Adhyaya 10

Verse 1

सूत उवाच । ऐरावतस्ततो जज्ञे तथैवोच्चैःश्रवा हयः । धन्वंतरिः पारिजातः सुरभिश्चाप्सरोदयः

ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ଐରାବତ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଏବଂ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ନାମକ ଅଶ୍ୱ ମଧ୍ୟ। ଧନ୍ୱନ୍ତରି ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ, ପାରିଜାତ ବୃକ୍ଷ ପ୍ରକଟ ହେଲା, ସୁରଭୀ ଉଦ୍ଭବିଲେ, ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସମୂହ ମଧ୍ୟ ଉଦିତ ହେଲା।

Verse 2

ततः प्रभातसमये द्वादश्यामुदिते रवौ । उत्पन्ना श्रीर्महालक्ष्मीः सर्वलक्षणशोभिता

ତାପରେ ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହେବା ସହିତ, ସମସ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣରେ ଶୋଭିତ ଶ୍ରୀ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 3

ददृशुस्तां महादेवीं मातरं धर्मदेवताः । प्रहृष्टाः सर्वजंतूनां श्रीकृष्णहृदयालयाम्

ଧର୍ମଦେବତାମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ହୃଦୟରେ ନିବାସ କରୁଥିବା ସେଇ ମହାଦେବୀ ମାତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳାର୍ଥେ ସେମାନେ ପରମ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 4

लक्ष्मीभ्राता शीतरश्मिर्जातश्च सुधया ततः । उत्पन्ना सा हरेर्जाया तुलसी लोकपावनी

ତାପରେ ଅମୃତରୁ ଶୀତକିରଣଧାରୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଭ୍ରାତା ଚନ୍ଦ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ସେହି ସହ ହରିଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ଲୋକପାବନୀ ତୁଳସୀ ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 5

तं शैलं पूर्ववत्स्थाप्य परिपूर्णमनोरथाः । समेत्य मातरं स्तुत्वा जेपुः श्रीसूक्तमुत्तमम्

ସେଇ ପର୍ବତକୁ ପୂର୍ବବତ୍ ସ୍ଥାପନ କରି, ମନୋରଥ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେମାନେ ସମେତ ହେଲେ। ମାତୃଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ଉତ୍ତମ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ ଜପ କଲେ।

Verse 6

ततः प्रसन्ना सा देवी सर्वान्देवानुवाच ह । वरं वृणीध्वं भद्रं वो वरदाहं सुरोत्तमाः

ତେବେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥିବା ସେ ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ବର ଚୟନ କର। ହେ ସୁରୋତ୍ତମମାନେ, ତୁମମାନଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ମୁଁ ବରଦାତ୍ରୀ।”

Verse 7

देवा ऊचुः । प्रसीद कमले देवि सर्वमातर्हरिप्रिये । त्वया विना जगच्छून्यं कुरु प्राणप्ररक्षणम्

ଦେବମାନେ କହିଲେ—“ହେ କମଲେ ଦେବୀ, ସର୍ବମାତା, ହରିପ୍ରିୟେ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ। ତୁମ ବିନା ଜଗତ ଶୂନ୍ୟ; ଆମ ପ୍ରାଣରକ୍ଷା କର।”

Verse 8

इत्युक्ता सा महालक्ष्मीः प्राह नारायणप्रिया । इदानीं सर्वजंतूनां प्राणरक्षां करोम्यहम्

ଏପରି କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ ନାରାୟଣପ୍ରିୟା ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ କହିଲେ—“ଏବେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ପ୍ରାଣରକ୍ଷା କରିବି।”

Verse 9

ततो नारायणः श्रीमाञ्छंखचक्रगदाधरः । आविर्बभूव सहसा दयालुर्जगदीश्वरः

ତେବେ ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାରାୟଣ ସହସା ପ୍ରକଟ ହେଲେ—ସେ କରୁଣାମୟ ଜଗଦୀଶ୍ୱର।

Verse 10

इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखंडे सूतशौनकादिकसंवादे समुद्रमथनं । नाम दशमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ବ୍ରହ୍ମଖଣ୍ଡରେ, ସୂତ-ଶୌନକାଦି ସଂବାଦରେ ‘ସମୁଦ୍ରମଥନ’ ନାମକ ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 11

गृहाण मातरं विष्णो महिषीं वल्लभां तव । संसाररक्षणार्थाय लक्ष्मीमनपगामिनीम् । यावत्प्रतिज्ञां नो चक्रे तावत्प्राहेंदिरा हरिम्

“ହେ ବିଷ୍ଣୁ! ତୁମ ମାତା—ତୁମ ମହିଷୀ ଓ ପ୍ରିୟା—କେବେ ନ ଛାଡ଼ୁଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଜଗତ୍-ରକ୍ଷାର୍ଥେ ଗ୍ରହଣ କର।” ହରି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇନ୍ଦିରା ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି କହୁଥିଲେ।

Verse 12

लक्ष्मीरुवाच । अविवाह्य कथं ज्येष्ठामलक्ष्मीं मधुसूदन । तस्याः कनिष्ठां मां नाथ विवाहं कर्तुमिच्छसि । ज्येष्ठायां च स्थितायां वै कनिष्ठा परिणीयते

ଲକ୍ଷ୍ମୀ କହିଲେ—“ହେ ମଧୁସୂଦନ! ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଅଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ବିବାହ ନ କରି, ତାଙ୍କର କନିଷ୍ଠା ମୋତେ ତୁମେ କିପରି ବିବାହ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ? ହେ ନାଥ! ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଅବିବାହିତା ଥିଲେ କନିଷ୍ଠାର ବିବାହ ହୁଏ କି?”

Verse 13

सूत उवाच । इति श्रुत्वा ततो विष्णुर्ददौ चोद्दालकाय च । वेदवाक्यानुरूपेण ह्यलक्ष्मीं निर्जरैः सह

ସୂତ କହିଲେ—ଏହା ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁ ବେଦବାକ୍ୟାନୁସାରେ ଅଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଦେବଗଣ ସହିତ ଉଦ୍ଦାଲକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦାନ କଲେ।

Verse 14

ततो नारायणः श्रीमान्लक्ष्मीमंगीचकार ह । ततः सुरगणाः सर्वे नमश्चक्रुः पुनःपुनः

ତେବେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାରାୟଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗୀକାର କଲେ; ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ପୁନଃପୁନଃ ଭକ୍ତିରେ ନମସ୍କାର କଲେ।

Verse 15

अथ ते चासुरान्सर्वान्जघ्नुः सर्वे बलाधिकाः । सर्वे ते क्रंदमानाश्च गताश्चैव दिशो दश

ତାପରେ ସେହି ବଳବାନମାନେ ସମସ୍ତ ଅସୁରଙ୍କୁ ବଧ କଲେ; ଏବଂ ସେମାନେ କ୍ରନ୍ଦନ କରି କରି ଦଶଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।

Verse 16

सुधां तत्खादितुं चक्रुर्देवाः पंक्तिं यथाक्रमम् । श्रीविष्णोराज्ञया सर्वे चोचुश्चैव परस्परम्

ତେବେ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦେବଗଣ ଯଥାକ୍ରମେ ପଙ୍କ୍ତି କରି ଅମୃତ ପାନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ଏବଂ ପରସ୍ପରେ କଥା ହେଲେ।

Verse 17

त्वं च देहि त्वं च देहि त्वं च देहीति चाब्रुवन् । न शक्तोऽस्मि न शक्तोऽस्मि न शक्तोऽस्मीति चाब्रुवन्

ସେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ—“ତୁମେ ଦିଅ, ତୁମେ ଦିଅ, ତୁମେ ଦିଅ” ବୋଲି କହିଲେ; ଏବଂ ସେ—“ମୁଁ ସକ୍ଷମ ନୁହେଁ, ମୁଁ ସକ୍ଷମ ନୁହେଁ, ମୁଁ ସକ୍ଷମ ନୁହେଁ” ବୋଲି କହିଲା।

