Adhyaya 76

Verse 1

सुकर्मोवाच । सौरिर्दूतैस्तथा सर्वैः सह स्वर्गं जगाम सः । द्रष्टुं तत्र सहस्राक्षं देववृंदैः समावृतम्

ସୁକର୍ମ କହିଲେ—ତାପରେ ସୌରି ସମସ୍ତ ଦୂତମାନଙ୍କ ସହ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ଦେବବୃନ୍ଦଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ପାଇଁ।

Verse 2

धर्मराजं समायांतं ददर्श सुरराट्तदा । समुत्थाय त्वरायुक्तो दत्वा चार्घमनुत्तमम्

ତେବେ ସୁରରାଟ୍ ଧର୍ମରାଜ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ; ସେ ତୁରନ୍ତ ତ୍ୱରାସହିତ ଉଠି, ଅନୁତ୍ତମ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରି ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।

Verse 3

पप्रच्छागमनं तस्य कथयस्व ममाग्रतः । समाकर्ण्य महद्वाक्यं देवराजस्य भाषितम्

ଦେବରାଜଙ୍କ ମହାବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସେ ପଚାରିଲେ—“ତାହାର ଆଗମନ କଥା ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ କହ।”

Verse 4

धर्मराजोऽब्रवीत्सर्वं ययातेश्चरितं महत् । धर्मराज उवाच । श्रूयतां देवदेवेश यस्मादागमनं मम

ଧର୍ମରାଜ ରାଜା ଯୟାତିଙ୍କ ମହାଚରିତ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଲେ। ଧର୍ମରାଜ କହିଲେ—ହେ ଦେବଦେବେଶ, ମୋ ଆଗମନର କାରଣ ଶୁଣନ୍ତୁ।

Verse 5

कथयाम्यहमत्रापि येनाहमागतस्तव । नहुषस्यात्मजेनापि वैष्णवेन महात्मना

ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ କହୁଛି, କେମିତି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ସମୀପକୁ ଆସିଲି। ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ସେଇ ମହାତ୍ମା ବୈଷ୍ଣବ ମୋତେ ଆଣିଥିଲେ।

Verse 6

वैष्णवाश्च कृता मर्त्या ये वसंति महीतले । वैकुंठस्य समं रूपं मर्त्यलोकस्य वै कृतम्

ଯେ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ବୈଷ୍ଣବ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ମର୍ତ୍ୟଲୋକକୁ ବୈକୁଣ୍ଠ ସମ ରୂପ ଦେଇଥାନ୍ତି।

Verse 7

अमरा मानवा जाता जरारोगविवर्जिताः । पापमेव न कुर्वंति असत्यं न वदंति ते

ସେମାନେ ମାନବ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଅମର ସଦୃଶ ଜନ୍ମିଥିଲେ—ଜରା ଓ ରୋଗରହିତ। ସେମାନେ ପାପ କରୁନଥିଲେ, ମିଥ୍ୟା କହୁନଥିଲେ।

Verse 8

कामक्रोधविहीनास्ते लोभमोहविवर्जिताः । दानशीला महात्मानः सर्वे धर्मपरायणाः

ସେମାନେ କାମ ଓ କ୍ରୋଧରହିତ, ଲୋଭ ଓ ମୋହବିହୀନ। ଦାନଶୀଳ ସେଇ ମହାତ୍ମାମାନେ ସମସ୍ତେ ଧର୍ମପରାୟଣ ଥିଲେ।

Verse 9

सर्वधर्मैः समर्चंति नारायणमनामयम् । तेन वैष्णवधर्मेण मानवा जगतीतले

ସମସ୍ତ ଧର୍ମଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ନିରାମୟ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜନ କରନ୍ତି; ସେହି ବୈଷ୍ଣବଧର୍ମରେ ପୃଥିବୀତଳେ ମାନବଜୀବନ ନିୟତ ହୁଏ।

Verse 10

निरामया वीतशोकाः सर्वे च स्थिरयौवनाः । दूर्वा वटा यथा देव विस्तारं यांति भूतले

ସମସ୍ତେ ରୋଗମୁକ୍ତ ଓ ଶୋକହୀନ ହୁଅନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଯୌବନ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର ରହେ; ହେ ଦେବ, ଦୂର୍ବା ଘାସ ଓ ବଟବୃକ୍ଷ ପରି ସେମାନେ ଭୂତଳେ ବିସ୍ତାର ପାଆନ୍ତି।

Verse 11

तथा ते विस्तरं प्राप्ताः पुत्रपौत्रैः प्रपौत्रकैः । तेषां पुत्रैः प्रपौत्रैश्च वंशाद्वंशांतरं गताः

ଏଭଳି ପୁତ୍ର, ପୌତ୍ର ଓ ପ୍ରପୌତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିସ୍ତାର ପାଇଲେ; ଏବଂ ସେହି ବଂଶଜମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ପ୍ରପୌତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ବଂଶ ଏକ ଶାଖାରୁ ଅନ୍ୟ ଶାଖାକୁ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା।

Verse 12

एवं हि वैष्णवः सर्वो जरामृत्युविवर्जितः । मर्त्यलोकः कृतस्तेन नहुषस्यात्मजेन वै

ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୈଷ୍ଣବ ଜରା ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ବିମୁକ୍ତ ହୁଏ; ନହୁଷଙ୍କ ସେହି ପୁତ୍ର ଏହି ମର୍ତ୍ୟଲୋକକୁ ଏପରି ଗଢ଼ିଥିଲେ।

Verse 13

पदभ्रष्टोस्मि संजातो व्यापारेण विवर्जितः । एतत्सर्वं समाख्यातं मम कर्मविनाशनम्

ମୁଁ ମୋ ପଦରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇ ଜୀବିକାର ସମସ୍ତ ବ୍ୟବହାରରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇଛି; ମୋ କର୍ମନାଶ କିପରି ହେଲା, ସେ ସବୁ ମୁଁ କହିଦେଲି।

Verse 14

एवं ज्ञात्वा सहस्राक्ष लोकस्यास्य हितं कुरु । एतत्ते सर्वमाख्यातं यथापृष्टोस्मि वै त्वया

ହେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ! ଏହା ଜାଣି ଏହି ଲୋକର ହିତ କର। ତୁମେ ଯେପରି ପଚାରିଥିଲ, ସେପରି ସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି।

Verse 15

एतस्मात्कारणादिंद्र आगतस्तव सन्निधौ । इंद्र उवाच । पूर्वमेव मया दूत आगमाय महात्मनः

ଏହି କାରଣରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ତୁମ ସନ୍ନିଧିକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ହେ ମହାତ୍ମନ୍, ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଡାକିବାକୁ ଦୂତ ପଠାଇଥିଲି।

Verse 16

प्रेषितो धर्मराजेंद्र दूतेनास्यापि भाषितम् । नाहं स्वर्गसुखस्यार्थी नागमिष्ये दिवं पुनः

ହେ ଧର୍ମରାଜେନ୍ଦ୍ର! ତୁମେ ପଠାଇଥିବା ଦୂତ ମାଧ୍ୟମରେ ମଧ୍ୟ ସେ କହିଲା—ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗସୁଖ ଚାହେଁ ନାହିଁ; ପୁଣି ଦେବଲୋକକୁ ଯିବି ନାହିଁ।

Verse 17

स्वर्गरूपं करिष्यामि सर्वं तद्भूमिमंडलम् । इत्याचचक्षे भूपालः प्रजापाल्यं करोति सः

ମୁଁ ଏହି ସମଗ୍ର ଭୂମିମଣ୍ଡଳକୁ ସ୍ୱର୍ଗସଦୃଶ କରିଦେବି—ଏପରି ରାଜା ଘୋଷଣା କଲେ; ତାପରେ ସେ ପ୍ରଜାପାଳନ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଲଗିଗଲେ।

Verse 18

तस्य धर्मप्रभावेण भीतस्तिष्ठामि सर्वदा । धर्म उवाच । येनकेनाप्युपायेन तमानय सुभूपतिम्

ତାଙ୍କର ଧର୍ମପ୍ରଭାବରେ ଭୀତ ହୋଇ ମୁଁ ସଦା ସତର୍କ ରହୁଛି। ଧର୍ମ କହିଲେ—ଯେକୌଣସି ଉପାୟରେ ସେହି ସୁଭୂପତିଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ।

Verse 19

देवराज महाभाग यदीच्छसि मम प्रियम् । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य धर्मस्यापि सुराधिपः

ହେ ଦେବରାଜ, ହେ ମହାଭାଗ! ଯଦି ତୁମେ ମୋର ପ୍ରିୟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର…—ଧର୍ମଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ଦେବାଧିପତି ଇନ୍ଦ୍ର (ଶକ୍ର) ଚିନ୍ତା କଲେ।

Verse 20

चिंतयामास मेधावी सर्वतत्वेन भूपते । कामदेवं समाहूय गंधर्वांश्च पुरंदरः

ହେ ଭୂପତେ! ମେଧାବୀ ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର) ସମଗ୍ର ତତ୍ତ୍ୱରେ ବିଚାର କଲେ; ପରେ କାମଦେବଙ୍କୁ ଡାକି ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।

Verse 21

मकरंदं रतिं देव आनिनाय महामनाः । तथा कुरुत वै यूयं यथाऽगच्छति भूपतिः

ହେ ଦେବ! ମହାମନା ମକରନ୍ଦ ଓ ରତିଙ୍କୁ ଆଣିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏମିତି କର, ଯେପରି ରାଜା ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି।

Verse 22

यूयं गच्छन्तु भूर्लोकं मयादिष्टा न संशयः । काम उवाच । युवयोस्तु प्रियं पुण्यं करिष्यामि न संशयः

ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମୋ ଆଦେଶରେ ଭୂର୍ଲୋକକୁ ଯାଅ—କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କାମ କହିଲେ—ତୁମ ଦୁହିଁଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରିୟ ଓ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 23

राजानं पश्य मां चैव स्थितं चैव समा युधि । तथेत्युक्त्वा गताः सर्वे यत्र राजा स नाहुषिः

ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖ—ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଦେଖ—ମୁଁ ଏଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ‘ତଥାସ୍ତୁ’ କହି ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଯେଉଁଠାରେ ସେଇ ରାଜା ନାହୁଷ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲେ।

Verse 24

नटरूपेण ते सर्वे कामाद्याः कर्मणा द्विज । आशीर्भिरभिनंद्यैव ते च ऊचुः सुनाटकम्

ହେ ଦ୍ୱିଜ! କାମ ଆଦି ସମସ୍ତେ କର୍ମବଳେ ନଟରୂପ ଧାରଣ କରି, ଆଶୀର୍ବାଦରେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ କରି କହିଲେ—“ଏହା ଅତି ସୁନ୍ଦର ନାଟକ।”

Verse 25

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ययातिः पृथिवीपतिः । सभां चकार मेधावी देवरूपां सुपंडितैः

ସେମାନଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ପୃଥିବୀପତି ରାଜା ଯୟାତି, ମେଧାବୀ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଣ୍ଡିତ-ନିପୁଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବସମ ଶୋଭାଯୁକ୍ତ ଏକ ସଭାମଣ୍ଡପ ନିର୍ମାଣ କରାଇଲେ।

Verse 26

समायातः स्वयं भूपो ज्ञानविज्ञानकोविदः । तेषां तु नाटकं राजा पश्यमानः स नाहुषिः

ଜ୍ଞାନ ଓ ବିବେକରେ କୁଶଳ ଭୂପ ନିଜେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ; ନାହୁଷବଂଶୀ ସେ ରାଜା ସେମାନଙ୍କ ନାଟକ ଦେଖୁଥିଲେ।

Verse 27

चरितं वामनस्यापि उत्पत्तिं विप्ररूपिणः । रूपेणाप्रतिमा लोके सुस्वरं गीतमुत्तमम्

ସେଠାରେ ବାମନ ଭଗବାନଙ୍କ ଚରିତ୍ର ମଧ୍ୟ ଗାୟିତ ହେଲା, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଭଗବାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା ମଧ୍ୟ; ଲୋକେ ଯାହାଙ୍କୁ ଅପ୍ରତିମ ରୂପବାନ୍ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ସେହି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହା ଉତ୍ତମ ସୁସ୍ୱର ଗୀତ ଥିଲା।

Verse 28

गायमाना जरा राजन्नार्यारूपेण वै तदा । तस्या गीतविलासेन हास्येन ललितेन च

ହେ ରାଜନ୍! ସେତେବେଳେ ଜରା ଆର୍ୟା-ନାରୀରୂପ ଧାରଣ କରି ଗାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା; ତାହାର ଗୀତବିଲାସ, ମଧୁର ହାସ୍ୟ ଓ ଲଲିତ ଆକର୍ଷଣରେ (ସଭା ମୋହିତ ହେଲା)।

Verse 29

मधुरालापतस्तस्य कंदर्पस्य च मायया । मोहितस्तेन भावेन दिव्येन चरितेन च

ତାହାର ମଧୁର ଆଳାପ ଓ କନ୍ଦର୍ପ (କାମଦେବ)ଙ୍କ ମାୟାରେ ସେ ମୋହିତ ହେଲା। ସେହି ଦିବ୍ୟ ଭାବ ଓ ଦିବ୍ୟ ଆଚରଣରେ ମଧ୍ୟ ସେ ବିମୂଢ଼ ହୋଇଗଲା॥

Verse 30

बलेश्चैव यथारूपं विंध्यावल्या यथा पुरा । वामनस्य यथारूपं चक्रे मारोथ तादृशम्

ପୂର୍ବେ ବଳିଙ୍କ ରୂପ ଯେପରି ଥିଲା—ବିନ୍ଧ୍ୟାବଳୀ ଯେପରି ଜାଣିଥିଲେ—ସେପରି ତେବେ ମାର (କାମଦେବ) ବାମନସଦୃଶ ରୂପ ଧାରଣ କଲା॥

Verse 31

सूत्रधारः स्वयं कामो वसंतः पारिपार्श्वकः । नटीवेषधरा जाता सा रतिर्हृष्टवल्लभा

ସ୍ୱୟଂ କାମଦେବ ସୂତ୍ରଧାର ହେଲେ, ବସନ୍ତ ତାଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱସେବକ ହେଲା। ପ୍ରିୟକୁ ହର୍ଷିତ କରୁଥିବା ରତି ନଟୀବେଶରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ॥

Verse 32

नेपथ्यांतश्चरी राजन्सा तस्मिन्नृत्यकर्मणि । मकरंदो महाप्राज्ञः क्षोभयामास भूपतिम्

ହେ ରାଜନ୍, ସେହି ନୃତ୍ୟକର୍ମ ଚାଲିଥିବାବେଳେ ନେପଥ୍ୟରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ମକରନ୍ଦ ଭୂପତିଙ୍କୁ କ୍ଷୋଭିତ କଲେ॥

Verse 33

यथायथा पश्यति नृत्यमुत्तमं गीतं समाकर्णति स क्षितीशः । तथातथा मोहितवान्स भूपतिं नटीप्रणीतेन महानुभावः

ପୃଥିବୀପତି ଯେତେ ଯେତେ ଉତ୍ତମ ନୃତ୍ୟ ଦେଖି ଗୀତ ଶୁଣୁଥିଲେ, ସେତେ ସେତେ ନଟୀର ପ୍ରେରଣାରେ ସେ ମହାନୁଭାବ ରାଜାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ଅଧିକ ମୋହିତ କରୁଥିଲେ॥

Verse 76

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने मातापितृतीर्थे ययातिचरित्रे षट्सप्ततितमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ୱେନୋପାଖ୍ୟାନାନ୍ତର୍ଗତ ମାତାପିତୃତୀର୍ଥରେ ଯୟାତିଚରିତ୍ରବିଷୟକ ଛଅସତ୍ତରିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।