Adhyaya 48

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अतः परं तु विप्रर्षे चांडालपतितो द्विजः । प्रलप्य च बहून्शोकान्जगाम कश्यपं मुनिम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାପରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ଦ୍ୱିଜ ଚାଣ୍ଡାଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ପତିତ ହୋଇ, ଅନେକ ଶୋକରେ ବିଲାପ କରି କଶ୍ୟପ ମୁନିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା।

Verse 2

गत्वोवाच मुनिश्रेष्ठ वदास्माकं हितं वचः । यथा पापाद्विमुच्येहं मुनिश्रेष्ठ तथा कुरु

ସେଠାକୁ ଯାଇ ସେ କହିଲା—ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମ ପାଇଁ ହିତକର ବଚନ କହନ୍ତୁ; ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏମିତି କରନ୍ତୁ ଯେ ମୁଁ ଏହି ଜୀବନରେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବି।

Verse 3

तमुवाच महातेजा ईषद्धास्यः समंततः । कश्यप उवाच । संदर्शनाच्च म्लेच्छानामुपशांतोसि वै स्वयम्

ତେବେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ମୁନି ହାଲୁକା ହସ ସହ ତାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। କଶ୍ୟପ କହିଲେ—ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ ତୁମେ ନିଜେ ଶାନ୍ତ ଓ ପ୍ରଶାନ୍ତ ହୋଇଛ।

Verse 4

गायत्र्याश्च जपैर्होमैर्व्रतैश्चांद्रायणदिभिः । स्मर नित्यं हरेः पादमुपोष्य हरिवासरम्

ଗାୟତ୍ରୀଜପ, ଜପ, ହୋମ ଓ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣାଦି ବ୍ରତଦ୍ୱାରା—ହରିବାସରେ ଉପବାସ କରି—ନିତ୍ୟ ହରିଙ୍କ ପାଦ ସ୍ମରଣ କର।

Verse 5

अहर्निशं हरेर्ध्यानं प्रणामं कुरु तं प्रभुम् । तीर्थस्नानेन मंत्रेण पंकस्यांतं गमिष्यसि

ଦିନରାତି ହରିଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କର ଓ ସେହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କର। ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ବକ ତୀର୍ଥସ୍ନାନ କଲେ ପାପ-ଦୁଃଖରୂପ ପଙ୍କର ଅନ୍ତ ପାଇବୁ।

Verse 6

ततः पापक्षयादेव ब्राह्मणत्वं च लप्स्यसे । व्रतैर्वृषाधिकैर्मोक्षं नाशयन्कल्मषं द्विज

ତାପରେ ପାପକ୍ଷୟରୁ ହିଁ ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପାଇବ। ହେ ଦ୍ୱିଜ! ଧର୍ମସମୃଦ୍ଧ ବ୍ରତଦ୍ୱାରା କଲ୍ମଷ ନାଶ କରି ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।

Verse 7

मुनेस्तस्य वचः श्रुत्वा कृतकृत्योऽभवत्तदा । पुण्यं स विविधं कृत्वापुनर्ब्रह्मत्वमाप्तवान्

ସେହି ମୁନିଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସେ ତେବେ କୃତକୃତ୍ୟ ହେଲା। ବିଭିନ୍ନ ପୁଣ୍ୟକର୍ମ କରି ସେ ପୁନର୍ବାର ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପାଇଲା।

Verse 8

ततस्तप्त्वा तपस्तीव्रंस्वर्लोकं चिरमभ्यगात् । सद्वृत्तस्याखिलं पापं क्षयं याति दिने दिने

ତାପରେ ତୀବ୍ର ତପ କରି ସେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଯାଇ ଦୀର୍ଘକାଳ ସେଠାରେ ରହିଲା। ସଦ୍ବୃତ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିର ସମସ୍ତ ପାପ ଦିନେଦିନେ କ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 9

असद्वृत्तस्य पुण्यं हि क्षयं यात्यंजनोपमम् । अनाचाराद्धतो विप्र आचारात्सुरतां व्रजेत्

ଦୁରାଚାରୀର ପୁଣ୍ୟ ଅଞ୍ଜନ ପରି କ୍ଷୟ ହୋଇଯାଏ। ଅନାଚାରରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନଷ୍ଟ ହୁଏ, ସଦାଚାରରେ ଦେବତ୍ୱ ପାଏ।

Verse 10

ततः कंठगतैः प्राणैराचारं कुरुते द्विजः । कर्मणा मनसांगेन सदाचारं सदा कुरु

ତେବେ, ପ୍ରାଣ କଣ୍ଠରେ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିଜ ଆଚାର ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ। କର୍ମରେ, ମନରେ, ଅଙ୍ଗରେ—ସଦା ସଦାଚାର କର।

Verse 11

कश्यपस्योपदेशेन स विनीतोऽभवद्द्विजः । आचारं तु पुनः कृत्वा तपस्तप्तत्वा दिवं गतः

କଶ୍ୟପଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ସେ ଦ୍ୱିଜ ବିନୀତ ହେଲା। ପୁନର୍ବାର ଆଚାର ଗ୍ରହଣ କରି ତପ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲା।

Verse 12

अनाचारी हतो विप्रः स्वर्गलोकेषु गर्हितः । आचारं तु पुनः कृत्वा सुरलोके महीयते

ଅନାଚାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦିତ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ପୁନଃ ଆଚାର କଲେ ସୁରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।

Verse 13

नारद उवाच । प्राप्नुवंति गतिं लोकाः पूजयित्वा द्विजोत्तमान् । द्विजानां पीडनं कृत्वा गतिं गच्छति कां प्रभो

ନାରଦ କହିଲେ—ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ଲୋକେ ଶୁଭ ଗତି ପାଆନ୍ତି। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛି ସେ କେଉଁ ଗତିକୁ ଯାଏ?

Verse 14

ब्रह्मोवाच । क्षुधा संतप्तदेहानां ब्राह्मणानां महात्मनाम् । नार्चयेच्छक्तितो भक्त्या स याति नरकं नरः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ସାମର୍ଥ୍ୟ ଥାଇ ସତ୍ତ୍ୱେ ଭୁଖରେ ଦହିତ ଦେହବାନ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ସମ୍ମାନ ନ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ନରକକୁ ଯାଏ।

Verse 15

परुषेण क्रोशयित्वा क्रोधाद्यस्तु विसर्जयेत् । स याति नरकं घोरं महारौरवकृच्छ्रकम्

କ୍ରୋଧ ଆଦିରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ କଠୋର ବଚନରେ ଅନ୍ୟକୁ କାନ୍ଦାଇଦେଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଘୋର ନରକ—ମହାରୌରବର କଠିନ ଯନ୍ତ୍ରଣା—ଭୋଗେ।

Verse 16

सन्निवृत्तस्ततः कीटाद्यन्त्यजातिषु जायते । ततो रोगी दरिद्रस्तु क्षुधया परिपीडितः

ଧର୍ମରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୋଇ ସେ ପ୍ରଥମେ କୀଟ ଆଦି ନୀଚ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଏ; ପରେ ରୋଗୀ ଓ ଦରିଦ୍ର ହୋଇ ଭୁଖରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡିତ ହୁଏ।

Verse 17

नावमन्येत्ततो विप्रं क्षुधया गृहमागतम् । न ददामीति यो ब्रूयाद्देवाग्निब्राह्मणेषु सः

ଏହେତୁ ଭୁଖରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ଘରକୁ ଆସିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅବମାନନା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯେ “ମୁଁ ଦେବି ନାହିଁ” ବୋଲେ, ସେ ଦେବ, ଅଗ୍ନି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଅପରାଧୀ ହୁଏ।

Verse 18

तिर्यग्योनिशतं गत्वा चांडाल्यमुपगच्छति । पादमुद्यम्य यो विप्रं हंति गां पितरौ गुरुम्

ଯେ ପାଦ ଉଠାଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଘାତ କରେ, କିମ୍ବା ଗାଈ, ମାତାପିତା ଅଥବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରେ—ସେ ଶତଶତ ତିର୍ୟକ୍ ଯୋନି ଅତିକ୍ରମ କରି ଶେଷରେ ଚାଣ୍ଡାଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 19

रौरवे नियतो वासस्तस्य नास्तीह निष्कृतिः । यदि पुण्याद्भवेज्जन्म स एव पंगुतां व्रजेत्

ରୌରବ ନରକରେ ତାହାର ବାସ ନିଶ୍ଚିତ; ଏଠାରେ ତାହା ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ। ପୁଣ୍ୟବଶେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପଙ୍ଗୁତ୍ୱକୁ ହିଁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 20

अतिदीनो विषादी च दुःखशोकाभिपीडितः । एवं जन्मत्रयं प्राप्य भवेत्तस्य च निष्कृतिः

ସେ ଅତିଦୀନ, ବିଷାଦଗ୍ରସ୍ତ ଓ ଦୁଃଖ-ଶୋକରେ ପୀଡିତ ରହେ। ଏଭଳି ତିନି ଜନ୍ମ ଭୋଗିଲା ପରେ ତାହାର ନିଷ୍କୃତି (କର୍ମଋଣ କ୍ଷୟ) ହୁଏ।

Verse 21

मुष्टिचपेटकीलैश्च हन्याद्विप्रं तु यः पुमान् । तापने रौरवे घोरे कल्पांतं सोपि तिष्ठति

ଯେ ପୁରୁଷ ମୁଷ୍ଟି, ଚପେଟ କିମ୍ବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଘାତ କରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ‘ତାପନ’ ଓ ‘ରୌରବ’ ନରକରେ କଳ୍ପାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ।

Verse 22

अथ जन्म समासाद्य कुक्कुरः क्रूरचंडकः । अंत्यजातिषु जातोपि दरिद्रः कुक्षिशूलवान्

ତାପରେ ସେ ଏପରି ଜନ୍ମ ପାଇ କ୍ରୂର ଓ ଚଣ୍ଡ ସ୍ୱଭାବର କୁକୁର ହେଲା। ଅନ୍ତ୍ୟଜ ଜାତିରେ ଜନ୍ମିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଦରିଦ୍ର ରହିଲା ଓ କୁକ୍ଷିଶୂଳରେ ପୀଡିତ ହେଲା।

Verse 23

पादमुद्यच्छते वा यस्तस्य पादे शिलीपदः । खंजो वा मंदजंघो वा खण्डपादो भवेन्नरः

ଯେ କେହି ଆଘାତ କରିବାକୁ ପାଦ ଉଠାଏ, ତାହାର ପାଦରେ ଶ୍ଲୀପଦ (ହାତୀପାଦ ରୋଗ) ହୁଏ। ସେ ନର ଖଞ୍ଜ, କିମ୍ବା ଦୁର୍ବଳ ଜଂଘାବାନ, କିମ୍ବା ପାଦଖଣ୍ଡିତ ହୋଇଯାଏ।

Verse 24

पक्षवातेन चांगानि प्रकंपंते सदैव हि । मातरं पितरं विप्रं स्नातकं च तपस्विनम्

ପକ୍ଷବାତଦୋଷରେ ତାହାର ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ସଦା କମ୍ପିତ ହୁଏ; ଯେ ମାତା‑ପିତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସ୍ନାତକ ଓ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ପୀଡ଼ା ଦେଏ କିମ୍ବା ଅବମାନ କରେ।

Verse 25

हत्वा गुरुगणं क्रोधात्कुंभीपाके चिरं भवेत् । उषित्वा चैव जायेत कीटजातिषु तत्परम्

କ୍ରୋଧରେ ଗୁରୁଗଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିବା ଲୋକ ଦୀର୍ଘକାଳ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ରହେ; ସେଠାରେ ଭୋଗ କରି ପରେ କୀଟଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ସେହି ନୀଚ ଅବସ୍ଥାରେ ଆସକ୍ତ ରହେ।

Verse 26

विरुद्धं परुषं वाक्यं यो वदेद्धि द्विजातिषु । अष्टौ कुष्ठाः प्रजायंते तस्य देहे दृढं सुत

ଯେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧୀ ଓ କଠୋର ବାକ୍ୟ କହେ, ହେ ଦୃଢ ପୁତ୍ର, ତାହାର ଦେହରେ ଆଠ ପ୍ରକାର କୁଷ୍ଠ ଦୃଢଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

Verse 27

विचर्चिकाथ दद्रूश्च मंडलः शुक्ति सिध्मकौ । कालकुष्ठस्तथा शुक्लस्तरुणश्चातिदारुणः

ବିଚର୍ଚ୍ଚିକା, ଦଦ୍ରୁ, ମଣ୍ଡଳ, ଶୁକ୍ତି ଓ ସିଧ୍ମକ; ତଥା କାଳକୁଷ୍ଠ, ଶୁକ୍ଲ ଓ ତରୁଣ—ଏସବୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଚର୍ମରୋଗ।

Verse 28

ततो भिषक्प्रयोगे च पापात्पुण्यं पलायते । अपुण्याज्जलरेखेव तेनैव निधनं व्रजेत्

ତାପରେ ପାପସ୍ଥିତିରେ ଭିଷକ୍‌ଚିକିତ୍ସାକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ପାପରୁ ପୁଣ୍ୟ ପଳାଇଯାଏ; ଅପୁଣ୍ୟ ଜଳରେ ଆଙ୍କା ରେଖା ପରି ଲୁପ୍ତ ହୋଇ, ସେହି କାରଣରୁ ନାଶକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 29

एषां मध्ये महाकुष्ठास्त्रय एव प्रकीर्तिताः । कालकुष्ठस्तथा शुक्लस्तरुणश्चातिदारुणः

ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତିନିଟି ମହାକୁଷ୍ଠ ବିଶେଷରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—କାଳକୁଷ୍ଠ, ଶୁକ୍ଳକୁଷ୍ଠ ଓ ‘ତରୁଣ’ ନାମକ ଅତି ଭୟଙ୍କର କୁଷ୍ଠ।

Verse 30

महापातकभावानां ज्ञानात्संसर्गतोपि वा । अतिपातकिनामेव त्रयो देहे भवंति वै

ମହାପାତକରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସହ ଜାଣିଶୁଣି ସଂସର୍ଗ କଲେ—କିମ୍ବା କେବଳ ସ୍ପର୍ଶ-ସମ୍ପର୍କରୁ ମଧ୍ୟ—ଅତିପାତକୀର ଦେହରେ ନିଶ୍ଚୟ ତିନି ଦୋଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 31

संसर्गात्सहसंबंधाद्रोगः संचरते नृणाम् । दूरात्परित्यजेद्धीरः स्पृष्ट्वा स्नानं समाचरेत्

ସଂସର୍ଗ ଓ ନିକଟ ସମ୍ପର୍କରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୋଗ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ। ତେଣୁ ଧୀର ବ୍ୟକ୍ତି ଦୂରରୁ ଏଡ଼ାଇବ; ସ୍ପର୍ଶ ହେଲେ ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କରିବ।

Verse 32

पतितं कुष्ठसंयुक्तं चांडालं च गवाशिनम् । श्वानं रजस्वलां भिल्लं स्पृष्ट्वा स्नानं समाचरेत्

ପତିତ, କୁଷ୍ଠରୋଗୀ, ଚାଣ୍ଡାଳ, ଗୋମାଂସଭୋଜୀ, କୁକୁର, ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀ ଓ ଭିଲ୍ଲ—ଏମାନଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ବିଧିମତେ ଶୁଦ୍ଧି-ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 33

दुरितस्यानुरूपेण देहे कुष्ठा व्यवस्थिताः । इहलोके परत्रैवाप्यत्र नास्ति तु संशयः

ପାପର ଅନୁରୂପେ ଦେହରେ କୁଷ୍ଠ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ—ଇହଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଓ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 34

न्यायेनोपार्जितां वृत्तिं ब्रह्मस्वं हरते तु यः । अक्षयं नरकं प्राप्य पुनर्जन्म न विद्यते

ଯେ ନ୍ୟାୟରେ ଉପାର୍ଜିତ ଜୀବିକା—ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ୱ—ହରଣ କରେ, ସେ ଅକ୍ଷୟ ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ତାପରେ ତାହାର ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ।

Verse 35

पिशुनो यस्तु विप्राणां रंध्रान्वेषणतत्परः । तं दृष्ट्वाप्यथवा स्पृष्ट्वा सचेलो जलमाविशेत्

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦୋଷ ଖୋଜିବାରେ ତତ୍ପର ନିନ୍ଦକକୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ କିମ୍ବା ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ବସ୍ତ୍ରସହିତ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 36

ब्रह्मस्वं प्रणयाद्भुक्तं दहत्यासप्तमं कुलम् । विक्रमेण तु भुंजानो दशपूर्वान्दशापरान्

ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ୱକୁ (ଅନୁଚିତ) ସ୍ନେହ କିମ୍ବା ପକ୍ଷପାତରେ ଭୋଗ କଲେ, ସେହି ଦୋଷ ସପ୍ତମ ପୁରୁଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁଳକୁ ଦହେ; ଏବଂ ବଳପୂର୍ବକ ଭୋଗକାରୀ ଦଶ ପୂର୍ବଜ ଓ ଦଶ ପରଜଙ୍କୁ ନାଶ କରେ।

Verse 37

न विषं विषमित्याहुर्ब्रह्मस्वं विषमुच्यते । विषमेकाकिनं हंति ब्रह्मस्वं पुत्रपौत्रकम्

ସେମାନେ କହନ୍ତି—ବିଷ ହିଁ ସତ୍ୟ ‘ବିଷ’ ନୁହେଁ; (ଅନ୍ୟାୟରେ ଗ୍ରହୀତ) ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ୱକୁ ‘ବିଷ’ କୁହାଯାଏ। ବିଷ ଏକାକୀକୁ ମାରେ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଧନ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରସହିତ ନାଶ କରେ।

Verse 38

मोहाच्च मातरं गत्वा ब्राह्मणीं च गुरोस्त्रियम् । पतित्वा रौरवे घोरे पुनरुत्पत्तिदुर्लभः

ମୋହବଶେ ଯେ ନିଜ ମାତାଙ୍କୁ ଗମନ କରେ ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଗମନ କରେ, ସେ ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ନରକରେ ପତିତ ହୋଇ ପୁନର୍ଜନ୍ମକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ କରେ।

Verse 39

पतंति पितरस्तस्य कुंभीपाकेथ तापने । अवीचिकालसूत्रे च महारौरवरौरवे

ତାହାର ପିତୃପୁରୁଷମାନେ କୁମ୍ଭୀପାକ ଓ ତାପନ ନରକରେ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ଅବୀଚୀ, କାଳସୂତ୍ର, ମହାରୌରବ ଓ ରୌରବରେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ନ୍ତି।

Verse 40

कदाचिदपि वा तेषां निष्कृतिं नानुमेनिरे । प्राणं हत्वा द्विजातीनां स्वयं यात्यपुनर्भवम्

ଏପରି କର୍ମ ପାଇଁ ସେମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତକୁ ମାନିଲେ ନାହିଁ; ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପ୍ରାଣ ହତ୍ୟା କରି ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ ଅପୁନର୍ଭବ—ଫେରିନ ଆସିବା ଅବସ୍ଥା—କୁ ଯାଏ।

Verse 41

पतंति पुरुषास्तस्य रौरवे च सहस्रशः । नारद उवाच । सर्वेषामेव विप्राणां वधे च पातकं समम्

ତାହାର ଲୋକମାନେ ସହସ୍ରଶଃ ରୌରବ ନରକରେ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି। ନାରଦ କହିଲେ—ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ବଧରେ ପାପ ସମାନ ଅଟେ।

Verse 42

विषमं वा कुतस्तिष्ठेत्तत्त्वतो वक्तुमर्हसि । ब्रह्मोवाच । हत्वा विप्रं ध्रुवं पुत्र पातकं यदुदाहृतम्

“ଅସମତା ସତ୍ୟରେ କେଉଁଠି ରହେ? ତତ୍ତ୍ୱତଃ କହ।” ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—“ପୁତ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ହତ୍ୟା କରିବା ନିଶ୍ଚୟ ପାପ ବୋଲି ଘୋଷିତ।”

Verse 43

लभते ब्रह्महा घोरं वक्तव्यं चापरं शृणु । लक्षकोटिसहस्राणां ब्राह्मणानां वधं भजेत्

ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା ଘୋର ପାପର ଭାଗୀ ହୁଏ; ଆଉ ଶୁଣ—ସେ ଯେନ ଲକ୍ଷ-କୋଟି-ସହସ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ବଧଦୋଷକୁ ଭୋଗେ।

Verse 44

वेदशास्त्रयुतं हत्वा श्रोत्रियं विजितेंद्रियम् । विप्रं च वैष्णवं हत्वा तस्माद्दशगुणोत्तरम्

ବେଦ-ଶାସ୍ତ୍ରସମ୍ପନ୍ନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ, ଏବଂ ବୈଷ୍ଣବ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ, ତାହାଠାରୁ ଦଶଗୁଣ ଅଧିକ ପାପ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 45

स्ववंशान्पातयित्वा तु पुनर्जन्म न विंदते । त्रिवेदं स्नातकं हत्वा वधस्यांतं न विन्दते

ନିଜ ବଂଶକୁ ପତନ କରାଇଦେଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ମିଳେ ନାହିଁ; ଏବଂ ତ୍ରିବେଦଜ୍ଞ ସ୍ନାତକଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ ସେହି ବଧପାପର ଅନ୍ତ ମିଳେ ନାହିଁ।

Verse 46

श्रोत्रियं च सदाचारं तीर्थमंत्रप्रपूतकम् । ईदृशं ब्राह्मणं हन्तुः पापस्यांतो न विद्यते

ବେଦଜ୍ଞ, ସଦାଚାରୀ, ତୀର୍ଥକର୍ମ ଓ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ଏପରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ପାପର କୌଣସି ଅନ୍ତ ନାହିଁ।

Verse 47

अपकारं समुद्दिश्य द्विजः प्राणान्परित्यजेत् । दृश्यते येन चान्येन ब्रह्महा स भवेन्नरः

ଅପକାର କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯଦି କୌଣସି ଦ୍ୱିଜ ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରେ, ଏବଂ ତାହାକୁ ଅନ୍ୟ କେହି ଦେଖେ, ତେବେ ସେ ମନୁଷ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମହା (ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା) ହୁଏ।

Verse 48

वचोभिः परुषैर्वृत्तैः पीडितस्ताडितो द्विजः । यमुद्दिश्य त्यजेत्प्राणांस्तमाहुर्ब्रह्मघातिनम्

କଠୋର ବଚନ ଓ କ୍ରୂର ବ୍ୟବହାରରେ ପୀଡିତ ଓ ପ୍ରହୃତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି କାହାକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରେ, ତେବେ ସେ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ବ୍ରହ୍ମଘାତୀ (ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା) ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 49

ऋषयो मुनयो देवाः सर्वे ब्रह्मविदस्तथा । देशानां पार्थिवानां च स च वध्यो भवेदिह

ଋଷି, ମୁନି ଓ ଦେବଗଣ—ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍—ଏହା କହନ୍ତି ଯେ ଦେଶାଧିପତି ଓ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ଲୋକରେ ବଧଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 50

अतो ब्रह्मवधं प्राप्य पितृभिः सह पच्यते । प्रायोपवेशकं विप्रं बुधः संमानयेद्ध्रुवम्

ଏହେତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣବଧର ପାପ ପାଇ ସେ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହ ନରକରେ ଦହିତ ହୁଏ। ପ୍ରାୟୋପବେଶ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନିଶ୍ଚୟ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 51

दोषैश्चापि विनिर्मुक्तमुद्दिश्य प्राणमुत्सृजेत् । स प्रलिप्तो वधैर्घोरैर्न तु यं परिकीर्तयेत्

ଦୋଷମୁକ୍ତିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କେହି ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ସେ ଘୋର ବଧକର୍ମରେ ଲିପ୍ତ, ତେବେ ତାହାକୁ ପ୍ରଶଂସାରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 52

आत्मघातं द्रुमारोहं कोटरै रूपजीविनं । यः कुर्यादात्मनोघातं स्ववंशे ब्रह्महा भवेत्

ଯେ ଆତ୍ମଘାତ କରେ—ନିଜକୁ ନିଜେ ମାରି, ଗଛ ଚଢ଼ି (ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ), କିମ୍ବା କୋଟରରେ ପ୍ରବେଶ କରି (ରୂପଜୀବୀ ହୋଇ)—ସେ ନିଜ ବଂଶରେ ବ୍ରହ୍ମହା ହୁଏ।

Verse 53

भ्रूणं च घातयेद्यस्तु शिशुं वा आतुरं गुरुम् । ब्रह्महा स्वयमेव स्यान्न तु यं परिकीर्तयेत्

ଯେ ଭ୍ରୂଣକୁ, କିମ୍ବା ଶିଶୁକୁ, ଅଥବା ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ଗୁରୁଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରେ, ସେ ନିଜେ ବ୍ରହ୍ମହା ହୁଏ; ତାହାକୁ କୀର୍ତ୍ତି କିମ୍ବା ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 54

मारयेच्च सगोत्रं वा ब्राह्मणं ब्राह्मणाधमः । तस्यैव तद्भवेत्पापं न तु यं परिकीर्त्तयेत्

ଯଦି କୌଣସି ଅଧମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ଗୋତ୍ରର ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ହତ୍ୟା କରେ, ତେବେ ସେ କର୍ମର ପାପ କେବଳ ହନ୍ତାଙ୍କୁ ଲାଗେ; ଯାହାର ନାମ ସେ ଉଚ୍ଚାରେ, ତାହାରେ ନୁହେଁ।

Verse 55

पीडयित्वा द्विजं शूद्रः स्वकार्यं चापि साधयेत् । तत्रापापे च शूद्रस्य पातकं नान्यथा भवेत्

ଶୂଦ୍ର ଯଦି ଦ୍ୱିଜକୁ ପୀଡ଼ା ଦେଇ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧେ, ଏବଂ ସେ କର୍ମ ଶୂଦ୍ର ପାଇଁ ଅପାପ ବୋଲି ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ, ତେବେ ସେଠାରେ ପାତକ ହୁଏ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

Verse 56

तात्कालिक वधं हत्वा हंतारमाततायिनं । न च हंता च तत्पापैर्लिप्यते द्विजसत्तम

ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମ! ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପ୍ରାଣଘାତକ ଆତତାୟୀ ହନ୍ତାକୁ ବଧ କଲେ, ବଧକ ସେ କର୍ମଜ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 57

आततायिनमायांतमपि वेदांतगं रणे । जिघांसंतं जिघांसेच्च न तेन ब्रह्महा भवेत्

ମାରିବାକୁ ଆସୁଥିବା ଆତତାୟୀ—ସେ ବେଦାନ୍ତଜ୍ଞ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ରଣରେ ତାକୁ ବଧ କରାଯାଇପାରେ; ଏହାଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାଦୋଷ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 58

अग्निदो गरदश्चैव धनहारी च सुप्तघः । क्षेत्रदारापहारी च षडेते ह्याततायिनः

ଅଗ୍ନି ଲଗାଇବାଳା, ବିଷ ଦେବାଳା, ଧନ ହରଣକାରୀ, ଶୁଅଥିବାକୁ ମାରିବାଳା, କ୍ଷେତ୍ର/ଭୂମି ଅପହରଣକାରୀ ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀ ଅପହରଣକାରୀ—ଏହି ଛଅଜଣ ‘ଆତତାୟୀ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 59

खलो राजवधोद्योगी पितॄणां च वधे रतः । अनुयायी नृपो राज्ञश्चत्वारश्चाततायिनः

ଯେ ଦୁଷ୍ଟ ରାଜବଧ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ, ଯେ ପିତୃ/ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କ ବଧରେ ରତ, ରାଜାଙ୍କ ଅନୁଚର, ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ରାଜା—ଏହି ଚାରିଜଣ ନିଶ୍ଚୟ ‘ଆତତାୟୀ’ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ।

Verse 60

तत्क्षणान्न मृतं विप्रं पुनर्हंतुं न युज्यते । पुर्नहत्वा वधं घोरं ज्ञानात्प्राप्नोति निश्चितं

ସେହି କ୍ଷଣରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୃତ ନହେଲେ, ପୁନଃ ଆଘାତ କରିବା ଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ପୁନର୍ବାର ହତ୍ୟା କଲେ, ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନାନୁସାରେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଘୋର ବଧପାପ ପାଏ।

Verse 61

लोके विप्रसमो नास्ति पूजनीयो जगद्गुरुः । हत्वा तं यद्भवेत्पापं तत्परं च न विद्यते

ଲୋକରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମ କେହି ନାହିଁ; ସେ ଜଗଦ୍‌ଗୁରୁ ଭାବେ ପୂଜ୍ୟ। ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ ଯେ ପାପ ହୁଏ, ତାହାଠାରୁ ବଡ଼ ପାପ ନାହିଁ।

Verse 62

देववत्पूजनीयोसौ देवासुरगणैर्नरैः । ब्राह्मणस्य समो नास्ति त्रिषु लोकेषु निश्चितं

ସେ ଦେବତା ସମ ପୂଜ୍ୟ—ଦେବଗଣ, ଅସୁରଗଣ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା। ନିଶ୍ଚୟ ତ୍ରିଲୋକରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମ କେହି ନାହିଁ।

Verse 63

नारद उवाच । कां वृत्तिं समुपाश्रित्य जीवितव्यं द्विजेन हि । अपानेन सुरश्रेष्ठ तत्वतो वक्तुमर्हसि

ନାରଦ କହିଲେ—ଦ୍ୱିଜ କେଉଁ ଜୀବିକା-ବୃତ୍ତିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଜୀବନ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ? ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତତ୍ତ୍ୱାନୁସାରେ ସତ୍ୟଭାବେ କହିବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 64

ब्रह्मोवाच । अयाचिता च या भिक्षा प्रशस्ता सा प्रकीर्तिता । उञ्छवृत्तिस्ततो भद्रा सुभद्रा सर्ववृत्तिषु

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଯାଚନା ନ କରି ପ୍ରାପ୍ତ ଭିକ୍ଷା ପ୍ରଶଂସନୀୟ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ। ତେଣୁ ଉଞ୍ଛବୃତ୍ତି (କଣ ଚୟନ କରି ଜୀବିକା) ଶୁଭ—ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତିମଧ୍ୟରେ ଅତିଶୁଭ।

Verse 65

यामाश्रित्य मुनिश्रेष्ठा गच्छंति ब्रह्मणः पदम् । दक्षिणा यज्ञशेषाणां ग्राह्या यज्ञगतेन हि

ସେହି (ଧର୍ମୋପାୟ) ଆଶ୍ରୟ କରି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ବ୍ରହ୍ମପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଯଜ୍ଞଶେଷରୁ ହିଁ ଦକ୍ଷିଣା ଗ୍ରହଣୀୟ, କାରଣ ତାହା ଯଜ୍ଞବିଧିଦ୍ୱାରା ସମ୍ମତ।

Verse 66

पाठनं याजनं कृत्वा ग्रहीतव्यं धनं द्विजैः । पाठयित्वा पठित्वा च कृत्वा स्वस्त्ययनं शुभं

ପାଠନ ଓ ଯାଜନ କରି ଦ୍ୱିଜମାନେ ଧନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପଢ଼ାଇ ଓ ନିଜେ ବେଦପାଠ କରି, ଶୁଭ ସ୍ୱସ୍ତ୍ୟୟନ କର୍ମ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 67

ब्राह्मणानामिदं जीव्यं शिष्टा वृत्तिः प्रतिग्रहः । शास्त्रोपजीविनो धन्या धन्या वृक्षोपजीविनः

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଜୀବିକା ଯଥୋଚିତ—ଶିଷ୍ଟସମ୍ମତ ବୃତ୍ତି, ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରତିଗ୍ରହ। ଶାସ୍ତ୍ରାଶ୍ରୟୀ ଜୀବନ ଯାପନକାରୀ ଧନ୍ୟ; ବୃକ୍ଷାଶ୍ରୟୀ ଜୀବନ ଯାପନକାରୀ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ।

Verse 68

धन्या वृक्षलताजीव्या वाटीसस्योपजीविनः । अन्न जंतु वधे पापं तस्य दोषोपशांतये

ବୃକ୍ଷ ଓ ଲତାରେ ଜୀବିକା କରୁଥିବାମାନେ ଧନ୍ୟ, ଏବଂ ବାଟୀ/ବାଗିଚାର ସସ୍ୟରେ ନିର୍ବାହ କରୁଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ। କାରଣ ଅନ୍ନ ପାଇଁ ପ୍ରାଣୀବଧ ପାପ; ସେହି ଦୋଷ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ (ଏହିପରି ଆହାର) ଉପଯୁକ୍ତ।

Verse 69

नवधान्यानि शस्तानि विप्रेभ्यः संप्रदापयेत् । न चेत्प्राणिवधे ह्यत्र क्षीयंते चायुषो ध्रुवं

ନଅ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟ ଓ ଯୋଗ୍ୟ ଅନ୍ନସାମଗ୍ରୀ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ନହେଲେ ଏଠାରେ ପ୍ରାଣିହିଂସାଦୋଷରେ ଆୟୁ ନିଶ୍ଚୟ କ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 70

तस्माद्दद्यात्सुबहूनि पितृदेवद्विजातिषु । अभावात्क्षत्त्रियावृत्तिर्ब्राह्मणैरूपजीव्यते

ଏହେତୁ ପିତୃମାନଙ୍କୁ, ଦେବମାନଙ୍କୁ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଚୁର ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ଯଥୋଚିତ ସହାୟତା ନଥିଲେ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଜୀବିକା ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ଚାଲିଥାଏ।

Verse 71

न्याययुद्धेषु योद्धव्यं चरेद्वीरव्रतं शुभम् । स तया च द्विजो वृत्या यद्धनं लभते नृपात्

ନ୍ୟାୟଯୁକ୍ତ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାତ୍ର ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ଶୁଭ ବୀରବ୍ରତ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଏପରି ବୃତ୍ତି-ଆଚରଣରେ ଦ୍ୱିଜ ଯେ ଧନ ରାଜାଠାରୁ ପାଏ, ତାହା ଯଥୋଚିତ ମନାଯାଏ।

Verse 72

पितृयज्ञादिदानेषु मेध्यं तद्धनमुच्यते । समभ्यसेद्धनुर्विद्यां वेदयुक्तां सदानघः

ପିତୃଯଜ୍ଞ ଆଦି ଦାନକାର୍ଯ୍ୟରେ ଯେ ଧନ ବ୍ୟୟ ହୁଏ, ସେହି ଧନକୁ ‘ମେଧ୍ୟ’ ଅର୍ଥାତ୍ ପବିତ୍ର ଧନ କୁହାଯାଏ। ଏବଂ ସଦା ନିର୍ଦୋଷ ବ୍ୟକ୍ତି ବେଦଯୁକ୍ତ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାକୁ ନିରନ୍ତର ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 73

शक्तिकुंतगदाखड्ग परिघाणां समंततः । अश्वारोहं गजारोहमैंद्रजालममानकं

ଚାରିଦିଗରେ ଶକ୍ତି, କୁନ୍ତ, ଗଦା, ଖଡ୍ଗ ଓ ପରିଘ ଧାରଣ କରିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ; ଅଶ୍ୱାରୋହୀ ଓ ଗଜାରୋହୀମାନେ ମଧ୍ୟ—ଇନ୍ଦ୍ରଜାଳ ପରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକର ଦୃଶ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 74

रथभूमिगतं युद्धं युक्तं सर्वत्र कारयेत् । द्विज देव ध्रुवाणां च स्त्रीणां वृत्तं तपस्विनाम्

ରଥରୁ ହେଉ କି ଭୂମିରେ, ଯୁଦ୍ଧ ସର୍ବତ୍ର ଧର୍ମସମ୍ମତ ଭାବେ ଯଥାବିଧି କରାଇବା ଉଚିତ; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବ, ଧର୍ମେ ଧ୍ରୁବ ନ୍ୟାୟନିଷ୍ଠ, ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ଯଥୋଚିତ ଆଚରଣ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 75

साधु साध्वी गुरूणां च नृपाणां रक्षणाद्ध्रुवम् । यत्पुण्यं लभ्यते शूरैः कथं तद्ब्रह्मवादिभिः

ସାଧୁ, ସାଧ୍ବୀ ଓ ଗୁରୁମାନଙ୍କୁ ରାଜାମାନେ ରକ୍ଷା କଲେ ନିଶ୍ଚୟ ପୁଣ୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଶୂରମାନେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ପାଆନ୍ତି, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ (ବ୍ରହ୍ମଚିନ୍ତକ)ମାନେ କିପରି ପାଇବେ?

Verse 76

सर्वपापक्षयं कृत्वा सोक्षयं स्वर्गमश्नुते । सम्मुखे न्याययुद्धे च पतंति ब्राह्मणा रणे

ସମସ୍ତ ପାପକ୍ଷୟ କରି ସେ କ୍ଷୟରହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଏବଂ ସମ୍ମୁଖ ନ୍ୟାୟଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ରଣଭୂମିରେ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 77

ते व्रजंति परं स्थानं न गम्यं ब्रह्मवादिनां । धर्मयुद्धस्य यद्वृत्तं शृणु पुण्यं यथार्थतः

ସେମାନେ ପରମ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଗମ୍ୟ; ଏବେ ସେହି ଧର୍ମଯୁଦ୍ଧରେ ଯାହା ଘଟିଲା, ତାହାର ପୁଣ୍ୟବୃତ୍ତାନ୍ତ ସତ୍ୟରୂପେ ଶୁଣ।

Verse 78

संमुखेन प्रयुध्यंते न च गच्छंति कातरं । न भग्नं पृष्ठतो घ्नंति निःशस्त्रं प्रपलायितम्

ସେମାନେ ସମ୍ମୁଖେ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି ଓ କାତରତାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ପରାଜିତ ହୋଇ ପିଠ ଦେଇଥିବାକୁ, ଏବଂ ନିରସ୍ତ୍ର ହୋଇ ପଳାଉଥିବାକୁ ସେମାନେ ଆଘାତ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 79

अयुध्यमानं भीरुं च पतितं गतकल्मषं । असच्छूद्रं स्तुतिप्रीतमाहवे शरणागतम्

ଯେ ଯୁଦ୍ଧ କରେ ନାହିଁ, ଯେ ଭୀରୁ, ଯେ ପତିତ, ଯାହାର ପାପ କ୍ଷୟ ହୋଇଛି—ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନୀଚ ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ, ଯେ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ—ଯଦି ରଣରେ ଶରଣାଗତ ହୋଇ ଆସେ, ତାହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 80

हत्वा च नरकं यांति दुर्वृत्ता जयकांक्षिणः । एषा च क्षत्त्रिया वृत्तिः सदाचारैस्तु गीयते

ଦୁର୍ବୃତ୍ତ ଲୋକେ ବିଜୟକାମନାରେ ହତ୍ୟା କରି ଶେଷେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏହି ହେଉଛି କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ବୃତ୍ତି—ସଦାଚାରନିଷ୍ଠମାନେ ଏପରି ଗାନ କରନ୍ତି।

Verse 81

यामाश्रित्य दिवं यांति सर्वक्षत्रियकुंजराः । धर्मयुद्धे शुभो मृत्युः संमुखे क्षत्त्रियस्य च

ସେହି ଧର୍ମସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟ-କୁଞ୍ଜର ସମ ବୀରମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଧର୍ମଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ଶୁଭ—ବିଶେଷକରି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯଦି ସମ୍ମୁଖ ସମରେ ତାହା ପାଏ।

Verse 82

अत्र पूतो भवेत्सोपि सर्वपापैः प्रमुच्यते । स तिष्ठेत्स्वर्गलोके च प्रासादे रत्नभूषिते

ଏଠାରେ ସେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ପରେ ସେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ରତ୍ନଭୂଷିତ ପ୍ରାସାଦରେ ବାସ କରେ।

Verse 83

जांबूनदमयस्तंभे रत्नभूषितभूतले । इष्टद्रव्यैः सुसंपूर्णे दिव्यवस्त्रोपशोभिते

ଜାମ୍ବୂନଦ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ସ୍ତମ୍ଭସହିତ, ରତ୍ନଭୂଷିତ ଭୂତଳସହିତ—ଇଷ୍ଟଦ୍ରବ୍ୟରେ ସୁସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଦିବ୍ୟବସ୍ତ୍ରରେ ଶୋଭିତ (ପ୍ରାସାଦ)।

Verse 84

पुरतः कल्पवृक्षाश्च तिष्ठंति सर्वदायिनः । वापीकूपतटाकाद्यैरुद्यानैरुपशोभिते

ସମ୍ମୁଖରେ ସର୍ବଦାୟୀ କଳ୍ପବୃକ୍ଷମାନେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ; ଏବଂ ସେ ସ୍ଥାନ ବାପୀ, କୂପ, ତଟାକ ଆଦି ଜଳାଶୟ ଓ ଉଦ୍ୟାନଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ।

Verse 85

यौवनाढ्याश्च सेवंते तं देवपुरकन्यकाः । तस्याग्रतो मुदा नित्यं नृत्यंत्यप्सरसां गणाः

ଯୌବନସମୃଦ୍ଧ ଦେବପୁରୀର କନ୍ୟାମାନେ ତାହାଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆନନ୍ଦରେ ଅପ୍ସରାଗଣ ନିତ୍ୟ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି।

Verse 86

गीतं गायंति गंधर्वा देवाश्च स्तुतिपाठकाः । एवं क्रमेण कल्पांते सार्वभौमो भवेन्नृपः

ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାନ କରନ୍ତି, ଦେବମାନେ ସ୍ତୁତିପାଠ କରନ୍ତି; ଏଭଳି କ୍ରମେ କଳ୍ପାନ୍ତେ ରାଜା ସାର୍ବଭୌମ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ହୁଏ।

Verse 87

सर्वभोगैककर्ता च नीरुङ्मन्मथविग्रहः । तस्य पत्न्यः प्ररूपाढ्याः सदैव यौवनान्विताः

ସେ ଏକାଇ ସମସ୍ତ ଭୋଗର ଦାତା, ନିରୋଗ—ମନ୍ମଥଙ୍କ ସାକାର ବିଗ୍ରହ ପରି; ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ଅତିରୂପବତୀ ଓ ସଦା ଯୌବନଯୁକ୍ତ।

Verse 88

धर्मशीलाः सुताः शुभ्राः समृद्धाः पितृसंमताः । एवं क्रमेण भुंजंति सप्तजन्मसु क्षत्रियाः

ଧର୍ମଶୀଳ, ଶୁଭ୍ର, ସମୃଦ୍ଧ ଓ ପିତୃସମ୍ମତ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ—ଏଭଳି କ୍ରମେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ଭୋଗ କରନ୍ତି।

Verse 89

अन्यायेन तु योद्धारस्तिष्ठंति नरके चिरम् । एवं च क्षत्रिया वृत्तिर्ब्राह्मणैरुपजीव्यते

ଅନ୍ୟାୟରେ ଯେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘକାଳ ନରକରେ ରହନ୍ତି। ଏହିପରି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଜୀବିକା ଓ ଆଚରଣ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ହୁଏ।

Verse 90

वैश्यैः शूद्रैस्तथान्यैश्च अंत्यजैर्म्लेच्छजातिभिः । ये च योधाः प्रयुध्यंते न्याययुद्धेन सर्वदा

ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ—ଅନ୍ତ୍ୟଜ ଏବଂ ମ୍ଲେଚ୍ଛଜାତିରେ ଜନ୍ମିତମାନେ ମଧ୍ୟ—ଯେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସଦା ନ୍ୟାୟଯୁଦ୍ଧର ଧର୍ମନିୟମ ଅନୁସାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି।

Verse 91

तेपि यांति परं स्थानं सर्वे वर्णा द्विजातयः । न शूरो यो द्विजो भीरुरस्त्रशस्त्रविवर्जितः

ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପରମ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣର ଦ୍ୱିଜମାନେ। କିନ୍ତୁ ଯେ ଦ୍ୱିଜ ଶୂର ନୁହେଁ, ଭୀରୁ ଓ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରବିହୀନ, ସେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟଚ୍ୟୁତ ଓ ନିନ୍ଦ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 92

विपत्तौ वैश्यवृतिं च कारयेद्द्विजसत्तमः । वैश्यवृत्तिं वणिग्भावं कृषिं चैव तथापरैः

ବିପତ୍ତିକାଳରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ବୈଶ୍ୟବୃତ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରିପାରେ। ବୈଶ୍ୟବୃତ୍ତି ହେଉଛି ବାଣିଜ୍ୟ ଓ କୃଷି—ଏହା ଅନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞମାନେ କହିଛନ୍ତି।

Verse 94

कारयेत्कृषिवाणिज्यं विप्रकर्म न च त्यजेत् । वणिग्भावान्मृषात्युक्तौ दुर्गतिं प्राप्नुयाद्द्विजः । आर्द्रद्रव्यं परित्यज्य ब्राह्मणो लभते शिवम् । समुत्पाद्य ततो वृत्तिं दद्याद्विप्राय सर्वशः

ସେ କୃଷି ଓ ବାଣିଜ୍ୟ କରାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ବିପ୍ରକର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବଣିକଭାବରୁ ମିଥ୍ୟା କହିଲେ ଦ୍ୱିଜ ଦୁର୍ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଅନୁଚିତ ଉପାୟରେ ଲଭ୍ୟ ଧନ ତ୍ୟାଗ କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶିବମଙ୍ଗଳ ପାଏ। ପରେ ଜୀବିକା ଉତ୍ପାଦନ କରି ସର୍ବଥା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ (ଅଂଶ) ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 95

पितृयज्ञे तथा चाग्नौ जुहुयाद्विधिवद्द्विजः । तुलेऽसत्यं न कर्त्तव्यं तुलाधर्मप्रतिष्ठिता

ଦ୍ୱିଜ ଲୋକ ପିତୃଯଜ୍ଞରେ ଓ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ବିଧିମତେ ଆହୁତି ଦେବା ଉଚିତ; ତୋଳା-ତୁଳା ବିଷୟରେ ଅସତ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ତୁଳା ଧର୍ମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 96

छलभावं तुले कृत्वा नरकं प्रतिपद्यते । अतुलं चापि यद्द्रव्यं तत्र मिथ्या परित्यजेत्

ତୋଳାରେ ଛଳ କରୁଥିବା ଲୋକ ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଯେ ଦ୍ରବ୍ୟ ତୋଳିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ମିଥ୍ୟା ବ୍ୟବହାର ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 97

एवं मिथ्या न कर्त्तव्या मृषा पापप्रसूतिका । नास्ति सत्यात्परोधर्मो नानृतात्पातकं परम्

ଏହେତୁ ମିଥ୍ୟା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଝୁଠ ପାପକୁ ଜନ୍ମ ଦିଏ। ସତ୍ୟଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଧର୍ମ ନାହିଁ, ଅସତ୍ୟଠାରୁ ବଡ଼ ପାତକ ନାହିଁ।

Verse 98

अतः सर्वेषु कार्येषु सत्यमेव विशिष्यते । अश्वमेधसहस्रं तु सत्यं च तुलया धृतम्

ଏହେତୁ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସତ୍ୟ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସହସ୍ର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଓ ସତ୍ୟକୁ ତୁଳାରେ ରଖିଲେ—ସତ୍ୟ ହିଁ ଭାରୀ ପଡ଼ିଲା।

Verse 99

अश्वमेधसहस्राद्धि सत्यमेव विशिष्यते । यो वदेत्सर्वकार्येषु सत्यं मिथ्या परित्यजेत्

ସହସ୍ର ଅଶ୍ୱମେଧଠାରୁ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସତ୍ୟ କହିବା ଓ ମିଥ୍ୟା ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 100

स निस्तरति दुर्गाणि स्वर्गमक्षयमश्नुते । वाणिज्यं कारयेद्विप्रो मिथ्याऽवश्यं परित्यजेत्

ସେ ଦୁର୍ଗମ ବିପଦକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ବାଣିଜ୍ୟ କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ମିଥ୍ୟାକୁ ନିଶ୍ଚୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 101

वृद्धिं च निक्षिपेत्तीर्थे स्वयं शेषं तु भोजयेत् । देहक्लेशात्तत्सहस्रगुणं भवति सर्वदा

ଅଧିକ ଅଂଶକୁ ତୀର୍ଥରେ ଅର୍ପଣରୂପେ ନିକ୍ଷେପ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ନିଜେ କେବଳ ଶେଷ ଅଂଶକୁ ଭୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ଦେହକ୍ଲେଶ ହେତୁ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ସଦା ସହସ୍ରଗୁଣ ହୁଏ।

Verse 102

अर्थार्जनविधौ मर्त्या विशंति विषमे जले । कांतारमटवीं चैव श्वापदैः सेवितां तथा

ଧନାର୍ଜନ ପ୍ରୟାସରେ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ବିପଦଜନକ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ଏବଂ ନିର୍ଜନ କାନ୍ତାର-ଅଟବୀ ଓ ଶ୍ୱାପଦମାନେ ଘୁରୁଥିବା ଅରଣ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।

Verse 103

गिरिं गिरिगुहां दुर्गां म्लेच्छानां शस्त्रपातिनाम् । गृहं प्रतिभयं स्थानं धनलोभात्समंततः

ଧନଲୋଭ ହେତୁ ପର୍ବତ, ପର୍ବତଗୁହା ଓ ଦୁର୍ଗ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶସ୍ତ୍ରପ୍ରହାର କରୁଥିବା ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ନିବାସସ୍ଥାନ ହୋଇଯାଏ।

Verse 104

सुतदारान्परित्यज्य दूरं गच्छंति लोभिनः । स्कंधे भारं वहंत्यन्ये तर्यां चक्रे निपातनैः

ଲୋଭୀମାନେ ପୁତ୍ର ଓ ପତ୍ନୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଦୂରକୁ ଯାଆନ୍ତି। କେହି କାନ୍ଧରେ ଭାର ବୋହନ କରନ୍ତି; ଆଉ କେହି ପିଟାମାରରେ ନୌକାରେ କିମ୍ବା ଚକ୍ର ଉପରେ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 105

क्षेपणीभिर्महादुःखैस्सदा प्राणव्ययेन च । अर्थस्य संचयः पुत्र प्राणात्प्रियतरो महान्

ନିତ୍ୟ ମହାଦୁଃଖ ଓ ପ୍ରାଣକ୍ଷୟ ସହିତ, ହେ ପୁତ୍ର, ଧନସଞ୍ଚୟ ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ—ହୋଇଯାଏ।

Verse 106

एभिर्न्यायार्जितं वित्तं वणिग्भावेन यत्नतः । पितृदेवद्विजातिभ्यो दत्तं चाक्षयमश्नुते

ଏହି ଉପାୟରେ ନ୍ୟାୟପୂର୍ବକ, ବଣିକଭାବେ ଯତ୍ନକରି ଅର୍ଜିତ ଧନ—ପିତୃ, ଦେବ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ—ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 107

एतौ दोषौ महांतौ च वाणिज्ये लाभकर्मणि । लोभानामपरित्यागो मृषा ग्राह्यश्च विक्रयः

ଲାଭାର୍ଥ ବାଣିଜ୍ୟରେ ଏହି ଦୁଇଟି ମହାଦୋଷ—ଲୋଭ ତ୍ୟାଗ ନ କରିବା, ଏବଂ ମିଥ୍ୟା/ଛଳରେ କ୍ରୟ-ବିକ୍ରୟ କରିବା।

Verse 108

एतौ दोषो परित्यज्य कुर्यादर्थार्जनं बुधः । अक्षयं लभते दानाद्वणिग्दोषैर्न लिप्यते

ଏହି ଦୁଇ ଦୋଷ ତ୍ୟାଗ କରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଅର୍ଥାର୍ଜନ କରୁ। ଦାନରୁ ସେ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ, ଏବଂ ବଣିକଦୋଷରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 109

पुण्यकर्मरतो विप्रः कृषिं हि परिकारयेत् । वाहयेद्दिवसस्यार्धं बलीवर्दचतुष्टयम्

ପୁଣ୍ୟକର୍ମରେ ରତ ବ୍ରାହ୍ମଣ କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟ କରାଇବା ଉଚିତ; ଚାରିଟି ବଳଦକୁ ଦିନର ଅର୍ଧଭାଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାମରେ ଲଗାଇବ।

Verse 110

अभावात्त्रितयं चैव अविश्रामं न कारयेत् । चारयेच्च तृणेऽच्छिन्नै चोरव्याघ्रविवर्जिते

ଏହି ତିନିଟିର ଅଭାବ ହେଲେ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ବିଶ୍ରାମ ବିନା ଚଳାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯେଉଁଠି ଘାସ ଅକଟା ଓ ସ୍ଥାନ ଚୋର‑ବାଘରହିତ, ସେଠି ଚରାଇବା ଉଚିତ।

Verse 111

दद्याद्घासं यथेष्टं च नित्यमातर्पयेत्स्वयम् । गोष्ठं च कारयेत्तस्य किंचिद्विघ्नविवर्जितम्

ଇଚ୍ଛାମତେ ଘାସ‑ଚାରା ଦେଇ ପ୍ରତିଦିନ ନିଜେ ତାହାର ଯତ୍ନ କରି ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଅଳ୍ପମାତ୍ର ବିଘ୍ନ‑ଉପଦ୍ରବ ନଥିବା ଗୋଶାଳା ତିଆରି କରାଇବା ଉଚିତ।

Verse 112

सदा गोमयमूत्राभ्यां विघसैश्च विवर्जितम् । न मलं निक्षिपेद्गोष्ठे सर्वदेवनिकेतने

ସର୍ବଦେବନିକେତନ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ ଗୋଶାଳାକୁ ସଦା ଗୋମୟ, ଗୋମୂତ୍ର ଓ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ‑ଅବଶେଷରୁ ମୁକ୍ତ ରଖିବା ଉଚିତ; ଗୋଶାଳାରେ ମଲିନତା ଫେଙ୍କିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 113

आत्मनः शयनीयस्य सदृशं कारयेद्बुधः । समं निर्वापयेद्यत्नाच्छीतवातरजस्तथा

ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ତାହା ପାଇଁ ନିଜ ଶୟନ ସଦୃଶ ଶୟ୍ୟା କରାଇବା ଉଚିତ; ଯତ୍ନକରି ସମତଳ ଓ ଶୀତଳ ରଖିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଶୀତ, ପବନ ଓ ଧୂଳି ଆଦି ଲାଗିବ ନାହିଁ।

Verse 114

प्राणस्य सदृशं पश्येद्गां च सामान्यविग्रहम् । अस्य देहे सुखंदुःखं तथा तस्यैव कल्पते

ଗାଈକୁ ନିଜ ପ୍ରାଣସଦୃଶ ଓ ସମାନ ଦେହଧର୍ମ ଥିବା ବୋଲି ଦେଖିବା ଉଚିତ; ଏହି ଦେହରେ ଯେ ସୁଖ‑ଦୁଃଖ ହୁଏ, ସେହିପରି ତାହାର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ହୁଏ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ।

Verse 115

अनेन विधिना यस्तु कृषिकर्माणि कारयेत् । स च गोवाहनैर्दोषैर्न लिप्येत धनी भवेत्

ଏହି ବିଧିଅନୁସାରେ ଯେ କୃଷିକର୍ମ କରାଏ, ସେ ଗୋବାହନ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଦୋଷରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ ଏବଂ ଧନବାନ ହୁଏ।

Verse 116

दुर्बलं पीडयेद्यस्तु तथैव गदसंयुतम् । अतिबालातिवृद्धं च स गोहत्यां समालभेत्

ଯେ ଦୁର୍ବଳକୁ, ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତକୁ, ଅତିଶୟ ଶିଶୁକୁ ଓ ଅତିଶୟ ବୃଦ୍ଧକୁ ପୀଡ଼ା ଦିଏ, ସେ ଗୋହତ୍ୟାର ପାପ ଲାଭ କରେ।

Verse 117

विषमं वाहयेद्यस्तु दुर्बलं सबलं तथा । स गोहत्यासमं पापं प्राप्नोतीह न संशयः

ଯେ ଦୁର୍ବଳ (ପଶୁ)କୁ ସବଳ ଭାବି ବିଷମ କିମ୍ବା ଅତିଭାର ବହନ କରାଏ, ସେ ଗୋହତ୍ୟାସମ ପାପ ପାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 118

यो वाहयेद्विना सस्यं खादंतं गां निवारयेत् । मोहात्तृणं जलं वापि स गोहत्यासमं लभेत्

ଫସଲର ଆବଶ୍ୟକତା ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଗାଈକୁ କାମ କରାଏ, ଖାଉଥିବା ଗାଈକୁ ରୋକେ, କିମ୍ବା ମୋହବଶତଃ ତାକୁ ଘାସ କି ଜଳ ମଧ୍ୟ ନ ଦିଏ—ସେ ଗୋହତ୍ୟାସମ ପାପ ଲାଭ କରେ।

Verse 119

संक्रांत्यां पौर्णमास्यां चामावास्यायां तथैव च । हलस्य वाहनात्पापं गवामयुतहत्यया

ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଓ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନରେ ହଳକୁ ବାହନରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରିଲେ ଯେ ପାପ ହୁଏ, ତାହା ଦଶହଜାର ଗୋହତ୍ୟାସମ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 120

अमूषु पूजयेद्यस्तु सितैश्चित्रादिभिर्नरः । कज्जलैः कुसुमैस्तैलैः सोक्षयं स्वर्गमश्नुते

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସେହି ପବିତ୍ର ରୂପମାନଙ୍କୁ ଶ୍ୱେତ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଚିତ୍ରାଦି, କଜ୍ଜଳ, ପୁଷ୍ପ ଓ ତୈଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରେ, ସେ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଏ।

Verse 121

घासमुष्टिं परगवे यो ददाति सदाह्निकम् । सर्वपापक्षयस्यस्य स्वर्गं चाक्षयमश्नुते

ଯେ କେହି ପ୍ରତିଦିନ ନିତ୍ୟକର୍ମ ସହିତ ପରର ଗାଈକୁ ଏକ ମୁଠି ଘାସ ଦାନ କରେ, ସେ ସର୍ବପାପକ୍ଷୟ ପାଇ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗ ଭୋଗ କରେ।

Verse 122

यथा विप्रस्तथा गौश्च द्वयोः पूजाफलं समम् । विचारे ब्राह्मणो मुख्यो नृणां गावः पशौ तथा

ଯେପରି ବିପ୍ର ପୂଜ୍ୟ, ସେପରି ଗାଈ ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ; ଉଭୟଙ୍କ ପୂଜାଫଳ ସମାନ। ତଥାପି ବିଚାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁଖ୍ୟ, ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗାଈ ମୁଖ୍ୟ।

Verse 123

नारद उवाच । विप्रो ब्रह्ममुखे जातः कथितो मे त्वयानघ । कथं गोभिः समो नाथ विस्मयो मे विधे ध्रुवम्

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ଅନଘ! ଆପଣ ମୋତେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି। ତେବେ ହେ ନାଥ, ସେ ଗାଈମାନଙ୍କ ସହ କିପରି ସମ? ହେ ବିଧାତା, ଏହା ମୋ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ।

Verse 124

ब्रह्मोवाच । शृणु चात्र यथातथ्यं ब्राह्मणानां गवां यथा । एकपिंडक्रियैक्यं तु पुरुषैर्निर्मितं पुरा

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏଠାରେ ଯଥାର୍ଥ କଥା ଶୁଣ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗାଈମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଯେପରି ସତ୍ୟ ଅଛି। ପୁରାତନ କାଳରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ‘ଏକେ ପିଣ୍ଡଦାନ ଓ ଏକେ କ୍ରିୟାସମୂହ’ ଦ୍ୱାରା (ତାଙ୍କର) ଏକତ୍ୱ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ ବୋଲି ସିଦ୍ଧାନ୍ତ କରିଥିଲେ।

Verse 125

पुरा ब्रह्ममुखोद्भूतं कूटं तेजोमयं महत् । चतुर्भागप्रजातं तद्वेदोग्निर्गौर्द्विजस्तथा

ପୁରାତନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଖରୁ ମହାନ୍, ତେଜୋମୟ ଓ ସଘନ ଦୀପ୍ତିପୁଞ୍ଜ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ସେହି ତେଜ ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ବେଦ, ଅଗ୍ନି, ଗୋ ଓ ଦ୍ୱିଜ (ବ୍ରାହ୍ମଣ) ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 126

प्राक्तेजः संभवो वेदो वह्निरेव तथैव च । परतो गौस्तथा विप्रो जातश्चैव पृथक्पृथक्

ଆଦି ତେଜରୁ ବେଦର ସମ୍ଭବ ହେଲା, ଏବଂ ସେହିପରି ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ। ତାପରେ ଗୋ ଓ ବିପ୍ର (ବ୍ରାହ୍ମଣ) ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ, ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରୂପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 127

तत्र सृष्टा मया चादौ वेदाश्चत्वार एकशः । स्थित्यर्थं सर्वलोकानां भुवनानां समंततः

ସେଠାରେ ଆଦିରେ ମୁଁ ଚାରି ବେଦକୁ ଏକ ସମଗ୍ର ରୂପରେ ସୃଷ୍ଟି କଲି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ସମସ୍ତ ଭୁବନ ସବୁଦିଗରେ ସ୍ଥିତି (ପାଳନ) ପାଇବେ।

Verse 128

अग्निर्हव्यानि भुंजीत देवहेतोस्तथा द्विजः । आज्यं गोप्रभवं विद्धि तस्मादेते प्रसूतकाः

ଦେବତାଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ଅର୍ପିତ ହବ୍ୟକୁ ଅଗ୍ନି ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେହିପରି ଦ୍ୱିଜ (ବ୍ରାହ୍ମଣ) ମଧ୍ୟ ଅର୍ପିତ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଘୃତ ଗୋଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ—ଏହା ଜାଣ; ତେଣୁ ଏମାନେ ‘ପ୍ରସୂତକ’ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି।

Verse 129

न संति यदि लोकेषु चत्वारोमी महत्तराः । तदाखिलं च भुवनं नष्टं स्थावरजंगमम्

ଯଦି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଚାରି ମହାନ୍ ତତ୍ତ୍ୱ ନ ଥାଆନ୍ତେ, ତେବେ ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ସହିତ ସମଗ୍ର ଭୁବନ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

Verse 130

एभिर्धृताः सदा लोकाः प्रतिष्ठंति स्वभावतः । स्वभावो ब्रह्मरूपोसावेते ब्रह्ममयाः स्मृताः

ଏହିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ସଦା ଧାରିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ହିଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରହନ୍ତି। ସେହି ସ୍ୱଭାବ ବ୍ରହ୍ମରୂପ; ତେଣୁ ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମମୟ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 131

तस्माद्गौः पूजनीयोसौ विप्र देवासुरैरपि । उदारः सर्वकार्येषु जातस्तथ्यो गुणाकरः

ଏହିହେତୁ, ହେ ବିପ୍ର, ସେହି ଗାଈ ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜନୀୟ। ସେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଉଦାର, ସତ୍ୟରୂପେ ଉପକାରିଣୀ ଭାବେ ଜାତ, ଗୁଣାକର।

Verse 132

सर्वदेवमयः साक्षात्सर्वसत्वानुकंपकः । अस्य कार्यं मया सृष्टं पुरैव पोषणं प्रति

ସେ ସାକ୍ଷାତ୍ ସର୍ବଦେବମୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସତ୍ତ୍ୱଙ୍କ ପ୍ରତି କରୁଣାମୟ। ପୋଷଣ ନିମିତ୍ତେ ମୁଁ ପୂର୍ବେଇ ତାଙ୍କର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି।

Verse 133

अतएव मया दत्तं वरं चातिसुशोभनम् । एकजन्मनि ते मोक्षस्तवास्त्विति विनिश्चितम्

ଏହିହେତୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅତିଶୟ ଶୋଭନ ଏହି ବର ଦେଇଛି—ଏକ ଜନ୍ମରେ ହିଁ ତୁମର ମୋକ୍ଷ ହେବ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଛି।

Verse 134

अत्रैव ये मृता गावस्त्वागच्छंति ममालयम् । पापस्य कणमात्रं तु तेषां देहेन तिष्ठति

ଏଠାରେଇ ଯେ ଗାଈମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ଧାମକୁ ଆସନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ଦେହରେ ପାପର କଣମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ରହେ ନାହିଁ।

Verse 135

देवी गौर्धेनुका देवाश्चादिदेवी त्रिशक्तिका । प्रसादाद्यस्य यज्ञानां प्रभवो हि विनिश्चितः

ସେ ଦେବୀ—କାମଧେନୁ-ସ୍ୱରୂପା, ସମସ୍ତ ଦେବଗଣଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି, ତ୍ରିଶକ୍ତିମୟ ଆଦିଦେବୀ; ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ହିଁ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଭବ ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ।

Verse 136

गवां सर्वपवित्राणि पुनंति सकलं जगत् । मूत्रं गोर्गोमयं क्षीरं दधिसर्पिस्तथैव च

ଗୋମାତାଙ୍କର ସର୍ବପବିତ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟମାନେ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି—ଗୋମୂତ୍ର, ଗୋମୟ, କ୍ଷୀର, ଦଧି ଏବଂ ଘୃତ ମଧ୍ୟ।

Verse 137

अमीषां भक्षणे पापं न तिष्ठति कलेवरे । तस्माद्घृतं दधि क्षीरं नित्यं खादंति धार्मिकाः

ଏମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କଲେ ପାପ ଦେହରେ ରହେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଧାର୍ମିକମାନେ ନିତ୍ୟ ଘୃତ, ଦଧି ଓ କ୍ଷୀର ସେବନ କରନ୍ତି।

Verse 138

विशिष्टं सर्वद्रव्येषु गव्यमिष्टं परं शुभम् । यस्यास्ये भोजनं नास्ति तस्य मूर्तिस्तु पूतिका

ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଗବ୍ୟ (ଗୋ-ଉତ୍ପନ୍ନ) ପଦାର୍ଥ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପରମ ଶୁଭ ଓ ଇଷ୍ଟ; କିନ୍ତୁ ଯାହାର ମୁଖରେ ଭୋଜନ ନାହିଁ, ତାହାର ଦେହମୂର୍ତ୍ତି ଦୁର୍ଗନ୍ଧମୟ ହୁଏ।

Verse 139

अन्नाद्यं पंचरात्रेण सप्तरात्रेण वै पयः । दधि विंशतिरात्रेण घृतं स्यान्मासमेककम्

ରନ୍ଧା ଅନ୍ନ ପାଞ୍ଚ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, କ୍ଷୀର ସାତ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ; ଦଧି କୋଡ଼ିଏ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଘୃତ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୋଗ୍ୟ ରହେ।

Verse 140

अगव्यैर्यस्तु भुंक्ते वै मासमेकं निरंतरम् । भोजने तस्य मर्त्यस्य प्रेताः खादंति चैव हि

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଏକ ମାସ ଧରି ନିରନ୍ତର ଗୋ-ଉତ୍ପନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଭୋଜନ ଭୁଞ୍ଜେ, ସେହି ମର୍ତ୍ୟର ଭୋଜନରେ ପ୍ରେତଗଣ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗୀ ହୋଇ ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି।

Verse 141

परमान्नं परं शुद्धं स्विन्नं चातपतण्डुलैः । भुक्त्वा तु यत्कृतं पुण्यं कोटिकोटिगुणं भवेत्

ଯେ ରୋଦରେ ଶୁଖାଇଥିବା ଚାଉଳକୁ ଭାପରେ ସିଜାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପରମ ଶୁଦ୍ଧ ‘ପରମାନ୍ନ’ ଭୁଞ୍ଜେ, ତାହାଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ପୁଣ୍ୟ କୋଟି-କୋଟି ଗୁଣ ହୋଇଯାଏ।

Verse 142

अन्यच्चापि च यद्द्रव्यं हविष्यं शास्त्रनिर्मितम् । तद्भुक्तवा यत्कृतं कर्म सर्वं लक्षगुणं भवेत्

ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରବିଧିରେ ‘ହବିଷ୍ୟ’ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅନ୍ୟ ଯେକୌଣସି ଦ୍ରବ୍ୟ ଭୁଞ୍ଜି କରାଯାଇଥିବା କର୍ମ ସମସ୍ତେ ଲକ୍ଷଗୁଣ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ।

Verse 143

निरामिषं च यत्किंचित्तस्माद्यद्यत्फलं लभेत् । तस्माद्गौः सर्वकार्येषु शस्त एको युगेयुगे

ନିରାମିଷ (ଅହିଂସାମୟ) ଆଚରଣରୁ ଯେ କୌଣସି ଫଳ ମିଳୁଥାଉ—ଏହିକାରଣେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଯୁଗେ ଯୁଗେ, କେବଳ ଗୋମାତା ହିଁ ପ୍ରଶଂସିତ।

Verse 144

सर्वदा सर्वकामेषु धर्मकामार्थमोक्षदः । नारद उवाच । केषु किं वा प्रयोगेण परं पुण्यं प्रकीर्तितं

ଏହା ସର୍ବଦା, ସମସ୍ତ କାମନାରେ, ଧର୍ମ-କାମ-ଅର୍ଥ-ମୋକ୍ଷ ପ୍ରଦାନକାରୀ। ନାରଦ କହିଲେ—“କେଉଁ କେଉଁ ବିଷୟରେ, କିମ୍ବା କେଉଁ ପ୍ରୟୋଗବିଧିରେ, ପରମ ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ?”

Verse 145

वद तत्सर्वलोकेश यथा जानामि तत्वतः । ब्रह्मोवाच । सकृत्प्रदक्षिणं कृत्वा गोधनं चाभिवंदयेत्

ହେ ସର୍ବଲୋକେଶ! ମୁଁ ଯେପରି ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଜାଣିପାରିବି, ସେପରି ତାହା କହ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏକଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଗୋଧନକୁ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 146

सर्वपापैर्विनिर्मुक्तः स्वर्गं चाक्षयमश्नुते । सुराचार्यो यथा वंद्यः पूज्योसौ माधवो यथा

ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଯେପରି ଦେବଗୁରୁ ବନ୍ଦନୀୟ, ସେପରି ସେ ପୂଜ୍ୟ—ମାଧବ (ବିଷ୍ଣୁ) ସମାନ।

Verse 147

सप्तप्रदक्षिणं कृत्वा चैश्वर्यात्पाकशासनः । कल्य उत्थाय गोमध्ये पात्रं गृह्य सहोदकम्

ସାତଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଐଶ୍ୱର୍ୟସମ୍ପନ୍ନ ପାକଶାସନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ପ୍ରଭାତେ ଉଠିଲେ; ଗୋମଧ୍ୟରେ ଦାଁଡ଼ି ଜଳସହିତ ପାତ୍ର ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 148

निषिंचेद्यो गवां शृंगं मस्तकेनैव तज्जलम् । प्रतीच्छेत निराहारस्तस्य पुण्यं निबोधत

ଯେ କେହି ଗାଈର ଶିଙ୍ଗରୁ ଜଳ ଢାଳି ସେଇ ଜଳକୁ ନିଜ ମସ୍ତକରେ ଗ୍ରହଣ କରେ ଏବଂ ନିରାହାର ରହେ—ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ଜାଣ।

Verse 149

श्रूयंते यानि तीर्थानि त्रिषु लोकेषु नारद । सिद्धचारणयुक्तानि सेवितानि महर्षिभिः

ହେ ନାରଦ! ତିନି ଲୋକରେ ଯେ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଶୁଣାଯାଏ—ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁକ୍ତ—ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମହର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ସେବନ ଓ ପୂଜା କରନ୍ତି।

Verse 150

अभिषेकस्समस्तेषां गवां शृंगोदकस्य च । प्रातरुत्थाय यो मर्त्यः स्पृशेद्गां च घृतं मधु

ସମସ୍ତ ଗାଈଙ୍କର ଅଭିଷେକ ଏବଂ ଗୋଶୃଙ୍ଗର ଜଳର ପ୍ରୟୋଗ ବିଧିରୂପେ କହାଯାଇଛି। ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ଗାଈକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ ଏବଂ ଘିଅ ଓ ମଧୁକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶ/ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।

Verse 151

सर्षपांश्च प्रियंगूंश्च कल्मषात्प्रतिमुच्यते । घृतक्षीरप्रदा गावो घृतयोन्यो घृतोद्भवाः

ସରିଷା ଓ ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ ଦାନ କଲେ କଲ୍ମଷରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଘିଅ ଓ କ୍ଷୀର ଦେଇଥିବା ଗାଈମାନେ ଘିଅ-ଯୋନି, ଘିଅରୁ ଉଦ୍ଭବ; ଘିଅ ହିଁ ତାଙ୍କର ମୂଳ।

Verse 152

घृतनद्यो घृतावर्तास्ता मे संतु सदा गृहे । घृतं मे सर्वगात्रेषु घृतं मे मनसि स्थितम्

ମୋ ଘରେ ସଦା ଘିଅର ନଦୀ ଓ ଘିଅର ଆବର୍ତ୍ତ ରହୁ। ଘିଅ ମୋ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ବ୍ୟାପି ରହୁ; ଘିଅ ମୋ ମନରେ ସ୍ଥିତ ରହୁ।

Verse 153

गावो ममाग्रतो नित्यं गावः पृष्ठत एव च । गावश्च सर्वगात्रेषु गवांमध्ये वसाम्यहम्

ଗାଈମାନେ ସଦା ମୋର ଆଗରେ ଅଛନ୍ତି, ଗାଈମାନେ ମୋର ପଛରେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଗାଈମାନେ ମୋ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଅଛନ୍ତି; ମୁଁ ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସୁଛି।

Verse 154

इत्याचम्य जपेन्मंत्रं सायंप्रातरिदं शुचिः । सर्वपापक्षयस्तस्य स्वर्लोके पूजितो भवेत्

ଏପରି ଆଚମନ କରି ଶୁଚି ବ୍ୟକ୍ତି ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁ। ତାହାର ସମସ୍ତ ପାପ କ୍ଷୟ ହୁଏ ଏବଂ ସେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ପୂଜିତ ହୁଏ।

Verse 155

यथा गौश्च तथा विप्रो यथाविप्रस्तथा हरिः । हरिर्यथा तथा गंगा एतेन ह्यवृषाः स्मृताः

ଯେପରି ଗାଈ, ସେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ; ଯେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେପରି ହରି। ଯେପରି ହରି, ସେପରି ଗଙ୍ଗା—ଏହି ଉପଦେଶରେ ଏମାନେ ‘ଅବୃଷାଃ’ (ଅହିଂସ୍ୟ) ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 156

गावो बंधुर्मनुष्याणां मनुष्या बांधवा गवाम् । गौश्च यस्मिन्गृहे नास्ति तद्बंधुरहितं गृहम्

ଗାଈମାନେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ବନ୍ଧୁ, ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଗାଈମାନଙ୍କର ବନ୍ଧୁ। ଯେଉଁ ଘରେ ଗାଈ ନାହିଁ, ସେ ଘର ବନ୍ଧୁହୀନ ଘର।

Verse 157

गोमुखे चाश्रिता वेदाः सषडंगपदक्रमाः । शृंगयोश्च स्थितौ नित्यं सहैव हरिकेशवौ

ଗୋମୁଖରେ ବେଦମାନେ ଆଶ୍ରିତ—ଷଡ଼ଙ୍ଗ ସହିତ ଓ ପଦକ୍ରମ ସହିତ। ତାହାର ଦୁଇ ଶୃଙ୍ଗରେ ନିତ୍ୟ ହରି ଓ କେଶବ ଏକାସଙ୍ଗେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 158

उदरेऽवस्थितः स्कंदः शीर्षे ब्रह्मा स्थितः सदा । वृषद्ध्वजो ललाटे च शृंगाग्र इंद्र एव च

ତାହାର ଉଦରେ ସ୍କନ୍ଦ ଅବସ୍ଥିତ, ଏବଂ ଶିରେ ସଦା ବ୍ରହ୍ମା ବିରାଜିତ। ଲଲାଟେ ବୃଷଧ୍ୱଜ (ଶିବ) ଅଛନ୍ତି, ଶୃଙ୍ଗାଗ୍ରେ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 159

कर्णयोरश्विनौ देवौ चक्षुषोश्शशिभास्करौ । दंतेषु गरुडो देवो जिह्वायां च सरस्वती

କାନଦ୍ୱୟରେ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀଦେବ; ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ। ଦନ୍ତମାନେ ଦେବ ଗରୁଡ, ଜିହ୍ୱାରେ ସରସ୍ୱତୀ ବିରାଜିତ।

Verse 160

अपाने सर्वतीर्थानि प्रस्रावे चैव जाह्नवी । ऋषयो रोमकूपेषु मुखतः पृष्ठतो यमः

ଅପାନମାର୍ଗରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ନିବାସ କରନ୍ତି; ବୀର୍ୟ-ପ୍ରବାହରେ ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା) ଅବସ୍ଥିତ। ରୋମକୂପରେ ଋଷିମାନେ ବସନ୍ତି; ସମ୍ମୁଖେ ମୁଖ, ପୃଷ୍ଠେ ଯମ।

Verse 161

धनदो वरुणश्चैव दक्षिणं पार्श्वमाश्रितौ । वामपार्श्वे स्थिता यक्षास्तेजस्वंतो महाबलाः

ଧନଦ (କୁବେର) ଓ ବରୁଣ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ; ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ତେଜସ୍ବୀ ଓ ମହାବଳୀ ଯକ୍ଷମାନେ ସ୍ଥିତ।

Verse 162

मुखमध्ये च गंधर्वा नासाग्रे पन्नगास्तथा । खुराणां पश्चिमे पार्श्वेऽप्सरसश्च समाश्रिताः

ମୁଖମଧ୍ୟରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବସନ୍ତି; ନାସାଗ୍ରରେ ପନ୍ନଗ (ନାଗ) ରହନ୍ତି; ଖୁରର ପଶ୍ଚିମ (ପଛ) ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ଆଶ୍ରିତ।

Verse 163

गोमये वसते लक्ष्मीर्गोमूत्रे सर्वमंगला । पादाग्रे खेचरा वेद्या हंभाशब्दे प्रजापतिः

ଗୋମୟରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବସନ୍ତି; ଗୋମୂତ୍ରରେ ସର୍ବମଙ୍ଗଳ ଅବସ୍ଥିତ। ଖୁରର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଖେଚର (ଦିବ୍ୟଚର) ଜ୍ଞେୟ; ‘ହଂଭା’ ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରଜାପତି ନିହିତ।

Verse 164

चत्वारः सागराः पूर्णा धेनूनां च स्तनेषु वै । गां च स्पृशति यो नित्यं स्नातो भवति नित्यशः

ଧେନୁମାନଙ୍କ ସ୍ତନରେ ନିଶ୍ଚୟ ଚାରି ସାଗର ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ତେଣୁ ଯେ ନିତ୍ୟ ଗାଈକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେ ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ନାତ (ଶୁଦ୍ଧ) ହୁଏ।

Verse 165

अतो मर्त्यः प्रपुष्टैस्तु सर्वपापैः प्रमुच्यते । गवां रजः खुरोद्धूतं शिरसा यस्तु धारयेत्

ଏହେତୁ ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ଗାଈମାନଙ୍କ ଖୁରରୁ ଉଡ଼ିଉଠିଥିବା ଧୂଳିକୁ ଭକ୍ତିସହିତ ଶିରେ ଧାରଣ କରେ, ସେ ଦୃଢ଼ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 166

स च तीर्थजले स्नातः सर्वपापैः प्रमुच्यते । नारद उवाच । गवां च दशवर्णानां कस्य दाने च किंफलम्

ଏବଂ ଯେ ତୀର୍ଥଜଳରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ନାରଦ କହିଲେ—“ଗାଈମାନଙ୍କ ଦଶ ବର୍ଣ୍ଣମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଦାନ କଲେ କି ଫଳ ମିଳେ?”

Verse 167

ब्रूहि तत्त्वं गुरुश्रेष्ठ परमेष्ठिन्प्रियं यदि । ब्रह्मोवाच । श्वेतां गां ब्राह्मणे दत्वा मानवश्चेश्वरो भवेत्

“ହେ ଗୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯଦି ଆପଣ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ତେବେ ତତ୍ତ୍ୱସତ୍ୟ କହନ୍ତୁ।” ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—“ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶ୍ୱେତ ଗାଈ ଦାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଐଶ୍ୱର୍ୟବାନ୍ ଓ ପ୍ରଭୁତ୍ୱଶାଳୀ ହୁଏ।”

Verse 168

प्रासादे वसते नित्यं भोगी च सुखमेधते । धूम्रा तु स्वर्गकांतार संसारे पापमोक्षिणी

ସେ ନିତ୍ୟ ପ୍ରାସାଦରେ ବସେ ଏବଂ ଭୋଗୀ ସୁଖରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। କିନ୍ତୁ ଧୂମ୍ରା (ବର୍ଣ୍ଣର ଗାଈ) ସ୍ୱର୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ଯେନ ଅରଣ୍ୟପ୍ରାନ୍ତ ସମାନ; ଏବଂ ସଂସାରରେ ପାପମୋଚିନୀ ହୁଏ।

Verse 169

अक्षयं कपिलादानं कृष्णां दत्वा न सीदति । पांडुरा दुर्लभा लोके गौरी च कुलनंदिनी

କପିଲା ଗାଈର ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ; କୃଷ୍ଣା (କଳା) ଗାଈ ଦାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ପତିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ପାଣ୍ଡୁରା (ଧବଳ) ଗାଈ ଲୋକେ ଦୁର୍ଲଭ, ଏବଂ ଗୌରୀ ମଧ୍ୟ କୁଳର ନନ୍ଦିନୀ।

Verse 170

रक्ताक्षी रूपकामस्य धनकामस्य नीलिका । एकां च कपिलां दत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते

ରକ୍ତାକ୍ଷୀ ଗାଈ ରୂପକାମନା ପୂରଣ କରେ, ଏବଂ ନୀଲିକା ଧନକାମନା ପୂରଣ କରେ। ଗୋଟିଏ କପିଲା (ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ) ଗାଈ ଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ସର୍ବପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

Verse 171

यत्तु बाल्यकृतं पापं यौवने वार्धके कृतम् । वाचाकृतं कर्मकृतं मनसा यत्प्रचिंतितं

ଶିଶୁବୟସରେ କରା ପାପ, ଯୌବନରେ କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ କରା ପାପ—ବାଣୀରେ କରା, କର୍ମରେ କରା, କିମ୍ବା ମନରେ ମାତ୍ର ଚିନ୍ତିତ—

Verse 172

अगम्यागमनं चैव मित्रद्रोहे च पातकम् । मानकूटं तुलाकूटं कन्यानृतं गवानृतम्

ଅଗମ୍ୟ ସହ ଗମନ, ଏବଂ ମିତ୍ରଦ୍ରୋହର ପାତକ; ମାପରେ ଠକେଇ, ତୁଳାରେ ଠକେଇ, କନ୍ୟା ବିଷୟରେ ମିଥ୍ୟା, ଏବଂ ଗୋବିଷୟରେ ମିଥ୍ୟା—

Verse 173

सर्वं च नाशयेत्क्षिप्रं कपिलां यः प्रयच्छति । दशयोजनविस्तीर्णा महापारा महानदी

ଯେ ଶୀଘ୍ର କପିଲା ଗାଈ ଦାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ (ପାପ) ଶୀଘ୍ର ନାଶ କରେ। (ଆଗରେ) ଦଶ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ, ବିଶାଳ ତଟବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ମହାନଦୀ ଅଛି।

Verse 174

नारा च जलकांतारे प्रसृते चोदकार्णवे । यावद्वत्सस्य द्वौ पादौ मुखं यावन्न जायते

ଜଳମୟ ଅରଣ୍ୟସଦୃଶ ସେଇ ବିସ୍ତାରରେ, ଯେତେବେଳେ ଜଳସମୁଦ୍ର ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଥିଲା—ବଛଡ଼ାର ଦୁଇ ପାଦ ପ୍ରକଟ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏବଂ ତାହାର ମୁଖ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜନ୍ମ ନେଇନଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ (ସେହିପରି ରହିଥିଲା)।

Verse 175

तावद्गौः पृथिवी ज्ञेया यावद्गर्भं न मुंचति । सुवर्णशृंगीं वस्त्राढ्यां सर्वालंकारभूषिताम्

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗାଈ ବଛାକୁ ପ୍ରସବ କରେନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାକୁ ପୃଥିବୀସମ ଜାଣିବା ଉଚିତ—ସୁବର୍ଣ୍ଣଶୃଙ୍ଗୀ, ସମୃଦ୍ଧ ବସ୍ତ୍ରାବୃତ ଓ ସର୍ବ ଅଳଙ୍କାରଭୂଷିତ।

Verse 176

ताम्रपृष्ठीं रौप्यखुरां तथा कांस्योपदोहनाम् । शोभितां गंधपुष्पैश्च सर्वालंकारभूषितां

ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ପିଠିଯୁକ୍ତ, ରୌପ୍ୟ ଖୁରବିଶିଷ୍ଟ ଏବଂ କାଂସ୍ୟ ଦୋହନପାତ୍ରସହ—ସୁଗନ୍ଧ ପୁଷ୍ପରେ ଶୋଭିତ ଓ ସର୍ବ ଅଳଙ୍କାରରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଗାଈ।

Verse 177

ईदृशीं कपिलां दद्याद्द्विजातौ वेदपारगे । सर्वपापक्षयस्तस्य विष्णुलोकेऽच्युतो भवेत्

ଏପରି କପିଳା ଗାଈକୁ ବେଦପାରଗ ଦ୍ୱିଜ (ବ୍ରାହ୍ମଣ)ଙ୍କୁ ଯେ ଦାନ କରେ, ତାହାର ସମସ୍ତ ପାପ କ୍ଷୟ ହୁଏ ଏବଂ ସେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ଅଚ୍ୟୁତ ପଦ ପାଏ।

Verse 178

तस्यां तु दुह्यमानायां भूमौ पतंति बिंदवः । आरामादि विजायंते बहुपुष्पफलोत्तमाः

ସେହି ପୃଥିବୀକୁ ଦୋହନ କରାଯାଉଥିବାବେଳେ ବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା; ସେହି ବିନ୍ଦୁମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଉଦ୍ୟାନ ଆଦି ଜନ୍ମ ନେଲା, ଉତ୍ତମ ପୁଷ୍ପ ଓ ଫଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।

Verse 179

यत्र कामफला वृक्षा नद्यः पायसकर्दमाः । प्रासादाश्चापि सौवर्णास्तत्र गच्छंति गोप्रदाः

ଯେଉଁଠାରେ ବୃକ୍ଷମାନେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦିଅନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ନଦୀମାନେ ପାୟସ ଓ ମଧୁର ଦୁଗ୍ଧକର୍ଦ୍ଦମ ସହ ପ୍ରବାହିତ, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ପ୍ରାସାଦ ମଧ୍ୟ ଅଛି—ସେଠାକୁ ଗୋଦାନକାରୀମାନେ ଗମନ କରନ୍ତି।

Verse 180

दशधेनूश्च यो दद्यादेकं चैव धुरंधरं । समानं तु फलं प्रोक्तं ब्रह्मणा समुदाहृतम्

ଯେ ଦଶଟି ଦୁଧାଳ ଗାଈ ଦାନ କରେ, କିମ୍ବା ଏକମାତ୍ର ବଳବାନ ଧୁରନ୍ଧର ବୃଷଭ ଦାନ କରେ—ବ୍ରହ୍ମା କହିଛନ୍ତି ଯେ ଉଭୟର ପୁଣ୍ୟଫଳ ସମାନ।

Verse 181

एकं च दशभिर्दद्यात्सहस्राणां शतं फलम् । तस्यानुसारतो वेद्यं फलं नारद यत्नतः

ଏକର ସ୍ଥାନରେ ଦଶ ଦାନ କଲେ ଫଳ ହଜାରର ଶତଗୁଣ ହୁଏ। ହେ ନାରଦ, ସେହି ଅନୁପାତରେ ପୁଣ୍ୟଫଳକୁ ଯତ୍ନରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ।

Verse 182

पितॄनुद्दिश्य यः पुत्रो वृषं च मोक्षयेद्भुवि । पितरो विष्णुलोकेषु महीयंते यथेप्सितम्

ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଯେ ପୁତ୍ର ପୃଥିବୀରେ ବୃଷଭକୁ ମୁକ୍ତ କରେ, ତାହାର ପିତୃଗଣ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 183

चतस्रो वत्सतर्यश्च एकस्यैव वृषस्य च । मोक्ष्यंते सर्वतः पुत्र विधिरेष सनातनः

ଚାରିଟି ବଛୁରୀ ଓ ଗୋଟିଏ ବୃଷଭ—ହେ ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ସନାତନ ବିଧି।

Verse 184

यावंति चैव रोमाणि तस्य तासां च सर्वशः । तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गं भुजंति मानवाः

ତାହାର ଦେହରେ ଯେତେ ରୋମ ଅଛି—ଏବଂ ସେସବୁ ମିଶି ଯେତେ—ସେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସ୍ୱର୍ଗସୁଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି।

Verse 185

लांगूलेन वृषो यच्च जलं चोत्क्षिपति ध्रुवं । तत्तोयं तु सहस्राब्दं पितॄणाममृतं भवेत्

ବୃଷଭ ନିଜ ଲାଙ୍ଗୁଳରେ ଯେ ଜଳ ନିଶ୍ଚୟ ଉଛାଳେ, ସେହି ଜଳ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ଅମୃତସମ ହୁଏ।

Verse 186

खुरेण कर्षयेद्भूमिं ततो लोष्ठं च कर्दमः । पितृभ्यश्च स्वधा तत्र लक्षकोटिगुणं भवेत्

ଖୁରରେ ଭୂମି କର୍ଷିଲେ ଢେଲା ଓ କାଦୁଆ ଉପଜେ; ସେଠାରେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ‘ସ୍ୱଧା’ ଅର୍ପଣ ଲକ୍ଷକୋଟିଗୁଣ ଫଳ ଦେଏ।

Verse 187

विद्यमाने च जनके यदि माता विनश्यति । चंदनेनांकिता धेनुस्तस्याः स्वर्गाय दीयते

ପିତା ଜୀବିତ ଥିବାବେଳେ ଯଦି ମାତା ଦେହାନ୍ତ କରନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଗପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଚନ୍ଦନଚିହ୍ନିତ ଧେନୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 188

दाता चैव पितॄणां च ऋणं चैव प्रमुंचति । अक्षयं लभते स्वर्गं पूजितो मघवा यथा

ଦାତା ପିତୃଋଣକୁ ମଧ୍ୟ ମୋଚନ କରେ; ସେ ଅକ୍ଷୟ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରି ମଘବା (ଇନ୍ଦ୍ର) ପରି ପୂଜିତ ହୁଏ।

Verse 189

सर्वलक्षणसंयुक्ता तरुणा गौः पयस्विनी । समाप्रसूतिका भद्रा सा च गौः पृथिवी स्मृता

ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ, ଯୁବତୀ, ଦୁଧରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଯଥାକାଳେ ପ୍ରସବିତା ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ—ଏମିତି ଗାଈକୁ ପୃଥିବୀସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

Verse 190

तस्य दानेन मंत्रस्य पृथ्वीदानसमं फलं । शतक्रतुसमो मर्त्यः कुलमुद्धरते शतं

ସେହି ମନ୍ତ୍ର ଦାନ କଲେ ପୃଥିବୀଦାନ ସମାନ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ। ଏମିତି ମର୍ତ୍ୟ ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସମ ହୋଇ ନିଜ କୁଳର ଶତଜନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।

Verse 191

गवां च हरणं कृत्वा मृते गोरथवत्सके । क्रिमिपूर्णे स कूपे च तिष्ठेदाभूतसंप्लवं

ଗାଈ ଚୋରି କରି, ଗାଈ, ରଥ ଓ ବଛଡ଼ା ମରିଗଲେ, ସେ କୃମିପୂର୍ଣ୍ଣ କୂପରେ ଭୂତସମ୍ପ୍ଲବ (ମହାପ୍ରଳୟ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବାକୁ ପଡ଼େ।

Verse 192

गवां चैव वधं कृत्वा पितृभिः सह पच्यते । रौरवे नरके घोरे तावत्कालं प्रतिक्रिया

ଗାଈ ବଧ କରିଥିବା ଲୋକ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହ ଘୋର ରୌରବ ନରକରେ ପକାଯାଏ—ଏତେଇ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ତାହାର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା (ଫଳ)।

Verse 193

गोप्रचारप्रभग्नश्च षंडवाहनबंधनः । अक्षयं नरकं प्रायान्पुनर्जन्मनि जन्मनि

ଗାଈମାନଙ୍କ ଚରଣକୁ ଅବରୋଧ କରୁଥିବା ଓ ଭାରବାହୀ ବଳଦକୁ ବାନ୍ଧୁଥିବା ଲୋକ—ଅକ୍ଷୟ ନରକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ।

Verse 194

सकृच्च श्रावयेद्यस्तु कथां पुण्यतमामिमां । सर्वपापक्षयस्तस्य देवैश्च सह मोदते

କିନ୍ତୁ ଯେ ଏହି ପରମ ପୁଣ୍ୟମୟ କଥାକୁ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଶ୍ରବଣ କରାଏ, ତାହାର ସମସ୍ତ ପାପ କ୍ଷୟ ହୁଏ ଏବଂ ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ।

Verse 195

य इदं शृणुयाद्वापि परं पुण्यतमं महत् । सप्तजन्मकृतात्पापान्मुच्यते तत्क्षणेन हि

ଯେ ଏହି ପରମ ପୁଣ୍ୟତମ ଓ ମହାନ ଉପଦେଶକୁ ମାତ୍ର ଶୁଣେ, ସେ ସାତ ଜନ୍ମରେ କୃତ ପାପରୁ ତତ୍କ୍ଷଣେ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।