Adhyaya 115
Bhumi KhandaAdhyaya 11546 Verses

Adhyaya 115

The Battle of Nahuṣa and Huṇḍa (within the Guru-tīrtha Glorification Episode)

ଭୂମିଖଣ୍ଡର ଗୁରୁ-ତୀର୍ଥ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ଚ୍ୟବନ–ନହୁଷ ପ୍ରସଙ୍ଗର ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ନହୁଷ ଓ ଦାନବ ହୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଯୁଦ୍ଧ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଆୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ନହୁଷ ସୂର୍ଯ୍ୟସଦୃଶ ତେଜସ୍ବୀ ବାଣବର୍ଷାରେ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ କରନ୍ତି; ତେବେ କ୍ରୋଧିତ ହୁଣ୍ଡ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ମାତଲି ରଥ ଚାଳନା କରୁଥିବାବେଳେ ନହୁଷ ଓ ହୁଣ୍ଡ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରହାରର ଆଦାନ-ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ହୁଣ୍ଡ କ୍ଷଣକ ପାଇଁ ଢଳିପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁନଃ ରଣୋନ୍ମାଦରେ ଉଠି ନହୁଷଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଆଘାତ କରେ ଏବଂ ରଥ, ଧ୍ୱଜ ଓ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରେ। ନହୁଷ ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ହୁଣ୍ଡର ରଥ ଓ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରି, ତାହାର ଭୁଜା ଛେଦନ କରି ଶେଷରେ ତାକୁ ନିହତ କରନ୍ତି। ଦେବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ଧର୍ମ-ବ୍ୟବସ୍ଥା ପୁନଃସ୍ଥାପନାରେ ଜୟଧ୍ୱନି କରନ୍ତି; ଏବଂ କଥା ଗୁରୁ-ତୀର୍ଥ ଓ ନହୁଷ-ଚରିତର କ୍ରମରେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ପୁନଃ ନିଶ୍ଚିତ କରି ସମାପ୍ତ ହୁଏ।

Shlokas

Verse 1

कुंजल उवाच । ततस्त्वसौ संयति राजमानः समुद्यतश्चापधरो महात्मा । यथैव कालः कुपितः सलोकान्संहर्तुमैच्छत्तु तथा सुदानवान्

କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ—ତାପରେ ସେ ମହାତ୍ମା ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ଉଦ୍ୟତ ଧନୁଷ ଧରି ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିଲେ। କ୍ରୋଧିତ କାଳ ଯେପରି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ସଂହାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛେ, ସେପରି ସେ ଦାନବମାନଙ୍କ ସହ ଜଗତ୍-ସଂହାର ଚାହିଲେ।

Verse 2

महास्त्रजालै रवितेजतुल्यैः सुदीप्तिमद्भिर्निजघान दानवान् । वायुर्यथोन्मूलयतीह पादपांस्तथैव राजा निजघान दानवान्

ସୂର୍ଯ୍ୟତେଜ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ବିଶାଳ ଅସ୍ତ୍ରଜାଲରେ ସେ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ନିହତ କଲେ। ଯେପରି ଏଠାରେ ବାୟୁ ଗଛମାନଙ୍କୁ ଉପାଡ଼ି ଫେଙ୍କେ, ସେପରି ରାଜା ଦାନବମାନଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କରି ଧ୍ୱଂସ କଲେ।

Verse 3

वायुर्यथा मेघचयं च दिव्यं संचालयेत्स्वेन बलेन तेजसा । तथा स राजा असुरान्मदोत्कटाननाशयद्बाणवरैः सुतीक्ष्णैः

ଯେପରି ବାୟୁ ନିଜ ବଳ ଓ ତେଜରେ ଦିବ୍ୟ ମେଘସମୂହକୁ ସଂଚାଳିତ କରେ, ସେପରି ସେ ରାଜା ମଦୋତ୍କଟ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅତିତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସମୂଳେ ନାଶ କଲେ।

Verse 4

न शेकुर्दानवाः सर्वे बाणवर्षं महात्मनः । मृताः केचिद्द्रुताः केचित्केचिन्नष्टा महाहवात्

