Adhyaya 23

Verse 1

भीष्म उवाच । वैष्णवा ये तु वै धर्मा यान्रुद्रः प्रोक्तवानिह । तान्मे कथय विप्रेंद्र कीदृशास्ते फलं तु किम्

ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ଏଠାରେ ରୁଦ୍ର ଯେ ଵୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମଗୁଡ଼ିକ କହିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ମୋତେ କହନ୍ତୁ। ସେମାନେ କିପରି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଫଳ କ’ଣ?

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । पुरा रथंतरे कल्पे परिपृष्टो महात्मना । मंदरस्थो महादेवः पिनाकी ब्रह्मणा स्वयम्

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ପୁରାତନ କାଳରେ ରଥନ୍ତର କଳ୍ପରେ ମନ୍ଦର ପର୍ବତରେ ନିବାସୀ ପିନାକଧାରୀ ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂ ମହାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ।

Verse 3

कथमारोग्यमैश्वर्यमनंतममरेश्वर । अल्पेन तपसा देव भवेन्मोक्षः सदा नृणां

ହେ ଅମରେଶ୍ୱର! ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସଦା ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ଅନନ୍ତ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ କିପରି ପାଇବେ? ଏବଂ ହେ ଦେବ, ଅଳ୍ପ ତପସ୍ୟାରେ ମୋକ୍ଷ କିପରି ହେବ?

Verse 4

किं तज्ज्ञानं महादेव त्वत्प्रसादादधोक्षज । अल्पकेनापि तपसा महाफलमिहोच्यते

ହେ ମହାଦେବ! ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ଅଧୋକ୍ଷଜ-ପ୍ରାପ୍ତିକର ସେ ଜ୍ଞାନ କ’ଣ? ଏବଂ ଏଠାରେ ଅଳ୍ପ ତପସ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ମହାଫଳ କିପରି କୁହାଯାଏ?

Verse 5

इति पृष्टस्स विश्वात्मा ब्रह्मणा लोकभावनः । उमापतिरुवाचेदं मनसः प्रीतिकारकम्

ଏପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ ବିଶ୍ୱାତ୍ମା, ଲୋକଭାବନ, ଉମାପତି ଶିବ ମନକୁ ପ୍ରୀତି ଦେଇଥିବା ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 6

ईश्वर उवाच । अस्माद्रथंतरात्कल्पाद्भूयो विंशतिमो यदा । वाराहो भविता कल्पस्तदा मन्वंतरे शुभे

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ଏହି ରଥନ୍ତର କଳ୍ପରୁ ଆଗକୁ ଗଣନା କଲେ ଯେତେବେଳେ ବିଂଶତିତମ କଳ୍ପ ଆସିବ, ସେତେବେଳେ ଶୁଭ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ସେହିଟି ବରାହ କଳ୍ପ ହେବ।

Verse 7

वैवस्वताख्ये संप्राप्ते सप्तमे सप्तलोकधृक् । द्वापराख्यं युगं तस्मिन्सप्तविंशतिमं यदा

ବୈବସ୍ୱତ ନାମକ ସପ୍ତମ ମନ୍ୱନ୍ତର ଆସିପହଞ୍ଚିଲାବେଳେ—ହେ ସପ୍ତଲୋକଧାରକ—ସେହି କାଳରେ କ୍ରମେ ସପ୍ତବିଂଶତିତମ ଦ୍ୱାପରଯୁଗ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲାବେଳେ…

Verse 8

तस्यां ते तु महातेजा वासुदेवो जनार्दनः । भारावतरणार्थाय त्रिधा विष्णुर्भविष्यति

ସେହି ବଂଶପରମ୍ପରାରେ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ବାସୁଦେବ—ଜନାର୍ଦ୍ଦନ—ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ ତ୍ରିରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେବେ।

Verse 9

द्वैपायन ऋषिस्तत्र रौहिणेयोथ केशवः । कंसारिः केशिमथनः केशवः क्लेशनाशनः

ସେଠାରେ ଦ୍ୱୈପାୟନ ଋଷି (ବ୍ୟାସ) ଅଛନ୍ତି; ଏବଂ ରୌହିଣେୟ (ବଳରାମ) ଓ କେଶବ (କୃଷ୍ଣ)—କଂସାରି, କେଶୀମଥନ, କେଶବ, କ୍ଲେଶନାଶକ।

Verse 10

पुरीं द्वारवतीं नाम सांप्रतं या कुशस्थली । दिव्यानुभावसंयुक्तामधिवासाय शार्ङ्गिणः

ଯେ ନଗରୀ ପୂର୍ବେ କୁଶସ୍ଥଳୀ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲା, ସେହି ନଗରୀ ଏବେ ‘ଦ୍ୱାରବତୀ’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ; ଦିବ୍ୟ ମହିମାଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ନିବାସସ୍ଥାନ ହେଲା।

Verse 11

त्वष्टा तदाज्ञया ब्रह्मन्करिष्यति जगत्पतेः । तस्यां कदाचिदासीनः सभायां सोऽमितद्युतिः

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଜଗତ୍ପତିଙ୍କ ସେହି ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ତ୍ୱଷ୍ଟା ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିବେ। ଏକଦା ସେ ଅମିତତେଜସ୍ୱୀ ସେହି ସଭାମଣ୍ଡପରେ ଆସୀନ ଥିଲେ।

Verse 12

भार्याभिर्वृष्णिविद्वद्भिभूरिभिर्भूरिदक्षिणैः । कुरुभिर्देवगंधर्वैरन्वितः कैटभार्दनः

ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହ, ବିଦ୍ୱାନ ବୃଷ୍ଣିଜନ, ଅନେକ ପରିଚାରକ ଓ ପ୍ରଚୁର ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇଥିବା ଦାନଶୀଳମାନଙ୍କ ସହିତ, ଏବଂ କୁରୁମାନେ ଓ ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଅନୁଗତ ହୋଇ—କୈଟଭାର୍ଦନ ଭଗବାନ ସେଠାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 13

प्रवृत्तासु पुराणासु धर्मसंबधधिनीषु च । कथासु भीमसेनेन परिपृष्टः प्रतापवान्

ଧର୍ମସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପୁରାଣକଥା ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ, ସେହି କଥାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତାପବାନ ମହାପୁରୁଷଙ୍କୁ ଭୀମସେନ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Verse 14

त्वया पृष्टस्य धर्मस्य वक्ष्यत्यस्य च भेददृक् । भविता स तदा ब्रह्मन्कर्ता चैव वृकोदरः

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ତୁମେ ପଚାରିଥିବା ଧର୍ମର ଭେଦବିଭାଗ ଜାଣୁଥିବା ବିବେକୀ ତାହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବେ; ଏବଂ ସେତେବେଳେ ତାହାର କର୍ତ୍ତା ସ୍ୱୟଂ ବୃକୋଦର ହେବେ।

Verse 15

प्रवर्तकोऽस्य धर्मस्य पांडुसूनुर्महाबलः । यस्य तीक्ष्णो वृको नाम जठरे हव्यवाहनः

ଏହି ଧର୍ମର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ମହାବଳୀ—ଯାହାଙ୍କ ଜଠରେ ‘ବୃକ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ରହେ।

Verse 16

संभाष्यते स धर्मात्मा तेन चासौ वृकोदरः । अतीव स्वादशीलश्च नागायुत बलो महान्

ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ତାଙ୍କ ସହ ସମ୍ଭାଷଣ କଲେ; ଏବଂ ସେଇ ବୃକୋଦର—ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱାଦପ୍ରିୟ, ଓ ଦଶହଜାର ହାତୀ ସମାନ ମହାବଳୀ ଥିଲେ।

Verse 17

धार्मिकस्याप्यशक्तस्य तीव्राग्नित्वादुपोषणे । इदं व्रतमशेषाणां व्रतानामधिकं यतः

ଧାର୍ମିକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ଦୁର୍ବଳ, ତୀବ୍ର ଜଠରାଗ୍ନି ହେତୁ ସେ ଉପବାସ ସହି ପାରେ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଏହି ବ୍ରତ ସମସ୍ତ ବ୍ରତଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାଇଛି।

Verse 18

कथयिष्यति विश्वात्मा वासुदेवो जगद्गुरुः । अशेषयज्ञफलदमशेषाघविनाशनम्

ବିଶ୍ୱାତ୍ମା ବାସୁଦେବ, ଜଗଦ୍‌ଗୁରୁ, ଏହା କଥାଇବେ—ଯିଏ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଦାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନିଃଶେଷ ନାଶ କରନ୍ତି।

Verse 19

अशेषदुष्टशमनमशेषसुरपूजितम् । पवित्राणां पवित्रं यन्मगलानां च मंगलम् । भविष्यं च भविष्याणां पुराणानां पुरातनम्

ଏହା ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟତାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶମନ କରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ; ପବିତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ପବିତ୍ର, ମଙ୍ଗଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ ମଙ୍ଗଳ; ଭବିଷ୍ୟମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ‘ଭବିଷ୍ୟ’, ଏବଂ ପୁରାଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାତି ପ୍ରାଚୀନ।

Verse 20

वासुदेव उवाच । यद्यष्टमी चतुर्द्दश्योर्द्वादशीषु च भारत । अन्येष्वपि दिनर्क्षेषु नशक्तस्त्वमुपोषितुम्

ବାସୁଦେବ କହିଲେ—ହେ ଭାରତ, ଯଦି ତୁମେ ଅଷ୍ଟମୀ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦିନ-ନକ୍ଷତ୍ର ଅବସରରେ ମଧ୍ୟ ଉପବାସ କରିପାରୁ ନାହ,

Verse 21

ततस्त्वग्र्यामिमां भीम तिथिं पापप्रणाशिनीम् । उपोष्य विधिनानेन गच्छ विष्णोः परं पदं

ତେଣୁ ହେ ଭୀମ, ପାପନାଶିନୀ ଏହି ଅଗ୍ର୍ୟ ତିଥିରେ ବିଧିମତେ ଉପବାସ କର; ଏପରି କଲେ ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।

Verse 22

माघमासस्य दशमी यदा शुक्ला भवेत्तदा । घृतेनाभ्यंजनं कृत्वा तिलैः स्नानं समाचरेत्

ମାଘମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଦଶମୀ ଯେତେବେଳେ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଘିଅରେ ଦେହକୁ ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ କରି ତିଳଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 23

तथैव विष्णुमभ्यर्चेन्नमो नारायणाय च । कृष्णाय पादौ संपूज्य शिरः कृष्णात्मनेति च

ସେହିପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ‘ନମୋ ନାରାୟଣାୟ’ ବୋଲି ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ‘ନମଃ କୃଷ୍ଣାୟ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାଦଦ୍ୱୟ, ଏବଂ ‘ନମଃ କୃଷ୍ଣାତ୍ମନେ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଶିର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 24

वैकुंठायेति वैकंठमुरः श्रीवत्सधारिणे । शंखिने गदिने चैव चक्रिणे वरदाय वै

‘ବୈକୁଣ୍ଠାୟ’—ବୈକୁଣ୍ଠନାଥଙ୍କୁ; ‘ଉରଃ ଶ୍ରୀବତ୍ସଧାରିଣେ’—ଯାହାଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଅଛି; ‘ଶଂଖିନେ ଗଦିନେ ଚକ୍ରିଣେ’—ଶଂଖ, ଗଦା, ଚକ୍ର ଧାରୀଙ୍କୁ; ଏବଂ ‘ବରଦାୟ’—ବରଦାତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 25

सर्वं नारायणन्त्वेवं संपूज्यावाहनक्रमात् । दामोदरायेत्युदरं कटिं पंचजनाय वै

ଏହିପରି ଆବାହନକ୍ରମ ଅନୁସାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନାରାୟଣରୂପେ ଭାବି ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି, ‘ଦାମୋଦରାୟ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଉଦରକୁ ଏବଂ ‘ପାଞ୍ଚଜନାୟ’ ମନ୍ତ୍ରରେ କଟିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 26

ऊरूसौभाग्यनाथाय जानुनी भूतधारिणे । नमो नीलाय वै जंघे पादौ विश्वभुजे पुनः

ଊରୁଦ୍ୱୟକୁ ‘ସୌଭାଗ୍ୟନାଥାୟ’ ବୋଲି, ଜାନୁଦ୍ୱୟକୁ ‘ଭୂତଧାରିଣେ’ ବୋଲି ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ଜଂଘାଦ୍ୱୟକୁ ‘ନମୋ ନୀଲାୟ’ ବୋଲି, ଏବଂ ପୁନଃ ପାଦଦ୍ୱୟକୁ ‘ବିଶ୍ୱଭୁଜେ’ ବୋଲି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 27

नमो देव्यै नमः शांत्यै नमो लक्ष्म्यै नमः श्रियै । नमस्तुष्ट्यै नमः पुष्ट्यै धृत्यै व्युष्ट्यै नमो नमः

ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଶାନ୍ତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ତୁଷ୍ଟିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ପୁଷ୍ଟିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଧୃତି ଓ ବ୍ୟୁଷ୍ଟି (ଉଷା)ଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।

Verse 28

नमो विहंगनाथाय वायुवेगाय पक्षिणे । विषप्रमथनायेति गरुडं चाभिपूजयेत्

“ବିହଙ୍ଗମଙ୍କ ନାଥ, ବାୟୁବେଗରେ ଧାଉଥିବା ପକ୍ଷୀ, ବିଷ-ନାଶକ”—ଏହିପରି କହି ଗରୁଡଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 29

एवं संपूज्य गोविंदमुमापतिविनायकौ । गंधैर्माल्यैस्तथा धूपैर्भक्ष्यैर्नानाविधैरपि

ଏହିପରି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ, ଏବଂ ଉମାପତି (ଶିବ) ଓ ବିନାୟକ (ଗଣେଶ)ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ, ମାଳା, ଧୂପ ଓ ନାନାପ୍ରକାର ନୈବେଦ୍ୟରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 30

गव्येन पयसा सिक्तां कृसरामथ पायसम् । सर्पिषा सह भुक्त्वा तु गत्वा स्थानांतरं पुनः

ଗାଈର ଦୁଧରେ ସିକ୍ତ କୃସରା (ଖିଚୁଡ଼ି) ଓ ପାୟସ (ଦୁଧଭାତ)କୁ ଘିଅ ସହିତ ଭୋଜନ କରି, ସେ ପୁନର୍ବାର ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲା।

Verse 31

नैयग्रोधं दंतकाष्ठमथवा खादिरं बुधः । गृहीत्वा धावयेद्दंतानाचांतः प्रागुदङ्मुखः

ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ (ବଟ) କିମ୍ବା ଖଦିରର ଦନ୍ତକାଷ୍ଠ ନେଇ, ଆଚମନ କରି, ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତରମୁଖ ହୋଇ ଦାନ୍ତ ପରିଷ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

Verse 32

ब्रूयात्सायंतनीं कृत्वा संध्यामस्तमिते रवौ । नमो नारायणायेति त्वामहं शरणं गतः

ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲାପରେ ସାୟଂସନ୍ଧ୍ୟା କରି ଏହିପରି କହିବ— “ନମୋ ନାରାୟଣାୟ; ମୁଁ ତୁମ ଶରଣ ଗଲି।”

Verse 33

एकादश्यां निराहारः समभ्यर्च्य च केशवम् । तां रात्रिं सकलां स्थित्वा शेषपर्यंकशायिनम्

ଏକାଦଶୀ ଦିନ ନିରାହାର ରହି କେଶବଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବ; ପରେ ସମଗ୍ର ରାତି ଜାଗରଣ କରି ଶେଷପର୍ଯ୍ୟଙ୍କଶାୟୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବ।

Verse 34

सर्पिषा विश्वदहनं हुत्वा ब्राह्मणपुंगवैः । सहैव पुंडरीकाक्षं द्वादश्यां क्षीरभोजनम्

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଘୃତ ସହିତ ସର୍ବଦାହକ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଇ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଙ୍କୁ ପୂଜା କରି କ୍ଷୀରଭୋଜନ କରିବ।

Verse 35

करिष्यामि यथात्मानं निर्विघ्नेनास्तु तच्च मे । एवमुक्त्वा स्वपेद्भूमावितिहासकथां पुनः

“ଯଥାଶକ୍ତି ମୁଁ କରିବି; ତାହା ମୋ ପାଇଁ ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ସିଦ୍ଧ ହେଉ।” ଏମିତି କହି ସେ ଭୂମିରେ ଶୋଇଲା ଏବଂ ପୁନର୍ବାର ପୁରାତନ ଇତିହାସକଥା ଆଗେ ବଢ଼ାଇଲା।

Verse 36

श्रुत्वा प्रभाते संजाते नदीं गत्वा विशांपते । स्नानं कृत्वा मुदा तद्वत्पाषण्डानभिवर्जयेत्

ହେ ଜନନାଥ! ପ୍ରଭାତ ହେଲେ (ବିଧି) ଶୁଣି ନଦୀକୁ ଯାଇ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ନାନ କରିବ; ଏହିପରି ପାଷଣ୍ଡମାନଙ୍କୁ ସର୍ବଥା ପରିହାର କରିବ।

Verse 37

उपास्य सन्ध्यां विधिवत्कृत्वा च पितृतर्पणम् । प्रणम्य च हृषीकेशं शेषपर्यङ्कशायिनम्

