Shloka 103

Rudra’s Removal of Brahmahatyā; Kapālamocana and Avimukta Māhātmya; Origins of Nara and Karṇa

link to Arjuna/Karna query

Devanagari script

देवा ऊचुः । प्रत्यक्षदर्शनं दत्वा देहि देव यथेप्सितम् । कृत्वा कारुण्यमस्माकं वरश्चापि प्रदीयताम्

Transliteration

devā ūcuḥ | pratyakṣadarśanaṃ datvā dehi deva yathepsitam | kṛtvā kāruṇyamasmākaṃ varaścāpi pradīyatām

Translation

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ହେ ଦେବ! ଆମକୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦର୍ଶନ ଦେଇ, ଯାହା ଇଚ୍ଛିତ ତାହା ଦିଅନ୍ତୁ। ଆମପ୍ରତି କରୁଣା କରି ଗୋଟିଏ ବର ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ।

Word by Word

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• प्रत्यक्ष-दर्शनम्: direct vision/appearance
• प्रत्यक्ष-दर्शनम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रत्यक्ष-दर्शन (प्रातिपदिक; प्रत्यक्ष + दर्शन)
• Form: तत्पुरुष-समास, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• दत्वा: having given
• दत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया (having given)

• देहि: give
• देहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• देव: O god
• देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• यथा: as/according to
• यथा: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: प्रकार/उपमानवाचक अव्यय (as/according as)

• ईप्सितम्: the desired (boon)
• ईप्सितम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईप्सित (कृदन्त; क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (desired thing)

• कृत्वा: having shown/done
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया (having done/made)

• कारुण्यम्: compassion
• कारुण्यम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कारुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (compassion)

• अस्माकम्: of us/for us
• अस्माकम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; सर्वनाम

• वरः: a boon
• वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक निपात (conjunction)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Addition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपेक्षार्थक निपात (also/even)

• प्रदीयताम्: let (it) be granted
• प्रदीयताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-दा (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (let it be given)

Speaker

Devāḥ (the gods)

Verse Rasa

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: adbhuta

Geographic Context

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: देवा ऊचुः (no sandhi); प्रत्यक्षदर्शनं (प्रत्यक्ष + दर्शनम्); यथेप्सितम् → यथा + ईप्सितम्; कारुण्यमस्माकं → कारुण्यम् + अस्माकम्; वरश्चापि → वरः + च + अपि; प्रदीयताम् (प्र + दीयताम्, passive imperative from √दा).

FAQs

What is the central request made by the gods in this verse?

They ask for the Lord’s direct vision (pratyakṣa-darśana) and then request that he compassionately grant their desired boon.

How does this verse reflect a bhakti-style approach to the divine?

It emphasizes darśana (personal encounter with the divine), humility, and reliance on divine compassion, culminating in a prayer for a boon.

What ethical or spiritual lesson is conveyed here?

The verse highlights that sincere petition is grounded in reverence and humility, and that divine grace is sought through compassion rather than entitlement.