ମହାତ୍ମାଙ୍କ ବାଣବର୍ଷକୁ ସମସ୍ତ ଦାନବ ସହି ପାରିଲେ ନାହିଁ। କେହି ନିହତ ହେଲେ, କେହି ଶୀଘ୍ର ପଳାଇଲେ, ଆଉ କେହି ମହାହବରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।

Verse 5

सूत उवाच । महातेजं महाप्राज्ञं महादानवनाशनम् । चुक्रोध हुंडो दुष्टात्मा दृष्ट्वा तं नृपनंदनम्

ସୂତ କହିଲେ—ମହାତେଜସ୍ବୀ, ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ମହାଦାନବନାଶକ ସେ ନୃପନନ୍ଦନଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ହୁଣ୍ଡ କ୍ରୋଧିତ ହେଲା।

Verse 6

स्थितो गत्वेदमाभाष्य तिष्ठतिष्ठेति चाहवे । त्वामद्य च नयिष्यामि आयुपुत्र यमांतिकम्

ସେ ସେଠାରେ ଦାଁଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧମଧ୍ୟକୁ ଯାଇ କହିଲା— “ଠିଆ ରୁହ, ଠିଆ ରୁହ! ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ, ହେ ଆୟୁପୁତ୍ର, ଯମଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ନେଇଯିବି।”

Verse 7

नहुष उवाच । स्थितोस्मि समरे पश्य त्वामहं हंतुमागतः । अहं त्वां तु हनिष्यामि दानवं पापचेतनम्

ନହୁଷ କହିଲେ— “ମୁଁ ସମରେ ଠିଆ ଅଛି; ଦେଖ, ତୋତେ ବଧ କରିବାକୁ ଆସିଛି। ହେ ଦାନବ, ପାପଚେତନ, ମୁଁ ତୋତେ ନିଶ୍ଚୟ ହତ୍ୟା କରିବି।”

Verse 8

इत्युक्त्वा धनुरादाय बाणानग्निशिखोपमान् । छत्रेण ध्रियमाणेन शुशुभे सोऽपि संयुगे

ଏହିପରି କହି ସେ ଧନୁଷ ଧରି ଅଗ୍ନିଶିଖା ସଦୃଶ ବାଣଗୁଡ଼ିକ ନେଲା; ମୁଣ୍ଡଉପରେ ଧରା ଛତ୍ର ସହ ସେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା।

Verse 9

इंद्रस्य सारथिं दिव्यं मातलिं वाक्यमब्रवीत् । वाहयतु रथं मेऽद्य हुंडस्य सम्मुखं भवान्

ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ସାରଥି ମାତଳିଙ୍କୁ କହିଲା— “ଆଜି ଆପଣ ମୋ ରଥକୁ ହୁଣ୍ଡର ସମ୍ମୁଖକୁ ହାଙ୍କି ନେଇଯାଆନ୍ତୁ।”

Verse 10

इत्युक्तस्तेन वीरेण मातलिर्लघुविक्रमः । तुरगांश्चोदयामास महावातजवोपमान्

ସେହି ବୀରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଲଘୁବିକ୍ରମୀ ମାତଳି ମହାବାତର ବେଗ ସମାନ ତୁରଗମାନଙ୍କୁ ଚାଳିତ କଲେ।

Verse 11

उत्पेतुश्च ततो वाहा हंसा इव यथांबरे । छत्रेण इंदुवर्णेन रथेनापि पताकिना

ତେବେ ସେ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଆକାଶରେ ହଂସମାନଙ୍କ ପରି ଉଛଳି ଉଠିଲେ; ଚନ୍ଦ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଛତ୍ର ଓ ପତାକାଯୁକ୍ତ ରଥ ମଧ୍ୟ ସହ ଥିଲା।

Verse 12

नभस्तलं तु संप्राप्य यथा सूर्यो विराजते । आयुपुत्रस्तथा संख्ये तेजसा विक्रमेण तु

ଯେପରି ଆକାଶମଣ୍ଡଳକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ, ସେପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଆୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ତେଜ ଓ ପରାକ୍ରମରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।