ବିଧିମତେ ସନ୍ଧ୍ୟା-ଉପାସନା ଓ ପିତୃତର୍ପଣ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ଶେଷପର୍ୟଙ୍କରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ହୃଷୀକେଶ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲା।

Verse 38

गृहस्य पुरतो भक्त्या मण्डपं कारयेद्बुधः । चतुर्हस्तां शुभां कुर्याद्वेदीमरिनिषूदन

ଗୃହର ସମ୍ମୁଖରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଭକ୍ତିସହିତ ମଣ୍ଡପ ନିର୍ମାଣ କରାଉ; ହେ ଅରିନିଷୂଦନ, ଚାରି ହସ୍ତ ପ୍ରମାଣର ଶୁଭ ବେଦୀ କରୁ।

Verse 39

चतुर्हस्तप्रमाणं तु विन्यसेत्तत्र तोरणम् । मध्ये च कलशं तत्र माषमात्रेण संयुतम्

ସେଠାରେ ଚାରି ହସ୍ତ ପ୍ରମାଣର ତୋରଣ ସ୍ଥାପନ କରିବ; ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ମାଷମାତ୍ରା ଯୁକ୍ତ କଳଶ ରଖିବ।

Verse 40

छिद्रेण जलसंपूर्णमधः कृष्णाजिने स्थितः । तस्य धारां च शिरसा धारयेत्सकलां निशाम्

ଛୋଟ ଛିଦ୍ର ଥିବା ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରର ତଳେ, କୃଷ୍ଣାଜିନ ଉପରେ ବସି, ସେହି ଜଳର ଅବିରତ ଧାରାକୁ ଶିର ଉପରେ ସାରା ରାତି ଧାରଣ କରିବ।

Verse 41

धाराभिर्भूरिभिर्भूरि फलं वेदविदो विदुः । यस्मात्तस्मात्कुरुश्रेष्ठ कारयेत्प्रयतो द्विजः

ବେଦବିଦ୍ମାନେ କହନ୍ତି—ବହୁ ଧାରାରୁ ବହୁ ଫଳ ମିଳେ; ତେଣୁ ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯତ୍ନଶୀଳ ଦ୍ୱିଜ ଏହାକୁ ସାବଧାନରେ କରାଉ।

Verse 42

दक्षिणे चार्धचंद्रं तु पश्चिमे वर्तुलं तथा । अश्वत्थपत्राकारं च उत्तरेण तु कारयेत्

ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାକାର କରିବ, ପଶ୍ଚିମେ ବୃତ୍ତାକାର ତଥା; ଉତ୍ତରେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ (ପିପଳ) ପତ୍ରସଦୃଶ ଆକୃତି ଗଢ଼ିବ।

Verse 43

मध्ये तु पद्माकारं च कारयेद्वैष्णवो द्विजः । पूर्वतो वेदिकां स्थो न स्थो न याम्ये च कल्पयेत्

ମଧ୍ୟରେ ବୈଷ୍ଣବ ଦ୍ୱିଜ ପଦ୍ମାକାର ରଚନା କରାଇବ। ବେଦିକାକୁ ପୂର୍ବଦିଗରେ ସ୍ଥାପନ କରିବ, ଦକ୍ଷିଣେ ସ୍ଥାପନ କରିବ ନାହିଁ।

Verse 44

पानीयधारां शिरसि धारयेद्विष्णुतत्परः । द्वितीया वेदी देवस्य तत्र पद्मं सकर्णिकम्

ବିଷ୍ଣୁତତ୍ପର ଭକ୍ତ ନିଜ ଶିର ଉପରେ ଜଳଧାରା ଧାରଣ କରିବ। ଏହା ଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ବେଦି; ସେଠାରେ କର୍ଣ୍ଣିକାସହିତ ପଦ୍ମ ଅଛି।

Verse 45

तस्य मध्ये स्थितं देवं कुर्याद्वै पुरुषोत्तमम् । हस्तमात्रं च तत्कुंडं कृत्वा तत्र त्रिमेखलम्

ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବ। ହସ୍ତମାତ୍ର ପ୍ରମାଣର କୁଣ୍ଡ କରି ସେଠାରେ ତ୍ରିମେଖଲା (ତିନି ପରିଧି) ଗଢ଼ିବ।

Verse 46

योनिवक्त्रं ततस्तस्मिन्ब्राह्मणैर्यवसर्पिषी । तिलांश्च विष्णुदेवत्यैर्मंत्रैरेवानले हुनेत्

ତାପରେ ସେହି ଯୋନିରୂପ ଅଗ୍ନିମୁଖରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯବ ଓ ଘୃତ, ତଥା ତିଳ ମଧ୍ୟ—ବିଷ୍ଣୁଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି—ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରିବେ।

Verse 47

कृत्वा तु वैष्णवं सम्यग्यागं तत्र प्रकल्पयेत् । आज्यधारा मध्यमे तु कुंडे दद्यात्तु यत्नतः

ସେଠାରେ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ବୈଷ୍ଣବ ଯାଗର ଯଥାଯଥ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି ତାହା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବ; ଏବଂ ମଧ୍ୟ କୁଣ୍ଡରେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଘୃତଧାରା ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 48

क्षीरधारां देवदेवे वारिधारात्मनोपरि । निष्पावार्धप्रमाणां वै धारामाज्यस्य पातयेत्

ନିଜ ଉପରେ ଜଳଧାରା ରଖି ଦେବଦେବଙ୍କ ଉପରେ କ୍ଷୀରଧାରା ଅର୍ପଣ କରିବ; ଏବଂ ନିଷ୍ପାବର ଅର୍ଧପ୍ରମାଣ ଅନୁସାରେ ଘୃତଧାରା ମଧ୍ୟ ପାତ କରିବ।

Verse 49

स्वेच्छया क्षीरजलयोरविच्छिन्नां च शर्वरीं । जलकुंभान्महावीर्य स्थापयित्वा त्रयोदश

ହେ ମହାବୀର୍ୟ! ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କ୍ଷୀର ଓ ଜଳର ଉପରେ ରାତ୍ରିକୁ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ କଲା; ପରେ ଜଳକୁମ୍ଭ ନେଇ ତ୍ରୟୋଦଶଟି ସ୍ଥାପନ କଲା।

Verse 50

भक्ष्यैर्नानाविधैर्युक्तान्सितवस्त्रैरलंकृतान् । प्रतानौदुंबरैः पात्रैः पंचरत्नसमन्वितैः

ସେଗୁଡ଼ିକ ନାନାପ୍ରକାର ଭକ୍ଷ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ, ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ରରେ ଅଲଙ୍କୃତ, ବିସ୍ତୃତ ବିତାନ ସହିତ, ଉଦୁମ୍ବର କାଠର ପାତ୍ରରେ ସଜ୍ଜିତ ଏବଂ ପଞ୍ଚରତ୍ନରେ ଭୂଷିତ ଥିଲେ।

Verse 51

चतुर्भिर्बह्वृचैर्होमः कार्यस्तत्र उदङ्मुखैः । रुद्रजाप्यश्चतुर्भिश्च यजुर्वेदपरायणैः

ସେଠାରେ ଉତ୍ତରମୁଖ ହୋଇ ଚାରିଜଣ ବହ୍ୱୃଚ (ଋଗ୍ବେଦୀ) ଋତ୍ୱିଜ ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରାଯିବ; ଏବଂ ଯଜୁର୍ବେଦପରାୟଣ ଚାରିଜଣ ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ରଜପ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି କରାଯିବ।

Verse 52

वैष्णवानि च सामानि चतुर्भिः सामवेदिभिः । एवं द्वादश वै विप्रान्वस्त्रमाल्यानुलेपनैः

ଚାରିଜଣ ସାମବେଦୀ ଋତ୍ୱିଜ ବୈଷ୍ଣବ ଓ ସାମଗାନ ପବିତ୍ରଭାବେ ପାଠ କଲେ। ଏଭଳି ଦ୍ୱାଦଶ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଅନୁଲେପନରେ ସତ୍କୃତ କରାଗଲା।

Verse 53

पूजयेदंगुलीयैश्च कटकैर्हेमसूत्रकैः । वासोभिः शयनीयैश्च वित्तशाठ्यविवर्जितः

ଧନ ବିଷୟରେ ଛଳ ତ୍ୟାଗ କରି, ଅଙ୍ଗୁଠି, କଟକ, ସୁବର୍ଣ୍ଣସୂତ୍ର, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଶୟନସାମଗ୍ରୀ ଅର୍ପଣ କରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 54

एवं क्षपातिवाह्या वै गीतमङ्गलनिःस्वनैः । उपाध्यायस्य च पुनर्द्विगुणं सर्वमेव तु

ଏଭଳି ରାତ୍ରିଯାତ୍ରାରେ ମଙ୍ଗଳଗୀତର ନିନାଦ ମଧ୍ୟରେ ଯେ ବିଧି, ଉପାଧ୍ୟାୟଙ୍କ ପାଇଁ ତାହା ସମସ୍ତେ ଦ୍ୱିଗୁଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 55

ततः प्रभाते विमले समुत्थाय त्रयोदश । गावो देयाः कुरुश्रेष्ठ सौवर्णशृंगसंवृताः

ତାପରେ ନିର୍ମଳ ପ୍ରଭାତେ ଉଠି, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତେରଟି ଗାଈ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ; ସେମାନଙ୍କ ଶିଙ୍ଗ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଆବୃତ ହେଉ।

Verse 56

पयस्विन्यः शीलवत्यः कांस्यदोहसमन्विताः । रौप्यखुराः सवत्साश्च चंदनेनाभिभूषिताः

ସେଗୁଡ଼ିକ ଦୁଧାଳ, ଶୀଳବତୀ ଗାଈ; କାଂସ୍ୟ ଦୋହନପାତ୍ର ସହିତ; ରୌପ୍ୟ ଖୁର ଥିବା, ବଛଡ଼ା ସହ, ଏବଂ ଚନ୍ଦନଲେପନରେ ଅଲଙ୍କୃତ।

Verse 57

तास्तु तेषां ततो दत्वा भक्ष्यभोज्येन तर्पितान् । कृत्वा वै ब्राह्मणान्सर्वान्छत्रैर्नानाविधैस्तथा

ତାପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସେହି ଦାନ ଦେଇ, ଭକ୍ଷ୍ୟ‑ଭୋଜ୍ୟରେ ତୃପ୍ତ କରି, ନାନାବିଧ ଛତ୍ର ଦାନ କରି ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ସମ୍ମାନ କଲେ।

Verse 58

भुक्त्वा चाक्षारलवणमात्मना च विसर्जयेत् । अनुगम्य पदान्यष्टौ पुत्रभार्यासमन्वितः

କ୍ଷାର‑ଲବଣ ଭୋଜନ କରି, ସେ ନିଜ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବ; ପୁତ୍ର ଓ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଆଠ ପଦ ଆଗକୁ ଯାଇ ଅନୁଗମନ କରିବ।

Verse 59

प्रीयतामत्र देवेशः केशवः क्लेशनाशनः । एवं गुर्वाज्ञया कुंभान्गाश्चैव शयनानि च

ଏଠାରେ ଦେବେଶ, କ୍ଲେଶନାଶକ କେଶବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ। ଏଭଳି ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ କୁମ୍ଭ, ଗାଈ ଓ ଶୟନମାନେ ମଧ୍ୟ (ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହେଲା)।

Verse 60

वासांसि चैव सर्वेषां गृहाणि प्रापयेद्बुधः । अभावे बहुशय्यानामेकामपि सुसंस्कृताम्

ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଗୃହବାସର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବ। ବହୁ ଶୟନ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅତି କମରେ ଗୋଟିଏ ସୁସଜ୍ଜିତ ଶୟନ ଦେବ।

Verse 61

शय्यां दद्याद्गृही भीम सर्वोपस्करसंयुताम् । इतिहासपुराणानि वाचयित्वा तु वाहयेत्

ହେ ଭୀମ! ଗୃହସ୍ଥ ଲୋକ ସମସ୍ତ ଉପସ୍କର ସହିତ ଶୟନ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଇତିହାସ‑ପୁରାଣ ପାଠ କରାଇ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆଦରରେ ବହନ/ପ୍ରସାର କରାଇବ।

Verse 62

तद्दिनं कुरुशार्दूल य इच्छेद्विपुलां श्रियम् । तस्मात्त्वं सत्त्वमालंब्य भीमसेन विमत्सरः

ହେ କୁରୁଶାର୍ଦୂଳ! ଯେ ବିପୁଳ ଶ୍ରୀ-ସମୃଦ୍ଧି ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ଏହି ଦିନଟିକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପାଳନ କରୁ। ତେଣୁ ହେ ଭୀମସେନ, ସତ୍ତ୍ୱକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ମତ୍ସରହୀନ ହେଉ।

Verse 63

कुरु व्रतमिदं सम्यक्स्नेहाद्गुह्यं मयोदितम् । त्वया कृतमिदं वीर त्वन्नाम्ना च भविष्यति

ସ୍ନେହବଶେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଗୁହ୍ୟ ବ୍ରତ କହିଛି; ଏହାକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ପାଳନ କର। ହେ ବୀର, ତୁମେ ଏହା କରିଲେ ଏହା ତୁମ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 64

सा भीमद्वादशी ह्येषा सर्वपापहरा शुभा । या तु कल्याणिनी नाम पुरा कल्पेषु पठ्यते

ଏହିଏ ‘ଭୀମଦ୍ୱାଦଶୀ’—ଶୁଭ ଓ ସର୍ବପାପହରା। ପୁରାତନ କଳ୍ପମାନେ ଏହା ‘କଲ୍ୟାଣିନୀ’ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପଠିତ ହୁଏ।

Verse 65

त्वं चादिकर्ता भव सौकरेस्मिन्कल्पे महावीर वरप्रधान । यस्याः स्मृतेः कीर्तनतोप्यशेषं पापं प्रणष्टं त्रिदशाधिपस्य

ଏବଂ ହେ ମହାବୀର, ବରପ୍ରଦାତା! ଏହି ସୌକର କଳ୍ପରେ ତୁମେ ଆଦିକର୍ତ୍ତା ହେଉ। ଯାହାଙ୍କ ସ୍ମରଣ ଓ ନାମକୀର୍ତ୍ତନମାତ୍ରେ ଦେବାଧିପତିଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

Verse 66

दृष्ट्वा च तामप्सरसामभीष्टां वेश्याकृतामन्यभवांतरेषु । जाताथ सा वैश्यकुलोद्भवापि पुलोमकन्या पुरुहूतपत्नी

ସେଇ ପ୍ରିୟ ଅପ୍ସରାକୁ ଦେଖି—ଯିଏ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମାନ୍ତରରେ ବେଶ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା—ସେ ତେବେ ବୈଶ୍ୟକୁଳରେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲା; ପୁଲୋମାଙ୍କ କନ୍ୟା ହୋଇ ପୁରୁହୂତ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଲା।

Verse 67

तत्रापि तस्याः परिचारिकेयं मम प्रिया संप्रति सत्यभामा । कृतं पुरा मंगलमेतदेव द्विजात्मजा वेदवती बभूव

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ସେଇ ପରିଚାରିକା ଏବେ ମୋର ପ୍ରିୟା ସତ୍ୟଭାମା। ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟୀ ପୂର୍ବେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ କନ୍ୟା ବେଦବତୀ ଭାବେ ଜନ୍ମିଥିଲା।

Verse 68

अस्यां च कल्याणतिथौ विवस्वान्सहस्रधारेण सहस्ररश्मिः । स्नातः पुरा मंडलमेत्य तद्वत्तेजोमयं खेटपतिर्बभूव

ଏହି କଲ୍ୟାଣତିଥିରେ ସହସ୍ରରଶ୍ମିଧାରୀ ବିବସ୍ୱାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବେ ସହସ୍ରଧାରାରେ ସ୍ନାନ କରି, ପରେ ନିଜ ମଣ୍ଡଳକୁ ଫେରି ତେଜୋମୟ ଖଗାଧିପତି ହେଲେ।

Verse 69

इदमेवकृतं महेंद्रमुख्यैर्बहुभिर्देवसुरारिकोटिभिश्च । फलमस्येह न शक्यते हि वक्तुं यदि जिह्वायुतकोटयो मुखे स्युः

ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ମହେନ୍ଦ୍ର ଆଦି ପ୍ରଧାନ ଦେବମାନେ ଓ ଦେବଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ କୋଟି କୋଟି ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ କରିଛନ୍ତି। ତଥାପି ଏହାର ଫଳ ଏଠାରେ କହିହେବ ନାହିଁ, ଯଦି ମୁଖରେ କୋଟି କୋଟି ଜିହ୍ବା ଥାଏ ମଧ୍ୟ।

Verse 70

कलिकलुषविदारिणीमनंतामपि कथयिष्यति यादवेंद्रसूनुः । अथ नरकगतान्पितॄनथैषा ह्यलमुद्धर्तुमिहैव यः करोति

ଯାଦବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର (ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ) କଳିର କଲୁଷକୁ ବିଦାରଣ କରୁଥିବା ଅନନ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମହିମାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିବେ। ଯେ ଏହା କରେ, ସେ ଏହି ଲୋକରେ ହିଁ ନରକଗତ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ହୁଏ।

Verse 71

इदमनघशृणोति वक्ति भक्त्या परिपठतीह परोपकारहेतोः । इह पंकजनाभभक्तिमान्भवेदथ शक्रस्य सपूज्यतामुपैति

ହେ ଅନଘ! ଯେ ଏଠାରେ ଏହାକୁ ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣେ, କହେ କିମ୍ବା ପରୋପକାର ନିମିତ୍ତେ ପାଠ କରେ, ସେ ଏହି ଲୋକରେ ହିଁ ପଙ୍କଜନାଭ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭକ୍ତ ହୁଏ; ତାପରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ ସମ୍ମାନ ପାଏ।

Verse 72

कल्याणिनी नाम पुरा विसर्गे या द्वादशी माघसितेभिपूज्या । सा पांडुपुत्रेण कृता भविष्यत्यंनतपुण्यानघभीमपूर्वा

ପ୍ରାଚୀନ ସୃଷ୍ଟି-ବିସର୍ଗକାଳେ ‘କଲ୍ୟାଣିନୀ’ ନାମର ଏକ ପବିତ୍ର ବ୍ରତ ଥିଲା—ମାଘ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶୀ, ପୂଜ୍ୟ। ଏହା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବ; ଅନନ୍ତ ପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ, ପ୍ରଥମେ ନିଷ୍ପାପ ଭୀମ ଆଚରଣ କରିଥିଲେ।

Verse 73

ब्रह्मोवाच । वर्णाश्रमाणां प्रभवः पुराणेषु मया श्रुतः । सदाचारश्च भगवान्धर्मशास्त्रांगविस्तरैः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ପୁରାଣମାନଙ୍କରେ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ଉତ୍ପତ୍ତି ଶୁଣିଛି; ଏବଂ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରର ବିସ୍ତୃତ ଅଙ୍ଗସହିତ ଭଗବଦ୍ରୂପ ସଦାଚାର ପାଳନୀୟ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଛି।

Verse 74

पण्यस्त्रीणां समाचारं श्रोतुमिच्छामि तत्वतः । ईश्वर उवाच । तस्मिन्नेव पुरे ब्रह्मन्सहस्राणि तु षोडश

“ମୁଁ ଗଣିକାମାନଙ୍କ ଆଚାର-ବ୍ୟବହାର ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।” ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—“ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେହି ନଗରରେ ଷୋଳହ ହଜାର (ସ୍ତ୍ରୀ) ଥିଲେ…”

Verse 75

वासुदेवस्य नारीणां भविष्यंत्यंबुजोद्भव । ताभिर्वसंतसमये कोकिलालिकुलाकुले

ହେ ଅମ୍ବୁଜୋଦ୍ଭବ! ବାସୁଦେବ-ପରାୟଣା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ହେବେ; ବସନ୍ତକାଳେ କୋଇଲିର କୁହୁତାନ ଓ ଭ୍ରମରଦଳର ଗୁଞ୍ଜନରେ ମୁଖର ସ୍ଥାନରେ ସେମାନେ ବସିବେ/ଆସିବେ।

Verse 76

पुष्पितोपवने फुल्लकल्हारसरसस्तटे । निर्भरं सहपत्नीभिः प्रशस्ताभिरलंकृतः

ପୁଷ୍ପିତ ଉପବନରେ, ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ କଲ୍ହାର (ଶ୍ୱେତ ପଦ୍ମ) ଶୋଭିତ ସରୋବରର ତଟେ, ସେ ଉତ୍ତମ ଗୁଣବତୀ ପ୍ରଶସ୍ତ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ରହିଲେ—ତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇ ଅଧିକ ଶୋଭା ପାଇଲେ।

Verse 77

रमयिष्यति विश्वात्मा कृष्णो यदुकुलोद्वहः । कुरंगनयनः श्रीमान्मालतीकृतशेखरः

ବିଶ୍ୱାତ୍ମା, ଯଦୁକୁଳର ଗର୍ବ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସେକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିବେ—ହରିଣ-ନୟନ, ଶ୍ରୀମାନ, ମାଳତୀ ପୁଷ୍ପରେ ଶିଖା ଶୋଭିତ।

Verse 78

गच्छन्समीपमार्गेण सांबो जांबवतीसुतः । साक्षात्कंदर्परूपेण सर्वाभरणभूषितः

ନିକଟ ମାର୍ଗରେ ଗମନ କରି ଜାମ୍ବବତୀ-ସୁତ ସାମ୍ବ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ—ସାକ୍ଷାତ୍ କନ୍ଦର୍ପରୂପ, ସମସ୍ତ ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତ।

Verse 79

अनंगशरतप्ताभिः साभिलाषमवेक्षितः । प्रबुद्धो मन्मथस्तासां भविष्यति यदात्मनि

ଅନଙ୍ଗର ଶରରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ଆକାଙ୍କ୍ଷାରେ ତାକୁ ନିହାରିବେ, ସେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ଅନ୍ତରେ ମନ୍ମଥ ଜାଗ୍ରତ ହେବ।

Verse 80

तदवेक्ष्य जगन्नाथस्सर्वज्ञो ध्यानचक्षुषा । स्वयंप्रभुर्वक्ष्यति ता वो हरिष्यंति दस्यवः

ତାହା ଦେଖି ଜଗନ୍ନାଥ—ସର୍ବଜ୍ଞ, ଧ୍ୟାନଚକ୍ଷୁରେ—ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭୁ କହିବେ: “ଦସ୍ୟୁମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମଠାରୁ ହରିନେବେ।”

Verse 81

अपरोक्षं यतस्त्वेवं स्निग्धमेतद्विचिंतितम् । ततः प्रसादितो देव इदं वक्ष्यति शार्ङ्गभृत्

ଯେହେତୁ ତୁମେ ଏହାକୁ ଅପରୋକ୍ଷଭାବେ, ସ୍ନିଗ୍ଧ ଭାବରେ ବିଚାର କରିଛ; ତେଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ଦେବ—ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀ—ଏହି ବଚନ କହିବେ।

Verse 82

ताभिः शापाभितप्ताभिर्भगवान्भूतभावनः । उत्तराश्रितदाशानामुद्धर्ता ब्राह्मणप्रियः

ସେଇ ଶାପମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭୂତଭାବନ ଭଗବାନ୍ ଉତ୍ତରଦେଶରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଦାଶ (ମାଛୁଆ)ମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଧାରକ ହେଲେ; କାରଣ ସେ ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରିୟ।

Verse 83

उपदेक्ष्यत्यनंतात्मा भावि कल्याणकारकम् । भवतीनामृषिर्दाल्भ्यो यद्व्रतं कथयिष्यति

ଅନନ୍ତାତ୍ମା ଭଗବାନ୍ ଆଗାମୀ କାଳର କଲ୍ୟାଣକାରୀ ଉପଦେଶ ଦେବେ; ଏବଂ ଦାଲ୍ଭ୍ୟ ଋଷି ତୁମମାନଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଯେ ବ୍ରତ, ତାହା କହିବେ।

Verse 84

इत्युक्त्वा ताः परित्यज्य गतोन्तर्धानमीश्वरः । ततः कालेन महता भारावतरणे कृते

ଏପରି କହି ଈଶ୍ୱର ସେମାନଙ୍କୁ ସେଠାରେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ପରେ ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ, ଭୂଭାର ଅବତରଣର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲାବେଳେ,

Verse 85

निवृत्ते मौसले तद्वत्केशवे दिवमागते । शून्ये यदुकुले सर्वे चोरैरपि जितेर्जुने

ମୌସଲ ସଂହାର ନିବୃତ୍ତ ହେଲାପରେ ଏବଂ କେଶବ ଦିବ୍ୟଲୋକକୁ ଗଲାପରେ, ଯଦୁକୁଳ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା; ଅର୍ଜୁନ ମଧ୍ୟ ଚୋରମାନଙ୍କ ହାତରେ ସୁଦ୍ଧା ପରାଜିତ ହେଲେ।

Verse 86

हृतासु कृष्णपत्नीषु दाशभोग्यासु चार्बुदे । तिष्ठंतीषु च दौर्गत्यसंतप्तासु चतुर्मुख

ହେ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା! କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ଅପହୃତ ହୋଇ ଅର୍ବୁଦରେ ଦାଶ (ମାଛୁଆ)ମାନଙ୍କ ଭୋଗ୍ୟା ଭାବେ ରଖାଯାଇଥିଲେ; ସେମାନେ ସେଠାରେ ଦୁର୍ଗତିରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ରହିଥିଲେ।

Verse 87

आगमिष्यति योगात्मा दाल्भ्योनाम महातपाः । तास्तमर्घ्येण संपूज्य प्रणिपत्य पुनःपुनः

ଯୋଗନିଷ୍ଠ ଦାଲ୍ଭ୍ୟ ନାମକ ମହାତପସ୍ବୀ ଆସିବେ। ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରି ପୂଜା କରି, ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 88

लालप्यमाना बहुशो वाष्पपर्याकुलेक्षणाः । स्मरंत्यो विविधान्भोगान्दिव्यमाल्यानुलेपनान्

ସେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ବିଳାପ କରୁଥିଲେ, ଅଶ୍ରୁରେ ଆକୁଳ ଚକ୍ଷୁ ସହ; ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଅନୁଲେପନ ସହିତ ନାନାପ୍ରକାର ଭୋଗକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ।

Verse 89

भर्त्तारं जगतामीशमनंतमपराजितम् । दिव्यानुभावां च पुरींनानारत्नगृहाणि च

ସେ ନିଜ ପତି—ଜଗତର ଈଶ୍ୱର, ଅନନ୍ତ, ଅପରାଜିତ—ଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲା; ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଭାବମୟ ପୁରୀ ଓ ନାନାରତ୍ନରେ ନିର୍ମିତ ଗୃହମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲା।

Verse 90

द्वारकावासिनः सर्वान्देवरूपान्कुमारकान् । प्रश्नमेतं करिष्यंति मुनेरभिमुखंस्थिताः

ଦ୍ୱାରକାବାସୀ ସମସ୍ତେ, ଦେବସଦୃଶ କୁମାରମାନଙ୍କ ସହ, ମୁନିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବେ।

Verse 91

दस्युमिर्भगवन्सर्वाः परिभुक्ता वयं बलात् । स्वधर्मश्च्यावितोस्माकमस्मिन्नः शरणं भवान्

ହେ ଭଗବନ୍! ଦସ୍ୟୁମାନେ ବଳପୂର୍ବକ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅପମାନିତ ଓ ପୀଡିତ କରିଛନ୍ତି। ଆମକୁ ସ୍ୱଧର୍ମରୁ ଚ୍ୟୁତ କରାଯାଇଛି; ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆପଣ ହିଁ ଆମର ଶରଣ।

Verse 92

आदिष्टोसि पुरा ब्रह्मन्केशवेन च धीमता । कस्मादीशेन संयोगं प्राप्य वेश्यात्वमागताः

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ପୂର୍ବେ ଧୀମାନ କେଶବ ତୁମକୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ଈଶଙ୍କ ସଂଯୋଗ ପାଇ ସତ୍ତ୍ୱେ ତୁମେ କାହିଁକି ବେଶ୍ୟାଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲ?

Verse 93

वेश्यानामपि यो धर्मस्तं नो ब्रूहि तपोधन । कथयिष्ये वदत्तासां यद्दाल्भ्यश्चैकितायनः

ହେ ତପୋଧନ! ବେଶ୍ୟାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଯେ ଧର୍ମାଚାର ରହିଛି, ତାହା ଆମକୁ କୁହ। ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଦାଲ୍ଭ୍ୟ ଓ ଚୈକିତାୟନ ଯାହା କହିଥିଲେ, ମୁଁ ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।

Verse 94

दाल्भ्य उवाच । जलक्रीडाविहारेषु पुरा सरसि मानसे । भवतीनां सगर्वाणां नारदोभ्याशमागतः

ଦାଲ୍ଭ୍ୟ କହିଲେ— ପୁରାକାଳରେ ମାନସ ସରୋବରରେ ଜଳକ୍ରୀଡା-ବିହାର କରୁଥିବାବେଳେ ତୁମେ ଗର୍ବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲ; ସେତେବେଳେ ନାରଦ ମୁନି ତୁମ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।

Verse 95

हुताशनसुताः सर्वा भवत्योप्सरसः पुरा । अप्रणम्यावलेपेन परिपृष्टः स योगवित्

ପୂର୍ବେ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଅପ୍ସରା ହୁତାଶନ (ଅଗ୍ନି)ଙ୍କ କନ୍ୟା ଥିଲ। କିନ୍ତୁ ଅହଙ୍କାରରେ ପ୍ରଣାମ ନ କରି, ସେ ଯୋଗବିଦଙ୍କୁ ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲ।

Verse 96

कथं नारायणोस्माकं भर्त्ता स्यादित्युपादिश । तस्माद्वरप्रदानं च शापश्चायमभूत्पुरा

“ନାରାୟଣ କିପରି ଆମର ପତି ହେବେ—ଏହା ଉପଦେଶ କର।” ତେଣୁ ପୁରାକାଳରେ ବରଦାନ ପ୍ରଦାନ ଓ ଏହି ଶାପ—ଦୁହେଁ ଘଟିଲା।

Verse 97

शय्याद्वयप्रदानेन मधुमाधवमासयोः । सुवर्णोपस्करोत्संगं द्वादश्यां शुक्लपक्षतः

ମଧୁ ଓ ମାଧବ ମାସରେ ଶୟ୍ୟାଦ୍ୱୟ ଦାନ କରି, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ସହିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଉପସ୍କର ସହ ଶୟ୍ୟା-ସାମଗ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 98

भर्ता नारायणो नूनं भविष्यत्यन्यजन्मनि । यदकृत्वा प्रणामं मे रूपसौभाग्यमत्सरात्

ନିଶ୍ଚୟ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ନାରାୟଣ ମୋର ପତି ହେବେ; କାରଣ ମୋର ରୂପ ଓ ସୌଭାଗ୍ୟ ପ୍ରତି ଇର୍ଷ୍ୟାରୁ ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରଣାମ କଲ ନାହିଁ।

Verse 99

परिपृष्टोस्मि तेनाशु वियोगो वो भविष्यति । चोरैरपहृताः सर्वा वेश्यात्वं समवाप्स्यथ

ସେ ମୋତେ ପଚାରିଥିବାରୁ, ଶୀଘ୍ର ତୁମମାନଙ୍କର ବିୟୋଗ ହେବ; ଚୋରମାନେ ଅପହରଣ କରି ତୁମେ ସମସ୍ତେ ବେଶ୍ୟାବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।

Verse 100

एवं नारदशापेन केशवस्य च शापतः । वेश्यात्वमागताः सर्वा भवत्यः काममोहिताः

ଏହିପରି ନାରଦଙ୍କ ଶାପ ଓ କେଶବଙ୍କ ଶାପରେ, କାମମୋହିତ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ବେଶ୍ୟାବସ୍ଥାକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲ।

Verse 101

इदानीमपि यद्वक्ष्ये तच्छ्रणुध्वं वरांगनाः । पुरा दैवासुरे युद्धे हतेषु शतशः सुरैः

ଏବେ ମଧ୍ୟ, ହେ ବରାଙ୍ଗନାମାନେ, ମୁଁ ଯାହା କହିବି ତାହା ଶୁଣ; ପୂର୍ବେ ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ, ଯେତେବେଳେ ଦେବମାନେ ଶତଶଃ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ।

Verse 102

दानवासुरदैत्येषु राक्षसेषु ततस्ततः । तेषां दारसहस्राणि शतशोथ सहस्रशः

ଦାନବ, ଅସୁର, ଦୈତ୍ୟ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏଠି-ସେଠି ତାଙ୍କର ସହସ୍ର ସହସ୍ର ପତ୍ନୀ ଥିଲେ; ଶତଶଃ ଓ ସହସ୍ରଶଃ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 103

परिणीतानि यानि स्युर्बलाद्भुक्तानि यानि वै । तानि सर्वाणि देवेशः प्रोवाच वदतां वरः

ବିଧିପୂର୍ବକ ବିବାହିତା ନାରୀ ହେଉନ୍ତୁ କି ବଳପୂର୍ବକ ଭୋଗିତା—ଏମିତି ସମସ୍ତ ବିଷୟରେ ଦେବେଶ, ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିୟମ ଘୋଷଣା କଲେ।

Verse 104

वेश्याधर्मेण वर्तध्वमधुना नृपमंदिरे । भक्तिमत्यो वरारोहास्तथा देवकुलेषु च

ଏବେ ରାଜମନ୍ଦିରରେ ବେଶ୍ୟାଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଆଚରଣ କର; ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ, ଦେବମନ୍ଦିରରେ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିଭାବରେ ରୁହ।

Verse 105

राजतः स्वामिनश्चापि जीविकां च प्रलप्स्यथ । भविष्यति च सौभाग्यं सर्वासामपि शक्तितः

ରାଜାଙ୍କଠାରୁ ଓ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଜୀବିକା ପାଇବ; ଏହି ଶକ୍ତିର ପ୍ରଭାବରେ ସମସ୍ତଙ୍କର ସୌଭାଗ୍ୟ ଉଦୟ ହେବ।

Verse 106

यः कश्चिच्छुल्कमादाय गृहमेष्यति वः सदा । निश्छद्मनैवोपचर्यः प्रीतिभावैरदांभिकैः

ଯେ କେହି ଶୁଳ୍କ/ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କରି ତୁମ ଘରକୁ ଆସେ, ସେକୁ ସଦା ଛଳ ବିନା—ନିଷ୍କପଟ ପ୍ରୀତିଭାବରେ, ଦମ୍ଭହୀନ ଭାବେ—ସେବା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 107

