ନାମକ ଶିକାରୀ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଗୃଧ୍ରୀ ଗୃଧ୍ର (ଗିଧ) ଏବଂ ସୁଗୃଧ୍ରୀ ପାରାବତ ଆଦି ବିହଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 65

हंस सारस कारंड प्लवान्शुचिरजीजनत् । एते ताम्रासुताः प्रोक्ता विनताया निशामय

ହଂସ, ସାରସ, କାରଣ୍ଡ, ପ୍ଲବ ଓ ଶୁଚିରାଜୀ—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ତାମ୍ରାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୋଲି କୁହାଗଲେ। ହେ ବିନତା, ଶୁଣ।

Verse 66

गरुडः पतगश्रेष्ठोऽरुणश्चेशः पतत्रिणाम् । सौदामिनी तथा कन्या येयं नभसि विश्रुता

ଗରୁଡ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅରୁଣ ପତତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଅଧିପତି; ଏବଂ ସୌଦାମିନୀ ନାମକ ସେ କନ୍ୟା ଆକାଶରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 67

संपातिश्च जटायुश्च अरुणस्य सुतावुभौ । संपातिपुत्रो बभ्रुश्च शीघ्रगश्चातिविश्रुतः

ସମ୍ପାତି ଓ ଜଟାୟୁ—ଦୁହେଁ ଅରୁଣଙ୍କ ପୁତ୍ର। ସମ୍ପାତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ବଭ୍ରୁ; ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶୀଘ୍ରଗ ମଧ୍ୟ (ଉଲ୍ଲେଖିତ)।

Verse 68

जटायोः कर्णिकारश्च शतगामी च विश्रुतौ । तेषामसंख्यमभवत्पक्षिणां पुत्रपौत्रकम्

ଜଟାୟୁଙ୍କ କର୍ଣ୍ଣିକାର ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶତଗାମୀ (ପୁତ୍ର) ଥିଲେ; ତାଙ୍କଠାରୁ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଅସଂଖ୍ୟ ସନ୍ତାନ—ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର—ଜନ୍ମିଲା।

Verse 69

सुरसायां सहस्रं तु सर्पाणामभवत्पुरा । सहस्रशिरसां कद्रूः सहस्रं प्राप सुव्रता

ପୂର୍ବକାଳରେ ସୁରସା ହଜାର ସର୍ପକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା; ଏବଂ ସହସ୍ର-ଫଣଧାରୀମାନଙ୍କ ମାତା ସୁବ୍ରତା କଦ୍ରୂ ମଧ୍ୟ ହଜାର ପାଇଲା।

Verse 70

प्रधानास्तेषु विख्याता ष्षड्विंशतिररिन्दम । शेषवासुकिकर्कोट शंखैरावतकंबलाः

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ, ଛବିଶଜଣ ପ୍ରଧାନ ନାଗ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ଶେଷ, ବାସୁକି, କର୍କୋଟ, ଶଙ୍ଖ, ଐରାବତ ଓ କମ୍ବଳ।

Verse 71

धनंजय महानील पद्माश्वतर तक्षकाः । एलापत्र महापद्म धृतराष्ट्र बलाहकाः

ଧନଞ୍ଜୟ, ମହାନୀଳ, ପଦ୍ମାଶ୍ୱତର ଓ ତକ୍ଷକ; ଏବଂ ଏଲାପତ୍ର, ମହାପଦ୍ମ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ବଲାହକ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ନାଗନାମ।

Verse 72

शंखपाल महाशंख पुष्पदंष्ट्रं शुभाननाः । शंखरोमा च नहुषो रमणः पणिनस्तथा

ଶଙ୍ଖପାଳ, ମହାଶଙ୍ଖ, ପୁଷ୍ପଦଂଷ୍ଟ୍ର, ଶୁଭାନନ; ଶଙ୍ଖରୋମା, ନହୁଷ, ରମଣ ଓ ପଣିନ—ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 73

कपिलो दुर्मुखश्चापि पतंजलिमुखास्तथा । एषामनंतमभवत्सर्वेषां पुत्रपौत्रकम्

କପିଳ, ଦୁର୍ମୁଖ ଏବଂ ପତଞ୍ଜଲି-ପ୍ରମୁଖ ଅନ୍ୟମାନେ; ଏମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରରୂପ ବଂଶଧାରା ଅନନ୍ତରୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

Verse 74

प्रायशो यत्पुरादग्धं जनमेजयमंदिरे । रक्षोगणं क्रोधवशा सुनामानमजीजनत्

ଜନମେଜୟଙ୍କ ମନ୍ଦିର/ଯଜ୍ଞଶାଳାରେ ପୂର୍ବେ ପ୍ରାୟ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବାମାନେ, କ୍ରୋଧବଶରେ ରାକ୍ଷସଗଣକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ଏବଂ ‘ସୁନାମାନ’ ନାମକ ଜଣକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

Verse 75

दंष्ट्रिणां नियुतं तेषां भीमसेनादगात्क्षयम् । दंष्ट्रि गोमायु काकादीन्महिषीर्गोवराङ्गनाः

ଭୀମସେନଙ୍କ ହାତରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଦାନ୍ତ ଥିବା ଜୀବ ବିନାଶ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ; ଏବଂ ସେହି ଦନ୍ତଯୁକ୍ତ ଜୀବ ଶିଆଳ, କାଉ ଆଦି ସହିତ ମଇଁଷି ଓ ଗୋପାଙ୍ଗନାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସଂହାର କଲା।

Verse 76

सुरभिर्जनयामास कश्यपात्त्त्रितयं पुरा । मुनिर्मुनीनां च गणं गणमप्सरसां तथा

ପୁରାତନ କାଳରେ ସୁରଭି କଶ୍ୟପଙ୍କ ଠାରୁ ତିନି ସନ୍ତାନ, ଜଣେ ମୁନି, ମୁନିଗଣ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କର ଏକ ସମୂହକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।

Verse 77

तथा किन्नरगंधर्वानरिष्टा जनयद्बहून् । तृणवृक्षलता गुल्ममिरा सर्वमजीजनतत्

ସେହିପରି ଅରିଷ୍ଟା ଅନେକ କିନ୍ନର ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ; ଏବଂ ଇରା ଘାସ, ବୃକ୍ଷ, ଲତା ଓ ଗୁଳ୍ମ—ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।

Verse 78

खसा तु यक्षरक्षांसि जनयामास कोटिशः । एते कश्यपदायादाः शतशोथ सहस्रशः

ଖସା କୋଟି କୋଟି ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ। ଏମାନେ କଶ୍ୟପଙ୍କ ବଂଶଧର, ଶହ ଶହ ଓ ହଜାର ହଜାର ସଂଖ୍ୟାରେ ଅଛନ୍ତି।

Verse 79

एष मन्वंतरे भीष्म सर्गः स्वारोचिषे स्मृतः । ततस्त्वेकोनपंचाशन्मरुतः कश्यपाद्दितिः । जनयामास धर्मज्ञ सर्वानमरवल्लभान्

ହେ ଭୀଷ୍ମ! ଏହି ସୃଷ୍ଟି ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମନ୍ୱନ୍ତରର ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତତ୍ପରେ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ! ଦିତି କଶ୍ୟପଙ୍କ ଠାରୁ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଅଣଚାଶ ମରୁତ୍‌ମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ।