Adhyaya 14

Verse 1

शौनक उवाच । कथयस्व महाप्राज्ञ ब्राह्मणस्य कृपार्णव । माहात्म्यं सर्ववर्णानां श्रेष्ठस्य कृपया च मे

ଶୌନକ କହିଲେ—ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, କୃପାସାଗର! ଦୟାକରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ; ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ।

Verse 2

सूत उवाच । ब्राह्मणः सर्ववर्णानां गुरुरेव द्विजोत्तम । सर्वामराश्रयो ज्ञेयः साक्षान्नारायणः प्रभुः

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ବ୍ରାହ୍ମଣ ହିଁ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଗୁରୁ। ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ସେ ସାକ୍ଷାତ୍ ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣ।

Verse 3

कुर्यात्प्रणामं यो विप्रं हरिबुद्ध्या तु भूसुरम् । भक्त्या तस्य द्विजश्रेष्ठ वर्द्धते संपदादिकम्

ଯେ ଭକ୍ତିସହ, ହରି-ସମ୍ବନ୍ଧୀ ବୁଦ୍ଧି ଧରି, ଭୂସୁର ବିପ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ତାହାର ସମ୍ପଦ ଆଦି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 4

न नमेद्ब्राह्मणं दृष्ट्वा हेलयापि च गर्वितः । छेदनं तु तस्य शिरः कर्तुमिच्छेत्सदा हरिः

ଯେ ନର ଗର୍ବରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ମଧ୍ୟ ଅବହେଳାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଣାମ କରେନାହିଁ—ତାହାର ଶିର ଛେଦନ କରିବାକୁ ହରି ସଦା ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି।

Verse 5

कृतापराधं विप्रं ये द्विषंति पापबुद्धयः । हरिं द्विषंति ते ज्ञेया निरयं यांति दारुणम्

ଯେ ପାପବୁଦ୍ଧି ଲୋକ ଅପରାଧ କରିଥିବା ବିପ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱେଷ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ହରିଦ୍ୱେଷୀ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ସେମାନେ ଦାରୁଣ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 6

यः कर्तुं प्रार्थनां विप्रं पश्येत्क्रोधेन चागतम् । कृतांतश्चक्षुषोस्तस्य तप्तसूचीं ददाति वै

ଯେ ନର ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବାକୁ ଆସିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କ୍ରୋଧରେ ଦେଖେ, ତାହାର ଚକ୍ଷୁ ପାଇଁ କୃତାନ୍ତ (ମୃତ୍ୟୁ) ନିଶ୍ଚୟ ତପ୍ତ ସୁଇ ଦିଏ।

Verse 7

कुरुते भूसुरं मूढो भर्त्सनं यो नराधमः । यमदूता मुखे तस्य तप्तलोहं ददंति च

ଯେ ମୂଢ ନରାଧମ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭର୍ତ୍ସନା କରେ, ତାହାର ମୁଖରେ ଯମଦୂତମାନେ ଗଳିତ ଲୋହା ଢାଳନ୍ତି।

Verse 8

येषां निकेतने भुंक्ते क्ष्मासुरो वै तपोधनः । सुपर्वाणैः स्वयं कृष्णो भुंक्ते तेषां निकेतने

ଯାହାଙ୍କ ଗୃହରେ ତପୋଧନ କ୍ଷ୍ମାସୁର (ଭୂସୁର) ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେହି ଗୃହରେ ପବିତ୍ର ପର୍ବଦିନରେ ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରନ୍ତି।

Verse 9

नश्यंति सर्वपापानि द्विजहत्यादिकानि च । कणमात्रं भजेद्यस्तु विप्रांघ्रिसलिलं नरः

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ତିସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳିତ ଜଳର କଣମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ସେବନ କରେ, ତାହାର ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାଦି ମହାପାପ ସହ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶିଯାଏ।

Verse 10

यो नरश्चरणौधौतं कुर्याद्धस्तेन भक्तितः । द्विजातेर्वच्मि सत्यं ते स मुक्तः सर्वपातकैः

ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ଭକ୍ତିସହିତ ନିଜ ହାତରେ ଦ୍ୱିଜ (ବ୍ରାହ୍ମଣ)ଙ୍କ ପାଦଧୌତ ଜଳକୁ ହଟାଏ/ପରିଷ୍କାର କରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି—ସେ ସମସ୍ତ ପାତକରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 11

पुत्रहीना च या नारी मृतवत्सा च यांगना । सपुत्रा जीववत्सा सा द्विजपद्मांघ्रिसेवनात्

ଯେ ନାରୀ ପୁତ୍ରହୀନ, କିମ୍ବା ଯାହାର ସନ୍ତାନ ମୃତ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପଦ୍ମପାଦସେବାରେ ପୁତ୍ରବତୀ ଓ ଜୀବିତ ସନ୍ତାନଯୁକ୍ତା ହୁଏ।

Verse 12

ब्रह्मांडे यानि तीर्थानि तानि तीर्थानि सागरे । उदधौ यानि तीर्थानि तिष्ठंति द्विजपादयोः । द्विजांघ्रिसलिलैर्नित्यं सेचितं यस्य मस्तकम्

ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ଯେତେ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେସବୁ ସାଗରରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଏବଂ ସାଗରରେ ଯେତେ ତୀର୍ଥ, ସେସବୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଦଦ୍ୱୟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଯାହାର ମସ୍ତକ ବ୍ରାହ୍ମଣପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳିତ ଜଳରେ ନିତ୍ୟ ସିଞ୍ଚିତ ହୁଏ, ସେ ସଦା ପବିତ୍ର ହୁଏ।

Verse 13

स स्नातः सर्वतीर्थेषु स मुक्तः सर्वपातकैः । शृणु शौनक वक्ष्यामि माहात्म्यं पापनाशनम्

ସେ ଯେନ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଛି; ସେ ସମସ୍ତ ପାତକରୁ ମୁକ୍ତ। ହେ ଶୌନକ, ଶୁଣ—ମୁଁ ପାପନାଶକ ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହିବି।

Verse 14

इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखंडे सूतशौनकसंवादे ब्राह्मणमाहात्म्यं । नाम चतुर्दशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ବ୍ରହ୍ମଖଣ୍ଡରେ, ସୂତ-ଶୌନକ ସଂବାଦରେ, ‘ବ୍ରାହ୍ମଣ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ’ ନାମକ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 15

शूद्रो भीमो द्वापरे च ब्रह्महत्यासहस्रकृत् । निष्ठुरः सर्वदा तुष्टः समहान्वैश्यया पुनः

ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଭୀମ ଶୂଦ୍ର ଥିଲା—ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ସହସ୍ରବାର କରିଥିଲା; ସ୍ୱଭାବେ ନିଷ୍ଠୁର, ସଦା ଆତ୍ମତୃପ୍ତ, ଏବଂ ପୁନଃ ଏକ ବୈଶ୍ୟା ନାରୀ ସହ ଯୁକ୍ତ ହେଲା।

Verse 16

शूद्राचारपरिभ्रष्टो भीमोऽसौ गुरुतल्पगः । प्रत्येकं वच्मि किं तस्य दस्योः संख्या न विद्यते

ଶୂଦ୍ରାଚାରରେ ପତିତ ସେଇ ଭୀମ ଗୁରୁଶୟ୍ୟା ଲଂଘନକାରୀ ହେଲା। ଏମିତି ଦସ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ମୁଁ ଆଉ କ’ଣ କହିବି? ତାହା ପରି ଲୋକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଅଗଣନୀୟ।

Verse 17

पापानां मुनिशार्दूल भीमस्य दुष्टचेतसः । एकदा स गतः कश्चिद्ब्राह्मणस्य निवेशनम्

ହେ ମୁନିଶାର୍ଦୂଳ! ପାପୀ ଓ ଦୁଷ୍ଟଚିତ୍ତ ଭୀମ ଏକଦା ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲା।

Verse 18

गत्वा तं तस्य गेहात्तु द्रव्यं नेतुं मनो दधे । तत्रोवास ब्राह्मणस्य बहिर्द्वारसमीपतः

ସେଠାକୁ ଯାଇ ସେ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରୁ ଧନ ନେଇଯିବାକୁ ମନେ ନିଶ୍ଚୟ କଲା; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ବାହ୍ୟ ଦ୍ୱାର ସମୀପରେ ରହିଲା।

Verse 19

दैन्ययुक्तं वचः प्राह क्ष्मासुरं स तपोधनम् । भो स्वामिन्शृणु मे वाक्यं दयालुरिव मन्यते

ଦୈନ୍ୟଯୁକ୍ତ ବଚନରେ ସେ ତପୋଧନ କ୍ଷ୍ମାସୁରଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ସ୍ୱାମୀ, ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ,” ତାଙ୍କୁ ଦୟାଳୁ ଭାବି।

Verse 20

क्षुधार्तोऽहं देहि चान्नं प्राणा यास्यंति मे द्रुतम्

ମୁଁ କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତ—ମୋତେ ଅନ୍ନ ଦିଅନ୍ତୁ; ନହେଲେ ମୋ ପ୍ରାଣ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯିବ।

Verse 21

ब्राह्मण उवाच । क्षुधार्त्त शृणु मे कश्चिद्वाक्यं कर्तुं न विद्यते । पाकं मे तंडुलानि त्वं नीत्वा भुंक्ष्व यथासुखम्

ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ— “ହେ କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତ, ମୋ କଥା ଶୁଣ; କହିବାକୁ ବିସ୍ତୃତ ବଚନ ମୋ ପାଖରେ ନାହିଁ। ମୋ ଚାଉଳ ନେଇ ରାନ୍ଧି, ଯଥାସୁଖ ଭୋଜନ କର।”

Verse 22

नास्ति मे जनको माता नास्ति सूनुः सहोदरः । नास्ति जाया मातृबंधुर्मृताः सर्वे विहाय माम्

ମୋର ପିତା ନାହିଁ, ମାତା ନାହିଁ; ପୁତ୍ର ନାହିଁ, ସହୋଦର ନାହିଁ। ଜାୟା ନାହିଁ, ମାତୃବନ୍ଧୁ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ—ସମସ୍ତେ ମରି ମୋତେ ଛାଡ଼ିଗଲେ।

Verse 23

तिष्ठाम्येको गृहेऽकर्मा भाग्यहीनोतिथे हरिः । एको मे वसतौ चास्ति न जाने तद्विना किल

ମୁଁ ଘରେ ଏକା ରହୁଛି, ନିଷ୍କ୍ରିୟ—ହେ ଅତିଥି, ହେ ହରି—ଭାଗ୍ୟହୀନ। ମୋ ନିବାସରେ ଏକମାତ୍ର ଆଧାର ଅଛି; ତାହା ବିନା ମୁଁ କିପରି ରହିବି, ସତ୍ୟକୁ କହିଲେ ଜାଣେନି।

Verse 24

भीम उवाच । मम कश्चिद्द्विजश्रेष्ठ नास्ति सेवां तवापि च । शूद्रोऽहं निलये जात्या कृत्वा स्थास्यामि ते सदा

ଭୀମ କହିଲେ: ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି। ତେଣୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ସେବା କରିବି। ମୁଁ ଜାତିରେ ଶୂଦ୍ର ଅଟେ, ଏହି ସଂକଳ୍ପ କରି ମୁଁ ସର୍ବଦା ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ରହିବି।

Verse 25

सूत उवाच । इति तस्य वचः श्रुत्वा सानंदः क्ष्मासुरस्तदा । पाकं विधाय तूर्णं स ददावन्नं तपोधन

