Adhyaya 10

Verse 1

शेष उवाच । इत्थं संशृण्वतो धर्मान्वसंतः समुपस्थितः । यत्र यज्ञ क्रियादीनां प्रारंभः सुमहात्मनाम्

ଶେଷ କହିଲେ— ଏଭଳି ଧର୍ମକଥା ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ ବସନ୍ତ ଋତୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା; ଯେଉଁ ସମୟରେ ମହାତ୍ମାମାନେ ଯଜ୍ଞାଦି ପବିତ୍ର କ୍ରିୟାର ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି।

Verse 2

दृष्ट्वा तं समयं धीमान्वसिष्ठः कलशोद्भवः । रामचंद्रं महाराजं प्रत्युवाच यथोचितम्

ସେ ସମୟ ଯଥୋଚିତ ବୋଲି ଦେଖି, କଳଶୋଦ୍ଭବ ଧୀମାନ ବଶିଷ୍ଠ ମହାରାଜ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପରିସ୍ଥିତିଅନୁକୂଳ ଭାବେ କହିଲେ।

Verse 3

वसिष्ठ उवाच । रामचंद्र महाबाहो समयः पर्यभूत्तव । हयो यत्र प्रमुच्येत यज्ञार्थं परिपूजितः

ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ—ହେ ମହାବାହୁ ରାମଚନ୍ଦ୍ର! ତୁମର ନିୟତ ସମୟ ଆସିପହଞ୍ଚିଛି; ଯଜ୍ଞାର୍ଥେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜିତ ଅଶ୍ୱକୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନରେ ମୁକ୍ତ କରାଯାଉ।

Verse 4

सामग्री क्रियतां तत्र आहूयंतां द्विजोत्तमाः । करोतु पूजां भगवान्ब्राह्मणानां यथोचिताम्

ସେଠାରେ ଯଜ୍ଞସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଆହ୍ୱାନିତ ହେଉନ୍ତୁ; ଭଗବାନ୍ (ରାଜା) ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ପୂଜା କରୁନ୍ତୁ।

Verse 5

दीनांधकृपणानां च दानं स्वांते समुत्थितम् । ददातु विधिवत्तेषां प्रतिपूज्याधिमान्य च

ନିଜ ହୃଦୟରେ ଉଦ୍ଭୂତ କରୁଣାରୁ ଦୀନ, ଅନ୍ଧ ଓ ଦରିଦ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଅନ୍ତୁ; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସମ୍ମାନିତ କରି ଉଚ୍ଚ ଆଦର ସହିତ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତୁ।

Verse 6

भवान्कनकसत्पत्न्या दीक्षितोऽत्र व्रतं चर । भूमिशायी ब्रह्मचारी वसुभोगविवर्जितः

ସତ୍ପତ୍ନୀ କନକାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇ ତୁମେ ଏହି ବ୍ରତ ଆଚରଣ କର—ଭୂମିରେ ଶୟନ କର, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କର, ଧନ-ଭୋଗ ଓ ସୁଖସମ୍ପଦ ତ୍ୟାଗ କର।

Verse 7

मृगशृंगधरः कट्यां मेखलाजिनदंडभृत् । करोतु यज्ञसंभारं सर्वद्रव्यसमन्वितम्

ମୃଗଶୃଙ୍ଗ ଧାରଣ କରି, କଟିରେ ମେଖଳା ବାନ୍ଧି, ଦଣ୍ଡ ଓ ଅଜିନ ଧରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି—ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟସହିତ ଯଜ୍ଞସମ୍ଭାର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁ।

Verse 8

इति श्रुत्वा महद्वाक्यं वसिष्ठस्य यथार्थकम् । उवाच लक्ष्मणं धीमान्नानार्थपरिबृंहितम्

ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଯଥାର୍ଥ ମହାବାକ୍ୟ ଏପରି ଶୁଣି, ଧୀମାନ୍ ଶ୍ରୀରାମ ନାନାର୍ଥରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଣୀରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 9

श्रीराम उवाच । शृणु लक्ष्मण मद्वाक्यं श्रुत्वा तत्कुरु सत्वरम् । हयमानय यत्नेन वाजिमेधक्रियोचितम्

ଶ୍ରୀରାମ କହିଲେ—ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମୋ କଥା ଶୁଣ; ଶୁଣି ସତ୍ୱର ତାହା କର। ଯତ୍ନକରି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ଆଣ।

Verse 10

इति श्रीपद्मपुराणे पातालखंडे शेषवात्स्यायनसंवादे रामाश्वमेधे । शत्रुघ्नशिक्षाकथनंनाम दशमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ପାତାଳଖଣ୍ଡରେ, ଶେଷ-ବାତ୍ସ୍ୟାୟନ ସଂବାଦାନ୍ତର୍ଗତ ରାମାଶ୍ୱମେଧ ପ୍ରସଙ୍ଗର ‘ଶତ୍ରୁଘ୍ନଶିକ୍ଷାକଥନ’ ନାମକ ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 11

