Adhyaya 30

Verse 1

ऋषय ऊचुः । योऽसौ वेनस्त्वयाख्यातः पापाचारेण वर्तितः । तस्य पापस्य का वृत्तिः किं फलं प्राप्तवान्द्विज

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜ, ତୁମେ ଯେ ୱେନକୁ ପାପାଚାରରେ ବର୍ତ୍ତିଥିବା ବୋଲି କହିଲ, ତାହାର ପାପର ଗତି କ’ଣ ଥିଲା ଏବଂ ସେ କେଉଁ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା?

Verse 2

चरित्रं तस्य वेनस्य समाख्याहि यथा पुरा । विस्तरेण विदां श्रेष्ठ त्वं न एतन्महामते

ହେ ବିଦ୍ୱାନଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ମହାମତେ, ପୁରାତନକାଳରେ ଯେପରି ଘଟିଥିଲା ସେପରି ରାଜା ୱେନଙ୍କ ଚରିତ ଆମକୁ ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ।

Verse 3

सूत उवाच । चरित्रं तस्य वेनस्य वैन्यस्यापि महात्मनः । प्रवक्ष्यामि सुपुण्यं च यथान्यायं श्रुतं पुरा

ସୂତ କହିଲେ—ବେନ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ବୈନ୍ୟ (ପୃଥୁ)ଙ୍କ ଅତି ପୁଣ୍ୟମୟ ଚରିତ୍ର, ପୁରାତନେ ଯେପରି ଶୁଣାଯାଇଥିଲା, ସେହିପରି ଯଥାନ୍ୟାୟ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।

Verse 4

जाते पुत्रे महाभागस्तस्मिन्पृथौ महात्मनि । विमलत्वं गतो राजा धर्मत्वं गतवान्पुनः

ସେଇ ମହାତ୍ମା ପୁତ୍ର ପୃଥୁ ଜନ୍ମିତ ହେବା ସହିତ ରାଜା ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ହେଲେ; ସେ ନିର୍ମଳତା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ ଏବଂ ପୁନର୍ବାର ଧର୍ମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ।

Verse 5

महापापानि सर्वाणि अर्जितानि नराधमैः । तीर्थसंगप्रसंगेन तेषां पापं प्रयाति च

ନରାଧମମାନେ ସଞ୍ଚିତ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ମହାପାପ ମଧ୍ୟ ତୀର୍ଥସଙ୍ଗ-ସଂସର୍ଗମାତ୍ରରେ ନଶିଯାଏ; ସେମାନଙ୍କର ପାପ ଦୂରେ ଯାଏ।

Verse 6

सतां संगात्प्रजायेत पुण्यमेव न संशयः । पापानां तु प्रसंगेन पापमेव प्रजायते

ସତ୍ଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗରୁ ନିଶ୍ଚୟ ପୁଣ୍ୟମାତ୍ର ଜନ୍ମେ; କିନ୍ତୁ ପାପୀଙ୍କ ପ୍ରସଙ୍ଗରୁ ପାପମାତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 7

संभाषाद्दर्शनात्स्पर्शादासनाद्भोजनात्किल । पापिनां संगमाच्चैव किल्बिषं परिसंचरेत्

କଥାବାର୍ତ୍ତା, ଦର୍ଶନ, ସ୍ପର୍ଶ, ସଙ୍ଗେ ବସିବା ଓ ସଙ୍ଗେ ଭୋଜନ—ଏହାଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ବିଶେଷତଃ ପାପୀଙ୍କ ସଙ୍ଗରୁ, ପାପ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 8

तथा पुण्यात्मकानां च पुण्यमेव प्रसंचरेत् । महातीर्थप्रसंगेन पापाः शुध्यंति नान्यथा

ସେହିପରି ପୁଣ୍ୟସ୍ୱଭାବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁଣ୍ୟ ମାତ୍ର ଚାଲିଚାଲି ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ। ମହାତୀର୍ଥର ସଙ୍ଗରେ ହିଁ ପାପ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।

Verse 9

पुण्यां गतिं प्रयान्त्येते निर्द्धूताशेष कल्मषाः । ऋषय ऊचुः । तत्कथं यांति ते पापाः परां सिद्धिं द्विजोत्तम

ସେମାନେ ଅବଶିଷ୍ଟ ସମସ୍ତ କଲ୍ମଷକୁ ଝାଡ଼ି ଦେଇ ପୁଣ୍ୟମୟ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଋଷିମାନେ କହିଲେ—“ତେବେ ସେହି ପାପୀମାନେ କିପରି ପରମ ସିଦ୍ଧିକୁ ପାଆନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ?”

Verse 10

तन्नो विस्तरतो ब्रूहि श्रोतुं श्रद्धा प्रवर्तते

ଏହେତୁ ଆମକୁ ଏହା ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ; ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଆମର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଛି।

Verse 11

सूत उवाच । लुब्धकाश्च महापापाः संजाता दासधीवराः । रेवा च यमुना गंगास्तासामंभसि संस्थिताः

ସୂତ କହିଲେ—ଲୋଭୀ ଓ ମହାପାପୀ ପୁରୁଷମାନେ ଦାସ ଓ ଧୀବର (ମାଛଧରା) ହୋଇଗଲେ, ଏବଂ ରେବା, ଯମୁନା ଓ ଗଙ୍ଗାର ଜଳରେ ବସିଲେ।

Verse 12

ज्ञानतोऽज्ञानतः स्नात्वा संक्रीडंति च वै जले । महानद्याः प्रसंगेन ते यांति परमां गतिम्

ଜାଣିକି କିମ୍ବା ଅଜାଣି ଯେମାନେ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ଓ କ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାନଦୀର ସଙ୍ଗରେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 13

दासत्वं पापसंघातं परित्यज्य व्रजंति ते । पुण्यतोयप्रसंगाच्च ह्याप्लुताः सर्व एव ते

ଦାସତ୍ୱରୂପ ପାପସଂଘାତକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରନ୍ତି; ଏବଂ ପୁଣ୍ୟଜଳର ସଂସର୍ଗରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ପରି ନିଶ୍ଚୟ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।

Verse 14

महानद्याः प्रसंगाच्च अन्यासां नैव सत्तमाः । महापुण्यजनस्यापि पापं नश्यति पापिनाम्

ମହାନଦୀର ସଂସର୍ଗରେ ଅନ୍ୟ ଜଳମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ମହାପୁଣ୍ୟବାନଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ପାପୀମାନଙ୍କର ପାପ ମଧ୍ୟ ନଶିଯାଏ।

Verse 15

प्रसंगाद्दर्शनात्स्पर्शान्नात्र कार्या विचारणा । अत्रार्थे श्रूयते विप्रा इतिहासोऽघनाशनः

ସଂସର୍ଗ, ଦର୍ଶନ ଓ ସ୍ପର୍ଶ ମାତ୍ରରୁ—ଏଠାରେ ଅଧିକ ବିଚାର ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ। ଏହି ଅର୍ଥରେ, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ପାପନାଶକ ଏକ ଇତିହାସ ଶୁଣାଯାଏ।

Verse 16

तं वो अद्य प्रवक्ष्यामि बहुपुण्यप्रदायकम् । कश्चिदस्ति मृगव्याधः सुलोभाख्यो महावने

ଏବେ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ବହୁ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ସେଇ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିବି। ଏକ ମହାବନରେ ‘ସୁଲୋଭ’ ନାମକ ଜଣେ ମୃଗବ୍ୟାଧ (ଶିକାରୀ) ଥିଲେ।

Verse 17

श्वभिर्वागुरिजालैश्च धनुर्बाणैस्तथैव च । मृगान्घातयते नित्यं पिशितास्वादलंपटः

କୁକୁର, ଫାନ୍ଦା ଓ ଜାଲ, ଏବଂ ଧନୁ-ବାଣ ଦ୍ୱାରା; ମାଂସର ସ୍ୱାଦରେ ଲୋଭୀ ସେ ନିତ୍ୟ ମୃଗମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରୁଥିଲା।

Verse 18

एकदा तु सुदुष्टात्मा बाणपाणिर्धनुर्धरः । श्वभिः परिवृतो दुर्गं वनं विंध्यस्य वै गतः

ଏକଦା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା, ହାତରେ ବାଣ ଧରିଥିବା ଧନୁର୍ଧର, କୁକୁରମାନଙ୍କ ଘେରାରେ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ଦେଶର ଦୁର୍ଗମ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲା।

Verse 19

मृगान्रुरून्वराहांश्च भीतान्सूदितवान्बहून् । रेवातीरं समासाद्य कश्चिच्छफरघातकः

ଭୟଭୀତ ମୃଗ, ରୁରୁ ଓ ବରାହମାନଙ୍କୁ ଅନେକ ହତ୍ୟା କରି, ଜଣେ ଶଫର-ମାଛ ଘାତକ ରେବା (ନର୍ମଦା) ତୀରକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 20

शफरान्सूदयित्वा स निर्जगाम बहिर्जलात् । मृगव्याधस्य लोभस्य भयत्रस्ता ततो मृगी

ଶଫର ମାଛମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ସେ ଜଳରୁ ବାହାରିଲା। ତାପରେ ମୃଗବ୍ୟାଧର ଲୋଭରେ ଭୟାକୁଳ ସେଇ ମୃଗୀ ଭୀତିରେ ପଳାଇଗଲା।

Verse 21

जीवत्राणपरा सार्ता भीता चलितचेतना । त्वरमाणा पलायंती रेवातीरं समाश्रिता

ଜୀବରକ୍ଷାରେ ତତ୍ପର ସେଇ ସାର୍ଥ (କାରଭାନ) ଭୟଭୀତ ଓ ଚିତ୍ତବିଚଳିତ ହୋଇ, ତ୍ୱରାରେ ପଳାଇ ରେବା-ତୀରକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲା।

Verse 22

श्वभिश्च चालिता सा तु बाणघातक्षतातुरा । श्वसनस्यापि वेगेन सुलभो मृगघातकः

କୁକୁରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହଂକାଯାଇଥିବା ସେ, ବାଣଘାତରେ କ୍ଷତବିକ୍ଷତ ଓ ଆତୁର ହେଲା; ତାହାର ଶ୍ୱାସର ବେଗରେ ମଧ୍ୟ ମୃଗଘାତକ ତାକୁ ସହଜେ ଧରିପାରିଲା।

Verse 23

पृष्ठ एव समायाति पुरतो याति सा मृगी । दृष्टवांस्तां शफरहा बाणपाणिः समुद्यतः

ସେଇ ମୃଗୀ କେବେ ପଛେ ଆସେ, ପୁଣି ସାମ୍ନାକୁ ଯାଏ। ତାକୁ ଦେଖି ଶଫରହା ହାତେ ବାଣ ଧରି ମାରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା।

Verse 24

धनुरानम्य वेगेन अनुरुध्य च तां मृगीम् । तावल्लुब्धक लोभाख्यः श्वभिः सार्द्धं समागतः

ବେଗରେ ଧନୁ ଟାଣି ସେ ମୃଗୀକୁ ଧାଉଥିଲା; ସେତେବେଳେ ‘ଲୋଭ’ ନାମକ ଶିକାରୀ କୁକୁରମାନଙ୍କ ସହ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 25

न हंतव्या मदीयेयं मृगयां मे समागता । तस्य वाक्यं समाकर्ण्य मीनहा मांसलंपटः

“ଏହା ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଥିବା ମୃଗୟା; ଏଠାରେ ହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ମାଂସଲୋଭୀ ମୀନହା (ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା)।

Verse 26

बाणं मुमोच दुष्टात्मा तामुद्दिश्य महाबलः । निहता मृगलुब्धेन बाणेन निशितेन च

ଦୁଷ୍ଟଚିତ୍ତ ମହାବଳୀ ତାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ବାଣ ଛାଡ଼ିଲା; ଶିକାରୀର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସେ ମୃଗୀ ନିହତ ହେଲା।

Verse 27

प्रमृता सा मृगी तत्र बाणाभ्यां पापचेतसोः । श्वभिर्दंतैः समाक्रांता त्वरमाणा पपात सा

ସେଠାରେ ସେ ମୃଗୀ ପାପଚେତନା ଲୋକଙ୍କ ବାଣରେ ଭୟଙ୍କର ଆହତ ହେଲା; କୁକୁରମାନଙ୍କ ଦାନ୍ତରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଭୟରେ ଛଟପଟାଇ ପଡ଼ିଗଲା।

Verse 28

शिखराच्च ह्रदे पुण्ये रेवायाः पापनाशने । श्वानश्च त्वरमाणास्ते पतिता विमले ह्रदे

ଶିଖରରୁ ରେବାଙ୍କ ପାପନାଶକ ପୁଣ୍ୟହ୍ରଦରେ ସେ କୁକୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ତ୍ୱରାରେ ଧାଇ ନିର୍ମଳ ହ୍ରଦରେ ପତିତ ହେଲେ।

Verse 29

मृगव्याधो वदत्येव धीवरं क्रोधमूर्च्छितः । मदीयेयं मृगी दुष्ट कस्माद्बाणैर्हता त्वया

କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତ ମୃଗବ୍ୟାଧ ଧୀବରକୁ କହିଲା—“ହେ ଦୁଷ୍ଟ! ଏହି ମୃଗୀ ମୋର; ତୁମେ କାହିଁକି ବାଣରେ ଏହାକୁ ହତ କଲ?”

Verse 30

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने त्रिंशोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ‘ବେନୋପାଖ୍ୟାନ’ ନାମକ ତ୍ରିଂଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 31

युध्यमानौ ततस्तौ तु द्वावेतौ तु परस्परम् । क्रोधलोभान्महाभागौ पतितौ विमले जले

ତାପରେ ସେ ଦୁଇଜଣ ପରସ୍ପର ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭର ବଶେ ପଡ଼ି, ମହାଭାଗ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ମଳ ଜଳରେ ପତିତ ହେଲେ।

Verse 32

तस्मिन्काले महापर्व वर्तते गतिदायकम् । अमावास्या समायोगं महापुण्यफलप्रदम्

ସେହି ସମୟରେ ପରମଗତି ଦାୟକ ମହାପର୍ବ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ; ଏହା ଅମାବାସ୍ୟାର ସମାୟୋଗ, ଯାହା ମହାପୁଣ୍ୟଫଳ ପ୍ରଦାନକାରୀ।

Verse 33

वेलायां पतिताः सर्वे पर्वणस्तस्य सत्तम । जपध्यानविहीनास्ते भावसत्यविवर्जिताः

ହେ ସତ୍ତମ, ତାହାର ସମସ୍ତ ପର୍ବଣ ସମୟରେ ପତିତ ହୋଇ ନଷ୍ଟ ହେଲା; ସେଗୁଡ଼ିକ ଜପ-ଧ୍ୟାନହୀନ ଓ ଭାବ-ସତ୍ୟବିହୀନ ହେଲା।

Verse 34

तीर्थस्नानप्रसंगेन मृगी श्वा च स लुब्धकः । सर्वपापविनिर्मुक्तास्ते गताः परमां गतिम्

ତୀର୍ଥସ୍ନାନର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସେଇ ମୃଗୀ, ସେଇ ଶ୍ୱାନ ଓ ସେଇ ଲୁବ୍ଧକ—ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ—ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 35

तीर्थानां च प्रभावेण सतां संगाद्द्विजोत्तमाः । नाशयेत्पापिनां पापं दहेदग्निरिवेंधनम्

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଓ ସତ୍ସଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ପାପୀମାନଙ୍କ ପାପ ନଶିଯାଏ—ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଇନ୍ଧନକୁ ଦହେ।

Verse 36

सूत उवाच । तेषामेवं हि संसर्गादृषीणां च महात्मनाम् । संभाषाद्दर्शनान्नष्टं स्पर्शाच्चैव नृपस्य च

ସୂତ କହିଲେ—ସେଇ ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ ଏପରି ସଂସର୍ଗରୁ, ସମ୍ଭାଷଣରୁ, ଦର୍ଶନରୁ ଏବଂ ସ୍ପର୍ଶରୁ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ କଲ୍ମଷ ନଷ୍ଟ ହେଲା।

Verse 37

वेनस्य कल्मषं नष्टं सतां संगात्पुरा किल । अत्युग्रपुण्यसंसर्गात्पापं नश्यति पापिनाम्

ପୂର୍ବେ ସତ୍ସଙ୍ଗରୁ ବେନଙ୍କ କଲ୍ମଷ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଅତ୍ୟୁଗ୍ର ପୁଣ୍ୟସଂସର୍ଗରୁ ପାପୀମାନଙ୍କ ପାପ ନଶିଯାଏ।

Verse 38

अत्युग्रपापिनां संगात्पापमेव प्रसंचरेत् । मातामहस्य दोषेण संलिप्तो वेन एव सः

ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର ପାପୀମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗରୁ ପାପ ମାତ୍ର ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ। ମାତାମହଙ୍କ ଦୋଷରେ ସେ କଳୁଷିତ ହେଲା—ସେ ନିଶ୍ଚୟ ୱେନ ହିଁ ଥିଲା।

Verse 39

ऋषय ऊचुः । मातामहस्य को दोषस्तं नो विस्तरतो वद । स मृत्युः स च वै कालः स यमो धर्म एव च

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—“ମାତାମହଙ୍କର କେଉଁ ଦୋଷ? ଆମକୁ ବିସ୍ତାରରେ କୁହ। ସେ ମୃତ୍ୟୁ, ସେଇ କାଳ, ସେଇ ଯମ, ଏବଂ ସେଇ ଧର୍ମ ସ୍ୱୟଂ।”

Verse 40

न हिंसको हि कस्यापि पदे तस्मिन्प्रतिष्ठितः । चराचराश्च ये लोकाः स्वकर्मवशवर्तिनः

କୌଣସି ହିଂସକ ଲୋକ ସେହି ପରମ ପଦରେ କେବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଚର ଓ ଅଚର ସମସ୍ତ ଲୋକ ନିଜ ନିଜ କର୍ମବଶରେ ଚାଲନ୍ତି।

Verse 41

जीवंति च म्रियंते च भुंजंत्येवं स्वकर्मभिः । पापाः पश्यंति तं घोरं तेषां कर्मविपाकतः

ସେମାନେ ବଞ୍ଚନ୍ତି ଓ ମରନ୍ତି, ଏବଂ ନିଜ ନିଜ କର୍ମଦ୍ୱାରା ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ପାପୀମାନେ ନିଜ କର୍ମବିପାକରୁ ସେହି ଘୋର ଦଶା/ଦୃଶ୍ୟକୁ ଦେଖନ୍ତି।

Verse 42

निरयेषु च सर्वेषु कर्मणैवं सुपुण्यवान् । योजयेत्ताडयेत्सूत यम एष दिनेदिने

ସମସ୍ତ ନରକରେ କର୍ମାନୁସାରେ ଯମ—ହେ ସୂତ—ଜୀବମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରନ୍ତି ଏବଂ ଦିନେଦିନେ ଦଣ୍ଡ ଦେଇଥାନ୍ତି।

Verse 43

सर्वेष्वेव सुपुण्येषु कर्मस्वेवं सपुण्यवान् । योजयत्येव धर्मात्मा तस्य दोषो न दृश्यते

ଯେ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଧର୍ମାତ୍ମା ସମସ୍ତ ଅତିପୁଣ୍ୟ କର୍ମରେ ଭକ୍ତିସହିତ ନିଜକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରେ, ତାହାର କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 44

स मृत्योः केन दोषेण पापी वेनस्त्वजायत । सूत उवाच । स मृत्युः शासको नित्यं पापानां दुष्टचेतसाम्

“ମୃତ୍ୟୁର କେଉଁ ଦୋଷରୁ ପାପୀ ୱେନ ଜନ୍ମିଲା?” ସୂତ କହିଲେ—“ସେଇ ମୃତ୍ୟୁ ଦୁଷ୍ଟଚିତ୍ତ ପାପୀମାନଙ୍କର ନିତ୍ୟ ଶାସକ ଓ ନିୟନ୍ତା।”

Verse 45

वर्तते कालरूपेण तेषां कर्म विमृश्यति । दुष्कृतं कर्म यस्यापि कर्मणा तेन घातयेत्

ସେ କାଳରୂପେ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇ ତାଙ୍କର କର୍ମ ବିଚାର କରେ। କାହାର ଦୁଷ୍କର୍ମ ଥାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହାକୁ କର୍ମଦ୍ୱାରା ହିଁ—ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତରୂପ ସତ୍କର୍ମରେ—ନାଶ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 46

तस्य पापं विदित्वाऽसौ नयत्येवं हि तं यमः । सुकृतात्मा लभेत्स्वर्गं कर्मणा सुकृतेन वै

ତାହାର ପାପ ଜାଣି ଯମ ଏହିପରି ଭାବେ ତାକୁ ନେଇଯାଏ। କିନ୍ତୁ ସୁକୃତସ୍ୱଭାବୀ ଲୋକ ସତ୍କର୍ମଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଏ।

Verse 47

योजयत्येष तान्सर्वान्मृत्युरेव सुदूतकैः । महता सौख्यभावेन गीतमंगलकारिणा

ମୃତ୍ୟୁ ନିଜ ସମର୍ଥ ଦୂତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରି ନିଯୁକ୍ତ କରେ; ଏବଂ ଏହା ସେ ମହା ସୁଖଭାବରେ, ମଙ୍ଗଳଗୀତ ଗାଇ ଶୁଭବାକ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି କରେ।

Verse 48

दानभोगादिभिश्चैव योजयेच्च कृतात्मकान् । पीडाभिर्विविधाभिश्च क्लेशैः काष्ठैश्च दारुणैः

ସେ ଦୁଷ୍ଟସ୍ୱଭାବୀମାନଙ୍କୁ ଦାନ-ଦଣ୍ଡ, ଭୋଗ-ହରଣ ଆଦି ଦଣ୍ଡରେ ଯୋଗାଇ, ବିଭିନ୍ନ ପୀଡା, କ୍ଲେଶ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ, ଚୂର୍ଣ୍ଣକାରୀ ଶାସ୍ତିଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପୀଡ଼ିତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 49

त्रासयेत्ताडयेद्विप्रान्स क्रोधो मृत्युरेव तान् । कर्मण्येवं हि तस्यापि व्यापारः परिवर्तते

ଯେ କେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଉଛି କିମ୍ବା ପିଟୁଛି, ତାହାର ସେଇ କ୍ରୋଧ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଯାଏ; କାରଣ ଏପରି କର୍ମରେ ତାଙ୍କର ସତ୍କର୍ମ-ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଉଲଟି ବିପରୀତ ହୋଇଯାଏ।

Verse 50

मृत्योश्चापि महाभाग लोभात्पुण्यात्प्रजायते । सुनीथा नाम वै कन्या संजातैषा महात्मनः

ହେ ମହାଭାଗ! ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟପ୍ରତି ଲୋଭାସକ୍ତିରୁ ‘ସୁନୀଥା’ ନାମକ ଏକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଲା; ସେ ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ସଂଜାତ ହେଲା।

Verse 51

पितुःकर्म विमृश्यैव क्रीडमाना सदैव सा । प्रजानां शास्ति कर्तारं पुण्यपापनिरीक्षणम्

ପିତାଙ୍କ କର୍ମକୁ ବିଚାରି ସେ ସଦା କ୍ରୀଡାରତ ରହେ; ତଥାପି ସେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଶାସନ କରୁଥିବା ଦଣ୍ଡଦାତ୍ରୀ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ-ପାପର ନିରୀକ୍ଷିକା।

Verse 52

सा तु कन्या महाभागा सुनीथा नाम तस्य सा । रममाणा वनं प्राप्ता सखीभिः परिवारिता

ସେ ମହାଭାଗା କନ୍ୟା—‘ସୁନୀଥା’ ନାମରେ ପରିଚିତ—ଆନନ୍ଦରେ ରମି, ସଖୀମାନଙ୍କ ଘେରାଉରେ ବନକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 53

तत्रापश्यन्महाभागं गंधर्वतनयं वरम् । गीतकोलाहलस्यापि सुशंखं नाम सा तदा

ସେଠାରେ ସେ ତେବେ ଗୀତର କୋଲାହଳ ମଧ୍ୟରେ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର, ମହାଭାଗ ‘ସୁଶଂଖ’ ନାମକ ବରଙ୍କୁ ଦେଖିଲା।

Verse 54

ददर्श चारुसर्वांगं तप्यंतं सुमहत्तपः । गीतविद्यासु सिद्ध्यर्थं ध्यायमानं सरस्वतीम्

ସେ ଦେଖିଲା—ସୁନ୍ଦର ସମାଙ୍ଗ ଥିବା ସେ ପୁରୁଷ ଗୀତବିଦ୍ୟାରେ ସିଦ୍ଧି ପାଇବାକୁ ମହାତପ କରି ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଛନ୍ତି।

Verse 55

तस्योपघातमेवासौ सा चकार दिने दिने । सुशंखः क्षमते नित्यं गच्छगच्छेति सोऽब्रवीत्

ସେ ଦିନକୁ ଦିନ ତାଙ୍କୁ ଉପଘାତ କରୁଥିଲା; କିନ୍ତୁ ସୁଶଂଖ ସଦା ସହିଲେ ଏବଂ କହିଲେ—“ଯା, ଯା।”

Verse 56

प्रेषिता नैव गच्छेत्सा विघ्नमेव समाचरेत् । तेनाप्युक्ता सा हि क्रुद्धा ताडयत्तपसि स्थितम्

ପଠାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଯାଉନଥିଲା; ବରଂ ଇଚ୍ଛାକୃତ ଭାବେ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲା। ସେ କହିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ତପସ୍ୟାରେ ଲୀନ ତାଙ୍କୁ ପିଟିଲା।

Verse 57

तामुवाच ततः क्रुद्धः सुशंखः क्रोधमूर्च्छितः । दुष्टे पापसमाचारे कस्माद्विघ्नस्त्वया कृतः

ତେବେ ସୁଶଂଖ କ୍ରୋଧାବେଶରେ ତାକୁ କହିଲେ—“ଦୁଷ୍ଟେ, ପାପାଚାରିଣୀ! ତୁମେ କାହିଁକି ଏହି ବିଘ୍ନ କଲ?”

Verse 58

ताडनात्ताडनं दुष्टे न कुर्वंति महाजनाः । आक्रुष्टा नैव कुप्यंति इति धर्मस्य संस्थितिः

ଦୁଷ୍ଟେ ମାରିଲେ ମଧ୍ୟ ମହାଜନ ପ୍ରତିମାର କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଗାଳି ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧ କରନ୍ତି ନାହିଁ—ଏହି ଧର୍ମର ସ୍ଥିର ମର୍ଯ୍ୟାଦା।

Verse 59

त्वयाहं घातितः पापे निर्दोषस्तपसान्वितः । एवमुक्त्वा स धर्मात्मा सुनीथां पापचारिणीम्

ହେ ପାପିନୀ! ତୁମେ ମୋତେ ହତ କରିଲ; ମୁଁ ନିର୍ଦୋଷ ଓ ତପସ୍ୟାଯୁକ୍ତ ଥିଲି। ଏମିତି କହି ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ପାପାଚାରିଣୀ ସୁନୀଥାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲା।

Verse 60

विरराम महाक्रोधाज्ज्ञात्वा नारीं निवर्तितः । ततः सा पापमोहाद्वा बाल्याद्वा तमिहैव च

ସେ ମହାକ୍ରୋଧରୁ ବିରତ ହେଲା; ନାରୀ ବୋଲି ଜାଣି ପଛକୁ ଫେରିଲା। ତାପରେ ସେ—ପାପମୋହ କିମ୍ବା ବାଲ୍ୟଭାବରୁ—ସେଠାରେଇ ତାହାକୁ ସେଇ କାମ କଲା।

Verse 61

समुवाच महात्मानं सुशंखं तपसि स्थितम् । त्रैलोक्यवासिनां तातो ममैव परिघातकः

ତାପରେ ସେ ତପସ୍ୟାରେ ସ୍ଥିତ ମହାତ୍ମା ସୁଶଂଖଙ୍କୁ କହିଲା—“ତାତ! ତ୍ରିଲୋକବାସୀମାନଙ୍କର ସେଇ ଆଘାତକ, ବିନାଶକ।”

Verse 62

असतो घातयेन्नित्यं सत्यान्स परिपालयेत् । नैव दोषो भवेत्तस्य महापुण्येन वर्तयेत्

ଅସତ୍‌କୁ ସଦା ଦମନ (ନାଶ) କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ସତ୍ୟବାନଙ୍କୁ ପରିପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କର କୌଣସି ଦୋଷ ହୁଏ ନାହିଁ; ସେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଚାଲନ୍ତି।

Verse 63

एवमुक्त्वा गता सा तु पितरं वाक्यमब्रवीत् । मया हि ताडितस्तात गंधर्वतनयो वने

ଏହିପରି କହି ସେ ପିତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କହିଲା— “ତାତ, ବନରେ ମୁଁ ଗନ୍ଧର୍ବପୁତ୍ରକୁ ପ୍ରହାର କରିଛି।”

Verse 64

तपस्तपन्सदैकांते कामक्रोधविवर्जितः । स मामुवाच धर्मात्मा क्रोधरागसमन्वितः

ସେ ସଦା ଏକାନ୍ତରେ ତପ କରୁଥିଲେ, କାମ-କ୍ରୋଧବିହୀନ; ତଥାପି ସେଇ କ୍ଷଣେ କ୍ରୋଧ ଓ ରାଗସହିତ ହୋଇ ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ମୋତେ କହିଲେ।

Verse 65

ताडयेन्नैव ताडंतं क्रोशंतं नैव क्रोशयेत् । इत्युवाच स मां तात तन्मे त्वं कारणं वद

“ଯେ ମାରେ ତାକୁ ପ୍ରତିମାର ନ କର; ଯେ ଚିତ୍କାର କରେ ତାକୁ ପ୍ରତିଚିତ୍କାର ନ କର”— ଏହିପରି କହି ସେ ମୋତେ କହିଲେ— “ବାଳେ, ତାହାର କାରଣ କୁହ।”

Verse 66

एवमुक्तः स वै मृत्युः सुनीथां द्विजसत्तमाः । किंचिन्नोवाच धर्मात्मा प्रश्नप्रत्युत्तरं ततः

ଏଭଳି କହିଲେ ପରେ ମୃତ୍ୟୁ— ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ— ସୁନୀଥାକୁ କିଛିମାତ୍ର କହିଲା ନାହିଁ; ଧର୍ମାତ୍ମା ମଧ୍ୟ ମୌନ ହେଲେ, ପ୍ରଶ୍ନ-ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଥମ୍କିଗଲା।

Verse 67

वनं प्राप्ता पुनः सा हि सुशंखो यत्र संस्थितः । कराघातैस्ततो दौष्ट्याद्घातितस्तपतां वरः

ତାପରେ ସେ ପୁଣି ସୁଶଙ୍ଖ ଯେଉଁ ବନରେ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲା; ଏବଂ ନିର୍ମମ ଦୁଷ୍ଟତାରେ ହାତର ଆଘାତରେ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଭୂମିପତିତ କଲା।

Verse 68

सुशंखस्ताडितो विप्रा मृत्योश्चैव हि कन्यया । ततः क्रुद्धो महातेजाः शशाप तनुमध्यमाम्

ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ମୃତ୍ୟୁରୂପିଣୀ କନ୍ୟା ସୁଶଂଖକୁ ପ୍ରହାର କଲା। ତେବେ ସେ ମହାତେଜସ୍ବୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେଇ ତନୁମଧ୍ୟା କନ୍ୟାକୁ ଶାପ ଦେଲେ।

Verse 69

निर्दोषो हि यतो दुष्टे त्वयैव परिताडितः । अहमत्र वने संस्थस्तस्माच्छापं ददाम्यहम्

ହେ ଦୁଷ୍ଟେ, ତୋର ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରହାରିତ ହୋଇଛି। ମୁଁ ଏଠି ଏହି ବନରେ ଅବସ୍ଥିତ; ତେଣୁ ଏବେ ମୁଁ ଶାପ ଦେଉଛି।

Verse 70

गार्हस्थ्यं च समास्थाय सह भर्त्रा यदा शृणु । पापाचारमयः पुत्रो देवब्राह्मणनिंदकः

ଶୁଣ—ସ୍ୱାମୀ ସହ ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ୟାଶ୍ରମ ଗ୍ରହଣ କରି ମଧ୍ୟ ଯଦି ସେ ଧର୍ମବିରୋଧୀ ଆଚରଣ କରେ, ତେବେ ପାପାଚାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦେବ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ନିନ୍ଦକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

Verse 71

सर्वपापरतो दुष्टे तव गर्भे भविष्यति । एवं शप्त्वा गतः सोपि तप एव समाश्रितः

“ହେ ଦୁଷ୍ଟେ, ତୋର ଗର୍ଭରେ ସର୍ବପାପରତ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିବ।” ଏଭଳି ଶାପ ଦେଇ ସେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ତପସ୍ୟାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 72

गते तस्मिन्महाभागे सा सुनीथा गृहं गता । समाचष्ट महात्मानं पितरं तप्तमानसा

ସେ ମହାଭାଗ ଚାଲିଗଲାପରେ ସୁନୀଥା ଘରକୁ ଫେରିଗଲା। ମନ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ସେ ନିଜ ମହାତ୍ମା ପିତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା ଜଣାଇଲା।

Verse 73

यथा शप्ता तदा तेन गंधर्वतनयेन सा । तत्सर्वं संश्रुतं तेन मृत्युना परिभाषितम्

ଯେପରି ସେ ସମୟରେ ଗନ୍ଧର୍ବପୁତ୍ର ତାକୁ ଶାପ ଦେଇଥିଲା, ସେପରି ସେ ସମସ୍ତ କଥା ମୃତ୍ୟୁ ଶୁଣିଲା ଏବଂ ତାକୁ ତଦନୁରୂପ କହିଲା।

Verse 74

कस्मात्कृतस्त्वयाघातस्तपति दोषवर्जिते । युक्तं नैव कृतं पुत्रि सत्यस्यैव हि ताडनम्

ଦୋଷରହିତେ! ତୁମେ ତାକୁ କାହିଁକି ଆଘାତ କଲ? ଏହା ମୋତେ ବହୁତ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି। କନ୍ୟେ, ଏହା ଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ—କାରଣ ପ୍ରହାର ତ ସତ୍ୟ ଉପରେଇ ପଡ଼ିଛି।

Verse 75

एवमाभाष्य धर्मात्मा मृत्युः परमदुःखितः । बभूव स हि तत्तस्यादिष्टमेवं विचिंतयन्

ଏପରି କହି ଧର୍ମାତ୍ମା ମୃତ୍ୟୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲା; ‘ଏହିଟି ମୋ ପାଇଁ ଆଦିଷ୍ଟ ଥିଲା’ ବୋଲି ସେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲା।

Verse 76

सूत उवाच । अत्रिपुत्रो महातेजा अंगो नाम प्रतापवान् । एकदा तु गतो विप्रा नंदनं प्रति स द्विजः

ସୂତ କହିଲେ—ଅତ୍ରିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମହାତେଜସ୍ବୀ ଓ ପ୍ରତାପବାନ ‘ଅଙ୍ଗ’ ନାମକ ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ। ଏକଦା, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ସେ ନନ୍ଦନବନ ପ୍ରତି ଗଲେ।

Verse 77

तत्र दृष्ट्वा देवराजं तमिंद्रं पाकशासनम् । अप्सरसां गणैर्युक्तं गंधर्वैः किन्नरैस्तथा

ସେଠାରେ ସେ ଦେବରାଜ, ପାକଶାସନ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଗଣ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପରିବୃତ ଥିଲେ।

Verse 78

गीयमानं गीतगैश्च सुस्वरैः सप्तकैस्तथा । वीज्यमानं सुगंधैश्च व्यजनैः सर्व एव सः

ସେ ସୁସ୍ୱର ଗାୟକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସପ୍ତସ୍ୱରରେ ଗୀତ ହେଉଥିଲେ, ଏବଂ ସବୁଦିଗରୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ବ୍ୟଜନରେ ତାଙ୍କୁ ପଖା ଦିଆଯାଉଥିଲା।

Verse 79

योषिद्भी रूपयुक्ताभिश्चामरैर्हंसगामिभिः । छत्रेण हंसवर्णेन चंद्रबिंबानुकारिणा

ହଂସଗତିରେ ଚାଲୁଥିବା ରୂପବତୀ ଯୋଷିତମାନେ ଚାମର ଧରି ସେବା କରୁଥିଲେ; ହଂସବର୍ଣ୍ଣ, ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବସଦୃଶ ଛତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଛାୟା ଦେଉଥିଲା।

Verse 80

राजमानं सहस्राक्षं सर्वाभरणभूषितम् । कामक्रीडागतं देवं दृष्टवानमितौजसम्

ସେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଦେବ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଯିଏ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସମସ୍ତ ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତ, କାମକ୍ରୀଡାର୍ଥେ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ, ଏବଂ ଅମିତ ତେଜରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।

Verse 81

तस्य पार्श्वे महाभागां पौलोमीं चारुमंगलाम् । रूपेण तेजसा चैव तपसा च यशस्विनीम्

ତାଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ଚାରୁମଙ୍ଗଳା ପୌଲୋମୀ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ—ରୂପ, ତେଜ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଯଶସ୍ୱିନୀ।

Verse 82

सौभाग्येन विराजंतीं पातिव्रत्येन तां सतीम् । तया सह सहस्राक्षः स रेमे नंदने वने

ସେ ସତୀ ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ପତିବ୍ରତ-ପ୍ରଭାବରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଶୋଭିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ସହ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର ନନ୍ଦନବନରେ ରମଣ କଲେ।

Verse 83

तस्य लीलां समालोक्य अंगश्चैव द्विजोत्तमः । धन्यो वै देवराजोऽयमीदृशैः परिवारितः

ତାହାର ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା ଦେଖି ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ଅଙ୍ଗ କହିଲେ—“ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ଦେବରାଜ ଧନ୍ୟ; ଏପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ।”

Verse 84

अहोऽस्य तपसो वीर्यं येन प्राप्तं महत्पदम् । यदा ममेदृशः पुत्रः सर्वलोकप्रधारकः

ଆହା! ତାହାର ତପସ୍ୟାର କେତେ ମହାବଳ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ମହତ୍ ପଦ ପାଇଛି। କେବେ ମୋର ମଧ୍ୟ ଏପରି ପୁତ୍ର ହେବ, ଯେ ସର୍ବଲୋକର ଆଧାର?

Verse 85

भवेत्तदा महत्सौख्यं प्राप्स्यामीह न संशयः । इति चिंतापरो भूत्वा त्वरमाणो गृहागतः

“ତେବେ ମହାସୁଖ ହେବ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ମୁଁ ଏଠିଏ ତାହା ପ୍ରାପ୍ତ କରିବି।” ଏମିତି ଚିନ୍ତାମଗ୍ନ ହୋଇ ସେ ତ୍ୱରାରେ ଘରକୁ ଫେରିଲେ।