Adhyaya 58

Verse 1

व्यास उवाच । शाखिनामेव सर्वेषां फलं वक्ष्यामि यादृशम् । तच्छृणुध्वं महाभागा रोपणे च पृथक्पृथक्

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ସମସ୍ତ ବୃକ୍ଷର ଫଳ ଯେପରି ଅଛି, ମୁଁ ତାହା କହିବି। ହେ ମହାଭାଗମାନେ, ଶୁଣ; ଏବଂ ରୋପଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବୃକ୍ଷେ ବୃକ୍ଷେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଫଳ ମଧ୍ୟ କହିବି।

Verse 2

यस्तु रोपयते तीरे पुण्यवृक्षान्समंततः । तस्य पुण्यफलं ज्ञातुं कथितुं नैव शक्यते

ଯେ ନଦୀତଟରେ ସମସ୍ତଦିଗରେ ପୁଣ୍ୟବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟଫଳ ଜାଣିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଓ କହିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

Verse 3

अन्यत्र रोपणं कृत्वा शाखिनां यत्फलं लभेत् । ततो जलसमीपे तु लक्षकोटिगुणं भवेत्

ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ବୃକ୍ଷରୋପଣ କଲେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେହି କର୍ମ ଜଳସମୀପରେ କଲେ ଲକ୍ଷ-କୋଟି ଗୁଣ ହୋଇଯାଏ।

Verse 4

स्वयं पुष्करिणी तीरे त्वनंतं फलमश्नुते । तस्माच्छतगुणं ब्रूमः शाखिनां पुण्यकारिणाम्

ଯେ ନିଜେ ପବିତ୍ର ପୁଷ୍କରିଣୀର ତଟେ ବାସ କରେ, ସେ ଅନନ୍ତ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ। ତେଣୁ ଆମେ କହୁଛୁ—ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ ଓ ପାଳନକାରୀଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଶତଗୁଣ ହୁଏ।

Verse 5

अश्वत्थरोपणं कृत्वा जलाशयसमीपतः । यत्फलं लभते मर्त्यो न तत्क्रतुशतैरपि

ଜଳାଶୟର ସମୀପରେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ (ପିପଳ) ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କଲେ ମର୍ତ୍ୟ ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ, ତାହା ଶତ ଯଜ୍ଞ କଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳେ ନାହିଁ।

Verse 6

पतंति यानि पत्राणि जले पर्वणि पर्वणि । तानि पिंडसमानीह पितॄणामक्षयं ययुः

ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବଦିନରେ ଜଳରେ ପଡୁଥିବା ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଏଠାରେ ପିଣ୍ଡସମାନ ହୋଇ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଅକ୍ଷୟ ତୃପ୍ତି ଦିଏ।

Verse 7

खादंति पतगास्तत्र फलानि कामतो ध्रुवम् । ब्रह्मभक्ष्यसमं तस्य पुण्यं भवति चाक्षयम्

ସେଠାରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଇଚ୍ଛାମତେ ଫଳ ଖାଆନ୍ତି; ଏବଂ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟର ପୁଣ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଭକ୍ଷ୍ୟ ଅନ୍ନଦାନ ସମାନ ହୋଇ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 8

अश्वत्थेनैव भक्ष्येण रोपणेनैव यत्फलम् । तद्वै क्रतुशतैर्नैव पुत्रैरेव शतैरपि

ଅଶ୍ୱତ୍ଥ-ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଭକ୍ଷ୍ୟ ଅର୍ପଣ ଓ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ରୋପଣରୁ ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ, ତାହା ନ ଶତ ଯଜ୍ଞରେ, ନ ଶତ ପୁତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 9

उष्णेच्छायां प्रगृह्णंति गावो देवद्विजातयः । कर्तुः पितृगणानां च स्वर्गो भवति चाक्षयः

ଉଷ୍ଣକାଳରେ ଦେବମାନେ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଯେତେବେଳେ ଗାଈ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଦାତା ଓ ତାଙ୍କ ପିତୃଗଣଙ୍କ ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗ ହୁଏ।

Verse 10

कर्तुं स्वस्थस्य वै विघ्नमक्षयत्वान्न शक्यते । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन रोपयेद्वृक्षमाधवम्