Verse 13

अथ हुंडो रथस्थोऽपि राजमानः स्वतेजसा । सर्वायुधैश्च संयुक्तस्तद्वद्वीरव्रते स्थितः

ତାପରେ ରଥସ୍ଥ ହୁଣ୍ଡ ନିଜ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା; ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜ ହୋଇ ସେ ମଧ୍ୟ ବୀରବ୍ରତରେ ଅଚଳ ରହିଲା।

Verse 14

उभयोर्वीरयोर्युद्धं देवविस्मयकारकम् । तदा आसीन्महाप्राज्ञ दारुणं भीतिदायकम्

ସେଇ ଦୁଇ ବୀରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବିସ୍ମୟ କରାଇଲା; ସେତେବେଳେ, ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ ଓ ଭୟଦାୟକ ଥିଲା।

Verse 15

सुबाणैर्निशितैस्तीक्ष्णैः कंकपत्रैः शिलीमुखैः । हुंडेन ताडितो राजा सुबाह्वोरंतरे तदा

ତେବେ ହୁଣ୍ଡ ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ବାଣରେ—ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଗୃଧ୍ରପକ୍ଷଯୁକ୍ତ, ଶିଳୀମୁଖ ସଦୃଶ ଭେଦକ—ଦୁଇ ଭୁଜାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଆଘାତ କଲା।

Verse 16

सुभाले पंचभिर्बाणैर्विद्धः क्रुद्धोऽभवत्तदा । सविद्धस्तु तदा बाणैरधिकं शुशुभे नृपः

ପାଞ୍ଚଟି ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ସେ ରାଜା ସେତେବେଳେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ତଥାପି ସେହି ବାଣରେ ଛିଦ୍ରିତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ନୃପ ଅଧିକ ତେଜରେ ଶୋଭିତ ହେଲେ।

Verse 17

सारुणः करमालाभिरुदयंश्च दिवाकरः । रुधिरेण तु दिग्धांगो हेमबाणैस्तनुस्थितैः

କିରଣମାଳାକୁ ହାତରେ ଧାରଣ କରିଥିବା ପରି ଅରୁଣ-ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଦିବାକର ଉଦିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ରକ୍ତରେ ଲେପିତ, ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବାଣ ଦେହରେ ଗଢ଼ିଥିଲା।

Verse 18

सूर्यवच्छोभते राजा पूर्वकालस्य चांबरे । दृष्ट्वा तु पौरुषं तस्य दानवं वाक्यमब्रवीत्

ପୂର୍ବକାଳର ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ରାଜା ଶୋଭିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ପୌରୁଷ ଦେଖି ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ଏହି ବଚନ କହିଲା।

Verse 19

तिष्ठतिष्ठ क्षणं दैत्य पश्य मे लाघवं पुनः । इत्युक्त्वा तु रणे दैत्यं जघान दशभिः शरैः

“ଥାମ, ଥାମ କ୍ଷଣମାତ୍ର, ହେ ଦୈତ୍ୟ! ମୋର ଲାଘବ ପୁନଃ ଦେଖ।” ଏମିତି କହି ସେ ରଣରେ ଦୈତ୍ୟକୁ ଦଶଟି ବାଣରେ ଆଘାତ କଲା।

Verse 20

मुखे भाले हतस्तेन मूर्च्छितो निपपात ह । पश्यामानैः सुरैर्दिव्यै रथोपरि महाबलः

ମୁହଁ ଓ ଲଲାଟରେ ତାହାର ପ୍ରହାର ପାଇ ଏ ସେ ମହାବଳୀ ମୂର୍ଛିତ ହୋଇ ରଥ ଉପରେ ହିଁ ପଡ଼ିଗଲା; ଦିବ୍ୟ ସୁରମାନେ ଦେଖୁଥିଲେ।

Verse 21

देवैश्च चारणैः सिद्धैः कृतः शब्दः सुहर्षजः । जयजयेति राजेंद्र शंखान्दध्मुः पुनः पुनः