Verse 18

ततो विष्णुः समुत्तस्थौ स्त्रीरूपं च दधार ह । चकार स्वर्णपात्रे तत्पीयूषपरिवेषणम्

ତେବେ ବିଷ୍ଣୁ ଉଠି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ ଓ ସ୍ତ୍ରୀରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣପାତ୍ରରେ ସେହି ଅମୃତ ପରିବେଷଣ କଲେ।

Verse 19

पीयूषभक्षणं राहुर्यावत्कुर्याद्द्विजोत्तम । चंद्रसूर्यौ चोक्तवंतौ राक्षसोऽसौ छलागतः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ରାହୁ ଅମୃତ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲା; କିନ୍ତୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ। ସେ ରାକ୍ଷସ ଛଳରେ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲା।

Verse 20

ततः क्रुद्धो जगन्नाथो जघान स्वर्णपात्रतः । शिरस्तस्य पपातोर्व्यां केतुर्नाम्ना बभूव ह

ତତଃ କ୍ରୋଧିତ ଜଗନ୍ନାଥ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣପାତ୍ରରେ ତାକୁ ପ୍ରହାର କଲେ। ତାହାର ଶିର ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା; ସେଠାରୁ ‘କେତୁ’ ନାମରେ ଜଣେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।

Verse 21

राहुकेतू ततस्तूर्णं गतौ तौ भयविह्वलौ । इदानीं तद्दिने प्राप्ते चंद्रसूर्यौ स युध्यति

ତାପରେ ରାହୁ ଓ କେତୁ—ଦୁହେଁ ଭୟରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ। ଏବେ ସେଇ ନିୟତ ଦିନ ଆସିଲେ ସେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରେ।

Verse 22

कुर्याद्ग्रासं सैंहिकेयस्तत्क्षणं दुर्लभं भवेत् । सर्वं गंगासमं तोयं वेदव्याससमा द्विजाः

ସୈଂହିକେୟ ଯଦି ଗୋଟିଏ ଗ୍ରାସ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରେ, ତେବେ ସେଇ କ୍ଷଣେ ତାହା ଦୁର୍ଲଭ ହୋଇଯିବ। ସମସ୍ତ ଜଳ ଗଙ୍ଗାସମ ହେବ, ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବେଦବ୍ୟାସସମ ହେବେ।

Verse 23

स्नानं वायसतीर्थे यो गंगास्नानफलं लभेत् । दानमक्षयपुण्यं स्यात्कोटिजन्मार्जितं तथा

ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ବାୟସ-ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ଫଳ ପାଏ। ସେଠାରେ ଦିଆ ଦାନ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ହୁଏ—କୋଟି ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପୁଣ୍ୟ ସମାନ।

Verse 24

पापं नश्येत्समूलं च किं पुनः क्रतुकोटिभिः । विद्यार्थी लभते विद्यां पुत्रार्थी पुत्रमाप्यते

ପାପ ମୂଳସହିତ ନଶିଯାଏ—ତେବେ କୋଟି ଯଜ୍ଞର କଥା କ’ଣ! ଯେ ଜ୍ଞାନ ଚାହେ ସେ ଜ୍ଞାନ ପାଏ, ଯେ ପୁତ୍ର ଚାହେ ସେ ପୁତ୍ର ପାଏ।

Verse 25

मोक्षार्थी लभते मोक्षं मंत्रसिद्धिर्भवेद्ध्रुवम् । इति ते कथितं विप्र समुद्रमथनं तु तत्

ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ମୋକ୍ଷ ପାଏ, ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରସିଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚୟ ହୁଏ। ହେ ବିପ୍ର, ସମୁଦ୍ରମଥନର ଏହି କଥା ତୁମକୁ କୁହାଗଲା।