लक्ष्मण उवाच । वीराकर्णय मे वचः सुमधुरं श्रुत्वा त्वरातः पुनः । कार्यं तत्क्षितिपालमौलिमुकुटैर्घृष्टांघ्रि रामाज्ञया । सेनां कालबलप्रभंजनबलप्रोद्यत्समर्थांगिनीं । सज्जां सद्रथहस्तिपत्तिसुहयारोहैर्विधे ह्यन्विताम्

ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ—ହେ ବୀର, ମୋର ଅତିମଧୁର ବଚନ ଶୁଣ; ଶୁଣି ପୁନଃ ତ୍ୱରାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କର। ଯାହାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ରାଜମୌଳିମକୁଟ ଘଷାଯାଏ ସେଇ ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, କାଳବଳ ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପବନବଳ ପରି ଉଦ୍ୟତ, ସମର୍ଥ ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟ ସେନାକୁ ସଜ୍ଜ କର; ଉତ୍ତମ ରଥ, ହସ୍ତୀ, ପଦାତି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଶ୍ୱାରୋହୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଯଥାବିଧି ସୁସଜ୍ଜିତ।

Verse 12

सज्जीयतां वायुजवास्तुरंगास्तरंगमाला ललितांघ्रिपाताः । सदश्वचारैर्बहुशस्त्रधारिभिः संरोहिता वैरिबलप्रहारिभिः

ବାୟୁବେଗୀ ତୁରଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ସଜ୍ଜ କରାଯାଉ; ତାଙ୍କର ଖୁରପାତ ତରଙ୍ଗମାଳା ପରି ଲଲିତ ହେଉ। ବହୁ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ କୁଶଳ ଅଶ୍ୱାରୋହୀମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆରୋହଣ କରି, ଶତ୍ରୁବଳ ଉପରେ ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ସଜାଗ ରୁହନ୍ତୁ।

Verse 13

संलक्ष्यतां हस्तिनः पर्वताभा आधोरणैः प्रासकुंताग्रहस्तैः । शूरैः सास्त्रैर्भूरिदानोपहाराः क्षीबाणस्ते सर्वशस्त्रास्त्रपूर्णाः

ଦେଖ, ପର୍ବତସଦୃଶ ସେହି ହସ୍ତୀମାନେ—ଅଙ୍କୁଶ ଧାରଣ କରି, ହାତରେ ପ୍ରାସ ଓ କୁନ୍ତ ଧରି—ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଶୂରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ, ବହୁ ଦାନ-ଉପହାରରେ ଭାରାକ୍ରାନ୍ତ, ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ଏବଂ ସର୍ବପ୍ରକାର ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ।

Verse 14

विततबहुसमृद्धिभ्राजमाना रथा मे पवनजवनवेगैर्वाजिभिर्युज्यमानाः । विविधरिपुविनाशस्मारकैरायुधास्त्रैर्भृतवलभिविभागानीयतां सूतवृंदैः

ମୋର ରଥମାନେ—ବିସ୍ତୃତ ଓ ପ୍ରଚୁର ସମୃଦ୍ଧିରେ ଦୀପ୍ତ, ପବନବେଗସମ ଦ୍ରୁତ ଅଶ୍ୱମାନେ ଯୁକ୍ତ—ବହୁ ଶତ୍ରୁବିନାଶକୁ ସ୍ମରଣ କରାଉଥିବା ଆୟୁଧ-ଅସ୍ତ୍ରରେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ରସଦ ଓ ଯଥୋଚିତ ବିଭାଗସହ—ସୂତବୃନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଉ।

Verse 15

पत्तयः शतशो मह्यमायांत्वस्त्राग्न्यपाणयः । हयमेधार्हवाहस्य रक्षणे विततोद्यमाः

ଶତଶତ ପଦାତି ସେନା ମୋ ସହାୟତାକୁ ଆସିଲେ—ହାତରେ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ଧରି—ଅଶ୍ୱମେଧଯୋଗ୍ୟ ଅଶ୍ୱର ରକ୍ଷାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ୟମୀ ହେଲେ।

Verse 16

इत्याकर्ण्य वचस्तस्य लक्ष्मणस्य महात्मनः । सेनानी कालजिन्नामा कारयामास सज्जताम्

ମହାତ୍ମା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସେହି ବଚନ ଶୁଣି, କାଳଜିନ୍ ନାମକ ସେନାନୀ ସେନାକୁ ସଜ୍ଜ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।

Verse 17

दशध्रुवकमंडितो लघुसुरोमशोभान्वितो विविक्तगलशुक्तिभृद्विततकंठको शेमणिः मुखे विशदकांतिधृत्त्वसितकांतिभृत्कर्णयोर्व्यराजत तदाह यो धृतकराग्ररश्मिच्छटः

ଦଶଟି ଦୃଢ ଆଭୂଷଣରେ ମଣ୍ଡିତ, ସୂକ୍ଷ୍ମ କୋମଳ ରୋମଶୋଭାରେ ଶୋଭିତ, କଣ୍ଠରେ ବିଶିଷ୍ଟ ମୁକ୍ତା ଧାରଣ କରି ଦୀର୍ଘ କଣ୍ଠବାନ ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ ମଣିସଦୃଶ ପୁରୁଷ ବିରାଜିଲେ। ମୁଖରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କାନ୍ତି ଫୁଟିଲା, କାନରେ ଶ୍ୟାମ-ଦୀପ୍ତ କୁଣ୍ଡଳ ଝଲମଲ କଲା; ତାପରେ ସେ କହିଲେ—ଆଙ୍ଗୁଳିର ଅଗ୍ରଭାଗରୁ କିରଣର ଛଟା ଝରୁଥିଲା।

Verse 18

कलासंशोभितमुखः स्फुरद्रत्नविशोभितः । मुक्ताफलानां मालाभिः शोभितो निर्ययौ हयः

ମୁହଁରେ କଳାମୟ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଝଲମଲ ରତ୍ନରେ ଦୀପ୍ତ ଏବଂ ମୁକ୍ତାମାଳାରେ ବିଭୂଷିତ ସେ ଅଶ୍ୱ ବାହାରିଲା।

Verse 19

श्वेतातपत्ररचितः सितचामरशोभितः । बहुशोभापरीतांगो निर्ययौ हयराट्ततः

ତାପରେ ଅଶ୍ୱରାଜ ଶ୍ୱେତ ଛତ୍ରରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଓ ଶ୍ୱେତ ଚାମରରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ବହୁ ଶୋଭାରେ ଆବୃତ ଦେହ ସହିତ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।

Verse 20

अग्रतो मध्यतश्चैके पृष्ठतः सैनिकास्तथा । देवा हरिं यथापूर्वं सेवंते सेवनोचितम्

କେହି ସେନା ଆଗରେ, କେହି ମଧ୍ୟରେ, ଆଉ କେହି ପଛରେ ଥିଲେ; ଦେବମାନେ ପୂର୍ବବତ୍ ହରିଙ୍କୁ ସେବାଯୋଗ୍ୟ ରୀତିରେ ସେବା କଲେ।

Verse 21

अथ सैन्यं समाहूय सर्वमाज्ञापयत्तदा । हस्त्यश्वरथपादातवृन्दैः सुबहुसंकुलम्

ତାପରେ ସେ ସମଗ୍ର ସେନାକୁ ଡାକି ସେହି ସମୟରେ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ; ସେ ଦଳ ହାତୀ, ଅଶ୍ୱ, ରଥ ଓ ପଦାତି ଗୋଷ୍ଠୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘନ ଭାବେ ସଂକୁଳିତ ଥିଲା।

Verse 22

ततस्ततः समेतानां सैन्यानां श्रूयते ध्वनिः । ततो दुंदुभिनादोऽभूत्तस्मिन्पुरवरे तदा

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଏକତ୍ରିତ ସେନାମାନଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଗଲା; ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗରରେ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଗମ୍ଭୀର ନାଦ ଉଠିଲା।

Verse 23

तन्निनादेन शूराणां प्रियेण महता तदा । कंपंति गिरिशृंगाणि प्रासादा विचलंति च

ତେବେ ଶୂରମାନଙ୍କର ସେଇ ମହାନ୍ ଓ ପ୍ରିୟ ନିନାଦରେ ପର୍ବତଶିଖରଗୁଡ଼ିକ କମ୍ପିଲା, ପ୍ରାସାଦମାନେ ମଧ୍ୟ ଡୋଳିଲେ।

Verse 24

हेषारवो महानासीद्वाजिनां मुह्यतां नृप । रथांगघातसंघुष्टा धरा संचलतीव सा

ହେ ନୃପ! ଘୋଡ଼ାମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେବା ସମୟରେ ଭୟଙ୍କର ହେଷାରବ ଉଠିଲା; ରଥଚକ୍ର ଘାତର ଘୋଷରେ ଧରା ଯେନେ କମ୍ପୁଥିଲା।

Verse 25

चलितैर्गजयूथैश्च पृथ्वी रुद्धा समंततः । रजस्तु प्रचलत्तत्र जनांतर्द्धानमादधात्

ଗଜୟୂଥମାନଙ୍କ ଚଳନରେ ପୃଥିବୀ ସମସ୍ତଦିଗରୁ ରୁଦ୍ଧ ହେଲା; ସେଠାରେ ଉଠିଥିବା ଧୂଳି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଆଡ଼ କରିଦେଲା।

Verse 26

निर्जगाम महासैन्यं छत्रैः संछाद्य भास्करम् । सेनान्याकालजिन्नाम्ना प्रेरितं जनसंकुलम्

ଏକ ମହାସେନା ବାହାରିଲା; ତାହାର ଛତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଯେନେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଢାକିଦେଲା। ‘ଆକାଳଜିନ୍’ ନାମକ ସେନାନାୟକ ତାହାକୁ ପ୍ରେରିତ କଲେ, ଏବଂ ସେନା ଜନସମୂହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 27

गर्जंतस्तलवीराग्र्याः कुर्वंतो रणसंभ्रमम् । रघुनाथस्य यागाय सज्जास्ते प्रययुर्मुदा

ସେଇ ଅଗ୍ରଣୀ ବୀରମାନେ ଗର୍ଜନ କରି, ରଣସମ୍ଭ୍ରମ ସୃଷ୍ଟି କରି, ରଘୁନାଥଙ୍କ ଯାଗ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଜ୍ଜ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରୟାଣ କଲେ।

Verse 28

मृगमदमयमंगेष्वंगरागं दधानाः कुसुमविमलमालाशोभितस्वोत्तमांगाः । मुकुटकटकभूषाभूषितांगाः समस्ताः प्रययुरवनिनाथप्रेरितास्तेऽपि सर्वे

ସେମାନେ ଅଙ୍ଗେଅଙ୍ଗେ ସୁଗନ୍ଧିତ ମୃଗମଦ-ଲେପର ଅଙ୍ଗରାଗ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ନିର୍ମଳ କୁସୁମମାଳାରେ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଶିର ଶୋଭିତ ଥିଲା। ମୁକୁଟ, କଟକ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ଦେହ ସହ, ଅବନୀନାଥ (ରାଜା)ଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 29

इत्येवं ते महाराजं ययुः सेनाचरा वराः । धनुर्धराः पाशधराः खड्गधाराः स्फुटक्रमाः

ଏହିପରି ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେନାଜନ ମହାରାଜଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। କେହି ଧନୁଧାରୀ, କେହି ପାଶଧାରୀ, କେହି ଖଡ୍ଗଧାରୀ; ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ସୁଶୃଙ୍ଖଳ ପଦକ୍ଷେପରେ ସେମାନେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 30

एवं शनैःशनैः प्राप्तो मंडपं यागचिह्नितम् । हयः खुरक्षततलां भूमिं कुर्वन्नभः प्लवन्

ଏହିପରି ଧୀରେ ଧୀରେ ସେ ଘୋଡ଼ା ଯାଗଚିହ୍ନିତ ମଣ୍ଡପକୁ ପହଞ୍ଚିଲା। ଖୁରର ଆଘାତରେ ଭୂମିତଳକୁ କ୍ଷତବିକ୍ଷତ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଯେନେ ଆକାଶରେ ଭାସୁଛି ପରି ଦିଶୁଥିଲା।

Verse 31

रामो दृष्ट्वा हरिं प्राप्तं बहुसंतुष्टमानसः । वसिष्ठं प्रेरयामास क्रियाकर्तव्यतां प्रति

ହରି ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିବା ଦେଖି ରାମଙ୍କ ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲା। ତାପରେ କରଣୀୟ କ୍ରିୟା-ବିଧି ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କଲେ।

Verse 32

वसिष्ठो राममाहूय स्वर्णपत्नीसमन्वितम् । प्रयोगं कारयामास ब्रह्महत्यापनोदनम्

ବସିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ଡାକି, ତାଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣା ପତ୍ନୀ ସହିତ, ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପ ନିବାରଣାର୍ଥେ ଏକ ବିଶେଷ ପ୍ରୟୋଗ/ଅନୁଷ୍ଠାନ କରାଇଲେ।

Verse 33

ब्रह्मचर्यव्रतधरो मृगशृंगपरिग्रहः । तत्कर्म कारयामास रामः परपुरंजयः

ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରି ଏବଂ ଚିହ୍ନରୂପେ ମୃଗଶୃଙ୍ଗ ପରିଗ୍ରହ କରି, ପରପୁରଞ୍ଜୟ ଶ୍ରୀରାମ ସେହି କର୍ମକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ କରାଇଲେ।

Verse 34

प्रारेभे यागकर्मार्थं कुंडं मण्डपसंमितम् । तत्राचार्योभवद्धीमान्वेदशास्त्रविचारवित्

ଯାଗକର୍ମ ପାଇଁ ମଣ୍ଡପର ପ୍ରମାଣକୁ ମେଳାଇ କୁଣ୍ଡ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ସେ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ସେଠାରେ ଧୀମାନ୍, ବେଦ-ଶାସ୍ତ୍ରବିଚାରବିତ୍ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 35

वसिष्ठो रघुनाथस्य कुलपूर्वगुरुर्मुनिः । ब्रह्मंस्तत्राचरद्ब्रह्मकर्मागस्त्यस्तपोनिधिः

ରଘୁନାଥଙ୍କ କୁଳପୂର୍ବଗୁରୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସିଷ୍ଠ ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମକର୍ମ (ବୈଦିକ ବିଧି) ଆଚରଣ କଲେ; ତପୋନିଧି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ପବିତ୍ର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କଲେ।

Verse 36

वाल्मीकिर्मुनिरध्वर्युर्मुनिः कण्वस्तु द्वारपः । अष्टौ द्वाराणि तत्रासन्सतोरण शुभानि वै

ସେଠାରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଲ୍ମୀକି ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ (ଯଜ୍ଞ ପୁରୋହିତ) ଥିଲେ ଏବଂ ମୁନି କଣ୍ୱ ଦ୍ୱାରପାଳ ଥିଲେ; ସେଠାରେ ଶୁଭ ତୋରଣରେ ଶୋଭିତ ଆଠଟି ଦ୍ୱାର ଥିଲା।

Verse 37

द्वारि द्वारि द्वयं विप्र ब्राह्मणस्याधिमंत्रवित् । पूर्वद्वारि मुनिश्रेष्ठौ देवलासित संज्ञितौ

ହେ ବିପ୍ର! ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅଧିମନ୍ତ୍ର ଜାଣୁଥିବା ଦୁଇଜଣ କରି ପରିଚାରକ ଥିଲେ; ପୂର୍ବଦ୍ୱାରରେ ଦେବଲ ଓ ଅସିତ ନାମକ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।

Verse 38

दक्षिणद्वारि भूमानौ कश्यपात्री तपोनिधी । पश्चिमद्वारि ऋषभौ जातूकर्ण्योऽथ जाजलिः

ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରେ ଭୂମାନ, କଶ୍ୟପ ଓ ଅତ୍ରି—ତପୋନିଧି—ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାରେ ଋଷଭ, ଜାତୂକର୍ଣ୍ୟ ଏବଂ ପରେ ଜାଜଲି ଥିଲେ।

Verse 39

उत्तरद्वारि तु मुनी द्वौ द्वितैकत तापसौ । एवं द्वारविधिं कृत्वा वसिष्ठः कलशोद्भवः

ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରେ ଦ୍ୱିତ ଓ ଏକତ ନାମକ ଦୁଇ ମୁନି—ଉଭୟ ତପସ୍ବୀ—ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏଭଳି ଦ୍ୱାରବିଧି କରି କଳଶୋଦ୍ଭବ ବସିଷ୍ଠ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।

Verse 40

हयवर्यस्य सत्पूजां कर्तुमारभत द्विज । सुवासिन्यः स्त्रियस्तत्र वासोलंकारभूषिताः

ହେ ଦ୍ୱିଜ, ତାପରେ ସେ ହୟବର୍ୟଙ୍କର ବିଧିମତ ସତ୍ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେଠାରେ ସୁବାସିନୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଭୂଷିତ ହୋଇ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 41

हरिद्राक्षतगंधाद्यैः पूजयामासुरर्चितम् । नीराजनं ततः कृत्वा धूपयित्वागुरूक्षणैः

ସେମାନେ ପୂଜ୍ୟ ଦେବଙ୍କୁ ହରିଦ୍ରା, ଅକ୍ଷତ, ଗନ୍ଧ ଆଦି ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ। ପରେ ନୀରାଜନ (ଆରତି) କରି ଅଗୁରୁର ସୁଗନ୍ଧିତ କଣାରେ ଧୂପ ଦେଲେ।

Verse 42

वर्धापनं ततो वेश्याश्चक्रुस्ता वाडवाज्ञया । एवं संपूज्य विमले भाले चंदनचर्चिते

ତାପରେ ବାଡ଼ବାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବେଶ୍ୟାମାନେ ବର୍ଧାପନ (ମଙ୍ଗଳୋତ୍ସବ) କଲେ। ଏଭଳି ଭାଳେ ଚନ୍ଦନଲେପିତ ବିମଳାଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରାଗଲା।

Verse 43

कुंकुमादिकगंधाढ्ये सर्वशोभासमन्विते । बबंध भास्वरं पत्रं तप्तहाटकनिर्मितम्

କୁଙ୍କୁମ ଆଦି ସୁଗନ୍ଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସମସ୍ତ ଶୋଭାରେ ସମନ୍ୱିତ ହୋଇ ସେ ତପ୍ତ-ଶୁଦ୍ଧ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ନିର୍ମିତ ଦୀପ୍ତିମାନ ପତ୍ରାଭୂଷଣ ବାନ୍ଧିଲେ।

Verse 44

तत्रालिखद्दाशरथेः प्रतापबलमूर्जितम् । सूर्यवंशध्वजो धन्वी धनुर्दीक्षा गुरुर्गुरुः

ସେଠାରେ ସେ ଦାଶରଥି ରାମଙ୍କ ପ୍ରତାପ-ବଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରାକ୍ରମକୁ ଅଙ୍କନ କଲେ—ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ଧ୍ୱଜ, ଧନୁର୍ଧର ବୀର, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାର ଦୀକ୍ଷାଗୁରୁ, ଗୁରୁମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଗୁରୁ।

Verse 45

यं देवाः सासुराः सर्वे नमंति मणिमौलिभिः । तस्यात्मजो वीरबलदर्पहारी रघूद्वहः

ଯାହାଙ୍କୁ ଦେବ ଓ ଅସୁର ସମସ୍ତେ ମଣିମୟ ମୁକୁଟ ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ରଘୂଦ୍ୱହ—ଯିଏ ବୀରବଳଜନିତ ଦର୍ପକୁ ହରଣ କରନ୍ତି।

Verse 46

रामचंद्रो महाभागः सर्वशूरशिरोमणिः । तन्माता कोसलनृपपत्नीगर्भसमुद्भवा

ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ଶୂରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିରୋମଣି। ତାଙ୍କ ମାତା କୋସଲ ନୃପଙ୍କ ପଟରାଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିତା।

Verse 47

तस्याः कुक्षिभवं रत्नं रामः शत्रुक्षयंकरः । करोति हयमेधं वै ब्राह्मणेन सुशिक्षितः

ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ରତ୍ନସଦୃଶ ପୁତ୍ର ରାମ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ଶତ୍ରୁକ୍ଷୟକାରୀ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁଶିକ୍ଷିତ ହୋଇ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି।

Verse 48

रावणाभिधविप्रेंद्र वधपापापनुत्तये । मोचितस्तेन वाहानां मुख्योऽसौ वाजिनां वरः

ହେ ରାବଣନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତାହାର ବଧଜନିତ ପାପ ନିବାରଣ ପାଇଁ, ବାହନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ଓ ବାଜିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେଇ ଉତ୍ତମ ଅଶ୍ୱକୁ ସେ ମୁକ୍ତ କଲେ।

Verse 49

महाबलपरीवार परिखाभिः सुरक्षितः । तद्रक्षकोऽस्ति तद्भ्राता शत्रुघ्नो लवणांतकः

ମହାବଳ ସେନାଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ଓ ପରିଖାଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ସେଇ (ଅଶ୍ୱ); ତାହାର ରକ୍ଷକ ତାହାର ଭ୍ରାତା ଶତ୍ରୁଘ୍ନ—ଲବଣାନ୍ତକ।

Verse 50

हस्त्यश्वरथपादात सेनासंघसमन्वितः । यस्य राज्ञ इति श्रेष्ठो मानः स्यात्स्वबलोन्मदात्

ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ପଦାତି ସେନାସଂଘରେ ସମନ୍ୱିତ ରାଜା, ନିଜ ବଳମଦରେ ‘ମୁଁହି ରାଜା’ ବୋଲି ‘ଶ୍ରେଷ୍ଠ’ ଅଭିମାନ କରିପାରେ।

Verse 51

वयं धनुर्धराः शूराः श्रेष्ठा वयमिहोत्कटाः । ते गृह्णंतु बलाद्वाहं रत्नमालाविभूषितम्

‘ଆମେ ଧନୁର୍ଧର, ଆମେ ଶୂର; ଏଠାରେ ଆମେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଚଣ୍ଡ। ସେମାନେ ରତ୍ନମାଳାରେ ବିଭୂଷିତ ସେଇ ବାହନକୁ ବଳପୂର୍ବକ ଧରୁନ୍ତୁ।’

Verse 52

मनोवेगं कामजवं सर्वगत्यधिभास्वरम् । ततो मोचयिता भ्राता शत्रुघ्नो लीलया हयम्

ମନୋବେଗ ପରି ଦ୍ରୁତ, କାମଜବ ପରି ଶୀଘ୍ର, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଦୀପ୍ତିମାନ ସେଇ ଅଶ୍ୱକୁ ତେବେ ଭ୍ରାତା ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଲୀଳାମାତ୍ରେ ମୁକ୍ତ କଲେ।

Verse 53

शरासनविनिर्मुक्त वत्सदंतैः शिखाशितैः

ଧନୁଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକ ବଛାର ଦାନ୍ତରେ ଅଗ୍ରଭାଗେ ଜଡିତ ଥିଲା ଏବଂ ନୋକକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କରାଯାଇଥିଲା।

Verse 54

इत्येवमादि विलिलेख महामुनींद्रः । श्रीरामचंद्र भुजवीर्यलसत्प्रतापम् । शोभानिधानमतिचंचलवायुवेगं । पातालभूतलविशेषगतिं मुमोच

ଏହିପରି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାବରେ ମହାମୁନିନ୍ଦ୍ର ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଖ୍ୟାନ ରଚିଲେ—ଯାହାଙ୍କ ଭୁଜବଳ-ପ୍ରତାପ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ, ଯିଏ ଶୋଭାର ନିଧି, ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ଗତି ଚଞ୍ଚଳ ପବନବେଗ ପରି ଅତିଶୀଘ୍ର; ଏହାକୁ ପାତାଳଭୂମିରେ ଏକ ବିଶେଷ ଗତିପଥ ଭାବେ ପ୍ରକାଶ କଲେ।

Verse 55

शत्रुघ्नमादिदेशाथ रामः शस्त्रभृतां वरः । याहि वाहस्य रक्षार्थं पृष्ठतः स्वैरगामिनः

ତେବେ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ—“ଯାଅ; ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଚାଲୁଥିବା ବାହନକୁ ପଛଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କର।”

Verse 56

शत्रुघ्न गच्छ वाहस्य मार्गं भद्रं भवेत्तव । भवेतां शत्रुविजयौ रिपुकर्षण ते भुजौ

ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ତୁମ ବାହନର ପଥରେ ଯାଅ; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ହେ ରିପୁକର୍ଷଣ, ତୁମ ଭୁଜଦ୍ୱୟ ଶତ୍ରୁବିଜୟୀ ହେଉ।

Verse 57

ये योद्धारः प्रतिरणगतास्ते त्वया वारणीया । वाहं रक्ष स्वकगुणगणैः संयुतः सन्महोर्व्याम् । सुप्तान्भ्रष्टान्विगतवसनान्भीतभीतांस्तु नम्रां । स्तान्मा हन्याः सुकृतकृतिनो येन शंसंति कर्म

ଯେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯୁଦ୍ଧମଧ୍ୟକୁ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ଆସିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ରୋକିବା ଉଚିତ। ହେ ମହୋର୍ବୀର ସଜ୍ଜନ, ନିଜ ଗୁଣଗଣରେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ମୋ ବାହନକୁ ରକ୍ଷା କର। ଯେମାନେ ଶୁଇଛନ୍ତି, ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ବସ୍ତ୍ରହୀନ ହୋଇଛନ୍ତି, ଭୟରେ କମ୍ପିତ, ଏବଂ ନମ୍ର—ସେମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କରନି; ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀ, ଯାହାଙ୍କ କର୍ମ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ।

Verse 58

विरथा भयसंत्रस्ता ये वदंति वयं तव । ते त्वया न हि हंतव्याः शत्रुघ्न सुकृतैषिणा

ରଥହୀନ ହୋଇ ଭୟରେ ସନ୍ତ୍ରସ୍ତ ହୋଇ “ଆମେ ତୁମର” ବୋଲି କହୁଥିବାମାନଙ୍କୁ, ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ପୁଣ୍ୟକାମୀ ତୁମେ ହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 59

यो हन्याद्विमदं मत्तं सुप्तं मग्नं भयातुरम् । तावकोऽहं ब्रुवाणं च स व्रजत्यधमां गतिम्

ଯେ ନିରସ୍ତ୍ର/ନିର୍ମଦ, କିମ୍ବା ମତ୍ତ, କିମ୍ବା ଶୁଇଥିବା, କିମ୍ବା ଡୁବୁଥିବା, କିମ୍ବା ଭୟାତୁର—ଏବଂ “ମୁଁ ତୁମର” ବୋଲି ଶରଣ ମାଗୁଥିବାକୁ ହତ୍ୟା କରେ, ସେ ଅଧମ ଗତିକୁ ଯାଏ।

Verse 60

परस्वे चित्तवृत्तिं त्वं मा कृथाः पारदारिके । नीचे रतिं न कुर्वीथाः सर्वसद्गुणपूरितः

ପରଧନ ପ୍ରତି ମନୋବୃତ୍ତି କରିବା ନାହିଁ, ପରସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଚିତ୍ତ ଦିଅ ନାହିଁ। ନୀଚ ଆଚରଣରେ ରତି କର ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ସଦ୍ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଅ।

Verse 61

वृद्धानां प्रेरणं पूर्वं मा कुर्वीथा रणं जय । पूज्यपूजातिक्रमं त्वं मा विधेहि दयान्वितः

ହେ ଜୟ, ପ୍ରଥମେ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ କର ନାହିଁ; ଦୟାଶୀଳ ହୋଇ ପୂଜ୍ୟମାନଙ୍କ ପୂଜା-ମର୍ଯ୍ୟାଦାକୁ ଅତିକ୍ରମ କର ନାହିଁ।

Verse 62

गां विप्रं च नमस्कुर्या वैष्णवं धर्मसंयुतम् । अभिवाद्य यतो गच्छेस्तत्र सिद्धिमवाप्नुयाः

ଗାଈକୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଏବଂ ଧର୍ମସଂଯୁକ୍ତ ବୈଷ୍ଣବକୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ସେମାନଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କରି ଯେଉଁଠାକୁ ଯାଏ, ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 63

विष्णुः सर्वेश्वरः साक्षी सर्वव्यापकदेहभृत् । ये तदीया महाबाहो तद्रूपा विचरंति हि

ବିଷ୍ଣୁ ସର୍ବେଶ୍ୱର, ସାକ୍ଷୀ ଏବଂ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଦେହଧାରୀ। ହେ ମହାବାହୋ, ଯେମାନେ ତାଙ୍କର ନିଜ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କର ରୂପ ଧାରି ଜଗତେ ବିଚରନ୍ତି।

Verse 64

ये स्मरंति महाविष्णुं सर्वभूतहृदि स्थितम् । ते मंतव्या महाविष्णु समरूपा रघूद्वह

ହେ ରଘୂଦ୍ୱହ, ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଯେ ସ୍ମରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମରୂପ ବୋଲି ମନ୍ତବ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 65

यस्य स्वीयो न पारक्यो यस्य मित्रसमो रिपुः । ते वैष्णवाः क्षणादेव पापिनं पावयंति हि

ଯେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେହି ନିଜ କିମ୍ବା ପର ନୁହେଁ, ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ମିତ୍ରସମ—ସେହି ବୈଷ୍ଣବମାନେ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ପାପୀକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।

Verse 66

येषां प्रियं भागवतं येषां वै ब्राह्मणाः प्रियाः । वैकुंठात्प्रेषितास्तेऽत्र लोकपावनहेतवे

ଯେମାନଙ୍କୁ ଭାଗବତ-ଭକ୍ତି ପ୍ରିୟ ଏବଂ ଯେମାନଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ପ୍ରିୟ—ସେମାନେ ଲୋକକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ହେତୁ ବୈକୁଣ୍ଠରୁ ଏଠାକୁ ପ୍ରେଷିତ।

Verse 67

येषां वक्त्रे हरेर्नाम हृदि विष्णुः सनातनः । उदरे विष्णुनैवेद्यः स श्वपाकोऽपि वैष्णवः

ଯାହାଙ୍କ ଓଠରେ ହରିନାମ, ହୃଦୟରେ ସନାତନ ବିଷ୍ଣୁ, ଏବଂ ଉଦରେ କେବଳ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ନୈବେଦ୍ୟ—ସେ ଶ୍ୱପାକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବ।

Verse 68

येषां वेदाः प्रियतमा न च संसारजं सुखम् । स्वधर्मनिरता ये च तान्नमस्कुर्विहान्वितान्

ଯେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବେଦ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟ, ଯେମାନେ ସଂସାରଜନ୍ୟ ସୁଖରେ ରମନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ଯେମାନେ ସ୍ୱଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼—ସେହି ଶିଷ୍ଟ, ଅପ୍ରମାଦୀ ଜନଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।

Verse 69

शिवे विष्णौ न वा भेदो न च ब्रह्ममहेशयोः । तेषां पादरजः पूतं वहाम्यघविनाशनम्

ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ ନାହିଁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ମହେଶ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ତାଙ୍କର ପାଦରଜର ପବିତ୍ରତାକୁ ମୁଁ ଧାରଣ କରେ; ତାହା ପାପନାଶକ।

Verse 70

गौरी गंगा महालक्ष्मीर्यस्य नास्ति पृथक्तया । ते मंतव्या नराः सर्वे स्वर्गलोकादिहागताः

ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ଗୌରୀ, ଗଙ୍ଗା ଓ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୃଥକ୍ ନୁହେଁ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରୁ ଏଠାକୁ ଆସିଥିବା ଲୋକ ବୋଲି ମନେ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 71

शरणागतरक्षी च मानदानपरायणः । यथाशक्ति हरेः प्रीत्यै स ज्ञेयो वैष्णवोत्तमः

ଯେ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଓ ଦାନରେ ପରାୟଣ ରହେ, ଏବଂ ଯଥାଶକ୍ତି ହରିଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ କର୍ମ କରେ—ସେହିଜଣେ ବୈଷ୍ଣବୋତ୍ତମ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।

Verse 72

यस्य नाम महापापराशिं दहति सत्वरम् । तदीय चरणद्वंद्वे भक्तिर्यस्य स वैष्णवः

ଯାହାଙ୍କ ନାମ ମହାପାପର ବିଶାଳ ରାଶିକୁ ଶୀଘ୍ର ଦହିଦିଏ—ସେହି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଦଯୁଗଳରେ ଯାହାର ଭକ୍ତି ଅଛି, ସେଇ ନିଶ୍ଚୟ ବୈଷ୍ଣବ।

Verse 73

इंद्रियाणि वशे येषां मनोऽपि हरिचिंतकम् । तान्नमस्कृत्य पूयात्सह्या जन्ममरणांतिकात्

ଯାହାଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଅଛି ଏବଂ ମନ ମଧ୍ୟ ହରିଚିନ୍ତନରେ ଲୀନ—ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ସହ୍ୟା (ଅଞ୍ଚଳ/ନଦୀ) ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଅନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ହୁଏ।

Verse 74

परस्त्रियं त्वं करवालवत्त्यजन्भवेर्यशोभूषणभूतिभूमिः । एवं ममादेशमथाचरंश्च लभेः परं धाम सुयोगमीड्यम्

ପରସ୍ତ୍ରୀକୁ ତଳୱାର ପରି ତ୍ୟାଗ କର; ଏହିପରି କଲେ ତୁମେ ସମୃଦ୍ଧିର ଭୂମି ଓ ଯଶର ଭୂଷଣ ହେବ। ମୋ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ଚାଲିଲେ ସୁଯୋଗୀମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ପରମ ଧାମ ପାଇବ।