Adhyaya 23

ବ୍ୟାସ ରାଜା କୋଚରାଶ ଓ ରାଣୀ ସୁପ୍ରାଜ୍ଞାଙ୍କୁ ଏକାଦଶୀ-ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଆଦର୍ଶ ବୈଷ୍ଣବ ଭାବେ ପରିଚୟ କରାନ୍ତି। ସେମାନେ ଦଶମୀର ନିୟମ ପାଳନ କରି ଏକାଦଶୀର ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ ଜାଗରଣ କରନ୍ତି—ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ଧୂପ-ଦୀପ, ତୁଳସୀ-ସେବା ଓ ସମୂହ କୀର୍ତ୍ତନରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜନ କରି। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୌରି ତାଙ୍କର ଦୁର୍ଲଭ ଆଚରଣକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ଶୁଦ୍ଧତାର କାରଣ ପଚାରନ୍ତି। ସୁପ୍ରାଜ୍ଞା ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପାପମୟ ଗୁପ୍ତକଥା କହନ୍ତି—ବେଶ୍ୟାଜୀବନ ଓ ନିତ୍ୟୋଦୟ ନାମକ ଦୁରାଚାରୀ ପୁରୁଷ ସହ ସମ୍ପର୍କ। ସେହି ଜୀବନରେ ଦୁଃଖବଶତଃ/ଅନିଚ୍ଛାରେ ହୋଇଥିବା ଉପବାସ, ଦୀପ ପ୍ରଜ୍ୱଳନ, ରାତ୍ରି ଜାଗରଣ ଓ ନାମସ୍ମରଣ ଏକାଦଶୀ ଦିନେ ପାପନାଶକ ହେଲା। ଯମଲୋକରେ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ଏକାଦଶୀର ମହିମାର ସାକ୍ଷ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି; ଧର୍ମରାଜ ଯମ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହ ମୁକ୍ତ କରି ବିଷ୍ଣୁଧାମକୁ ପଠାନ୍ତି। ପରେ ପରଲୋକର ଦୁଇ ପଥର ଉପଦେଶ ମିଳେ—ଧର୍ମୀଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋଭାମୟ ସୁଖପଥ ଓ ପାପୀଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶାଳ ଯାତନାପଥ; ନରକ ଓ ଦଣ୍ଡର ବିବରଣୀ ମଧ୍ୟ ଆସେ। ଶେଷରେ ଏକାଦଶୀକୁ ପରମ ବ୍ରତ ବୋଲି ପୁନଃ ପ୍ରତିପାଦନ କରି, ରାଜଦମ୍ପତିଙ୍କ ହରି-ପ୍ରାପ୍ତି ସହ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।