ଯେ ରକ୍ଷିତ ଓ ଧର୍ମବଳେ ସ୍ଥିର, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେହି ରକ୍ଷା ଅକ୍ଷୟ। ତେଣୁ ସର୍ବ ପ୍ରୟାସରେ ମାଧବ-ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 11

एकं वृक्षं समारोप्य नरः स्वर्गान्न हीयते । तस्मादेव महावृक्षं रोपयध्वं द्विजोत्तमाः

ଗୋଟିଏ ବୃକ୍ଷ ମାତ୍ର ରୋପଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୁଏ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ମହାବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କର।

Verse 12

जलानां निकटे रम्ये रसानां क्रयविक्रये । मार्गे जलाशये वृक्षान्रोपयेद्यो महाशयः

ଜଳର ନିକଟ ରମ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ, ରସାଦି ଦ୍ରବ୍ୟର କ୍ରୟ-ବିକ୍ରୟ ସ୍ଥଳରେ, ମାର୍ଗରେ ଓ ଜଳାଶୟ ପାଖରେ ଯେ ମହାଶୟ ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କରେ, ସେ ମହାପୁଣ୍ୟର ଭାଗୀ ହୁଏ।

Verse 13

अश्वत्थादीन्समारोप्य स्वर्गं याति मनोरमम् । अर्चयित्वा तु यत्पुण्यं प्रवक्ष्यामि द्विजातयः

ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଆଦି ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କରି ମନୁଷ୍ୟ ମନୋହର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ। ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଅର୍ଚ୍ଚନାରୁ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ହୁଏ, ତାହା ଏବେ ମୁଁ କହିବି।

Verse 14

स्नात्वाश्वत्थं स्पृशेद्यस्तु सर्वपापैः प्रमुच्यते । अस्नातो यः स्पृशेन्मर्त्यो लभते स्नानजं फलम्

ଯେ ସ୍ନାନ କରି ପବିତ୍ର ଅଶ୍ୱତ୍ଥ (ପିପଳ) ବୃକ୍ଷକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏବଂ ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ସ୍ନାନ ନ କରି ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେ ସ୍ନାନଜନିତ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ।

Verse 15

दृष्ट्वा च नाशयेत्पापं स्पृष्ट्वा लक्ष्मीं प्रपद्यते । प्रदक्षिणे भवेदायुः सदाश्वत्थ नमोस्तु ते

ହେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ! ତୁମକୁ ଦେଖିଲେ ମାତ୍ର ପାପ ନଶିଯାଏ; ତୁମକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ତୁମ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ ଆୟୁ ବଢ଼େ। ହେ ସଦାଶ୍ୱତ୍ଥ, ତୁମକୁ ସଦା ନମସ୍କାର।

Verse 16

चलद्दलाय वृक्षाय सदा विष्णुस्थिताय च । बोधिसत्वाय योग्याय सदाश्वत्थ नमोस्तु ते

କମ୍ପିତ ପତ୍ରଯୁକ୍ତ ସେଇ ବୃକ୍ଷକୁ, ଯେ ସଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଅଧିଷ୍ଠାନ, ଜାଗ୍ରତ ସାଧକ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ବନ୍ଦନୀୟ—ସେଇ ସଦାଶ୍ୱତ୍ଥକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 17

अश्वत्थाय तु हव्यं तु पयो नैवेद्यमेव च । पुष्पं धूपं दीपकं च दत्वा स्वर्गान्न हीयते

ଅଶ୍ୱତ୍ଥ (ପିପଳ) ବୃକ୍ଷକୁ ହବ୍ୟ, ଦୁଧର ନୈବେଦ୍ୟ, ଏବଂ ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ, ଦୀପ ଅର୍ପଣ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 18

सपुत्रं चाक्षयं विद्धि धनवृद्धियशस्करम् । विजयं मानदं भद्रमश्वत्थस्य प्रपूजनम्

ଅଶ୍ୱତ୍ଥର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂଜା ପୁତ୍ରଦାୟକ, ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ, ଧନବୃଦ୍ଧି ଓ ଯଶବର୍ଦ୍ଧକ, ବିଜୟଦାୟକ, ମାନଦାୟକ ଏବଂ ଭଦ୍ରକାରକ—ଏହିପରି ଜାଣ।

Verse 19

यज्जप्तं च हुतं स्तोत्रं यन्त्रमंत्रादिकं च यत् । सर्वं कोटिगुणं प्रोक्तं मूले चलदलस्य च

ଯାହା ଜପରେ ଉଚ୍ଚାରିତ, ଯାହା ହୋମରେ ଆହୁତି, ଯାହା ସ୍ତୋତ୍ରରୂପେ ପଠିତ, ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ର‑ମନ୍ତ୍ରାଦି ଯାହା କିଛି—ସେ ସବୁ ଚଲଦଳ ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷର ମୂଳେ କଲେ କୋଟିଗୁଣ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 20

यस्य मूले स्थितो विष्णुर्मध्ये तिष्ठति शंकरः । अग्रभागे स्थितो ब्रह्मा कस्तं जगति नार्चयेत्

ଯାହାର ମୂଳେ ବିଷ୍ଣୁ ଅବସ୍ଥିତ, ମଧ୍ୟଭାଗେ ଶଙ୍କର ବିରାଜିତ, ଅଗ୍ରଭାଗେ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଥିତ—ସେହି ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷକୁ ଏ ଜଗତରେ କିଏ ନ ପୂଜିବ?

Verse 21

सोमवारे त्वमायां च स्नानं यन्मौनिना कृतम् । दानस्य गोसहस्रस्य फलं चाश्वत्थवंदने

ସୋମବାର ଦିନ ତ୍ୱମାୟାରେ ମୌନୀ ମୁନି କରିଥିବା ସ୍ନାନ—ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ସମାନ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଏବଂ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ବନ୍ଦନରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଫଳ ମିଳେ।

Verse 22

सप्तप्रदक्षिणेनैव गवामयुतजं फलम् । प्रचुराल्लक्षकोटिश्च तस्मात्कार्या हि सा सदा

କେବଳ ସାତ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ ଦଶହଜାର ଗାଈ ଦାନର ସମାନ ଫଳ ମିଳେ; ଏବଂ ପ୍ରଚୁର ଲକ୍ଷ‑କୋଟି ପୁଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ତେଣୁ ସେହି ସପ୍ତପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ସଦା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 23

यत्किंचिद्दीयते तत्र फलमूलजलादिकम् । सर्वं तच्चाक्षयफलं जन्मजन्मसु जायते

ସେଠାରେ ଯାହା କିଛି ଦିଆଯାଏ—ଫଳ, ମୂଳ, ଜଳ ଇତ୍ୟାଦି—ସେ ସବୁ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ହୋଇ ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

Verse 24

अहोश्वत्थसमो नास्ति वृक्षरूपी हरिर्भुवि । यथा पूज्यो द्विजो लोके यथा गावो यथामराः

ଆହୋ! ପୃଥିବୀରେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ (ପୀପଳ) ସମ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବୃକ୍ଷ ନାହିଁ; ଏଠାରେ ହରି ବୃକ୍ଷରୂପେ ବିରାଜିତ। ଯେପରି ଲୋକେ ଦ୍ୱିଜ (ବ୍ରାହ୍ମଣ) ପୂଜ୍ୟ, ସେପରି ଗାଈ ଓ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ।

Verse 25

तथाश्वत्थवृक्षरूपी देवः पूज्यतमः स्मृतः । रोपणे रक्षणे स्पर्शे पूजाकर्मणि वै सदा

ସେହିପରି ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ବୃକ୍ଷରୂପ ଦେବତା ସର୍ବାଧିକ ପୂଜ୍ୟ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ରୋପଣ, ରକ୍ଷଣ, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ପୂଜାକର୍ମରେ ସେ ସଦା ପୂଜ୍ୟ।

Verse 26

ददाति वित्तं पुत्रांश्च स्वर्गं मोक्षं पुनः क्रमात् । किंचिच्छेदं तु यः कुर्यादश्वत्थस्य तनौ नरः