ତେବେ ଦେବମାନେ, ଚାରଣ ଓ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ସହ, ମହାହର୍ଷଜନିତ ‘ଜୟ ଜୟ’ ଧ୍ୱନି କଲେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର; ଏବଂ ସେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ଶଙ୍ଖ ଫୁଙ୍କିଲେ।

Verse 22

सकोलाहलशब्दस्तु तुमलो देवतेरितः । कर्णरंध्रमाविवेश हुंडस्य मूर्छितस्य च

ତାପରେ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଉଠିଥିବା ସେଇ ଭୟଙ୍କର, କୋଳାହଳମୟ ଶବ୍ଦ ମୂର୍ଛିତ ହୁଣ୍ଡର କର୍ଣ୍ଣରନ୍ଧ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।

Verse 23

श्रुत्वा सधनुरादाय बाणमाशीविषोपमम् । स्थीयतां स्थीयतां युद्धे न मृतोस्मि त्वया हतः

ଏହା ଶୁଣି ସେ ଧନୁଷ ଉଠାଇ, ବିଷଧର ସର୍ପ ସମ ଏକ ବାଣ ଧରି କହିଲା— “ଯୁଦ୍ଧରେ ଠିଆ ରୁହ, ଠିଆ ରୁହ! ମୁଁ ମରିନି; ତୋ ହାତରେ ହତ ହୋଇନି।”

Verse 24

इत्युक्त्वा पुनरुत्थाय लाघवेन समन्वितः । एकविंशतिभिर्बाणैर्नहुषं चाहनत्पुनः

ଏହିପରି କହି ସେ ପୁନଃ ଉଠି, ଲାଘବରେ ସମନ୍ୱିତ ହୋଇ, ଏକୋଇଶି ବାଣରେ ନହୁଷକୁ ପୁନର୍ବାର ଆଘାତ କଲା।

Verse 25

एकेन मुष्टिमध्ये तु चतुर्भिर्बाहुमध्यतः । चतुर्भिश्च महाश्वांश्च छत्रमेकेन तेन वै

ସେ ଗୋଟିଏ ହାତରେ (ତାକୁ) ମୁଷ୍ଟିର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଧରିଲା; ଚାରି ହାତରେ ବାହୁର ମଧ୍ୟଭାଗରେ; ଚାରି ହାତରେ ମହାଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଧରିଲା; ଏବଂ ଆଉ ଗୋଟିଏ ହାତରେ ଛତ୍ରକୁ ଧରି ରହିଲା।

Verse 26

पंचभिर्मातलिं विद्ध्वा रथनीडं तु सप्तभिः । ध्वजदंडं त्रिभिस्तीक्ष्णैर्दानवः शिखिपत्रिभिः

ଦାନବ ମୟୂରପିଚ୍ଛ-ଯୁକ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ପାଞ୍ଚଟି ଦ୍ୱାରା ମାତଲିଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲା, ସାତଟି ଦ୍ୱାରା ରଥର ଢାଞ୍ଚାକୁ ଭେଦିଲା, ଏବଂ ତିନିଟି ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୱଜଦଣ୍ଡକୁ ମଧ୍ୟ ଛିନ୍ନ କଲା।

Verse 27

आदानं तु निदानं तु लक्षमोक्षं दुरात्मनः । लाघवं तस्य संदृष्ट्वा देवता विस्मयंगताः

ସେ ଦୁରାତ୍ମାର ଅନୁଚିତ ‘ଆଦାନ’, ତାହାର କଥିତ ‘ନିଦାନ’ (ଅଜୁହାତ) ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା; ତାହାର ଲାଘବ ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ବିସ୍ମୟଗତ ହେଲେ।

Verse 28

तस्य पौरुषमापश्य स राजा दानवोत्तमम् । शूरोसि कृतविद्योसि धीरोसि रणपंडितः

ତାହାର ପୌରୁଷ ଦେଖି ରାଜା ସେ ଦାନବୋତ୍ତମଙ୍କୁ କହିଲେ— “ତୁମେ ଶୂର, ବିଦ୍ୟାରେ କୃତବିଦ୍ୟ, ଧୀର, ଏବଂ ରଣଶାସ୍ତ୍ରରେ ପଣ୍ଡିତ।”

Verse 29

इत्युक्वा दानवं तं तु धनुर्विस्फार्य भूपतिः । मार्गणैर्दशभिस्तं तु विव्याध लघुविक्रमः

ଏପରି କହି ଭୂପତି ଧନୁଷକୁ ଟଙ୍କାର କରି, ଲଘୁବିକ୍ରମରେ ଦଶଟି ବାଣଦ୍ୱାରା ସେ ଦାନବକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 30

त्रिभिर्ध्वजं प्रचिच्छेद स पपात धरातले । तुरगान्पातयामास चतुर्भिस्तस्य सायकैः

ତିନିଟି ବାଣରେ ସେ ଧ୍ୱଜକୁ କାଟିଦେଲା; ଧ୍ୱଜ ଧରାତଳେ ପଡ଼ିଗଲା। ପରେ ଚାରିଟି ବାଣରେ ସେ ତାହାର ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପତିତ କଲା।

Verse 31

एकेन छत्रं तस्यापि चकर्त लघुविक्रमः । दशभिः सारथिस्तस्य प्रेषितो यममंदिरम्

ଏକମାତ୍ର ପ୍ରହାରେ ଲଘୁବିକ୍ରମ ତାହାର ଛତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିଖଣ୍ଡ କଲେ; ଦଶ ପ୍ରହାରେ ତାହାର ସାରଥିକୁ ଯମମନ୍ଦିରକୁ ପଠାଇଲେ।

Verse 32

दंशनं दशभिश्छित्त्वा शरैश्च विदलीकृतः । सर्वांगेषु च त्रिंशद्भिर्विव्याध दनुजेश्वरम्

ଦଶଟି ଶରରେ ଦଂଶନକୁ କାଟି ପତିତ କରି, ଶରଦ୍ୱାରା ଚୁର୍ଣ୍ଣ କଲେ; ପରେ ଦାନବେଶ୍ୱରକୁ ତ୍ରିଂଶ ଶରରେ ସର୍ବାଙ୍ଗରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 33

हताश्वो विरथो जातो बाणपाणिर्धनुर्धरः । अभ्यधावत्स वेगेन वर्षयन्निशितैः शरैः

ଅଶ୍ୱ ହତ ହେବାରୁ ସେ ବିରଥ ହେଲା; ତଥାପି ବାଣ ହାତେ ଧରି ଧନୁଷ ଧାରଣ କରି ବେଗରେ ଧାଇ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରବର୍ଷା କଲା।

Verse 34

खड्गचर्मधरो दैत्यो राजानं तमधावत । धावमानस्य हुंडस्य खड्गं चिच्छेद भूपतिः

ଖଡ୍ଗ ଓ ଢାଳ ଧାରି ସେ ଦୈତ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଧାଇଲା; ଧାଉଥିବା ହୁଣ୍ଡର ଖଡ୍ଗକୁ ଭୂପତି କାଟିଦେଲେ।

Verse 35

क्षुरप्रैर्निशितैर्बाणैश्चर्म चिच्छेद भूपतिः । अथ हुंडः स दुष्टात्मा समालोक्य समंततः

କ୍ଷୁରପ୍ର ସଦୃଶ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଭୂପତି ତାହାର ଢାଳ କାଟିଦେଲେ; ତାପରେ ସେ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ହୁଣ୍ଡ ଚାରିଦିଗକୁ ଦେଖିଲା।

Verse 36

जग्राह मुद्गरं तूर्णं मुमोच लघुविक्रमः । वज्रवेगं समायांतं ददृशे नृपतिस्तदा

ଲଘୁବିକ୍ରମ ତୁରନ୍ତ ମୁଦ୍ଗର ଗ୍ରହଣ କଲେ ଏବଂ ନିକ୍ଷେପ କଲେ। ସେତେବେଳେ ରାଜା ବଜ୍ର ବେଗରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖିଲେ।

Verse 37

मुद्गरं स्वनवंतं चापातयदंबरात्ततः । दशभिर्निशितैर्बाणैः क्षुरप्रैश्च स्वविक्रमात्

ତା’ପରେ ସେ ନିଜ ପରାକ୍ରମରେ ଦଶଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶରୁ ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା ସେହି ମୁଦ୍ଗରକୁ ତଳେ ପକାଇ ଦେଲେ।

Verse 38

मुद्गरं पतितं दृष्ट्वा दशखण्डमयं भुवि । गदामुद्यम्य वेगेन राजानमभ्यधावत

ଭୂମି ଉପରେ ମୁଦ୍ଗରକୁ ଦଶ ଖଣ୍ଡ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିବାର ଦେଖି, ସେ ଗଦା ଉଠାଇ ବେଗରେ ରାଜାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲେ।

Verse 39

खड्गेन तीक्ष्णधारेण तस्य बाहुं विचिच्छिदे । सगदं पतितं भूमौ सांगदं कटकान्वितम्

ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧାର ଥିବା ଖଡ୍ଗରେ ସେ ତାଙ୍କର ବାହୁ କାଟିଦେଲେ; ତାହା ଗଦା, ବାଜୁବନ୍ଧ ଏବଂ କଙ୍କଣ ସହିତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।

Verse 40

महारावं ततः कृत्वा वज्रस्फोटसमं तदा । रुधिरेणापि दिग्धांगो धावमानो महाहवे

ତା’ପରେ ବଜ୍ରପାତ ସଦୃଶ ଭୀଷଣ ଗର୍ଜନ କରି, ରକ୍ତ ରଞ୍ଜିତ ଶରୀରରେ ସେ ସେହି ମହಾಯୁଦ୍ଧରେ ଦୌଡ଼ିଲେ।

Verse 41

क्रोधेन महताविष्टो ग्रस्तुमिच्छति भूपतिम् । दुर्निवार्यः समायातः पार्श्वं तस्य च भूपतेः

ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଗ୍ରସିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲା। ଦୁର୍ନିବାର୍ୟ ହୋଇ ସେ ରାଜାଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 42

नहुषेण महाशक्त्या ताडितो हृदि दानवः । पतितः सहसा भूमौ वज्राहत इवाचलः

ନହୁଷ ମହାଶକ୍ତିରେ ତାହାର ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ପ୍ରହାର କରିଲେ। ସେ ଦାନବ ତୁରନ୍ତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା—ବଜ୍ରାହତ ପର୍ବତ ପରି।

Verse 43

तस्मिन्दैत्ये गते भूमावितरे दानवा गताः । विविशुः कति दुर्गेषु कति पातालमाश्रिताः

ସେଇ ଦୈତ୍ୟ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା ପରେ ଅନ୍ୟ ଦାନବମାନେ ପଳାଇଗଲେ। କେହି କେହି ଦୁର୍ଗମାନେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଆଉ କେହି ପାତାଳରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।

Verse 44

देवाः प्रहर्षमाजग्मुर्गंधर्वाः सिद्धचारणाः । हते तस्मिन्महापापे नहुषेण महात्मना

ମହାତ୍ମା ନହୁଷ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ମହାପାପୀ ହତ ହେବା ସହିତ ଦେବମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 45

तस्मिन्हते दैत्यवरे महाहवे देवाश्च सर्वे प्रमुदं प्रलेभिरे । तां देवरूपां तपसा प्रवर्द्धितां स आयुपुत्रः प्रतिलभ्य हर्षितः

ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୈତ୍ୟ ହତ ହେବା ପରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରମୋଦ ଲାଭ କଲେ। ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରବର୍ଦ୍ଧିତ ଦେବରୂପା ତାଙ୍କୁ ଆୟୁପୁତ୍ର ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ହର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 115

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे नहुषाख्याने पंचदशाधिकशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ—ବେନୋପାଖ୍ୟାନ, ଗୁରୁତୀର୍ଥ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ, ଚ୍ୟବନଚରିତ ଓ ନହୁଷାଖ୍ୟାନ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ—ଏକଶ ପନ୍ଦରତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।