Adhyaya 18

Verse 1

ब्राह्मण उवाच । राजंस्त्वं शृणु यद्वृत्तं नीले पर्वतसत्तमे । यच्छ्रद्दधानाः पुरुषा यांति ब्रह्म सनातनम्

ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୀଳପର୍ବତରେ ଯାହା ଘଟିଲା ସେ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ପୁରୁଷମାନେ ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 2

मया पर्यटता तत्र गतं नीलाभिधे गिरौ । गंगासागरतोयेन क्षालितप्रांगणे मुहुः

ସେଠାରେ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କରୁଥିବାବେଳେ ମୁଁ ‘ନୀଳ’ ନାମକ ପର୍ବତକୁ ଗଲି; ଯାହାର ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ଗଙ୍ଗା ଓ ସାଗରର ଜଳରେ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରକ୍ଷାଳିତ ହୁଏ।

Verse 3

तत्र भिल्ला मया दृष्टाः पर्वताग्रे धनुर्भृतः । चतुर्भुजा मूलफलैर्भक्ष्यैर्निर्वाहितक्लमाः

ସେଠାରେ ମୁଁ ପର୍ବତଶିଖରେ ଧନୁ ଧାରଣ କରିଥିବା ଭିଲ୍ଲମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲି। ସେମାନେ ଚତୁର୍ଭୁଜ; ଭକ୍ଷ୍ୟ ମୂଳ-ଫଳ ଖାଇ କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କରିଥିଲେ।

Verse 4

तदा मे मनसि क्षिप्रं संशयः सुमहानभूत् । चतुर्भुजाः किमेते वै धनुर्बाणधरा नराः

ତେବେ ମୋ ମନରେ ଶୀଘ୍ର ଏକ ମହା ସନ୍ଦେହ ଉପଜିଲା—“ଧନୁ-ବାଣ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏହି ଚତୁର୍ଭୁଜ ପୁରୁଷମାନେ କିଏ?”

Verse 5

वैकुंठवासिनां रूपं दृश्यते विजितात्मनाम् । कथमेतैरुपालब्धं ब्रह्माद्यैरपि दुर्ल्लभम्

ବୈକୁଣ୍ଠବାସୀମାନଙ୍କ ରୂପ କେବଳ ଜିତାତ୍ମାମାନେ ଦେଖନ୍ତି। ତେବେ ବ୍ରହ୍ମାଦି ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ସେହି ଦର୍ଶନ ଏମାନେ କିପରି ପାଇଲେ?

Verse 6

शंखचक्रगदाशार्ङ्गपद्मोल्लसितपाणयः । वनमालापरीतांगा विष्णुभक्ता इवांतिके

ତାଙ୍କ ହାତ ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁ ଓ ପଦ୍ମରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା; ଅଙ୍ଗରେ ବନମାଳା—ନିକଟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପରି।

Verse 7

संशयाविष्टचित्तेन मया पृष्टं तदा नृप । यूयं के बत युष्माभिर्लब्धं चातुर्भुजं कथम्

ହେ ନୃପ! ସନ୍ଦେହାବିଷ୍ଟ ଚିତ୍ତରେ ମୁଁ ସେତେବେଳେ ପଚାରିଲି—“ଆପଣମାନେ କିଏ? ଏବଂ ଏହି ଚତୁର୍ଭୁଜ ରୂପ ଆପଣମାନେ କିପରି ପାଇଲେ?”

Verse 8

तदा तैर्बहु हास्यं तु कृत्वा मां प्रतिभाषितम् । ब्राह्मणोऽयं न जानाति पिंडमाहात्म्यमद्भुतम्

ତେବେ ସେମାନେ ବହୁତ ହସି ମୋତେ କହିଲେ— “ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପିଣ୍ଡ (ଶ୍ରାଦ୍ଧ-ଅର୍ପଣ) ର ଅଦ୍ଭୁତ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଜାଣେ ନାହିଁ।”

Verse 9

इति श्रुत्वाऽवदं चाहं कः पिंडः कस्य दीयते । तन्मम ब्रूत धर्मिष्ठाश्चतुर्भुजशरीरिणः

ଏହା ଶୁଣି ମୁଁ ମଧ୍ୟ କହିଲି— “କେଉଁ ପିଣ୍ଡ କାହାକୁ ଦିଆଯାଏ?” ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଚତୁର୍ଭୁଜ-ଶରୀରଧାରୀମାନେ, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।

Verse 10

तदा मद्वाक्यमाकर्ण्य कथितं तैर्महात्मभिः । सर्वं तत्र तु यद्वृत्तं चतुर्भुजभवादिकम्

ତେବେ ମୋ କଥା ଶୁଣି ସେଇ ମହାତ୍ମାମାନେ ସେଠାରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସବୁ—ଚତୁର୍ଭୁଜ ପ୍ରଭୁଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି—ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।

Verse 11

किराता ऊचुः । शृणु ब्राह्मण वृत्तांतमस्माकं पृथुकः शिशुः । नित्यं जंबूफलादीनि भक्षयन्क्रीडया चरन्

କିରାତମାନେ କହିଲେ— “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣ। ଆମ ଛୋଟ ଶିଶୁ ପୃଥୁକ ପ୍ରତିଦିନ ଖେଳିଖେଳି ଘୁରୁଥିଲା ଏବଂ ଜମ୍ବୁ ଆଦି ଫଳ ଖାଉଥିଲା।”

Verse 12

एकदा रममाणस्तु गिरिशृंगं मनोरमम् । समारुरोह शिशुभिः समंतात्परिवारितः

ଏକଦା ଖେଳୁଥିବାବେଳେ ସେ ଏକ ମନୋହର ପର୍ବତଶିଖରକୁ ଚଢ଼ିଗଲା; ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶିଶୁମାନେ ତାକୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ।

Verse 13

तदा तत्र ददर्शाहं देवायतनमद्भुतम् । गारुत्मतादिमणिभिः खचितं स्वर्णभित्तिकम्

ତେବେ ସେଠାରେ ମୁଁ ଦେବମନ୍ଦିର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦର୍ଶନ କଲି—ତାହାର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାଚୀର ଗରୁତ୍ମତାଦି ମଣିରେ ଖଚିତ ଥିଲା।

Verse 14

स्वकांत्यातिमिरश्रेणीं दारयद्रविवद्भृशम् । दृष्ट्वा विस्मयमापेदे किमिदं कस्य वै गृहम्

ନିଜ କାନ୍ତିରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଅନ୍ଧକାରର ଶ୍ରେଣୀକୁ ବଳପୂର୍ବକ ଭେଦିଦେଲା; ତାହା ଦେଖି ସେ ବିସ୍ମିତ ହେଲା—“ଏହା କ’ଣ, କାହାର ଗୃହ?”

Verse 15

गत्वा विलोकयामीति किमिदं महतां पदम् । इति संचिंत्य गेहांतर्जगाम बहुभाग्यतः

“ମୁଁ ଯାଇ ଦେଖିବି—ଏହା ମହାନମାନଙ୍କର କେଉଁ ପଦ?” ଏମିତି ଚିନ୍ତା କରି, ମହାଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସେ ଗୃହଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।

Verse 16

ददर्श तत्र देवेशं सुरासुरनमस्कृतम् । किरीटहारकेयूरग्रैवेयाद्यैर्विराजितम्

ସେଠାରେ ସେ ଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲା—ଯାହାଙ୍କୁ ଦେବ ଓ ଅସୁର ଉଭୟେ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯିଏ କିରୀଟ, ହାର, କେୟୂର, ଗ୍ରୈବେୟ ଆଦି ଆଭୂଷଣରେ ବିରାଜିତ।

Verse 17

मनोहरावतंसौ च धारयंतं सुनिर्मलौ । पादपद्मे तुलसिका गंधमत्तषडंघ्रिके

ସେ ତାଙ୍କୁ ମନୋହର ଓ ଅତି ନିର୍ମଳ କର୍ଣ୍ଣାବତଂସ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଦେଖିଲା; ତାଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ସମୀପରେ ସୁଗନ୍ଧରେ ମତ୍ତ ତୁଳସୀ ଥିଲା, ଯାହା ଭ୍ରମରମାନଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲା।

Verse 18

इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे शेषवात्स्यायनसंवादे रामाश्वमेधे । ब्राह्मणोपदेशोनामाष्टादशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପାତାଳଖଣ୍ଡରେ, ଶେଷ ଓ ବାତ୍ସ୍ୟାୟନଙ୍କ ସଂବାଦରେ, ରାମଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ-ପ୍ରସଙ୍ଗାନ୍ତର୍ଗତ ‘ବ୍ରାହ୍ମଣୋପଦେଶ’ ନାମକ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 19

केचिद्गायंति नृत्यंति हसंति परमाद्भुतम् । प्रीणयंति महाराजं सर्वलोकैकवंदितम्

କେହି ଗାଇଲେ, କେହି ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଆଉ କେହି ପରମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ହସିଉଠିଲେ। ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦିତ ସେଇ ମହାରାଜଙ୍କୁ ସେମାନେ ପ୍ରୀତ କରିଲେ।

Verse 20

हरिं वीक्ष्य मदीयोर्भस्तत्र संजग्मिवान्मुने । देवास्तत्र विधायोच्चैः पूजां धूपादिसंयताम्

ହେ ମୁନେ! ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋର ଏକ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭା ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲା; ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଆସି ଧୂପାଦି ସୁସଜ୍ଜିତ ଉପଚାର ସହ ଉଚ୍ଚ ପୂଜା କଲେ।

Verse 21

नैवेद्यं श्रीप्रियस्यार्थे कृत्वा नीराजनं ततः । जग्मुः स्वं स्वं गृहं राजन्कृपां पश्यंत आदरात्

ଶ୍ରୀପ୍ରିୟ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରି, ପରେ ନୀରାଜନ କରି, ହେ ରାଜନ୍! ସେମାନେ ଆଦରରେ (ତାଙ୍କ) କୃପାକୁ ଦେଖି ଦେଖି ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ।

Verse 22

महाभाग्यवशात्तेन प्राप्तं नैवेद्यसिक्थकम् । पतितं ब्रह्मदेवाद्यैर्दुर्ल्लभं सुरमानुषैः

ମହାଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସେ ନୈବେଦ୍ୟର ସେଇ ଅଳ୍ପ ଅଂଶ ପାଇଲା—ଯାହା ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବମାନଙ୍କ ଠାରୁ ପତିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଦେବ-ମାନବ ଉଭୟଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 23

तद्भक्षणं च कृत्वाथो श्रीमूर्तिमवलोक्य च । चतुर्भुजत्वमाप्तं वै पृथुकेन सुशोभिना

ତାହା ଭକ୍ଷଣ କରି ପରେ ଶ୍ରୀମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲା; ଏବଂ ପୃଥୁକରେ ସୁଶୋଭିତ ହୋଇ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଚତୁର୍ଭୁଜତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।

Verse 24

तदास्माभिर्गृहं प्राप्तो बालको वीक्षितो मुहुः । चतुर्भुजत्वं संप्राप्तः शंखचक्रादिधारकः

ତେବେ ସେ ବାଳକ ଆମ ଘରକୁ ଆସିଲା; ଆମେ ତାକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଦେଖିଲୁ। ସେ ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର ଆଦି ଦିବ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରି ଚତୁର୍ଭୁଜ ରୂପ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲା।

Verse 25

अस्माभिः पृष्टमेतस्य किमेतज्जातमद्भुतम् । तदा प्रोवाच नः सर्वान्बालकः परमाद्भुतम्

ଆମେ ତାକୁ ପଚାରିଲୁ—“ଏହି କି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଲା?” ତେବେ ସେ ପରମ ଅଦ୍ଭୁତ ବାଳକ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କହିଲା।

Verse 26

शिखराग्रे गतः पूर्वं तत्र दृष्टः सुरेश्वरः । तत्र नैवेद्यसिक्थं तु मया प्राप्तं मनोहरम्

ପୂର୍ବେ ମୁଁ ଶିଖରର ଶୀର୍ଷକୁ ଗଲି; ସେଠାରେ ଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲି। ସେଠାରେ ମୋତେ ନୈବେଦ୍ୟର ମନୋହର ଶେଷ-ପ୍ରସାଦ ମିଳିଲା।

Verse 27

तस्य भक्षणमात्रेण कारणेन तु सांप्रतम् । चतुर्भुजत्वं संप्राप्तो विस्मयेन समन्वितः

ଏବେ ତାହାକୁ କେବଳ ଭକ୍ଷଣ କରିବାମାତ୍ରେ, ସେହି କାରଣରୁ, ମୁଁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଚତୁର୍ଭୁଜତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲି—ବିସ୍ମୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ।

Verse 28

तच्छ्रुत्वा तु वचस्तस्य सद्यः संप्राप्तविस्मयैः । अस्माभिरप्यसौ दृष्टो देवः परमदुर्ल्लभः

ତାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଆମେ ତତ୍କ୍ଷଣେ ବିସ୍ମୟାକୁଳ ହେଲୁ—“ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ସେଇ ଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଆମେ ମଧ୍ୟ କରିଛୁ।”

Verse 29

अन्नादिकं तत्र भुक्तं सर्वस्वादसमन्वितम् । वयं चतुर्भुजा जाता देवस्य कृपया पुनः । गत्वा त्वमपि देवस्य दर्शनं कुरु सत्तम

ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ମଧୁର ସ୍ୱାଦରେ ଯୁକ୍ତ ଅନ୍ନାଦି ପ୍ରସାଦ ଆମେ ଭୋଜନ କଲୁ। ଦେବଙ୍କ କୃପାରେ ଆମେ ପୁନଃ ଚତୁର୍ଭୁଜ ହେଲୁ। ହେ ସତ୍ତମ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଯାଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ କର।

Verse 30

भुक्त्वा तत्रान्नसिक्थं तु भव विप्र चतुर्भुजः । त्वया पृष्टं यदाश्चर्यं तदुक्तं वाडवर्षभ

ହେ ବିପ୍ର, ସେଠାରେ ଘୃତମିଶ୍ରିତ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରି ତୁମେ ଚତୁର୍ଭୁଜ ହେଅ। ହେ ବାଡବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ପଚାରିଥିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା କୁହାଗଲା।