ଏହା କ୍ରମେ ଧନ, ପୁତ୍ର, ସ୍ୱର୍ଗ ଏବଂ ପରେ ମୋକ୍ଷ ଦାନ କରେ। କିନ୍ତୁ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଅଶ୍ୱତ୍ଥର ଦେହ (ତଣ୍ଡ) ଉପରେ ଅଳ୍ପ ଛେଦ କରେ…

Verse 27

कल्पैकं निरयं भुक्त्वा चांडालादौ प्रजायते । मूलच्छेदेन तस्यैव स च यात्यपुनर्भवम्

ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକ ଭୋଗି ସେ ଚାଣ୍ଡାଳ ଆଦି ନୀଚ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି। କିନ୍ତୁ ସେହି ମୂଳର ଛେଦ (ପାପ/ସଂସାରମୂଳ ଉଚ୍ଛେଦ) ହେଲେ ସେ ମଧ୍ୟ ଅପୁନର୍ଭବ ପଦ ପାଏ।

Verse 28

पुरुषास्तस्य तिष्ठंति रौरवे घोरदर्शने । अश्वत्थस्यैकवृक्षस्य रोपणे यत्फलं भवेत्

ଏପରି ପୁରୁଷମାନେ ଭୟଙ୍କର ଦର୍ଶନଯୁକ୍ତ ରୌରବ ନରକରେ ରହନ୍ତି। ଏବଂ ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ବୃକ୍ଷ ରୋପଣରୁ ଯେ ଫଳ ହୁଏ, ସେହି ଫଳ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ।

Verse 29

तथैव चंपकेर्के च त्रयाणां रोपणेपि च । अष्टौ बिल्वस्य वृक्षाश्च न्यग्रोधाश्चैव सप्त च

ସେହିପରି ଚମ୍ପକ ଓ ଏରକ ରୋପଣରେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ହୁଏ। (ଭକ୍ତ) ଆଠଟି ବିଲ୍ୱବୃକ୍ଷ ଏବଂ ସାତଟି ବଟ (ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ) ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କରୁ।

Verse 30

निंबस्य दशवृक्षाश्च फलं चैषां समं भवेत् । एकैकस्य फलं चोक्तं वृक्षाणां रोपणे द्विजाः

ଦଶଟି ନିମ୍ବବୃକ୍ଷ ରୋପଣର ଫଳ ସମାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ବୃକ୍ଷରୋପଣରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୃକ୍ଷର ଫଳ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ କହାଯାଇଛି।

Verse 31

एवं बुध्वा तु धर्मात्मा यः कुर्यात्कृत्रिमं वनम् । कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटिशतानि च

ଏହା ଜାଣି ଯେ ଧର୍ମାତ୍ମା କୃତ୍ରିମ ବନ (ବୃକ୍ଷାରୋପଣ ଅରଣ୍ୟ) ସୃଷ୍ଟି କରେ, ସେ ହଜାର କୋଟି କଳ୍ପ ଓ ଶତ କୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିବା ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।

Verse 32

नाकमेति स चूतस्य समारोप्य सहस्रकम् । ततो द्वित्रिगुणेनैव न्यूने वा प्रचुरेपि वा

ଆମ୍ବ (ଚୂତ) ହଜାର ଅର୍ପଣ କଲେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ପରେ ଫଳ ଦ୍ୱିଗୁଣ-ତ୍ରିଗୁଣ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ—କମ୍ ହେଉ କି ବେଶି।

Verse 33

भुंक्ते भुक्त्वा पुनः कुर्यान्नृपो वाथ सदीश्वरः । स्वर्गं भोग्यं ततो राज्यं कल्याणं मंगलं शुभम्

ଭୋଗ ଭୋଗି ସେ ପୁନଃ ସତ୍କର୍ମ କରୁ—ରାଜା ହେଉ କି ସଶକ୍ତ ଅଧିପତି। ସେ ଭୋଗ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇ, ପରେ ରାଜ୍ୟ, କଲ୍ୟାଣ, ମଙ୍ଗଳ ଓ ଶୁଭସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ।

Verse 34

आरोग्यं शौर्यसंपन्नमारामादेव जायते । फलानि यस्य खादंति जंतवोथ सहस्रशः

ଉଦ୍ୟାନରୁ ନିଶ୍ଚୟ ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ଶୌର୍ୟ-ସମ୍ପଦ ଜନ୍ମେ; ଏବଂ ସେଠାରେ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଜୀବ ତାହାର ଫଳ ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି।

Verse 35

आश्रिता विहगाः कीटाः पतगाः शलभादयः । छायाश्रिताश्च ये सत्वास्तत्संख्याताः पृथग्जनाः

ସେଠାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ପକ୍ଷୀ, କୀଟ, ପତଙ୍ଗ, ଟିଡ଼ି ଆଦି, ଏବଂ ତାହାର ଛାୟାରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ସତ୍ତ୍ୱ—ସେମାନେ ସେହି ସଂଖ୍ୟା ଅନୁସାରେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଜୀବ ଭାବେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

Verse 36

तस्य किंकरतां यांति शतशो देवतार्चिताः । ये च वृक्षा महासत्वास्सर्वे ते देवरूपिणः

ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆରାଧିତ ଶତଶଃ ଦେବତା ତାହାର ସେବକତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ସେଇ ମହାସତ୍ତ୍ୱବାନ ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତେ ଦିବ୍ୟରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 37

तदर्चा पितृवत्कार्या शुश्रूषां जलपिंडकम् । मर्त्यलोके च ते पुत्रास्तस्य जन्मनि जन्मनि

ପିତୃମାନଙ୍କ ପରି ତାହାର ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ—ସେବା, ଜଳତର୍ପଣ ଓ ପିଣ୍ଡଦାନ ସହିତ। ଏବଂ ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ତାହାର ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ପୁନଃପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେନ୍ତି।

Verse 38

सुरूपाः सुविनीताश्च सदापुण्यक्रिया शुभाः । एवं गणेशतां यांति जंतवश्चूतलग्नकाः

ସୁରୂପ, ସୁବିନୀତ, ଏବଂ ସଦା ଶୁଭ ପୁଣ୍ୟକ୍ରିୟାରେ ନିରତ—ଏଭଳି ଆମ୍ବଗଛରେ ଭକ୍ତି ଥିବା ଜୀବମାନେ ଗଣେଶଙ୍କ ଗଣତ୍ୱ (ସେବକପଦ) ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

Verse 39

धात्री हरीतकी चान्ये कटुतिक्ताम्लसंभवाः । सर्वे चारामतः शुद्धाः फलदाः शिवदाः सदा

ଧାତ୍ରୀ (ଆମଳକୀ), ହରୀତକୀ ଓ ଅନ୍ୟ କଟୁ-ତିକ୍ତ-ଅମ୍ଲ ରସଜନ୍ୟ ଫଳଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱଭାବତଃ ଶୁଦ୍ଧିକର; ସେମାନେ ସଦା ଫଳ (ଲାଭ) ଦେଇ ନିତ୍ୟ ଶିବମଙ୍ଗଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 40

प्रासादा यत्र सौवर्णाः सर्वरत्नविभूषिताः । सर्वाभरणसंयुक्ता विमानाश्चानिलोपमाः

ସେଠାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ପ୍ରାସାଦଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ବିଭୂଷିତ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆଭରଣଯୁକ୍ତ ବିମାନମାନେ ମଧ୍ୟ ପବନ ସମ ବେଗବାନ ଓ ଅନୁପମ।

Verse 41

शातकुंभमया वृक्षाः सदैव सर्वदायिनः । सर्वर्तुसुखदाः सौम्यकन्यका अप्सरस्समाः

ସେଠାରେ ଶାତକୁମ୍ଭ (ଶୁଦ୍ଧ ସୁନା) ମୟ ବୃକ୍ଷମାନେ ସଦା ସର୍ବଦାୟୀ; ଏବଂ ଅପ୍ସରା ସମାନ ସୌମ୍ୟ କନ୍ୟାମାନେ ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ସୁଖ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 42

गीतनृत्यपराधीरास्तत्र तिष्ठंति वृक्षदाः । पुष्करिण्यो विशेषेण खातान्यन्यानि यानि च

ସେଠାରେ ଗୀତ-ନୃତ୍ୟରେ ତତ୍ପର ଲୋକମାନେ ବସନ୍ତି, ଏବଂ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେବା ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ବିଶେଷକରି ପବିତ୍ର ପୁଷ୍କରିଣୀମାନେ ଓ ଖୋଦାଯାଇଥିବା ଅନ୍ୟ କୁଣ୍ଡ-ତଟାକ ଆଦି ଜଳାଶୟମାନେ ଅଛନ୍ତି।

Verse 43

शुद्धोपलांतरचिता नद्यः पायसकर्द्दमाः । पुनर्दुग्धसफेनाश्च अन्नादिषड्रसान्विताः

ଶୁଦ୍ଧ ପଥରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଠିତ ନଦୀମାନେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କର କାଦୁଆ ପାୟସ (ଖୀର) ଥିଲା; ପୁନଃ ସେମାନେ ଦୁଗ୍ଧଧାରା ପରି ଫେନଯୁକ୍ତ ଥିଲେ ଏବଂ ଅନ୍ନାଦି ଷଡ୍ରସରେ ସମନ୍ୱିତ ଥିଲେ।

Verse 44

मर्त्यलोके यथा भोग्यं पुनः स्वर्गे पुनर्भुवि । पुनरेव तदभ्यासात्खातमारामकं पुनः

ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ଯେପରି ଭୋଗ ଅନୁଭବ ହୁଏ, ସେପରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଓ ପୁନଃ ପୃଥିବୀରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଭୋଗ ପୁନରାବୃତ୍ତି ହୁଏ। ସେହି ଭୋଗର ପୁନଃପୁନଃ ଆସକ୍ତିରୁ ମନୁଷ୍ୟ ବାରମ୍ବାର ଖୋଦା ଗର୍ତ୍ତ ସଦୃଶ ପତନରେ ପଡ଼େ।

Verse 45

यथा पुण्यादिकं कृत्वा स्वर्गमर्त्याधिपः पुमान् । अशक्तस्तु प्रपां कृत्वा पुष्करिण्याः फलं लभेत्

ମନୁଷ୍ୟ ପୁଣ୍ୟାଦି କର୍ମ କରି ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମର୍ତ୍ୟରେ ଅଧିପତ୍ୟ ପାଏ, ସେପରି ଯେ ମହତ୍ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାରେ ଅଶକ୍ତ, ସେ ପ୍ରପା (ପାନୀୟଜଳ ଦାନସ୍ଥାନ) ନିର୍ମାଣ କଲେ ପୁଷ୍କରିଣୀ (ପବିତ୍ର କୁଣ୍ଡ) ନିର୍ମାଣର ଫଳ ପାଏ।

Verse 46

प्रपाया लक्षणं चात्र सर्वपापहरं परं । सर्वभोगप्रदं शुद्धं स्वर्गापवर्गदं स्थिरं

ଏଠାରେ ପ୍ରପାର ଲକ୍ଷଣ କୁହାଯାଉଛି—ଏହା ପରମ ଭାବେ ସମସ୍ତ ପାପ ହରେ; ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଦେଏ; ଶୁଦ୍ଧ; ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଅପବର୍ଗ (ମୋକ୍ଷ) ପ୍ରଦାନ କରେ; ଏବଂ ଏହାର ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ସ୍ଥାୟୀ।

Verse 47

लक्षणं च प्रवक्ष्यामि प्रपायाः कीर्तिवर्धनम् । निर्जलेऽध्वनि पृक्ते च स्थाने कृत्वा च मंडपम्

ଏବେ ମୁଁ ପ୍ରପାର କୀର୍ତ୍ତିବର୍ଧକ ଲକ୍ଷଣ କହୁଛି—ଜଳହୀନ ପଥରେ, ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନରେ, ଏକ ମଣ୍ଡପ ନିର୍ମାଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 48

बहुपान्थे समायाते ग्रीष्मवर्षाशरत्स्वपि । अगरुकादि सौगंध्यं जलं पूगं सचंद्रकम्

ବହୁ ପଥିକ ଆସିଲେ—ଗ୍ରୀଷ୍ମ, ବର୍ଷା କିମ୍ବା ଶରତ୍ ଋତୁରେ ମଧ୍ୟ—ଅଗରୁ ଆଦି ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ସୁବାସିତ ଜଳ, ପୂଗ (ସୁପାରି) ଏବଂ ଶୀତଳ ‘ଚନ୍ଦ୍ରକ’ ପାନୀୟ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 49