देवतानां पितॄणां च पुण्येह्नि समुपस्थिते । गोभूहिरण्यधान्यानि प्रदेयानि च शक्तितः

ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନଙ୍କ ପୁଣ୍ୟତିଥି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଯଥାଶକ୍ତି ଗୋ, ଭୂମି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଧାନ୍ୟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 108

यद्व्रतं चोपदेक्ष्यामि तत्कुरुध्वं च सर्वशः । संसारोत्तारणायालमेतद्वेदविदो विदुः

ମୁଁ ଯେ ବ୍ରତ ଉପଦେଶ ଦେବାକୁ ଯାଉଛି, ତାହାକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରେ ଆଚରଣ କର; ସଂସାରରୁ ପାର କରାଇବାକୁ ଏହା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ବୋଲି ବେଦବିଦ୍ମାନେ ଜାଣନ୍ତି।

Verse 109

यदा सूर्यदिने हस्तः पुष्यो वाथ पुनर्वसुः । भवेत्सर्वौषधिस्नानं सम्यक्नारी समाचरेत्

ରବିବାର ଦିନ ହସ୍ତ, ପୁଷ୍ୟ କିମ୍ବା ପୁନର୍ବସୁ ନକ୍ଷତ୍ର ହେଲେ, ନାରୀ ଯଥାବିଧି ସର୍ବୌଷଧି-ସ୍ନାନ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 110

तदा पंचशरात्मा तु हरिस्सन्निधिमेष्यति । अर्चयेत्पुंडरीकाक्षमनंगस्यानुकीर्तनैः

ତେବେ ପଞ୍ଚଶରାତ୍ମା ହରି ସନ୍ନିଧିକୁ ଆସିବେ; ଅନଙ୍ଗ (କାମଦେବ)ଙ୍କ ଅନୁକୀର୍ତ୍ତନରେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 111

कामाय पादौ संपूज्य जंघे वै मोहकारिणे । मेढ्रं कंदर्पनिधये कटिं प्रीतिमते नमः

କାମନାର ନିମିତ୍ତେ ପାଦଦ୍ୱୟକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି, ମୋହକାରିଣୀ ଜଂଘାଦ୍ୱୟକୁ (ପୂଜା କର); କନ୍ଦର୍ପ-ନିଧି ମେଢ୍ରକୁ ଓ ପ୍ରୀତିସ୍ଥାନ କଟିକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 112

नाभिं सौख्यसमुद्राय वामनाय तथोदरम् । हृदयं हृदयेशाय स्तनावाह्लादकारिणे

ଯାହାଙ୍କ ନାଭି ସୁଖର ସମୁଦ୍ର, ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ବାମନରୂପଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କ ଉଦରକୁ ନମସ୍କାର। ହୃଦୟେଶଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ନମସ୍କାର; ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସ୍ତନଯୁଗଳକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 113

उत्कंठायेति वै कंठमास्यमानंदकारिणे । वामांसं पुष्पचापाय पुष्पबाणाय दक्षिणम्

“ଉତ୍କଣ୍ଠା ପାଇଁ” ବୋଲି କହି ସେ ତାଙ୍କ କଣ୍ଠକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲା—ଯାହା ଆନନ୍ଦଦାୟକ। ପରେ ପୁଷ୍ପଚାପଧାରୀ (କାମ)ଙ୍କୁ ବାମ କାନ୍ଧ ଓ ପୁଷ୍ପବାଣଧାରୀଙ୍କୁ ଡାହାଣ କାନ୍ଧ ଅର୍ପଣ କଲା।

Verse 114

मानसायेति वै मालि विलोलायेति मूर्द्धजम् । सर्वात्मने शिरस्तद्वद्देवदेवस्य पूजयेत्

ହେ ମାଳୀ! ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ କରିବାବେଳେ “ମାନସାୟ” ବୋଲି କହ; କେଶ ଅର୍ପଣ କରିବାବେଳେ “ବିଲୋଲାୟ” ବୋଲି କହ। ଏହିପରି ଶିର ଅର୍ପଣ କରି “ସର୍ବାତ୍ମା” ରୂପେ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କର।

Verse 115

नमः शिवाय शांताय पाशांकुशधराय च । गदिने पीतवस्त्राय शंखचक्रधराय च

ଶାନ୍ତ ସ୍ୱରୂପ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧାରଣକାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଗଦାଧାରୀ, ପୀତବସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 116

नमो नारायणायेति कामदेवात्मने नमः । नमः शांत्यै नमः प्रीत्यै नमारेत्यै नमः श्रियै

“ନମୋ ନାରାୟଣାୟ” ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ନମସ୍କାର; କାମଦେବାତ୍ମ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଶାନ୍ତିକୁ ନମସ୍କାର, ପ୍ରୀତିକୁ ନମସ୍କାର, ରତିକୁ (ଆନନ୍ଦକୁ) ନମସ୍କାର, ଶ୍ରୀକୁ (ସମୃଦ୍ଧିକୁ) ନମସ୍କାର।

Verse 117

नमः पुष्ट्यै नमस्तुष्ट्यै नमः सर्वार्थसंपदे । एवं संपूज्य गोविंदमनंगात्मकमीश्वरम्

ପୁଷ୍ଟିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ତୁଷ୍ଟିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପୁରୁଷାର୍ଥ-ସମ୍ପଦ ଦାତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏହିପରି ଅନଙ୍ଗ-ସ୍ୱରୂପ ଈଶ୍ୱର ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି (ଆଗେ ବଢ଼େ)।

Verse 118

गंधमाल्यैस्तथा धूपैर्नैवेद्येन च भामिनी । तत आहूय धर्मज्ञं ब्राह्मणं वेदपारगम्

ସୁଗନ୍ଧ, ମାଳା, ଧୂପ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା (ପୂଜା କରି) ସେଇ ଦୀପ୍ତିମତୀ ନାରୀ ପରେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।

Verse 119

अव्यंगमथ संपूज्य गंधपुष्पार्चनादिभिः । शालेयतंडुलप्रस्थं घृतपात्रेण संयुतम्

ତାପରେ କୌଣସି ଅଭାବ ନ ରଖି ଚନ୍ଦନ, ପୁଷ୍ପାର୍ଚ୍ଚନ ଆଦିଦ୍ୱାରା ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରି, ଶାଳି ଚାଉଳର ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ଏବଂ ଘିଅର ଏକ ପାତ୍ର (ଅର୍ପଣ) କରିବା ଉଚିତ।

Verse 120

तस्मै विप्राय वै दद्यान्माधवः प्रीयतामिति । यथेष्टाहारसंभुक्तमेनं द्विजमनुत्तमम्

ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ‘ମାଧବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ’ ବୋଲି କହି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଇଚ୍ଛାମତେ ଭୋଜନ କରି ସାରିଲେ ସେଇ ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ସତ୍କାର କରାଯାଏ।

Verse 121

रत्यर्थं कामदेवोयमिति चित्ते च धारयेत् । यद्यदिच्छति विप्रेंद्रस्तत्तत्कुर्याद्विलासिनी

ମନରେ ଧାରଣ କରିବ—‘ଏହା ରତି-ଆନନ୍ଦାର୍ଥ କାମଦେବ’; ଏବଂ ସେଇ ବିଲାସିନୀ ନାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାହା ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେହି ସେହି କରିବ।

Verse 122

सर्वभावेन चात्मानमर्पयेत्स्मितभाषिणी । एवमादित्यवारेण सर्वमेतत्समाचरेत्

ସ୍ମିତଭାଷିଣୀ ସେ ନାରୀ ସର୍ବଭାବେ ନିଜକୁ ଅର୍ପଣ କରୁ। ଏହିପରି ଆଦିତ୍ୟବାରେ ଏ ସମସ୍ତ ବିଧି ଆଚରଣ କରୁ।

Verse 123

तंडुलप्रस्थदानं च यावन्मासास्त्रयोदश । ततस्त्रयोदशे मासि संप्राप्ते चास्य भामिनी

ତେର ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ଚାଉଳ ଦାନ କରାଯାଉ। ପରେ ତ୍ରୟୋଦଶ ମାସ ଆସିଲେ ତାହାର ପ୍ରିୟା ଭାମିନୀ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିଲା।

Verse 124

विप्रस्योपस्करैर्युक्तां शय्यां दद्याद्विचक्षणा । सोपधानां सविन्यासां स्वास्तरावरणां शुभाम्

ବିଚକ୍ଷଣ ବ୍ୟକ୍ତି ବିପ୍ରଙ୍କୁ ଉପସ୍କରସହିତ ଶୟ୍ୟା ଦାନ କରୁ—ତକିଆ ସହ, ସୁବିନ୍ୟସ୍ତ, ଶୁଭ ଆସ୍ତର-ଆବରଣରେ ଆବୃତ।

Verse 125

दीपिकोपानहच्छत्र पादुकासनसंयुताम् । सपत्नीकमलंकृत्य हेमसूत्रांगुलीयकैः

ଦୀପିକା, ଜୁତା, ଛତା, ପାଦୁକା ଓ ଆସନ ସହିତ ତାହାକୁ ସଂଯୁକ୍ତ କରୁ; ଏବଂ ପତ୍ନୀସହିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣସୂତ୍ର ଓ ଅଙ୍ଗୁଳୀୟକରେ ଅଲଙ୍କୃତ କରୁ।

Verse 126

सूक्ष्मवस्त्रैः सकटकैर्धूपमाल्यानुलेपनैः । कामदेवं सपत्नीकं गुडकुंभोपरिस्थितम्

ସୂକ୍ଷ୍ମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଛୋଟ ରଥ ସହ, ଧୂପ, ମାଳ୍ୟ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଅନୁଲେପନରେ—ଗୁଡ଼ ଭରା କୁମ୍ଭ ଉପରେ ସ୍ଥିତ, ପତ୍ନୀସହିତ କାମଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।

Verse 127

ताम्रपात्रासनगतं हेमनेत्रपटावृतम् । सुकांस्यभाजनोपेतमिक्षुदंडसमन्वितम्

ତାମ୍ରପାତ୍ର-ଆସନରେ ଉପବିଷ୍ଟ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ନେତ୍ରଚିହ୍ନିତ ବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତ, ଉତ୍ତମ କାଂସ୍ୟ-ଭାଜନ ସହିତ ଏବଂ ଇକ୍ଷୁଦଣ୍ଡ (ଆଖୁ ଦଣ୍ଡ) ସମନ୍ୱିତ।

Verse 128

दद्यादनेन मंत्रेण तथैकां गां पयस्विनीम् । यथांतरं न पश्यामि कामकेशवयोः सदा

ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଗୋଟିଏ ପୟସ୍ୱିନୀ (ଦୁଧଦାୟିନୀ) ଗାଈ ମଧ୍ୟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ମୁଁ ସଦା, କେବେ ମଧ୍ୟ, କାମ ଓ କେଶବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭେଦ ନ ଦେଖୁ।

Verse 129

तथैव सर्वकामाप्तिरस्तु विप्र सदा मम । तथा च कांचनं देवं प्रतिगृह्य द्विजोत्तमः

ସେହିପରି, ହେ ବିପ୍ର, ମୋ ପାଇଁ ସଦା ସର୍ବକାମ-ପ୍ରାପ୍ତି ହେଉ। ଏବଂ ତାପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ସେହି ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଦେବ-ପ୍ରତିମାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି…

Verse 130

कोदात्कामोदादिति वैदिकं मंत्रमुदीरयेत् । ततः प्रदक्षिणीकृत्य विसृज्य द्विजपुंगवम्

‘କୋ ଦାତ୍? କାମୋଦାତ୍’ ଏହି ବୈଦିକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ ବିଦାୟ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 131

शय्यासनादिकं सर्वं ब्राह्मणस्य गृहं नयेत् । ततः प्रभृति योऽन्योपि रत्यर्थं गेहमागतः

ଶୟ୍ୟା, ଆସନ ଆଦି ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରକୁ ନେଇଯିବା ଉଚିତ। ତାହାପରେ ସେହି ସମୟରୁ, ରତି-ହେତୁ ଯେ କେହି ଅନ୍ୟ ଲୋକ ଘରକୁ ଆସିଲେ…

Verse 132

सम्मान्य सूर्यवारेण स संपूज्यो भवेत्सदा । एवं त्रयोदशं यावन्मासमेकं द्विजोत्तमम्

ରବିବାରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି ସଦା ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଏଭଳି ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତେରଥର ଏହି ଆଚାର ହେଉ।

Verse 133

तर्पयित्वा यथाकामं प्रेषयेच्चैव मंदिरम् । तदनुज्ञया रूपवंतं यावदस्यागमो भवेत्

ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ତର୍ପଣ କରି ପରେ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ନିବାସକୁ ପଠାଇବା ଉଚିତ। ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅନୁଜ୍ଞାରେ, ତାଙ୍କ ଆଗମନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି ସୁନ୍ଦର ରୂପକୁ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖିବା ଉଚିତ।

Verse 134

आत्मनोपि यदा विघ्नं गर्भसूतकराजकम् । दैवं वा मानुषं वा स्यादुपरागेण वा ततः

ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ନିଜ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଗର୍ଭ, ସୂତକ କିମ୍ବା ରାଜକାର୍ଯ୍ୟସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କୌଣସି ବିଘ୍ନ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ—ସେ ଦୈବଜନିତ ହେଉ କି ମାନବଜନିତ, କିମ୍ବା ଗ୍ରହଣଜନିତ—ତେବେ (ତଦନୁସାରେ କରିବା ଉଚିତ)।

Verse 135

सावारा नष्टपंचाशद्यथाशक्ति समर्पयेत् । एतद्धि कथितं सम्यग्भवतीनां विशेषतः

ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ‘ସାବାରା’ ଓ ‘ନଷ୍ଟପଞ୍ଚାଶତ୍’ (ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଦାନ/ଦକ୍ଷିଣା) ସମର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ବିଶେଷତଃ ଆପଣମାନଙ୍କ (ନାରୀମାନଙ୍କ) ପାଇଁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ କହାଯାଇଛି।

Verse 136

स्वधर्मोयं यतो भाव्यो वेश्यानामिह सर्वदा । शय्यया त्यज्यते देव न कदाचिद्यथा भवान्

ଏହି ହେଉଛି ତାଙ୍କର ସ୍ୱଧର୍ମ, ଯାହାକୁ ଏଠାରେ ବେଶ୍ୟାମାନେ ସଦା ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ଦେବ, ଶୟ୍ୟାରେ ସେମାନଙ୍କୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ—ଯେପରି ଆପଣ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 137

शय्या ममाप्यशून्येयं तथास्तु मधुसूदन । गीतवादित्रनिर्घोषं देवदेवस्य कारयेत्

ହେ ମଧୁସୂଦନ! ମୋର ଶୟ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ ନ ରହୁ—ତଥାସ୍ତୁ। ଦେବଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟର ଗୁଞ୍ଜନ କରାଯାଉ।

Verse 138

एतद्वः कथितं सर्वं वेश्याधर्ममशेषतः । पुरुहूतेन यत्प्रोक्तं दानवीषु पुरा मया

ତୁମମାନଙ୍କୁ ବେଶ୍ୟାଧର୍ମର ଆଚାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ, କିଛି ଛାଡ଼ିନାହିଁ, କୁହାଗଲା। ପୂର୍ବେ ପୁରୁହୂତ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦାନବୀ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେହିଟିକୁ ମୁଁ ପୁନଃ କହିଲି।

Verse 139

तदिदं सांप्रतं सर्वं भवतीष्वपि युज्यते । सर्वपापप्रशमनमनंतफलदायकम्

ଏହେତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ସବୁ ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ। ଏହା ସମସ୍ତ ପାପ ଶମନ କରେ ଏବଂ ଅନନ୍ତ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 140

कल्याणिनीनां कथितं तदेतद्दुश्चरं व्रतम् । करोति याऽशेषमुदग्रमेतत्कल्याणिनी माधवलोकसंस्था

କଲ୍ୟାଣିନୀ ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଦୁଶ୍ଚର ବ୍ରତ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ଯେ ଏହି ଉଦ୍ଗ୍ର ବ୍ରତକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ କରେ, ସେ ସତ୍ୟରେ ‘କଲ୍ୟାଣିନୀ’ ହୋଇ ମାଧବ (ବିଷ୍ଣୁ) ଲୋକରେ ନିବାସ ପାଏ।

Verse 141

सा पूजिता देवगणैरशेषैरानंदकृत्स्थानमुपैति विष्णोः । तपोधनः सोप्यभिधाय चैतदनंगदानव्रतमंगनानाम्

ସମସ୍ତ ଦେବଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ତପୋଧନ ମୁନି ମଧ୍ୟ ଏହା କହି, ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅନଙ୍ଗ (କାମଦେବ) ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଦାନର ‘ଅନଙ୍ଗଦାନ-ବ୍ରତ’ ଘୋଷଣା କଲେ।

Verse 142

स्वस्थानमेष्यंति समस्तमित्थं व्रतं करिष्यंति च देवयोने

ଏଭଳି ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ଧାମକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରିବେ; ହେ ଦେବଯୋନି, ଏବଂ ସେମାନେ ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବେ।