
The Episode of Vena: Pṛthu’s Counsel, Royal Proclamation, and Brahmā’s Boon
ବିଷ୍ଣୁ ଦୃଶ୍ୟରୁ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେବା ପରେ ବେନଙ୍କ ଉତ୍କଣ୍ଠା ଶାନ୍ତ ହୁଏ; ସେ ଉପଦେଶ ଦେଇ ପୃଥୁ (ବୈନ୍ୟ) ସହ ସମ୍ମିଳନ ଓ ସମାଧାନ କରନ୍ତି। ପୃଥୁଙ୍କୁ ଏମିତି ପୁତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ ଯିଏ ନିଜ ଗୁଣରେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ବଂଶପରମ୍ପରାକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କରେ। ପରେ ଅଧ୍ୟାୟ ରାଜଧର୍ମର ବ୍ୟବହାରିକ ବିଧାନକୁ ଆଣେ—ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ସଂଗ୍ରହ, ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଆହ୍ୱାନ, ଏବଂ କଠୋର ରାଜଘୋଷଣା: ମନ, ବାଣୀ, ଶରୀର—ତ୍ରିବିଧ କର୍ମରେ ପାପ କରିବା ନିଷିଦ୍ଧ; ଉଲ୍ଲଂଘନେ ପ୍ରାଣଦଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାସନ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ତାପରେ ପୃଥୁ ଶାସନଭାର ଅର୍ପଣ କରି ବନକୁ ଯାଇ ଘୋର ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି, ପ୍ରତୀକରୂପେ ଶତବର୍ଷ। ପ୍ରସନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମା କାରଣ ପଚାରିଲେ, ପୃଥୁ ବର ଚାହାନ୍ତି—ପ୍ରଜାଙ୍କ ପାପରେ ପିତା ବେନ କଳଙ୍କିତ ନ ହେଉନ୍ତୁ, ଏବଂ ଅଦୃଶ୍ୟ ଦଣ୍ଡଦାତା ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁ ପାପୀଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତୁ। ବ୍ରହ୍ମା ଶୁଦ୍ଧିର ବର ଦେଇ କହନ୍ତି—ବେନଙ୍କ ଶାସନ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ପୃଥୁ—ଦୁହେଁ କରିଛନ୍ତି। ପୃଥୁ ପୁନଃ ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରନ୍ତି; ବୈନ୍ୟଙ୍କ ଶାସନରେ ପାପ କରିବା ଇଚ୍ଛା ମଧ୍ୟ ଦମିତ ହୁଏ ଏବଂ ସଦାଚାରରେ ସମାଜ ସୁଧାରିତ ହୁଏ।
Verse 1
सूत उवाच । अंतर्द्धानं गते विष्णौ वेनो राजा महामतिः । क्व गतो देवदेवेश इति चिंतापरोऽभवत्
ସୂତ କହିଲେ—ବିଷ୍ଣୁ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ, ମହାମତି ରାଜା ବେନ “ଦେବଦେବେଶ୍ୱର କେଉଁଠି ଗଲେ?” ବୋଲି ଚିନ୍ତାରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ।
Verse 2
हर्षेण महताविष्टश्चिंतयित्वा नृपोत्तमः । समाहूय नृपश्रेष्ठं तं पृथुं मधुराक्षरैः
ମହା ହର୍ଷରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ଉତ୍ତମ ରାଜା ଚିନ୍ତା କଲେ; ପରେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୃଥୁଙ୍କୁ ଡାକି ମଧୁର ବାକ୍ୟରେ କହିଲେ।
Verse 3
तमुवाच महात्मानं हर्षेण महता तदा । त्वया पुत्रेण भूर्लोके तारितोस्मि सुपातकात्
ତେବେ ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ମହା ହର୍ଷରେ କହିଲେ—“ହେ ପୁତ୍ର! ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭୂଲୋକରେ ମୁଁ ଘୋର ପାପରୁ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଛି।”
Verse 4
नीत उज्ज्वलतां वत्स वंशो मे सांप्रतं पृथो । मया विनाशितो दोषैस्त्वया गुणैः प्रकाशितः
ହେ ବତ୍ସ ପୃଥୁ! ମୋର ବଂଶ ଏବେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ପାଇଛି। ମୁଁ ଦୋଷରେ ଯାହା ନଷ୍ଟ କରିଥିଲି, ତୁମେ ଗୁଣରେ ତାହାକୁ ପ୍ରକାଶିତ କରିଛ।
Verse 5
यजेहमश्वमेधेन दास्ये दानान्यनेकशः । विष्णुलोकं व्रजाम्यद्य सकायस्ते प्रसादतः
ମୁଁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବି ଏବଂ ଅନେକ ଦାନ ଦେବି। ଆଜି ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ମୁଁ ଦେହସହିତ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଯାଉଛି।
Verse 6
संभरस्व महाभाग संभारांस्त्वं नृपोत्तम । आमंत्रय महाभाग ब्राह्मणान्वेदपारगान्
ହେ ମହାଭାଗ, ହେ ନୃପୋତ୍ତମ! ଆବଶ୍ୟକ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ସଂଗ୍ରହ କର। ଏବଂ ହେ ଭାଗ୍ୟବାନ, ବେଦପାରଗ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କର।
Verse 7
एवं पृथुः समादिष्टो वेनेनापि महात्मना । प्रत्युवाच महात्मा स वेनं पितरमादरात्
ଏଭଳି ମହାତ୍ମା ବେନଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇ ମହାତ୍ମା ପୃଥୁ ଆଦରସହିତ ନିଜ ପିତା ବେନଙ୍କୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ।
Verse 8
कुरु राज्यं महाराज भुंक्ष्व भोगान्मनोनुगान् । दिव्यान्वा मानुषान्पुण्यान्यज्ञैर्यज जनार्दनम्
ହେ ମହାରାଜ! ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କର ଏବଂ ମନୋନୁକୂଳ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କର—ସେଗୁଡ଼ିକ ଦିବ୍ୟ ହେଉ କି ମାନବ, କିନ୍ତୁ ପୁଣ୍ୟପ୍ରଦ ହେଉ। ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ଜନାର୍ଦନ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
Verse 9
एवमुक्त्वा प्रणम्यैव पितरं ज्ञानतत्परम् । धनुरादाय पृथ्वीशः सबाणं यत्नपूर्वकम्
ଏଭଳି କହି, ଜ୍ଞାନନିଷ୍ଠ ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପୃଥିବୀଶ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ବାଣସହିତ ଧନୁଷ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
Verse 10
आदिदेश भटान्सर्वान्घोषध्वं भूतले मम । पापमेव न कर्तव्यं कर्मणा त्रिविधेन वै
ସେ ସମସ୍ତ ଭଟମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ—“ମୋ ଭୂମିରେ ଘୋଷଣା କର: କର୍ମର ତିନି ପ୍ରକାର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପାପ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।”
Verse 11
करिष्यंति च यत्पापं आज्ञां वेनस्य भूपतेः । उल्लंघ्य वध्यतां सो हि यास्यते नात्र संशयः
ଯେ ରାଜା ବେନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରି ପାପ କରିବ, ସେ ବଧ୍ୟ ହେଉ; ନିଶ୍ଚୟ ସେ ସେହି ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 12
दानमेव प्रदातव्यं यज्ञैश्चैव जनार्दनम् । यजध्वं मानवाः सर्वे तन्मनस्का विमत्सराः
ଦାନ ନିଶ୍ଚୟ ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଜନାର୍ଦନ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ହେ ମାନବମାନେ, ମତ୍ସର ତ୍ୟାଗ କରି ମନକୁ ତାଙ୍କଠାରେ ନିବେଶ କରି ଯଜନ କର।
Verse 13
एवं शिक्षां प्रदत्वासौ राज्यं भृत्येषु वेनजः । निःक्षिप्य च गतो विप्रास्तपसोर्थे तपोवनम्
ଏଭଳି ଶିକ୍ଷା ଦେଇ ବେନପୁତ୍ର ରାଜ୍ୟକୁ ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କ ହସ୍ତରେ ନିକ୍ଷେପ କଲା; ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ତପସ୍ୟାର ନିମିତ୍ତେ ସେ ତପୋବନକୁ ଗଲା।
Verse 14
सर्वान्दोषान्परित्यज्य संयम्य विषयेन्द्रियान् । शतवर्षप्रमाणं वै निराहारो बभूव ह
ସମସ୍ତ ଦୋଷ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଏବଂ ବିଷୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଧାଉଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଯମ କରି, ସେ ପୂରା ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିରାହାର ରହିଲା।
Verse 15
तपसा तस्य वै तुष्टो ब्रह्मा पृथुमुवाच ह । तपस्तपसि कस्मात्त्वं तन्मे त्वं कारणं वद
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମା ପୃଥୁଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମେ କାହିଁକି ତପସ୍ୟା କରୁଛ? ତାହାର କାରଣ ମୋତେ କୁହ।”
Verse 16
पृथुरुवाच । वेन एष महाप्राज्ञः पिता मे कीर्तिवर्द्धनः । समाचरति यः पापमस्य राज्ये नराधमः
ପୃଥୁ କହିଲେ—ଏହି ୱେନ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ମୋ ପିତା ଓ କୀର୍ତ୍ତିବର୍ଦ୍ଧକ; ତଥାପି ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ସେ ନରାଧମ ପାପ ଆଚରେ।
Verse 17
शिरश्छेत्ता भवत्वेष तस्य देवो जनार्दनः । अदृष्टैश्च महाचक्रैर्हरिः शास्ता भवेत्स्वयम्
ତାହାର ଶିରଶ୍ଛେଦକ ଭାବେ ଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ହେଉନ୍ତୁ; ଅଦୃଶ୍ୟ ମହାଚକ୍ରଦ୍ୱାରା ହରି ସ୍ୱୟଂ ଶାସ୍ତା ହେଉନ୍ତୁ।
Verse 18
मनसा कर्मणा वाचा कर्तुं वांछति पातकम् । तेषां शिरांसि त्रुट्यंतु फलं पक्वं यथा द्रुमात्
ଯେମାନେ ମନ, କର୍ମ କିମ୍ବା ବାଣୀଦ୍ୱାରା ପାପ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଶିର ଭାଙ୍ଗିଯାଉ—ଯେପରି ଗଛରୁ ପକ୍କ ଫଳ ଝରିପଡ଼େ।
Verse 19
एतदेव वरं मन्ये त्वत्तः शृणु सुरेश्वर । प्रजानां दोषभावेन न लिप्यति पिता मम
ମୁଁ ଏହିଟିକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର ମନେ କରେ। ହେ ସୁରେଶ୍ୱର, ମୋ କଥା ଶୁଣ—ପ୍ରଜାଙ୍କ ଦୋଷଭାବରୁ ମୋ ପିତା ଲିପ୍ତ ନ ହେଉନ୍ତୁ।
Verse 20
तथा कुरुष्व देवेश वरं दातुं यदीच्छसि । ददस्व उत्तमं कामं चतुर्मुखनमोऽस्तु ते
ହେ ଦେବେଶ, ବର ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ ତଥା କର; ମୋତେ ସର୍ବୋତ୍ତମ କାମ୍ୟ ବର ଦିଅ। ହେ ଚତୁର୍ମୁଖ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
Verse 21
ब्रह्मोवाच । एवमस्तु महाभाग पिता ते पूततां गतः । विष्णुना शासितो वत्स पुत्रेणापि त्वया पृथो
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—“ଏବମସ୍ତୁ, ହେ ମହାଭାଗ! ତୋର ପିତା ପବିତ୍ରତା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ହେ ବତ୍ସ ପୃଥୁ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଏବଂ ତୁମେ ପୁତ୍ର ହୋଇ ଶାସନ କରିଥିବାରୁ ମଧ୍ୟ ଦଣ୍ଡିତ ହୋଇଛନ୍ତି।”
Verse 22
एवं पृथुं समुद्दिश्य वरं दत्वा गतो विभुः । पृथुरेव समायातो राज्यकर्मणि संस्थितः
ଏଭଳି ପୃଥୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ବର ଦେଇ ସେ ବିଭୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ପରେ ପୃଥୁ ଫେରି ଆସି ରାଜ୍ୟଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୁକ୍ତ ହେଲେ।
Verse 23
वैन्यस्य राज्ये विप्रेन्द्राः पापं कश्चिन्न चाचरेत् । यस्तु चिंतयते पापं त्रिविधेनापि कर्मणा
ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ! ବୈନ୍ୟଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ କେହି ପାପ ଆଚରଣ କରୁନଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଯେ କେହି ତ୍ରିବିଧ କର୍ମଦ୍ୱାରା ପାପକୁ ଚିନ୍ତା କରେ, (ସେ ଦୋଷଭାଗୀ ହୁଏ)।
Verse 24
शिरश्छेदो भवेत्तस्य यथाचक्रैर्निकृंतितः । तदाप्रभृति वै पापं नैव कोपि समाचरेत्
ତାହାର ଶିର ଛେଦ ହେବ, ଯେପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚକ୍ରରେ କାଟାଯାଏ। ସେହି ସମୟରୁ ସତ୍ୟକୁହିଲେ କେହି ପାପ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
Verse 25
इत्याज्ञा वर्तते तस्य वैन्यस्यापि महात्मनः । सर्वलोकाः समाचारैः परिवर्तंति नित्यशः
ଏଭଳି ସେହି ମହାତ୍ମା ବୈନ୍ୟଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପ୍ରଚଳିତ ଅଛି; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକ ସଦାଚାର ଓ ମର୍ଯ୍ୟାଦାନୁସାରେ ପ୍ରତିଦିନ ନିଜ ଆଚରଣକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରୁଛନ୍ତି।
Verse 26
दानभोगैः प्रवर्तंते सर्वधर्मपरायणाः । सर्वसौख्यैः प्रवर्द्धंते प्रसादात्तस्य भूपतेः
ସର୍ବଧର୍ମପରାୟଣ ଲୋକେ ଦାନ ଓ ଧର୍ମୋଚିତ ଭୋଗଦ୍ୱାରା ପ୍ରବୃଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ସେହି ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ସୁଖରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି।
Verse 124
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने चतुर्विंशत्यधिक शततमोऽध्यायः
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ୱେନୋପାଖ୍ୟାନର ଏକଶେ ଚବିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।