ସୂତ କହିଲେ: ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ତା’ପରେ ଶୀଘ୍ର ରୋଷେଇ କରି ସେ ସେହି ତପୋଧନଙ୍କୁ ଅନ୍ନ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 26

सोऽपि हर्षसमायुक्तस्तस्थौ तत्र द्विजालये । सेवां कुर्वन्स्नेहयुक्तां भूसुरस्य मनोहराम्

ସେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ରହିଲେ ଏବଂ ସ୍ନେହପୂର୍ବକ ସେହି ଭୂସୁରଙ୍କର (ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର) ମନୋହର ସେବା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 27

अद्य श्वो वा हनिष्यामि द्रव्यमस्य ममापि च । नेतुं यदा करिष्यामि नेष्यामि नात्र संशयः

ଆଜି କିମ୍ବା କାଲି ମୁଁ ଏହାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବି ଏବଂ ଏହାଙ୍କର ଧନ ଓ ମୋର ଧନ ନେଇଯିବି। ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ନେବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରିବି, ସେତେବେଳେ ନିଶ୍ଚୟ ନେଇଯିବି, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 28

परामृश्य च हृद्यंतः कृत्वा तस्य क्रियां वदेत् । पादधौतादिकं चासौ शिरसा गतपातकः

ହୃଦୟରେ ବିଚାର କରି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ କ୍ରିୟା କହିବା ଉଚିତ୍। ପାଦ ଧୋଇବା ଇତ୍ୟାଦି କରି ଏବଂ ମସ୍ତକ ଅବନତ କରି ସେ ପାପମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 29

आचम्यांघ्रिजलं दध्रेच्छद्मना प्रतिदिनं द्विजः । एकदा हारकः कश्चिद्द्रव्यं नेतुं समागतः

ଏକ ଦ୍ୱିଜ ପ୍ରତିଦିନ ଛଳରେ ଆଚମନ ଓ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନର ଜଳ ସଞ୍ଚୟ କରୁଥିଲା। ଏକଦା ଜଣେ ଚୋର ଧନ ନେବାକୁ ସେଠାକୁ ଆସିଲା।

Verse 30

उत्पाट्य रात्रावररं गतोऽसौ तद्गृहांतरम् । दृष्ट्वा भीमं प्रहारार्थं दंडहस्तः समागतः

ରାତିରେ ବନ୍ଧା ଅବରୋଧକୁ ଫାଡ଼ି ସେ ଘରର ଭିତର ଭାଗକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ଭୀମଙ୍କୁ ଦେଖି ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ନେଇ ଆଗେଇଲା।

Verse 31

हारको मस्तकं तस्य छित्त्वा तूर्णं पलायितः । अथ तस्य भटा विष्णोः शंखचक्रगदाधराः

ହାରକ ତାହାର ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଶୀଘ୍ର ପଳାଇଗଲା। ତାପରେ ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭଟମାନେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 32

समायातास्तथा नेतुं भीमं तं वीतकिल्बिषम् । स्यंदनं चागतं दिव्यं राजहंसयुतं द्विज

ସେମାନେ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ସେଇ ଭୀମଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଆସିଲେ। ହେ ଦ୍ୱିଜ! ରାଜହଂସଯୁକ୍ତ ଏକ ଦିବ୍ୟ ରଥ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସିଲା।

Verse 33

तत्रारूढो ययौ विष्णोर्भवनं दुर्लभं किल । माहात्म्यं भूमिदेवस्य मया ते तत्प्रकीर्तितम् । शृणुयाद्यो नरो भक्त्या तस्य पातकनाशनम्

ସେଠାରେ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୁର୍ଲଭ ଧାମକୁ ଗଲା। ଭୂମିଦେବଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି; ଯେ ଭକ୍ତିରେ ଏହା ଶୁଣେ, ତାହାର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।