Adhyaya 67

Verse 1

। ययातिरुवाच । अस्मद्भाग्यप्रसंगेन भवतो दर्शनं मम । संजातं शक्रसंवाह एतच्छ्रेयो ममातुलम्

ୟୟାତି କହିଲେ—ମୋର ସୌଭାଗ୍ୟପ୍ରସଙ୍ଗରେ ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଲଭିଲା। ହେ ଶକ୍ରସଂବନ୍ଧୀ ସଭା, ଏହା ମୋ ପାଇଁ ଅତୁଳ ଶ୍ରେୟ।

Verse 2

मानवा मर्त्यलोके च पापं कुर्वंति दारुणम् । तेषां कर्मविपाकं च मातले वद सांप्रतम्

ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ମାନବମାନେ ଭୟଙ୍କର ପାପ କରନ୍ତି। ହେ ମାତଲି, ସେମାନଙ୍କ କର୍ମଫଳର ବିପାକ ଏବେ ମୋତେ ତୁରନ୍ତ କୁହ।

Verse 3

मातलिरुवाच । श्रूयतामभिधास्यामि पापाचारस्य लक्षणम् । श्रुते सति महज्ज्ञानमत्रलोके प्रजायते

ମାତଲି କହିଲେ—ଶୁଣ, ମୁଁ ପାପାଚାରର ଲକ୍ଷଣ କହିବି। ଏହା ଶୁଣିଲେ ଏହି ଲୋକରେ ମହାଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 4

वेदनिंदां प्रकुर्वंति ब्रह्माचारस्य कुत्सनम् । महापातकमेवापि ज्ञातव्यं ज्ञानपंडितैः

ଯେମାନେ ବେଦଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ-ବ୍ରତକୁ ଅପମାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନୀ ପଣ୍ଡିତମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ମହାପାତକୀ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।

Verse 5

साधूनामपि सर्वेषां यः पीडां हि समाचरेत् । महापातकमेवापि प्रायश्चित्ते न हि व्रजेत्

ଯେ କେହି ସମସ୍ତ ସାଧୁ-ଧର୍ମାତ୍ମାଙ୍କୁ ପୀଡା ଦିଏ, ସେ ମହାପାତକର ଭାଗୀ ହୁଏ; ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଯଥାର୍ଥ ଶୁଦ୍ଧିକୁ ପାଉନାହିଁ।

Verse 6

कुलाचारं परित्यज्य अन्याचारं व्रजंति च । एतच्च पातकं घोरं कथितं कृत्यवेदिभिः

କୁଳାଚାରକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଅନ୍ୟ (ଅଧର୍ମ) ଆଚାର ଗ୍ରହଣ କରିବା—ଏହା ଘୋର ପାପ ବୋଲି କୃତ୍ୟବେଦୀମାନେ କହିଛନ୍ତି।

Verse 7

मातापित्रोश्च यो निंदां ताडनं भगिनीषु च । पितृस्वसृनिंदनं च तदेव पातकं ध्रुवम्

ଯେ ମାତାପିତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ, ଭଗିନୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରେ, ଏବଂ ପିତୃସ୍ୱସା (ବୁଆ)ଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ—ସେହିଟି ନିଶ୍ଚୟ ପାପ।

Verse 8

संप्राप्ते श्राद्धकालेपि पंचक्रोशांतरेस्थितम् । जामातरं परित्यज्य तथा च दुहितुः सुतम्

ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଳ ଆସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପାଞ୍ଚ କ୍ରୋଶ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଜାମାତାକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କଲା, ଏବଂ ଦୁହିତାର ପୁତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କଲା।

Verse 9

स्वसारं चैव स्वस्रीयं परित्यज्य प्रवर्तते । कामात्क्रोधाद्भयाद्वापि अन्यं भोजयते यदा

ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଭଉଣୀ ଓ ଭଉଣୀର ପୁଅକୁ ଅବହେଳା କରି, କାମ, କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ଭୟରୁ ଅନ୍ୟକୁ ଭୋଜନ କରାଏ—ତାହା ନିନ୍ଦନୀୟ ଆଚରଣ।

Verse 10

पितरो नैव भुंजंति देवाश्चैव न भुंजते । एतच्च पातकं तस्य पितृघातसमं कृतम्

ଏପରି ବ୍ୟକ୍ତିର ଅର୍ପଣକୁ ନ ପିତୃମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ନ ଦେବମାନେ। ତାହାର ଏହି ପାପ ପିତୃହତ୍ୟା ସମାନ ବୋଲି ମନାଯାଇଛି।

Verse 11

दानकालेपि संप्राप्ते आगते ब्राह्मणे किल । भूरिदानं परित्यज्य कतिभ्यो हि प्रदीयते

ଦାନର ଯଥାକାଳ ଆସିଛି ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ଆସିଛନ୍ତି—ତଥାପି ବହୁଦାନ ଛାଡ଼ି କାହିଁକି କେତେକଙ୍କୁ ମାତ୍ର କିମ୍ବା ଅଳ୍ପ ପରିମାଣରେ ଦିଆଯାଏ?

Verse 12

एकस्मै दीयते दानमन्येभ्योपि न दीयते । एतच्च पातकं घोरं दानभ्रंशकरं स्मृतम्

ଦାନ ଗୋଟିଏ ଲୋକକୁ ଦିଆଯାଇ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ତାହା ଘୋର ପାପ—ଦାନଜନିତ ପୁଣ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରେ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 13

यजमानगृहे सेवा संस्थितान्ब्राह्मणान्निजान् । परित्यज्य हि यद्दानं न दानस्य च लक्षणम्

ଯଜମାନଙ୍କ ଘରେ ସେବାରେ ଉପସ୍ଥିତ ନିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି ଯେ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଦାନର ସତ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ନୁହେଁ।

Verse 14

समाश्रितं हि यं विप्रं धर्माचारसमन्वितम् । सर्वोपायैः सुपुष्येत्तं सुदानैर्बहुभिर्नृप

ହେ ନୃପ! ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୁମ ଆଶ୍ରୟ ଗ୍ରହଣ କରିଛି ଏବଂ ଧର୍ମାଚାରରେ ସମନ୍ୱିତ, ତାହାକୁ ସମସ୍ତ ଉପାୟରେ ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ପୋଷଣ କର; ବିଶେଷକରି ବହୁ ଉତ୍ତମ ଦାନଦ୍ୱାରା।

Verse 15

न गणयेन्मूर्खं विद्वांसं पोष्यो विप्रः सदा भवेत् । सर्वैः पुण्यैः समायुक्तं सुदानैर्बहुभिर्नृप

ମୂର୍ଖକୁ ବିଦ୍ୱାନ ବୋଲି ଗଣନା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସଦା ପୋଷଣ-ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ୍। ହେ ନୃପ! ବହୁ ଉତ୍ତମ ଦାନଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 16

तं समभ्यर्च्य विद्वांसं प्राप्तं विप्रं सदार्हयेत् । तं हि त्यक्त्वा ददेद्दानमन्यस्मै ब्राह्मणाय वै

ଆସିଥିବା ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି ସଦା ଯଥୋଚିତ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ୍; କାରଣ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଅନୁଚିତ।

Verse 17

दत्तं हुतं भवेत्तस्य निष्फलं नात्र संशयः । ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रश्चापि चतुर्थकः

ତାହାର ଦାନ ଓ ହୋମ ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଉ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେଉ, ବୈଶ୍ୟ ହେଉ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥ ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ ହେଉ।

Verse 18

पुण्यकालेषु सर्वेषु संश्रितं पूजयेद्द्विजम् । मूर्खं वापि हि विद्वांसं तस्य पुण्यफलं शृणु

ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟକାଳରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍—ସେ ମୂର୍ଖ ହେଉ କି ବିଦ୍ୱାନ। ଏବେ ତାହାର ପୁଣ୍ୟଫଳ ଶୁଣ।

Verse 19

अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं तस्य प्रजायते । कस्माद्धिकारणाद्राजञ्छक्यं प्राप्य न कारयेत्

ସେହି କର୍ମରୁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ତେଣୁ ହେ ରାଜନ୍, ସାମର୍ଥ୍ୟ ଓ ସାଧନ ପାଇ ମଧ୍ୟ କେଉଁ କାରଣରୁ ତାହା କରାଇବେ ନାହିଁ?

Verse 20

अन्यो विप्रः समायातस्तत्कालं श्राद्धकर्मणि । उभौ तौ पूजयेत्तत्र भोजनाच्छादनैस्ततः

ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମର ସେହି ସମୟରେ ଯଦି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆସନ୍ତି, ତେବେ ସେଠାରେ ଉଭୟଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଯଥୋଚିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 21

तांबूलदक्षिणाभिश्च पितरस्तस्य हर्षिताः । श्राद्धभुक्ताय दातव्यं सदा दानं च दक्षिणा

ତାମ୍ବୂଳ ଓ ଦକ୍ଷିଣା ଆଦି ଦାନରେ ତାଙ୍କର ପିତୃଗଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଶ୍ରାଦ୍ଧଭୋଜନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସଦା ଦାନ ଓ ଯଥୋଚିତ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 22

न ददेच्छ्राद्धकर्ता यो गोहत्यादि समं भवेत् । द्वावेतौ पूजयेत्तस्माच्छ्रद्धया नृपसत्तम

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ତ୍ତା ଯଥୋଚିତ ଦାନ ଦିଏ ନାହିଁ, ସେ ଗୋହତ୍ୟା ଆଦି ସମାନ ପାପର ଭାଗୀ ହୁଏ। ତେଣୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 23

निर्द्धनत्व प्रभावाद्वै तमेकं हि प्रपूजयेत् । व्यतीपातेपि संप्राप्ते वैधृतौ च नृपोत्तम

ନିର୍ଧନତାର ପ୍ରଭାବ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଏକ ପରମତତ୍ତ୍ୱଙ୍କୁ ହିଁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ବ୍ୟତୀପାତ ଓ ବୈଧୃତି ପରି ଅଶୁଭ ଯୋଗ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ।

Verse 24

अमावास्यां तथा राजन्क्षयाहे परपक्षके । श्राद्धमेवं प्रकर्तव्यं ब्राह्मणादि त्रिवर्णकैः

ହେ ରାଜନ୍, ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଏବଂ ପରପକ୍ଷର କ୍ଷୟାହେ (ମୃତ୍ୟୁତିଥି) ଦିନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣାଦି ତ୍ରିଦ୍ୱିଜବର୍ଣ୍ଣ ଲୋକେ ଏହିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 25

यज्ञे तथा महाराज ऋत्विजश्च प्रकारयेत् । तथा विप्राः प्रकर्तव्याः श्राद्धदानाय सर्वदा

ହେ ମହାରାଜ, ଯଜ୍ଞରେ ଯେପରି ଋତ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଏ, ସେହିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସଦା ଯୋଗ୍ୟ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 26

अविज्ञातः प्रकर्तव्यो ब्राह्मणो नैव जानता । यस्यापि ज्ञायते वंशः कुलं त्रिपुरुषं तथा

ଯେ ଯଥାର୍ଥ ଜାଣେନାହିଁ, ସେ ଅଜ୍ଞାତ ପୃଷ୍ଠଭୂମିର ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏବଂ ଯାହାର ବଂଶ ଜଣା ଥାଏ, ତାହାର କୁଳକୁ ତିନି ପୁରୁଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 27

आचारश्च तथा राजंस्तं विप्रं सन्निमंत्रयेत् । कुलं न ज्ञायते यस्य आचारेण विचारयेत्

ହେ ରାଜନ୍, ଆଚାରକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖି ସେହି ବିପ୍ରକୁ ଯଥାବିଧି ନିମନ୍ତ୍ରଣ କର; ଯାହାର କୁଳ ଜଣା ନାହିଁ, ତାହାକୁ ତାହାର ଆଚାର ଦ୍ୱାରା ବିଚାର କର।

Verse 28

श्राद्धदाने प्रकर्तव्ये विशुद्धो मूर्ख एव हि । अविज्ञातो भवेद्विप्रो वेदवेदांगपारगः

ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନ କରିବାବେଳେ ଶୁଦ୍ଧ ଥିଲେ ମୂର୍ଖ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରାହ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ବେଦ-ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଅଜ୍ଞାତ (ଅପ୍ରମାଣିତ) ହୁଏ, ତେବେ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 29

श्राद्धदानं प्रकर्तव्यं तस्माद्विप्रं निमंत्रयेत् । आतिथ्यं तु प्रकर्तव्यमपूर्वं नृपसत्तम

ଏହେତୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନ ବିଧିପୂର୍ବକ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସେହିପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅତିଥି-ସତ୍କାର ମଧ୍ୟ ଅପୂର୍ବ ଉଦାରତାରେ କରିବା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।

Verse 30

अन्यथा कुरुते पापी स याति नरकं ध्रुवम् । तस्माद्विप्रः प्रकर्तव्यो दाने श्राद्धे च पर्वसु

ଯେ ପାପୀ ବିଧିବିରୋଧରେ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ନରକକୁ ଯାଏ। ତେଣୁ ଦାନରେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଓ ପର୍ବଦିନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ନିଯୁକ୍ତ କରି ସେବା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 31

आदौ परीक्षयेद्विप्रं श्राद्धे दाने प्रकारयेत् । नाश्नंति तस्य वै गेहे पितरो विप्रवर्जिताः

ପ୍ରଥମେ ନିମନ୍ତ୍ରଣୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରି, ପରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଦାନ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣବିହୀନ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ଘରେ ପିତୃମାନେ ଭୋଗ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 32

शापं दत्त्वा ततो यांति श्राद्धाद्विप्रविवर्जितात् । महापापी भवेत्सोपि ब्रह्मणः सदृशो यदि

ବ୍ରାହ୍ମଣବିହୀନ ଶ୍ରାଦ୍ଧରୁ ପିତୃମାନେ ଶାପ ଦେଇ ପରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରନ୍ତି। ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଦୃଶ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମହାପାପୀ ହୋଇଯାଏ।

Verse 33

पैत्राचारं परित्यज्य यो वर्तेत नरोत्तम । महापापी स विज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः

ହେ ନରୋତ୍ତମ, ଯେ ପୈତୃକ ଆଚାରକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଅନ୍ୟଥା ଜୀବନ ଯାପନ କରେ, ସେ ମହାପାପୀ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ—ସେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମମାର୍ଗରୁ ବହିଷ୍କୃତ।

Verse 34

ये त्यजंति शिवाचारं वैष्णवं भोगदायकम् । निंदंति ब्राह्मणं धर्मं विज्ञेयाः पापवर्द्धनाः

ଯେମାନେ ଶୈବାଚାର ଓ ଭୋଗଦାୟକ ବୈଷ୍ଣବମାର୍ଗକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଧର୍ମକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି—ସେମାନେ ପାପବର୍ଦ୍ଧକ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।

Verse 35

ये त्यजंति शिवाचारं शिवभक्तान्द्विषंति च । हरिं निंदंति ये पापा ब्रह्मद्वेषकराः सदा

ଯେମାନେ ଶୈବାଚାରକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ଶିବଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପାପୀ ହୋଇ ହରିଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି—ସେମାନେ ସଦା ପରବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ କରୁଥିବା ଲୋକ।

Verse 36

आचारनिंदका ये ते महापातककृत्तमाः । आद्यं पूज्यं परं ज्ञानं पुण्यं भागवतं तथा

ଯେମାନେ ସଦାଚାରକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି ସେମାନେ ମହାପାତକ କରୁଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିକୃଷ୍ଟ। କିନ୍ତୁ ପୂଜ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ପରମଜ୍ଞାନ, ଏବଂ ଭାଗବତ ଶାସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ।

Verse 37

वैष्णवं हरिवंशं वा मत्स्यं वा कूर्ममेव च । पाद्मं वा ये पूजयंति तेषां श्रेयो वदाम्यहम्

ବୈଷ୍ଣବ ପୁରାଣ, ହରିବଂଶ, ମତ୍ସ୍ୟ, କୂର୍ମ କିମ୍ବା ପାଦ୍ମ ପୁରାଣ—ଯେ କେହି ଏଗୁଡ଼ିକୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପରମ ଶ୍ରେୟକୁ ମୁଁ କହୁଛି।

Verse 38

प्रत्यक्षं तेन वै देवः पूजितो मधुसूदनः । तस्मात्प्रपूजयेज्ज्ञानं वैष्णवं विष्णुवल्लभम्

ସେହି ବୈଷ୍ଣବ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଦେବ ମଧୁସୂଦନ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ତେଣୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ସେହି ବୈଷ୍ଣବ ଜ୍ଞାନକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଦରରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 39

देवस्थाने च नित्यं वै वैष्णवं पुस्तकं नृप । तस्मिन्प्रपूजिते विप्र पूजितः कमलापतिः

ହେ ନୃପ! ଦେବସ୍ଥାନରେ ନିତ୍ୟ ଏକ ବୈଷ୍ଣବ ଗ୍ରନ୍ଥ ରଖିବା ଉଚିତ। ହେ ବିପ୍ର! ସେ ଗ୍ରନ୍ଥ ଯଥାବିଧି ପୂଜିତ ହେଲେ କମଳାପତି ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 40

असंपूज्य हरेर्ज्ञानं ये गायंति लिखंति च । अज्ञाय तत्प्रयच्छंति शृण्वंत्युच्चारयंति च

ଯେମାନେ ପ୍ରଥମେ ହରିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ-ପୂଜା ନକରି ହରିଜ୍ଞାନ ଗାନ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଲେଖନ୍ତି, ଅଜ୍ଞାନବଶତଃ ତାହା ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତି, ଏବଂ ତାହା ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ପଢ଼ନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ଅନୁଚିତ।

Verse 41

विक्रीडंति च लोभेन कुज्ञान नियमेन च । असंस्कृतप्रदेशेषु यथेष्टं स्थापयंति च

ଲୋଭରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଏବଂ କୁଜ୍ଞାନର ନିୟମରେ ବନ୍ଧି ସେମାନେ କ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି; ଅସଂସ୍କୃତ ପ୍ରଦେଶରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯଥେଚ୍ଛା ସ୍ଥାପନା କରନ୍ତି।

Verse 42

हरिज्ञानं यथाक्षेमं प्रत्यक्षाच्च प्रकाशयेत् । अधीते च समर्थश्च यः प्रमादं करोति च

ହରିଜ୍ଞାନକୁ କ୍ଷେମକର ଓ ହିତକର ଭାବେ ପ୍ରକାଶ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅନୁଭବ ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ଯେ ଶିକ୍ଷିତ ଓ ସମର୍ଥ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ପ୍ରମାଦ କରେ, ସେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୁଏ।

Verse 43

अशुचिश्चाशुचौ स्थाने यः प्रवक्ति शृणोति च । इति सर्वं समासेन ज्ञाननिंदा समं स्मृतम्

ଯେ ନିଜେ ଅଶୁଚି ହୋଇ ଅଶୁଚି ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରବଚନ କରେ, ଏବଂ ଯେ ସେଠାରେ ଶୁଣେ—ଏ ସବୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ଜ୍ଞାନନିନ୍ଦା ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 44

गुरुपूजामकृत्वैव यः शास्त्रं श्रोतुमिच्छति । न करोति च शुश्रूषामाज्ञाभंगं च भावतः

ଯେ ଗୁରୁପୂଜା ନ କରି ଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ଗୁରୁଙ୍କ ଶୁଶ୍ରୂଷା କରେନାହିଁ ଏବଂ ମନରେ ଆଜ୍ଞାଭଙ୍ଗର ଭାବ ଧରେ—ସେ ଉପଦେଶର ଅଧିକାରୀ ନୁହେଁ।

Verse 45

नाभिनंदति तद्वाक्यमुत्तरं संप्रयच्छति । गुरुकर्मणि साध्ये च तदुपेक्षां करोति च

ସେ ଗୁରୁଙ୍କ ବାକ୍ୟକୁ ଅଭିନନ୍ଦନ କରେନାହିଁ, ଯଥୋଚିତ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟ ଦିଏନାହିଁ; ଗୁରୁକାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନୀୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଉପେକ୍ଷା କରେ।

Verse 46

गुरुमार्तमशक्तं च विदेशं प्रस्थितं तथा । अरिभिः परिभूतं वा यः संत्यजति पापकृत्

ଗୁରୁ ଦୁଃଖିତ କିମ୍ବା ଅଶକ୍ତ ଥିବାବେଳେ, କିମ୍ବା ବିଦେଶକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଥିବାବେଳେ, ଅଥବା ଶତ୍ରୁମାନେ ଅପମାନ କରିଥିବାବେଳେ ଯେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରେ—ସେ ପାପକର୍ତ୍ତା।

Verse 47

पठमानं पुराणं तु तस्य पापं वदाम्यहम् । कुंभीपाके वसेत्तावद्यावदिंद्राश्चतुर्दश

ଏପରି ଅନୁଚିତ ଭାବେ ପୁରାଣ ପଢ଼ୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ପାପ ମୁଁ କହୁଛି—ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ବାସ କରିବ।

Verse 48

पठमानं गुरुं यो हि उपेक्षयति पापधीः । तस्यापि पातकं घोरं चिरं नरकदायकम्

ପାପବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଯେ ଲୋକ ଗୁରୁ ପଢ଼ୁଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଉପେକ୍ଷା କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଘୋର ପାତକର ଭାଗୀ—ଯାହା ଦୀର୍ଘକାଳ ନରକଦାୟକ।

Verse 49

भार्यापुत्रेषु मित्रेषु यश्चावज्ञां करोति च । इत्येतत्पातकं ज्ञेयं गुरुनिन्दासमं महत्

ଯେ କେହି ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପୁତ୍ର ଓ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅବଜ୍ଞା ଓ ତିରସ୍କାର କରେ, ତାହାର ଏହି ପାପ ଗୁରୁନିନ୍ଦା ସମାନ ମହାଅପରାଧ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।

Verse 50

ब्रह्महा स्वर्णस्तेयी च सुरापी गुरुतल्पगः । महापातकिनश्चैते तत्संयोगी च पंचमः

ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଚୋର, ସୁରାପାନୀ ଏବଂ ଗୁରୁଶୟ୍ୟା ଲଂଘନକାରୀ—ଏମାନେ ମହାପାତକୀ; ତାଙ୍କ ସହ ସଂଗ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପଞ୍ଚମ ମହାପାତକୀ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ।

Verse 51

क्रोधाद्द्वेषाद्भयाल्लोभाद्ब्राह्मणस्य विशेषतः । मर्मातिकृन्तको यश्च ब्रह्मघ्नः स प्रकीर्तितः

କ୍ରୋଧ, ଦ୍ୱେଷ, ଭୟ କିମ୍ବା ଲୋଭରୁ—ବିଶେଷତଃ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରତି—ଯେ ମର୍ମସ୍ଥାନକୁ ଆଘାତ କରେ, ସେ ‘ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନ’ (ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା) ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 52

ब्राह्मणं यः समाहूय याचमानमकिंचनम् । पश्चान्नास्तीति यो ब्रूयात्स च वै ब्रह्महा नृप

ହେ ନୃପ! ଯେ ଯାଚକ ନିର୍ଧନ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଡାକି ଆଣି, ପରେ ‘କିଛି ନାହିଁ’ ବୋଲି କହି ଫେରାଇ ଦିଏ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମହା (ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା) ଅଟେ।

Verse 53

यस्तु विद्याभिमानेन निस्तेजयति वै द्विजम् । उदासीनं सभामध्ये ब्रह्महा स प्रकीर्तितः

ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଦ୍ୟାର ଅଭିମାନରେ ସଭାମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ଉଦାସୀନ ଦ୍ୱିଜକୁ ଅପମାନ କରି ତାଙ୍କର ତେଜକୁ ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରେ, ସେ ‘ବ୍ରହ୍ମହା’ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 54

मिथ्यागुणैरथात्मानं नयत्युत्कर्षतां पुनः । गुरुं विरोधयेद्यस्तु स च वै ब्रह्महा स्मृतः

ଯେ ମିଥ୍ୟା ଗୁଣର ଦେଖାଦେଖି କରି ନିଜକୁ ପୁନଃ ଉତ୍କର୍ଷ ପଦକୁ ଉଠାଏ ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ‘ବ୍ରହ୍ମହା’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 55

क्षुत्तृषातप्तदेहानामन्नभोजनमिच्छताम् । यः समाचरते विघ्नं तमाहुर्ब्रह्मघातकम्

କ୍ଷୁଧା-ତୃଷାରେ ପୀଡ଼ିତ ଦେହଧାରୀ ଯେମାନେ ଅନ୍ନଭୋଜନ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେ ବିଘ୍ନ କରେ, ତାକୁ ‘ବ୍ରହ୍ମଘାତକ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 56

पिशुनः सर्वलोकानां रंध्रान्वेषणतत्परः । उद्वेजनकरः क्रूरः स च वै ब्रह्महा स्मृतः

ଯେ ପିଶୁନ (ପରନିନ୍ଦକ), ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୋଷ ଖୋଜିବାରେ ତତ୍ପର, ଉଦ୍ବେଗ ସୃଷ୍ଟି କରେ ଓ କ୍ରୂର—ସେ ‘ବ୍ରହ୍ମହା’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 57

देवद्विज गवां भूमिं पूर्वदत्तां हरेत्तु यः । प्रनष्टामपि कालेन तमाहुर्ब्रह्मघातकम्

ଦେବ, ଦ୍ୱିଜ (ବ୍ରାହ୍ମଣ) କିମ୍ବା ଗୋମାତାଙ୍କୁ ପୂର୍ବେ ଦାନ ହୋଇଥିବା ଭୂମି ଯେ ହରଣ କରେ—କାଳକ୍ରମେ ତାହା ଲୁପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ତାକୁ ‘ବ୍ରହ୍ମଘାତକ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 58

द्विजवित्तापहरणं न्यासेन समुपार्जितम् । ब्रह्महत्यासमं ज्ञेयं तस्य पातकमुत्तमम्

ଦ୍ୱିଜର ଧନ—ବିଶେଷକରି ନ୍ୟାସ (ଅମାନତ) ଭାବେ ରଖାଯାଇଥିବା—ଅପହରଣ କରିବା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ସମାନ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର ପାପ।

Verse 59

अग्निहोत्रं परित्यज्य पंचयज्ञीयकर्मणि । मातापित्रोर्गुरूणां च कूटसाक्ष्यं च यश्चरेत्

ଯେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ପଞ୍ଚମହାଯଜ୍ଞର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରେ, ଏବଂ ମାତା‑ପିତା ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ବିଷୟରେ କୁଟସାକ୍ଷ୍ୟ ଦେଏ—ସେ ଘୋର ପାପ କରେ।

Verse 60

अप्रियं शिवभक्तानामभक्ष्याणां च भक्षणम् । वने निरपराधानां प्राणिनां च प्रमारणम्

ଶିବଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଅପ୍ରୀତି କରାଇବା, ଅଭକ୍ଷ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ କରିବା, ଏବଂ ବନରେ ନିରପରାଧ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ମାରିବା—ଏସବୁ ଘୋର ପାପ।

Verse 61

गवां गोष्ठे वने चाग्नेः पुरे ग्रामे च दीपनम् । इति पापानि घोराणि सुरापानसमानि तु

ଗୋଶାଳାରେ, ବନରେ, ନଗରରେ କିମ୍ବା ଗ୍ରାମରେ ଅଗ୍ନି ଲଗାଇବା—ଏହା ଭୟଙ୍କର ପାପ; ସୁରାପାନ ପାପ ସମାନ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।

Verse 62

दीनसर्वस्वहरणं परस्त्रीगजवाजिनाम् । गोभूरजतवस्त्राणामोषधीनां रसस्य च

ଦୀନ‑ଦୁର୍ବଳଙ୍କ ସର୍ବସ୍ୱ ହରଣ, ପରସ୍ତ୍ରୀଗମନ, ଏବଂ ହାତୀ‑ଘୋଡ଼ା ଚୋରି; ତଥା ଗୋ, ଭୂମି, ରୌପ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର, ଔଷଧି ଓ ସେମାନଙ୍କ ରସ ଅପହରଣ—ଏସବୁ ମହାପାପ।

Verse 63

चंदनागुरुकर्पूर कस्तूरी पट्ट वाससाम् । परन्यासापहरणं रुक्मस्तेयसमं स्मृतम्

ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, କର୍ପୂର, କସ୍ତୂରୀ, ପଟ୍ଟ (ରେଶମ) ଓ ବସ୍ତ୍ର ଆଦି—ଅନ୍ୟର ନିକ୍ଷେପ (ଜମା ଧନ) ଅପହରଣକୁ ଶାସ୍ତ୍ର ସୁବର୍ଣ୍ଣଚୋରି ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମରେ।

Verse 64

कन्याया वरयोग्याया अदानं सदृशे वरे । पुत्रमित्रकलत्रेषु गमनं भगिनीषु च

ବିବାହଯୋଗ୍ୟ କନ୍ୟାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ସମାନ ବରଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା, ଏବଂ ପୁତ୍ର, ମିତ୍ର, ପତ୍ନୀ ଓ ଭଗିନୀମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା—ଏସବୁ ପ୍ରଶଂସନୀୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।

Verse 65

कुमारीसाहसं घोरमंत्यजस्त्रीनिषेवणम् । सवर्णायाश्च गमनं गुरुतल्पसमं स्मृतम्

କୁମାରୀ ଉପରେ ଘୋର ବଳାତ୍କାର, ଅନ୍ତ୍ୟଜ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ନିନ୍ଦ୍ୟ ସଙ୍ଗ, ଏବଂ ସବର୍ଣ୍ଣା (ସ୍ୱଗୋତ୍ର/ସ୍ୱକୁଳ) ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଗମନ—ଏସବୁ ଗୁରୁତଳ୍ପଭଙ୍ଗ ସମାନ ପାପ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 66

महापातकतुल्यानि पापान्युक्तानि यानि तु । तानि पातकसंज्ञानि तन्न्यूनमुपपातकम्

ମହାପାତକ ସମାନ ବୋଲି ଯେ ପାପଗୁଡ଼ିକ କୁହାଯାଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ‘ପାତକ’ ଭାବେ ପରିଚିତ; ତାହାଠାରୁ କମ୍ ହେଲେ ‘ଉପପାତକ’ (ଲଘୁ ପାପ) କୁହାଯାଏ।

Verse 67

द्विजायार्थं प्रतिज्ञाय न प्रयच्छति यः पुनः । तत्र विस्मरते विप्रस्तुल्यं तदुपपातकम्

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ମଧ୍ୟ ଯେ ପୁନଃ ଦେଉନାହିଁ; ଏବଂ ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଭୁଲିଯାଏ କିମ୍ବା ଅବହେଳା କରେ—ତେବେ ସେ ଦୋଷ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଉପପାତକ ମନାଯାଏ।

Verse 68

द्विजद्रव्यापहरणं मर्यादाया व्यतिक्रमम् । अतिमानातिकोपश्च दांभिकत्वं कृतघ्नता

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନ ଅପହରଣ, ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ଅତିକ୍ରମ, ଅତିମାନ ଓ ଅତିକ୍ରୋଧ, ଦମ୍ଭ, ଏବଂ କୃତଘ୍ନତା—ଏସବୁ ନିନ୍ଦନୀୟ ଦୋଷ।

Verse 69

अन्यत्र विषयासक्तिः कार्पर्ण्यं शाठ्यमत्सरम् । परदाराभिगमनं साध्वीकन्याभिदूषणम्

ଅନ୍ୟ ବିଷୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟାସକ୍ତି, କୃପଣତା, ଛଳ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା; ପରସ୍ତ୍ରୀଗମନ ଏବଂ ସାଧ୍ବୀ କନ୍ୟାକୁ ଦୂଷିତ କରିବା—ଏସବୁ ବର୍ଜନୀୟ।

Verse 70

परिवित्तिः परिवेत्ता यया च परिविद्यते । तयोर्दानं च कन्यायास्तयोरेव च याजनम्

‘ପରିବିତ୍ତି’ ହେଉଛି ଅବିବାହିତ ରହିଥିବା ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା; ‘ପରିବେତ୍ତା’ ହେଉଛି ଜ୍ୟେଷ୍ଠଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ବିବାହ କରୁଥିବା କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା; ଏବଂ ‘ଯୟା ଚ ପରିବିଦ୍ୟତେ’ ହେଉଛି ଯାହାଙ୍କ ସହ କନିଷ୍ଠଙ୍କର ପ୍ରଥମେ ବିବାହ ହୁଏ ସେ ନାରୀ। ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କ (ପରିବିତ୍ତି ଓ ପରିବେତ୍ତା) ପାଇଁ କନ୍ୟାଦାନ ବିଧିତ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମାତ୍ର ଯାଜନ (ଯଜ୍ଞରେ ପୁରୋହିତକର୍ମ) ନିୟତ।

Verse 71

पुत्रमित्रकलत्राणामभावे स्वामिनस्तथा । भार्याणां च परित्यागः साधूनां च तपस्विनाम्

ପୁତ୍ର, ମିତ୍ର ଓ ପତ୍ନୀର ଅଭାବ ହେଲେ, ସେପରି ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ ହୁଏ; ଏବଂ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ ଘଟେ—ଏହି ଗତି ସାଧୁ ଓ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 72

गवां क्षत्रियवैश्यानां स्त्रीशूद्राणां च घातनम् । शिवायतनवृक्षाणां पुण्याराम विनाशनम्

ଗୋବଧ, କ୍ଷତ୍ରିୟ-ବୈଶ୍ୟ-ନାରୀ-ଶୂଦ୍ର ହତ୍ୟା; ଏବଂ ଶିବାୟତନର ଗଛମାନଙ୍କ ଓ ପୁଣ୍ୟାରାମ (ପବିତ୍ର ଉଦ୍ୟାନ)ର ବିନାଶ—ଏସବୁ ମହାପାପ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 73

यः पीडामाश्रमस्थानामाचरेदल्पिकामपि । तद्भृत्यपरिवर्गस्य पशुधान्यवनस्य च

ଯେ କେହି ଆଶ୍ରମବାସୀମାନଙ୍କୁ ଅଳ୍ପମାତ୍ରେ ମଧ୍ୟ ପୀଡା ଦିଏ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ନିଜ ଭୃତ୍ୟ-ଆଶ୍ରିତବର୍ଗକୁ ଏବଂ ନିଜ ପଶୁ, ଧାନ୍ୟ ଓ ବନକୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଏ।

Verse 74

कर्ष धान्य पशुस्तेयमयाज्यानां च याजनम् । यज्ञारामतडागानां दारापत्यस्य विक्रयः

ହଳ ଚାଲାଇବାକୁ ଆଡ଼ କରି, ଧାନ୍ୟ କିମ୍ବା ପଶୁ ଚୋରି କରିବା; ଅଯାଜ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରାଇବା; ଏବଂ ଯଜ୍ଞଭୂମି, ଉପବନ, ତାଳାବ ସହ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ‑ସନ୍ତାନକୁ ବିକ୍ରୟ କରିବା—ଏସବୁ ନିନ୍ଦିତ କର୍ମ।

Verse 75

तीर्थयात्रोपवासानां व्रतानां च सुकर्मणाम् । स्त्रीधनान्युपजीवंति स्त्रीभगात्यंतजीविता

ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ଉପବାସ, ବ୍ରତ ଓ ସୁକର୍ମର ଢୋଙ୍ଗ କରି ସେମାନେ ସ୍ତ୍ରୀଧନରେ ଜୀବନ ଚାଲାନ୍ତି; ପ୍ରକୃତରେ ତାଙ୍କ ଜୀବିକା ସ୍ତ୍ରୀର ଗୁହ୍ୟାଙ୍ଗ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଭର।

Verse 76

स्वधर्मं विक्रयेद्यस्तु अधर्मं वर्णते नरः । परदोषप्रवादी च परच्छिद्रावलोककः

ଯେ ନିଜ ସ୍ୱଧର୍ମକୁ ବିକ୍ରୟ କରେ, ଅଧର୍ମକୁ ପ୍ରଚାର କରେ; ପରଦୋଷ କହେ ଏବଂ ପରର ଦୁର୍ବଳତାର ଛିଦ୍ର ଖୋଜେ—ସେ ନର—

Verse 77

परद्रव्याभिलाषी च परदारावलोककः । एते गोघ्नसमानाश्च ज्ञातव्या नृपनंदन

ଯେ ପରଧନକୁ ଲୋଭ କରେ ଓ ଯେ ପରସ୍ତ୍ରୀକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଛି—ହେ ନୃପନନ୍ଦନ, ଏମାନେ ଗୋହତ୍ୟାକାରୀ ସମାନ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।

Verse 78

यः कर्ता सर्वशास्त्राणां गोहर्ता गोश्च विक्रयी । निर्दयोऽतीव भृत्येषु पशूनां दमकश्च यः

ଯେ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର କର୍ତ୍ତା ବୋଲି ଦେଖାଏ, ତଥାପି ଗୋଚୋରି କରି ଗୋବିକ୍ରୟ କରେ; ଯେ ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ଦୟ ଓ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ପିଟି ଦମନ କରେ—ସେ ନିନ୍ଦିତ।

Verse 79

मिथ्या प्रवदते वाचमाकर्णयति यः परैः । स्वामिद्रोही गुरुद्रोही मायावी चपलः शठः

ଯେ ମିଥ୍ୟାବାଣୀ କହେ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ତାହା ଶୁଣାଏ, ଯେ ସ୍ୱାମୀ ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦ୍ରୋହ କରେ—ସେ ମାୟାବୀ, ଚଞ୍ଚଳ ଓ କପଟ ଦୁଷ୍ଟ।

Verse 80

यो भार्यापुत्रमित्राणि बालवृद्धकृशातुरान् । भृत्यानतिथिबंधूंश्च त्यक्त्वाश्नाति बुभुक्षितान्

ଯେ ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁତ୍ର, ମିତ୍ର, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ, କୃଶ ଓ ରୋଗୀ—ତଥା ଭୃତ୍ୟ, ଅତିଥି ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଭୁଖା ରଖି ନିଜେ ଖାଏ, ସେ ପାପାଚାରୀ।

Verse 81

ये तु मृष्टं समश्नंति नो वांच्छंतं ददंति च । पृथक्पाकी स विज्ञेयो ब्रह्मवादिषु गर्हितः

ଯେ ନିଜେ ସୁସ୍ୱାଦୁ ସୁପାକ ଅନ୍ନ ଖାଏ ଏବଂ ଯାଚକକୁ ଦାନ ନକରେ—ସେ ‘ପୃଥକ୍ପାକୀ’ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିନ୍ଦିତ।

Verse 82

नियमान्स्वयमादाय ये त्यजंत्यजितेंद्रियाः । प्रव्रज्यागमिता यैश्च संयुक्ता ये च मद्यपैः

ଯେ ନିଜେ ନିୟମଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରି ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟ ନହେବାରୁ ତାହା ତ୍ୟାଗ କରେ; ଯେ ପରପ୍ରେରଣାରେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରେ; ଏବଂ ଯେ ମଦ୍ୟପାୟୀଙ୍କ ସଙ୍ଗ କରେ—ସେମାନେ ଏଠାରେ ନିନ୍ଦିତ।

Verse 83

ये चापि क्षयरोगार्तां गां पिपासा क्षुधातुराम् । न पालयंति यत्नेन ते गोघ्ना नारकाः स्मृताः

ଯେ ଖୟରୋଗରେ ପୀଡିତ, ପିଆସା ଓ ଭୁଖରେ କ୍ଳାନ୍ତ ଗାଈକୁ ଯତ୍ନରେ ପାଳନ-ରକ୍ଷା କରେନାହିଁ—ସେମାନେ ‘ଗୋଘ୍ନ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତ, ନରକଗାମୀ।

Verse 84

सर्वपापरता ये च चतुष्पात्क्षेत्रभेदकाः । साधून्विप्रान्गुरूंश्चैव यश्च गां हि प्रताडयेत्

ଯେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରେ ରତ, ଯେମାନେ ଚତୁଷ୍ପାଦ (ଗୋ-ଆଦି) ପଶୁଙ୍କ ଚରଣକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଭେଦି ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି; ଯେମାନେ ସାଧୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେ ଗାଈକୁ ମାରେ—ସେମାନେ ଘୋର ଅପରାଧୀ, ନିନ୍ଦ୍ୟ।

Verse 85

ये ताडयंत्यदोषां च नारीं साधुपदेस्थिताम् । आलस्यबद्धसर्वांगो यः स्वपिति मुहुर्मुहुः

ଯେମାନେ ନିର୍ଦୋଷା, ସଦ୍ଧର୍ମପଥରେ ଅବସ୍ଥିତ ନାରୀକୁ ପ୍ରହାର କରନ୍ତି; ଏବଂ ଯାହାର ସମଗ୍ର ଶରୀର ଆଳସ୍ୟରେ ବନ୍ଧା, ଯେ ମୁହୁର୍ମୁହୁର୍ ଶୋଇପଡ଼େ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦ୍ୟ ପାପୀ।

Verse 86

दुर्बलांश्च न पुष्णंति नष्टान्नान्वेषयंति च । पीडयंत्यतिभारेण सक्षतान्वाहयंति च

ଯେମାନେ ଦୁର୍ବଳଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ହରାଇଯାଇଥିବାମାନଙ୍କୁ ଖୋଜନ୍ତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ଯେମାନେ ଅତିଭାର ଦେଇ ପୀଡ଼ା କରନ୍ତି, ଏବଂ ଆହତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବୋଝା ବହାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ନିନ୍ଦ୍ୟ।

Verse 87

सर्वपापरता ये च संयुक्ता ये च भुंजते । भग्नांगीं क्षतरोगार्तां गोरूपां च क्षुधातुराम्

ଯେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରେ ରତ, ଏବଂ ଯେମାନେ ସେମାନଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେହି କର୍ମରେ ଭୋଗ କରନ୍ତି—ସେମାନେ (ପରଜନ୍ମରେ) ଗୋରୂପ ହୋଇ, ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ, କ୍ଷତ-ରୋଗରେ କାତର ଓ କ୍ଷୁଧାରେ ଆତୁର ହୁଅନ୍ତି।

Verse 88

न पालयंति यत्नेन ते जना नारकाः स्मृताः । वृषाणां वृषणौ ये च पापिष्ठा घातयंति च

ଯେମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ପାଳନ-ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ନରକଗାମୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏବଂ ଯେମାନେ ବୃଷମାନଙ୍କର ବୃଷଣ କାଟିଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବାଧିକ ପାପୀ।

Verse 89

बाधयंति च गोवत्सान्महानारकिणो नराः । आशया समनुप्राप्तं क्षुत्तृषाश्रमपीडितम्

ଘୋର ନରକର ଭାଗୀ ଏହି ନରମାନେ, ଭୁଖ‑ତୃଷା ଓ ଶ୍ରମରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ଆଶାରେ ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ବଛୁଆମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଅନ୍ତି।

Verse 90

ये चातिथिं न मन्यंते ते वै निरयगामिनः । अनाथं विकलं दीनं बालं वृद्धं भृशातुरम्

ଯେମାନେ ଅତିଥିକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ନରକଗାମୀ; ଏବଂ ଯେମାନେ ଅନାଥ, ବିକଳ, ଦୀନ, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡିତଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 91

नानुकंपंति ये मूढास्ते यांति नरकार्णवम् । अजाविको माहिषिको यः शूद्रा वृषलीपतिः

ଯେ ମୂଢମାନେ କରୁଣା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ନରକ-ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଏବଂ ଛେଳିପାଳକ, ମହିଷପାଳକ, ତଥା ବୃଷଳୀ (ନୀଚକୁଳୀୟା ନାରୀ)ର ପତି ଥିବା ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ।

Verse 92

शूद्रो विप्रस्य क्षत्रस्य य आचारेण वर्तते । शिल्पिनः कारवो वैद्यास्तथा देवलका नराः

ଯେ ଶୂଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଆଚାର ଅନୁସାରେ ଚାଲେ; ଏବଂ ଶିଳ୍ପୀ, କାରିଗର, ବୈଦ୍ୟ, ତଥା ଦେବାଳୟ-ସେବକ (ଦେବଲକ) ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 93

भृतकामात्यकर्माणः सर्वे निरयगामिनः । यश्चोदितमतिक्रम्य स्वेच्छया आहरेत्करम्

ସ୍ୱାର୍ଥକାମନାରେ ଭୃତ୍ୟ, ପ୍ରତିନିଧି କିମ୍ବା ଅମାତ୍ୟ ଭାବେ କାମ କରୁଥିବା ସମସ୍ତେ ନରକଗାମୀ; ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ନିଜ ଇଚ୍ଛାମତେ କର ଆଦାୟ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ।

Verse 94

नरकेषु स पच्येत यश्च दंडं वृथा नयेत् । उत्कोचकैरधिकृतैस्तस्करैश्च प्रपीड्यते

ଯେ ଅକାରଣେ ବ୍ୟର୍ଥ ଦଣ୍ଡ ଦେଉଛି, ସେ ନରକମାନେ ପଚେ; ଏବଂ ଘୁଷଖୋର ଅଧିକାରୀ ଓ ଚୋରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହୁଏ।

Verse 95

यस्य राज्ञः प्रजा राज्ये पच्यते नरकेषु सः । ये द्विजाः प्रतिगृह्णंति नृपस्य पापवर्तिनः

ଯେ ରାଜାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରଜା ନରକରେ ପଚୁଥିବା ପରି ପୀଡିତ ହୁଏ, ସେ ରାଜା ନିଜେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଦଣ୍ଡ ଭୋଗେ; ଏବଂ ପାପାଚାରୀ ରାଜାଠାରୁ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାପର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 96

प्रयांति तेपि घोरेषु नरकेषु न संशयः । पारदारिकचौराणां यत्पापं पार्थिवस्य च

ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଘୋର ନରକମାନେ ଯାଆନ୍ତି—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ପରସ୍ତ୍ରୀଗାମୀ ଓ ଚୋରମାନଙ୍କର, ଏବଂ (ଅନ୍ୟାୟ) ରାଜାଙ୍କର ଯେ ପାପ, ସେହି ସମାନ ପାପ ସେମାନେ ବହନ କରନ୍ତି।

Verse 97

भवत्यरक्षतो घोरो राज्ञस्तस्य परिग्रहः । अचौरं चौरवद्यश्च चौरं चाचौरवत्पुनः

ଯେ ରାଜା ରକ୍ଷା କରେ ନାହିଁ, ତାହାର କର-ଗ୍ରହଣ ମଧ୍ୟ ଘୋର ଅଧର୍ମ ହୁଏ; ସେ ଅଚୋରକୁ ଚୋର ପରି ଦଣ୍ଡ ଦିଏ, ଏବଂ ଚୋରକୁ ପୁଣି ଅଚୋର ପରି ଛାଡ଼ିଦିଏ।

Verse 98

अविचार्य नृपः कुर्यात्सोऽपि वै नरकं व्रजेत् । घृततैलान्नपानादि मधुमांस सुरासवम्

ଯେ ରାଜା ବିଚାର ନ କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ନରକକୁ ଯାଏ—ବିଶେଷତଃ ଘିଅ, ତେଲ, ଅନ୍ନ-ପାନ ଆଦି, ଏବଂ ମଧୁ, ମାଂସ, ସୁରା-ଆସବ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିଷୟରେ।

Verse 99

गुडेक्षुक्षीरशाकादि दधिमूलफलानि च । तृणकाष्ठं पुष्पपत्रं कांस्यभाजनमेव च

ଗୁଡ଼, ଇକ୍ଷୁରସ, କ୍ଷୀର, ଶାକାଦି; ଦଧି, ମୂଳ ଓ ଫଳ; ତୃଣ ଓ କାଷ୍ଠ; ପୁଷ୍ପ ଓ ପତ୍ର; ଏବଂ କାଂସ୍ୟ ପାତ୍ର ମଧ୍ୟ (ଦାନରେ) ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 100

उपानच्छत्रकटक शिबिकामासनं मृदु । ताम्रं सीसं त्रपुकांस्यं शंखाद्यं च जलोद्भवम्

ମୃଦୁ ପାଦୁକା, ଛତ୍ର, କଟକ (କଙ୍କଣ), ଶିବିକା (ପାଳଙ୍କି) ଓ ଆସନ; ଏବଂ ତାମ୍ର, ସୀସ, ତ୍ରପୁ, କାଂସ୍ୟ, ଶଙ୍ଖାଦି ଜଲୋଦ୍ଭବ ଦ୍ରବ୍ୟ—ଏହାମାନେ ମଧ୍ୟ (ଏଠାରେ) ଗ୍ରହଣୀୟ।

Verse 101

वादित्रं वेणुवंशाद्यं गृहोपस्करणानि च । ऊर्णाकार्पासकौशेय रंगपद्मोद्भवानि च

ବେଣୁବଂଶାଦିରେ ନିର୍ମିତ ବାଦ୍ୟ ଓ ଗୃହୋପକରଣ; ଏବଂ ଉଲ, କାର୍ପାସ, କୌଶେୟ (ରେଶମ)ଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ; ରଙ୍ଗିତ ବସ୍ତ୍ର ଓ ପଦ୍ମୋଦ୍ଭବ ପଦାର୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟ (ଅନ୍ତର୍ଗତ)।

Verse 102

तूलं सूक्ष्माणिवस्त्राणि ये लोभेन हरंति च । एवमादीनि चान्यानि द्रव्याणि विविधानि च

ଯେମାନେ ଲୋଭରେ କପାସ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବସ୍ତ୍ର ହରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ନାନାବିଧ ଦ୍ରବ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ—

Verse 103

नरकेषु द्रुतं गच्छेदपहृत्याल्पकान्यपि । यद्वा तद्वा परद्रव्यमपि सर्षपमात्रकम्

ଯେ ଅତି ଅଳ୍ପ ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟ ଚୋରି କରେ, ସେ ଶୀଘ୍ର ନରକମାନଙ୍କୁ ଯାଏ; ପରଦ୍ରବ୍ୟ ସରିଷାମାତ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ।

Verse 104

अपहृत्य नरो याति नरके नात्र संशयः । बह्वल्पकाद्यपि तथा परस्य ममताकृतम्

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଚୋରି କରେ ସେ ନରକକୁ ଯାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପରର ବସ୍ତୁକୁ ‘ଏହା ମୋର’ ବୋଲି ମମତା କରି, ବଡ଼ ହେଉ କି ଛୋଟ, ଯେ ହରଣ କରେ ସେ ମଧ୍ୟ ନରକଗାମୀ।

Verse 105

अपहृत्य नरो याति नरके नात्र संशयः । एवमाद्यैर्नरः पापैरुत्क्रांतिसमनंतरम्

ଚୋରି କରି ମନୁଷ୍ୟ ନରକକୁ ଯାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏପରି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପରେ, ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ ପରେ ସହସା ମନୁଷ୍ୟ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗେ।

Verse 106

शरीरघातनार्थाय पूर्वाकारमवाप्नुयात् । यमलोकं व्रजंत्येते शरीरस्था यमाज्ञया

ଶରୀରକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ପାଇଁ ସେ ପୂର୍ବ ଆକାର ଧାରଣ କରେ। ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଶରୀରସ୍ଥ ଏମାନେ ଯମଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 107

यमदूतैर्महाघोरैर्नीयमानाः सुदुःखिताः । देवतिर्यङ्मनुष्याणामधर्मनियतात्मनाम्

ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଯମଦୂତମାନେ ହାଙ୍କି ନେଇଯାଉଥିବାବେଳେ ସେମାନେ ମହାଦୁଃଖରେ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି—ଦେବ, ତିର୍ୟକ୍ (ପଶୁ) ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯାହାଙ୍କ ମନ ଅଧର୍ମରେ ନିୟତ।

Verse 108

धर्मराजः स्मृतः शास्ता सुघोरैर्विविधैर्वधैः । विनयाचारयुक्तानां प्रमादान्मलिनात्मनाम्

ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଶାସ୍ତା (ଦଣ୍ଡଦାତା) ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର ବିଭିନ୍ନ ଦଣ୍ଡଦ୍ୱାରା—ବାହ୍ୟତଃ ବିନୟ ଓ ସଦାଚାର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ପ୍ରମାଦଦୋଷରେ ମଲିନଚିତ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ସଂଶୋଧନ କରନ୍ତି।

Verse 109

प्रायश्चित्तैर्गुरुः शास्ता न च तैरीक्ष्यते यमः । पारदारिकचौराणामन्यायव्यवहारिणाम्

ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତଦ୍ୱାରା ଗୁରୁ ହିଁ ଶାସ୍ତା (ଦଣ୍ଡଦାତା) ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ସେହି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତରେ ଯମ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ—ପରସ୍ତ୍ରୀଗାମୀ, ଚୋର ଓ ଅନ୍ୟାୟ ବ୍ୟବହାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ।

Verse 110

नृपतिः शासकः प्रोक्तः प्रच्छन्नानां च धर्मराट् । तस्मात्कृतस्य पापस्य प्रायश्चित्तं समाचरेत्

ନୃପତିଙ୍କୁ ଶାସକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଗୁପ୍ତରେ କର୍ମ କରୁଥିବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଧର୍ମରାଟ୍ ସମାନ। ତେଣୁ କୃତ ପାପର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବିଧିପୂର୍ବକ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 111

नाभुक्तस्यान्यथा नाशः कल्पकोटिशतैरपि । यः करोति स्वयं कर्म कारयेद्वानुमोदयेत्

ଯାହାର କର୍ମଫଳ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୋଗ ହୋଇନାହିଁ, ତାହାର ନାଶ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ହୁଏ ନାହିଁ—କୋଟି କୋଟି କଳ୍ପରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯେ ନିଜେ କରେ, ଅନ୍ୟକୁ କରାଏ, କିମ୍ବା ଅନୁମୋଦନ କରେ—ସେ ତାହାର ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ଭୋଗେ।

Verse 112

कायेन मनसा वाचा तस्य चाधोगतिः फलम् । इति संक्षेपतः प्रोक्ताः पापभेदास्त्रिधाधुना

ଦେହ, ମନ ଓ ବାଣୀଦ୍ୱାରା କୃତ ପାପର ଫଳ ଅଧୋଗତି (ନିମ୍ନଗତି) ଅଟେ। ଏଭଳି ସଂକ୍ଷେପରେ ପାପଭେଦ ଏବେ ତ୍ରିବିଧ ଭାବେ କୁହାଗଲା।

Verse 113

कथ्यंते गतयश्चित्रा नराणां पापकर्मणाम् । एतत्ते नृपते धर्म फलं प्रोक्तं सुविस्तरात्

ପାପକର୍ମ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ବିଚିତ୍ର ଗତିମାନ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି। ହେ ନୃପତେ, ତୁମକୁ ଧର୍ମଫଳ ସୁବିସ୍ତାରରେ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 114

अन्यत्किंते प्रवक्ष्यामि तन्मे ब्रूहि नरोत्तम । अधर्मस्य फलं प्रोक्तं धर्मस्यापि वदाम्यहम्

ଆଉ କ’ଣ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି? ହେ ନରୋତ୍ତମ, ତୁମେ ମୋତେ କୁହ। ଅଧର୍ମର ଫଳ କହିଛି; ଏବେ ଧର୍ମର ଫଳ ମଧ୍ୟ କହୁଛି।

Verse 115

इत्युक्त्वा मातलिस्तत्र राजानं सर्ववत्सलम् । तस्मिन्धर्मप्रसंगेन इत्याख्यातं महात्मना

ଏହିପରି କହି ସେଠାରେ ମାତଲି ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ପରେ ଧର୍ମ-ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ମହାତ୍ମା ଏଭଳି କଥା କହିଲେ।