आसनं चैव तांबूलं दत्वा स्वर्गान्न हीयते । एवं वर्षत्रयेणैव पुष्करिण्याः फलं लभेत्

ଆସନ ଓ ତାମ୍ବୂଳ ଦାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପତିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏଭଳି କେବଳ ତିନି ବର୍ଷରେ ପୁଷ୍କରିଣୀର ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ।

Verse 50

स्वर्गाच्चैवाच्युतो मर्त्यो देवैरपि प्रपूज्यते । मासमेकं तु यो दद्यात्प्रपां ग्रीष्मेथ निर्जले

ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପତିତ ମର୍ତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଏ, ଯଦି ସେ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ନିର୍ଜଳ ଦେଶରେ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରପା (ପାନୀୟ-ଛତ୍ର) ଦାନ କରେ।

Verse 51

कल्पैकं तु वसेत्स्वर्गे स्वर्गाद्भ्रष्टो महीयते । प्रपादास्तत्र तिष्ठंति यत्र पुष्करिणीप्रदाः

ମନୁଷ୍ୟ ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିପାରେ; ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଯେଉଁଠି ପୁଷ୍କରିଣୀ-ଦାତା ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସେହି ପୁଣ୍ୟପ୍ରଦ ଘାଟ-ସୋପାନ (ପ୍ରପାଦ) ଅବସ୍ଥିତ ରହେ।

Verse 52

नोचेद्धर्मघटो देयः पुण्यः पापक्षयाय च । एष धर्मघटो ज्ञेयो ब्रह्मविष्णुशिवात्मकः

ନଚେତ୍ ଧର୍ମଘଟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ—ଏହା ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଓ ପାପକ୍ଷୟକାରୀ। ଏହି ଧର୍ମଘଟକୁ ବ୍ରହ୍ମା-ବିଷ୍ଣୁ-ଶିବ ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।

Verse 53

तवप्रसादात्सफलाः मम संतु मनोरथाः । स्वर्णमाषं चतुर्भागं दक्षिणार्थं घटस्य च

ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ମୋର ମନୋରଥ ସଫଳ ହେଉ। ଏବଂ ଘଟଦାନର ଦକ୍ଷିଣାର୍ଥେ ସୁବର୍ଣ୍ଣର ଏକ ମାଷର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଅର୍ପିତ ହେଉ।

Verse 54

एवं वर्षत्रयेणैव प्रपादानफलं लभेत् । यः पठेच्छ्रावयेद्वापि पुष्करिण्यादिजं फलम्

ଏହିପରି କେବଳ ତିନି ବର୍ଷରେ ପ୍ରପାଦ (ପାନୀୟ-ଶାଳା) ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ଯେ ଏହା ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଲୋକଙ୍କୁ ଶୁଣାଏ, ସେ ପୁଷ୍କରିଣୀ ଆଦି ଧର୍ମକର୍ମଜ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମଧ୍ୟ ପାଏ।

Verse 55

साक्षात्पापाद्भवेन्मुक्तस्तत्प्रसादात्तु सद्गतिः । जनेषु श्रावयेद्यस्तु पुण्याख्यानमिदं शुभम्

ତାହାର ପ୍ରସାଦରେ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ସଦ୍ଗତି ପାଏ। ଯେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଶୁଭ ପୁଣ୍ୟାଖ୍ୟାନ ଶୁଣାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଫଳ ପାଏ।

Verse 56

कल्पकोटिसहस्राणि सुरलोके स तिष्ठति

ସେ ହଜାର କୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବଲୋକରେ ଅବସ୍ଥାନ କରେ।

Verse 58

इति श्रीपाद्मपुराणे प्रथमे सृष्टिखंडे पुष्करिण्यादिधर्मकीर्तनंनामाष्टपंचाशत्तमो । ऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡରେ ‘ପୁଷ୍କରିଣୀଆଦି ଧର୍ମକୀର୍ତନ’ ନାମକ ଅଷ୍ଟପଞ୍ଚାଶତ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।