Adhyaya 12

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସର ବୈଷ୍ଣବ-ଉପାସନାର ବିଧି ବର୍ଣ୍ଣିତ। ପ୍ରତିଦିନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହ ପୂଜା, ଘୃତାଭିଷେକ, ମିଷ୍ଟାନ୍ନ, ଶର୍କରା, ଫଳ ଆଦି ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କଲେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି, ଦୀର୍ଘ ସ୍ୱର୍ଗସୁଖ ଏବଂ ଶେଷରେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ ବୋଲି ଫଳଶ୍ରୁତି କୁହାଯାଇଛି। ତାପରେ ଚୈତ୍ର ଓ ବୈଶାଖ ମାସର ନିୟମ—ମଧୁ ଅଭିଷେକ, ପୁଷ୍ପାର୍ଚ୍ଚନ, ଆହାର-ସଂଯମ, ସ୍ନାନବିଧି, ଦାନ ଓ ଜଳଦାନ—ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ବୋଲି ଉପଦେଶ ମିଳେ। ଅଧ୍ୟାୟର ମୁଖ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ହେଉଛି ଅଶ୍ୱତ୍ଥ (ପିପଳ) ବୃକ୍ଷ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍ ସ୍ୱରୂପ। ତାହାର ପୂଜା ଓ ସୁରକ୍ଷା ପରମ ପୁଣ୍ୟ; ତାହାକୁ କାଟିବା କିମ୍ବା କାଟିବାକୁ ଦେବା ଘୋର ପାପ ବୋଲି ଦୃଢ଼ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି। ତ୍ରେତାୟୁଗର ଉପାଖ୍ୟାନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭକ୍ତ ଧନଞ୍ଜୟ ଅଶ୍ୱତ୍ଥକୁ ଆଘାତ କରିଲେ ସେହି ବୃକ୍ଷରୁ ଭଗବାନ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ଅଜ୍ଞାନକୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତି, ବର ଦିଅନ୍ତି, ଏବଂ ଅଶ୍ୱତ୍ଥପୂଜାକୁ କ୍ରିୟାଯୋଗର ମାର୍ଗ ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରି ଶୁଭ ଫଳ ଓ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରନ୍ତି।