Adhyaya 15

Verse 1

शौनक उवाच । कथयस्व महाभाग माहात्म्यं पापनाशनम् । एकादश्याः फलं किं वा किल्बिषं स्यादकुर्वतः

ଶୌନକ କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗ! ପାପନାଶକ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମୋତେ କହ। ଏକାଦଶୀର ଫଳ କ’ଣ, ଏବଂ ଯେ ଏହା କରେନାହିଁ ତାହାକୁ କେଉଁ ପାପ ଲାଗେ?

Verse 2

सूत उवाच । एकादश्यास्तु माहात्म्यं किमहं वच्मि सांप्रतम् । श्रुत्वा चैकादशीनाम यमदूताश्च शंकिताः

ସୂତ କହିଲେ—ଏବେ ଏକାଦଶୀର ମହିମା ବିଷୟରେ ମୁଁ ଆଉ କ’ଣ କହିବି? ଏକାଦଶୀର ନାମ ମାତ୍ର ଶୁଣିଲେ ଯମଦୂତମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 3

भवंति नात्र संदेहो सर्वप्राणिभयंकराः । व्रतानां चैव सर्वेषां श्रेष्ठां चैकादशीं शुभाम्

ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଲାଗନ୍ତି; ଏବଂ ସମସ୍ତ ବ୍ରତମଧ୍ୟରେ ଶୁଭ ଏକାଦଶୀ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 4

उपोष्य जागृयाद्विष्णोः कुर्य्याच्च मंडनं महत् । तुलसीदलैस्तु यो मर्त्यो हरिपूजां करोति वै

ଉପବାସ କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ମହା ମଣ୍ଡନ (ସଜା) କରିବା ଉଚିତ। ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ତୁଳସୀଦଳରେ ହରିପୂଜା କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରଶଂସନୀୟ।

Verse 5

दलेनैकेन लभते कोटियज्ञफलं द्विज । अगम्यागमने चैव यत्पापं समुदाहृतम्

ହେ ଦ୍ୱିଜ! ଗୋଟିଏ ଦଳରେ କୋଟି ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ; ଏବଂ ଅଗମ୍ୟାଗମନରେ ଯେ ପାପ କୁହାଯାଇଛି, ସେହି ପାପ ମଧ୍ୟ ନଶିଯାଏ।

Verse 6

तत्पापं याति विलयं चैकादश्यामुपोषणात् । घृतपूर्णं प्रदीपं यो दद्याद्विष्णुदिने द्विज

ଏକାଦଶୀର ଉପବାସରେ ସେହି ପାପ ନଶିଯାଏ। ହେ ଦ୍ୱିଜ! ବିଷ୍ଣୁଦିନ (ଏକାଦଶୀ)ରେ ଘିଅଭରା ଦୀପ ଦାନ କରୁଥିବା ଜନ ମହାପୁଣ୍ୟଭାଗୀ ହୁଏ।

Verse 7

अंते विष्णुपुरं याति तमो हत्वा स्वतेजसा । धन्या जनपदास्ते वै धन्यः स च महीपतिः

ଶେଷେ ସେ ନିଜ ତେଜରେ ତମକୁ ନାଶ କରି ବିଷ୍ଣୁପୁରକୁ ଯାଏ। ସେହି ଜନପଦଗୁଡ଼ିକ ଧନ୍ୟ, ଏବଂ ସେ ମହୀପତି ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ।

Verse 8

हरेर्दिने यस्य राज्ये चैकादश्या महोत्सवः । नारायणस्य शयने पार्श्वस्य परिवर्त्तने

ଯାହାର ରାଜ୍ୟରେ ହରିଦିନରେ, ନାରାୟଣଙ୍କ ଶୟନ ଓ ପାର୍ଶ୍ୱ-ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମୟରେ, ଏକାଦଶୀର ମହୋତ୍ସବ ପାଳିତ ହୁଏ।

Verse 9

विशेषेण प्रबोधिन्या निराहारा भवंति ये । मदंति कं नानयध्वंप्राणिनःपुण्यभागिनः

ବିଶେଷକରି ପ୍ରବୋଧିନୀ ଏକାଦଶୀରେ ଯେମାନେ ନିରାହାର ରହନ୍ତି, ସେହି ପୁଣ୍ୟଭାଗୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଆଉ କେଉଁଠି ନେବା? ସେମାନେ ନିଜେଇ ଆନନ୍ଦ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଜନାନ୍ତି।

Verse 10

अहर्निशं पितृपतिः समादिशति दूतकान् । एकादशी जगन्नाथ वल्लभा पुण्यवर्धिनी

ଦିନରାତି ପିତୃପତି ନିଜ ଦୂତମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତି— “ଏକାଦଶୀ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ପୁଣ୍ୟବର୍ଧିନୀ।”

Verse 11

विष्णुर्देहं दोहत्येव तस्यामन्नस्य भक्षणे । तेषां धिग्जीवनं संपत्धिक्सौंदर्यं च वर्तनम्

ସେଇ ଅନ୍ନ ଭକ୍ଷଣ କଲେ ଯେନ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ଦେହରୁ ଦୋହାଯାଉଛନ୍ତି। ଏମିତି ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ ଧିକ୍କାର୍ଯ୍ୟ; ତାଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି, ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଆଚରଣ ମଧ୍ୟ ଧିକ୍କାର୍ଯ୍ୟ।

Verse 12

येऽन्नमश्नंति पापिष्ठाश्चैकादश्यां हि विड्भुजः । एकादश्यां द्विजश्रेष्ठ भुक्तिमाश्रित्य केवलम्

ଏକାଦଶୀରେ ଅନ୍ନ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିବା ପାପିଷ୍ଠମାନେ ‘ବିଡ୍ଭୁଜ’ (ମଳଭୋଜୀ) ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏକାଦଶୀରେ ସେମାନେ କେବଳ ଭୋଜନକୁ ହିଁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି।

Verse 13

बहूनि विविधान्येव तिष्ठंति दुरितानि च । अमावास्यां यथा स्त्रीणां संगमे कलुषं महत्

ବହୁ ପ୍ରକାର ଦୁରିତ (ପାପ) ନିଶ୍ଚୟ ରହିଯାଏ; ଯେପରି ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ସ୍ତ୍ରୀସଙ୍ଗମରେ ମହା କଲୁଷତା ହୁଏ।

Verse 14

एकादश्यां तथैवान्नभक्षणे वृजिनं भवेत् । रोगिणश्च तथा खंज काससोदरकुष्ठकाः

ସେହିପରି ଏକାଦଶୀରେ ଅନ୍ନଭକ୍ଷଣ ପାପକାରଣ ହୁଏ; ଫଳରେ ରୋଗୀ ହୁଏ—ଖଞ୍ଜ, କାଶପୀଡିତ, ଉଦରଶୋଥଯୁକ୍ତ କିମ୍ବା କୁଷ୍ଠରୋଗୀ।

Verse 15

इति श्रीपाद्मे महापुराणे सूतशौनकसंवादे ब्रह्मखंडे हरिवासरमाहात्म्यकथनं । नाम पंचदशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣରେ ସୂତ-ଶୌନକ ସଂବାଦରେ, ବ୍ରହ୍ମଖଣ୍ଡରେ ‘ହରିବାସର-ମାହାତ୍ମ୍ୟ କଥନ’ ନାମକ ପଞ୍ଚଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 16

राजबद्धा द्विजश्रेष्ठ तस्यामन्नस्य भक्षणे । संसारे यानि पापानि तानि विप्र हरेर्दिने

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ରାଜାଧିକାରରେ ବନ୍ଧା/ଜବତ ହୋଇଥିବା ଅନ୍ନ ଭକ୍ଷଣ କଲେ, ସଂସାରରେ ଯେତେ ପାପ ଅଛି ସେସବୁ—ହେ ବିପ୍ର—ହରିଦିନରେ ଲାଗେ।

Verse 17

भुक्तिमाश्रित्य तिष्ठंति जलभक्षणमाज्ञया । कुर्वतां सर्वपापानि नरकान्निष्कृतिर्भवेत्

ଭୋଗକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଯେମାନେ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ କେବଳ ଜଳଭକ୍ଷଣରେ ରହନ୍ତି, ସର୍ବପାପ କରୁଥିବା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନରକରୁ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ/ନିଷ୍କୃତି ନାହିଁ।

Verse 18

न निष्कृतिर्भवेन्नॄणां भुंजतां च हरेर्दिने । नरा यावंति चान्नानि भुंजते च हरेर्दिने

ହରିଦିନରେ ଯେମାନେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ। ହରିଦିନରେ ସେମାନେ ଯେତେ ଅନ୍ନ ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି, ସେତେ ଫଳ/ଦୋଷ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼େ।

Verse 19

प्रत्यन्नं च ब्रह्महत्याकोटिजं वृजिनं भवेत् । पुनर्वच्मि पुनर्वच्मि श्रूयतां श्रूयतां नराः

ସେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅନ୍ନ ମଧ୍ୟ କୋଟି ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା-ସମ ପାପ ହୋଇଯାଏ। ମୁଁ ପୁନଃପୁନଃ କହୁଛି—ଶୁଣ, ଶୁଣ, ହେ ନରମାନେ!

Verse 20

न भोक्तव्यं न भोक्तव्यं न भोक्तव्यं हरेर्दिने । गंगादिषु च तीर्थेषु स्नात्वा यत्फलमाप्यते

ହରିଦିନରେ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ନୁହେଁ, ନୁହେଁ। ଗଙ୍ଗା ଆଦି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ (ଏହାଦ୍ୱାରା) ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 21

चंद्रसूर्योपरागे च चैकादश्यामुपोषितः । अर्चित्वोत्पलमालाभिस्तस्यां च कमलापतिम्

ଚନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ, ଏକାଦଶୀରେ ଉପବାସ କରି, ନୀଳ ପଦ୍ମମାଳା ଅର୍ପଣ କରି କମଳାପତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 22

विधिवत्पारणं कृत्वा न मातुर्गर्भभाजनम् । एकादश्यां हरेर्गेहे करोति मंडनं द्विज

ବିଧିପୂର୍ବକ ପାରଣ କରି, ଗର୍ଭବତୀ ମାତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଭୋଜନ ଭୋଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଏକାଦଶୀରେ ସେ ହରିଙ୍କ ଗୃହ (ମନ୍ଦିର/ଘର)କୁ ମଣ୍ଡନ କରେ।

Verse 23

परमां गतिमासाद्य तिष्ठेद्विष्णुनिकेतने । एकादशीं समासाद्य निराहारा भवंति ये

ଯେମାନେ ଏକାଦଶୀ ଆସିଲେ ନିରାହାର ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ପରମ ଗତି ପାଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମରେ ବସନ୍ତି।

Verse 24

तेषां विष्णुपुरे शश्वन्निवासोऽपि न संशयः । तुलसीभक्तिसंलीनं मनो येषां विराजते

ଯାହାଙ୍କ ମନ ତୁଳସୀଭକ୍ତିରେ ଲୀନ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସେମାନଙ୍କର ବିଷ୍ଣୁପୁରୀରେ ଶାଶ୍ୱତ ନିବାସ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 25

ते यांति परमं विष्णोः स्थानमेव न संशयः । परद्रव्येष्वभिरुचिर्येषां चैव न विद्यते

ଯାହାଙ୍କ ମନରେ ପରଧନ ପ୍ରତି କିଛିମାତ୍ର ଆସକ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 26

संतुष्टमनसो येऽपि तेषां विष्णुपुरं ध्रुवम् । दुर्भिक्षकालमासाद्य प्राणिभ्यो ये नरोत्तमाः

ଯାହାଙ୍କ ମନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଧାମ ନିଶ୍ଚିତ। ଏବଂ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷକାଳ ଆସିଲେ ଯେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନରମାନେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ନାଦି ଦାନ କରି ସହାୟତା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ପଦ ପାଆନ୍ତି।

Verse 27

ददत्यन्नं हरेः सद्म तेषां चैव न संशयः । गवां द्विजानां त्राणाय स्वामिनो योषितस्तथा

ଯେ ଅନ୍ନଦାନ କରନ୍ତି ସେମାନେ ହରିଙ୍କ ଧାମ ପାଆନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଗାଈ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରୁଥିବା ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଗତି ପାଆନ୍ତି।

Verse 28

प्राणान्मुंचंति ये मर्त्त्यास्तेषां विष्णुपुरं ध्रुवम् । प्राणिभिर्दशमीविद्धा न चोपोष्या कदाचन

ଯେ ମର୍ତ୍ୟ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଧାମ ନିଶ୍ଚିତ। କିନ୍ତୁ ଦଶମୀ ତିଥି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ‘ବିଦ୍ଧ’ (ଦୂଷିତ) ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ତେଣୁ ସେ ଦିନ କେବେ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 29

परिहार्यं द्विजश्रेष्ठ दुर्जनस्यांतिकं यथा । अरुणोदयवेलायां दशमी संगता यदि

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯେପରି ଦୁର୍ଜନଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପରିହାର୍ଯ୍ୟ, ସେପରି ଯଦି ଅରୁଣୋଦୟ ବେଳେ ଦଶମୀ ତିଥି ସଙ୍ଗତ ହୁଏ, ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ।

Verse 30

तत्रोपोष्या द्वादशी स्यात्त्रयोदश्यां तु पारणम् । दशमीशेषसंयुक्तो यदि स्यादरुणोदयः

ସେହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନ ପାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯେତେବେଳେ ଅରୁଣୋଦୟ ଦଶମୀର ଶେଷ ଅଂଶ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଏହି ନିୟମ ପ୍ରବଳ।

Verse 31

वैष्णवेन न कर्त्तव्यं तद्दिनैकादशीव्रतम् । चतस्रो घटिकाः प्रातररुणोदय उच्यते

ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକ ସେହି ଦିନ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପ୍ରଭାତ ପୂର୍ବରୁ ଚାରି ଘଟିକାକୁ ‘ଅରୁଣୋଦୟ’ (ଉଷାକାଳ) କୁହାଯାଏ।

Verse 32

यतीनां स्नानकालोयं गंगांभः सदृशः स्मृतः । अरुणोदयकाले तु दशमी यदि दृश्यते

ଯତିମାନଙ୍କ ସ୍ନାନକାଳ ଏହି ସମୟ ଗଙ୍ଗାଜଳ ସଦୃଶ ପବିତ୍ର ବୋଲି ସ୍ମୃତିରେ କୁହାଯାଇଛି। ଅରୁଣୋଦୟକାଳେ ଯଦି ଦଶମୀ ଦେଖାଯାଏ…

Verse 33

न तत्रैकादशी कार्या धर्मकामार्थनाशिनी । स्वल्पां च दशमीविद्धां त्यजेदेकादशीं बुधः

ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ଏକାଦଶୀ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତାହା ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥକୁ ନାଶ କରେ। ଅଳ୍ପମାତ୍ରେ ଦଶମୀ-ବିଦ୍ଧ ଏକାଦଶୀକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ତ୍ୟାଗ କରିବ।

Verse 34

सुराबिंदोस्तु संपर्कात्घृतकुंभं त्यजेद्यथा । संपूर्णैकादशी यत्र द्वादश्यां पुनरेव सा

ଯେପରି ସୁରାର ଏକ ବିନ୍ଦୁ ସ୍ପର୍ଶ ହେଲେ ଘିଅର କୁମ୍ଭ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ, ସେପରି ଏକାଦଶୀ ମଧ୍ୟ ଭଙ୍ଗ ମନାଯାଏ; ତେଣୁ ତାହାକୁ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ପୁନର୍ବାର କରିବା ଉଚିତ।

Verse 35

उत्तरा यतिभिः कार्या पूर्वामुपवसेद्गृही । एकादशीकला यत्र द्वादशीपरतो न चेत्

ଯତିମାନେ ଉତ୍ତରା (ପରବର୍ତ୍ତୀ) ଏକାଦଶୀ ପାଳନ କରିବେ, ଗୃହସ୍ଥ ଲୋକ ପୂର୍ବା (ପୂର୍ବତନ) ଏକାଦଶୀରେ ଉପବାସ କରିବେ। ଯେଉଁଠାରେ ଏକାଦଶୀ ତିଥିର କଳା ଦ୍ୱାଦଶୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଏ ନାହିଁ, ସେଠି ଏହି ନିୟମ ପ୍ରବଳ।

Verse 36

तत्र क्रतुशतं पुण्यं त्रयोदश्यां तु पारणम् । एकादशी विलुप्ता चेत्परतो द्वादशीयुता

ସେହି ବ୍ରତରେ ଶତ ଯଜ୍ଞ ସମ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ପାରଣ ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଏକାଦଶୀ ଲୁପ୍ତ ହୁଏ, ତେବେ ପରଦିନର ଦ୍ୱାଦଶୀ ସହିତ ଯୁକ୍ତ କରି ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 37

उपोष्या द्वादशी पूर्णा यदीच्छेत्परमां गतिम् । संपूर्णैऽकादशी यत्र प्रभाते पुनरेव सा

ଯେ ପରମ ଗତି ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପବାସ କରୁ। ଯେଉଁଠାରେ ଏକାଦଶୀ ‘ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ’ ଥାଏ, ସେଠାରେ ତାହା ପୁନର୍ବାର ପ୍ରଭାତକାଳ ଆଧାରରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ।

Verse 38

सर्वैरेवोत्तरा कार्या परतो द्वादशी यदि । एकादशीव्रते येषां मनः संलीयते नृणाम्

ଯଦି ଦ୍ୱାଦଶୀ ପରଦିନ ପଡ଼େ, ତେବେ ସମସ୍ତେ ନିଶ୍ଚୟ ଉତ୍ତର (ପରବର୍ତ୍ତୀ ଯଥାଯଥ) ଦିନରେ ହିଁ ପାଳନ କରିବେ—ବିଶେଷକରି ଯେମାନଙ୍କ ମନ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତରେ ଲୀନ ହୁଏ।

Verse 39

तेषां स्वर्गो हि वासोऽथ यांति ते सदनं हरेः । एकादश्याः परं नास्ति परलोकस्य साधनम्

ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ହିଁ ନିବାସ ହୁଏ; ସେମାନେ ହରିଙ୍କ ସଦନକୁ ଯାଆନ୍ତି। ପରଲୋକ ସାଧନରେ ଏକାଦଶୀଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କିଛି ନାହିଁ।

Verse 40

बहुपापसमायुक्तः करोति हरिवासरम् । सर्वपापविनिर्मुक्तः स याति हरिमंदिरम्

ବହୁ ପାପରେ ଯୁକ୍ତ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଯଦି ହରିବାସର ପାଳନ କରେ, ତେବେ ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ହରିମନ୍ଦିର (ଧାମ)କୁ ଯାଏ।

Verse 41

पतिसहिता या योषित्करोति हरिवासरम् । सुपुत्रा स्वामिसुभगा याति प्रेत्य हरेर्गृहम्

ଯେ ନାରୀ ପତିସହିତ ହରିବାସର ବ୍ରତ ପାଳନ କରେ, ସେ ସୁପୁତ୍ରବତୀ ଓ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ ହୁଏ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ହରି (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ଧାମକୁ ଯାଏ।

Verse 42

यो यच्छति हरेरग्रे प्रदीपं भक्तिभावतः । हरेर्द्दिने र्द्विजश्रेष्ठ पुण्यसंख्या न विद्यते

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ହରିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରଦୀପ ଅର୍ପଣ କରେ, ହରିଦିନରେ ତାହାର ପୁଣ୍ୟର ସଂଖ୍ୟା ନାହିଁ।

Verse 43

यांगना भर्तृसहिता कुरुते जागरं हरेः । हरेर्निकेतने तिष्ठेच्चिरं पत्या सह द्विज

ହେ ଦ୍ୱିଜ! ଯେ ନାରୀ ପତିସହିତ ହରିଙ୍କ ପାଇଁ ରାତ୍ରିଜାଗରଣ କରେ, ସେ ପତି ସହ ହରିଙ୍କ ନିକେତନରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ବସେ।

Verse 44

यत्किञ्चिद्धरये वस्तु भक्त्या यच्छति यो द्विज । हरेर्दिने तस्य पुण्यमक्षयं चैव सर्वदा

ହେ ଦ୍ୱିଜ! ହରିଦିନରେ ଯେ କେହି ଭକ୍ତିରେ ହରିଙ୍କୁ ଯେକୌଣସି ବସ୍ତୁ ଅର୍ପଣ କରେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ସଦା ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 45

पुरासीद्वल्लभो नाम्ना नगरे कांचनाह्वये । धनेन पुष्कलेनापि राजते स धनेश्वरः

ପୂର୍ବକାଳରେ କାଞ୍ଚନାହ୍ୱୟ ନାମକ ନଗରରେ ବଲ୍ଲଭ ନାମର ଜଣେ ପୁରୁଷ ଥିଲେ; ପ୍ରଚୁର ଧନସମ୍ପଦରେ ଯୁକ୍ତ ସେ ଧନାଧିପତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବେ ଶୋଭିଥିଲେ।

Verse 46

तस्य प्रिया महारूपा नाम्ना हेमप्रभा द्विज । गरीयान्मुखरस्तत्र बाधते च कलेर्गुणः

ହେ ଦ୍ୱିଜ, ତାହାର ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ନାମ ହେମପ୍ରଭା। କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ କଳିଯୁଗର ପ୍ରବଳ କୋଳାହଳମୟ ଗୁଣ ମଧ୍ୟ ପୀଡା ଦେଉଥିଲା।

Verse 47

सा सदा कलहं कुर्यात्पत्या सह तपोधन । शश्वद्गुरुजनान्कामं भर्त्सनान्नीचभाषया

ହେ ତପୋଧନ, ସେ ସଦା ପତି ସହ କଳହ କରୁଥିଲା ଏବଂ ନୀଚ ଭାଷାରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଗୁରୁଜନ ଓ ମାନ୍ୟଜନଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ଅପମାନ କରୁଥିଲା।

Verse 48

पाकपात्रे सदाश्नीयात्गुप्ता सैकांतिकेमला । उच्छिष्टं गुरुजनेभ्यश्च दद्याद्वै प्रतिवासरम्

ସେ ସଦା ଶୁଚି ପାକପାତ୍ରରୁ ଭୋଜନ କରୁ, ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ଓ ଗୁପ୍ତଭାବେ ରହୁ, ଏକନିଷ୍ଠାରେ ପତିପରାୟଣ ହେଉ। ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ନିଜ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଗୁରୁଜନ ଓ ପୂଜ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦିଅ।

Verse 49

जारे सदा स्थितं चित्तमहं साध्वीति सा वदेत् । स्वामिनः कलहैर्ब्रह्मन्मनोद्वेगकरा सदा

ତାହାର ଚିତ୍ତ ସଦା ଜାର ଉପରେ ଲାଗିଥାଏ, ତଥାପି ସେ କହେ—“ମୁଁ ସାଧ୍ୱୀ।” ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପତି ସହ କଳହ କରି ସେ ସଦା ତାଙ୍କ ମନରେ ଉଦ୍ବେଗ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲା।

Verse 50

एकदा चागतां दृष्ट्वा चकार भर्त्सनां च ताम् । भर्त्ता तस्याः प्रहारं च सर्वपापयुतां द्विज

ଏକଥର ସେ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି ସେ ତାକୁ ତିରସ୍କାର କଲା; ହେ ଦ୍ୱିଜ, ତାହାର ପତି ମଧ୍ୟ ତାକୁ ପ୍ରହାର କଲା, କାରଣ ସେ ସର୍ବ ପାପରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲା।

Verse 51

सैव रोषसमायुक्ता गता शून्यगृहे तु वै । सुप्ताऽज्ञाता स्थिता कस्मिन्जलान्नं न चखाद ह

ସେ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସତ୍ୟେ ଏକ ଶୂନ୍ୟ ଘରକୁ ଗଲା। କାହାର ଅଜାଣାରେ ସେଠାରେ କିଛି ସମୟ ଶୋଇ ରହିଲା, ଏବଂ ଜଳ ଓ ଅନ୍ନ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲା ନାହିଁ।

Verse 52

दैवात्तत्र दिने विष्णोः पार्श्वस्य परिवर्त्तनम् । एकादशीव्रतं विप्र सर्वपापप्रणाशनम्

ଦୈବବଶତଃ ସେହି ଦିନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପାର୍ଶ୍ୱ-ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଲା। ହେ ବିପ୍ର, ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ସର୍ବ ପାପର ପ୍ରଣାଶକ।

Verse 53

ततः प्रभाते रजनी द्वादशी श्रवणान्विता । आगता तत्र सा नारी रोषनिर्भरमानसा

ତାପରେ ପ୍ରଭାତେ—ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ରଯୁକ୍ତ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ—ସେ ନାରୀ ସେଠାକୁ ଆସିଲା; ତାହାର ମନ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 54

निराहारौ कृतौ द्वौ च निर्मला सा बभूव ह । रात्रौ च पंचतां याता जयंतीवासरे द्विज

ଦୁଇ ଦିନ ନିରାହାର ରହି ସେ ନିଶ୍ଚୟ ନିର୍ମଳ ହେଲା। ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଜୟନ୍ତୀ ଦିବସର ରାତିରେ ସେ ପଞ୍ଚତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା (ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲା)।

Verse 55

यमाज्ञया ततो दूता आगतास्तां तथाविधाम् । नेतुं भयंकरास्ते च पाशमुद्गरपाणयः

ତାପରେ ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ତାଙ୍କ ଦୂତମାନେ ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ତାକୁ ନେବାକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର; ହାତରେ ପାଶ ଓ ମୁଦ୍ଗର (ଗଦା) ଧରିଥିଲେ।

Verse 56

बद्ध्वा नेतुं मनश्चक्रे कृतांतसदनं यदा । तदागता विष्णुदूताः शंखचक्रगदाधराः

ଯେତେବେଳେ ଯମଦୂତମାନେ ତାକୁ ବାନ୍ଧି ଯମସଦନକୁ ନେବାକୁ ମନସ୍କଲେ, ସେଇ କ୍ଷଣେ ଶଂଖ‑ଚକ୍ର‑ଗଦାଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁଦୂତମାନେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 57

छित्त्वा पाशं ततो दिव्ये स्यंदने तां गतैनसम् । ते वै चारोहयामासु निर्मलां भवनं हरेः

ତାପରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପାଶ କାଟିଦେଲେ; ପାପମୁକ୍ତା ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରାଇ, ହରିଙ୍କ ନିର୍ମଳ ଧାମକୁ ନେଇଗଲେ।

Verse 58

गता तैर्वेष्टिता साथ दुर्ल्लभं निर्जरैः शुभम् । विष्णोर्दिवसमाहात्म्यं कथितं ते द्विजर्षभ

ସେମାନେ ଘେରି ରହିଥିବାବେଳେ ସେ ଆଗକୁ ଗଲା ଏବଂ ଅମରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଏମିତି ଶୁଭ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପବିତ୍ର ଦିନର ମଙ୍ଗଳମୟ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ତୁମକୁ କଥିତ ହେଲା।

Verse 59

अनिच्छयापि यः कुर्यात्स याति हरिमंदिरम् । एकादश्यादिने मर्त्यो दीपं दातुं हरेर्गृहे

ଯେ କେହି ଅନିଚ୍ଛାରେ ମଧ୍ୟ ଏହା କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ହରିମନ୍ଦିରକୁ ଯାଏ। ଏକାଦଶୀ ଦିନ ମର୍ତ୍ୟ ହରିଙ୍କ ଗୃହ (ମନ୍ଦିର) ରେ ଦୀପଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 60

गच्छेत्प्रतिपदं सोऽपि चाश्वमेधफलाधिकम् । शृण्वंति च पुराणानि पठंति च हरेर्दिने । प्रत्यक्षरं लभंते ते कपिलादानजं फलम्

ସେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ଷେପରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞଫଳଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ। ହରିଙ୍କ ପବିତ୍ର ଦିନରେ ଯେମାନେ ପୁରାଣ ଶୁଣନ୍ତି ଓ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ଅକ୍ଷରେ‑ଅକ୍ଷରେ କପିଲାଦାନଜନିତ ଫଳ ଲଭନ୍ତି।