Adhyaya 105

Verse 1

कुंजल उवाच । गता सा नंदनवनं सखीभिः सह क्रीडितुम् । तत्राकर्ण्य महद्वाक्यमप्रियं तु तदा पितुः

କୁଞ୍ଜଲ କହିଲେ—ସେ ସଖୀମାନଙ୍କ ସହ କ୍ରୀଡା କରିବାକୁ ନନ୍ଦନବନକୁ ଗଲା। ସେଠାରେ ସେ ସେହି ସମୟରେ ପିତାଙ୍କ ଗମ୍ଭୀର ବାକ୍ୟ ଶୁଣିଲା, ଯାହା ତାହାକୁ ଅପ୍ରିୟ ଲାଗିଲା।

Verse 2

चारणानां सुसिद्धानां भाषतां हर्षणेन तु । आयोर्गेहे महावीर्यो विष्णुतुल्यपराक्रमः

ଚାରଣମାନେ ଓ ସୁସିଦ୍ଧମାନେ ହର୍ଷରେ କଥା କହୁଥିବାବେଳେ, ଆୟୋର ଗୃହରେ ଏକ ମହାବୀର ଜନ୍ମିଲା; ତାହାର ପରାକ୍ରମ ବିଷ୍ଣୁସମ ଥିଲା।

Verse 3

भविष्यति सुतश्रेष्ठो हुंडस्यांतं करिष्यति । एवंविधं महद्वाक्यमप्रियं दुःखदायकम्

“ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମି ହୁଣ୍ଡର ଅନ୍ତ କରିବ”—ଏହି ମହାବାକ୍ୟ ଅପ୍ରିୟ ଓ ଦୁଃଖଦାୟକ ହେଲା।

Verse 4

समाकर्ण्य समायाता पितुरग्रे निवेदितम् । समासेन तया तस्य पुरतो दुःखदायकम्

ଏହା ଶୁଣି ସେ ଆସି ପିତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନିବେଦନ କଲା; ସଂକ୍ଷେପରେ, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦୁଃଖଦାୟକ କଥା କହିଲା।

Verse 5

पितुरग्रे जगादाथ पिता श्रुत्वा स विस्मितः । शापमशोकसुंदर्याः सस्मार च पुराकृतम्

ତାପରେ ସେ ପିତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କହିଲା। ଶୁଣି ପିତା ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀଙ୍କ ପୁରାତନ ଶାପ ସ୍ମରଣ କଲେ।

Verse 6

एतस्यार्थे तपस्तेपे सेयं चाशोकसुंदरी । गर्भस्य नाशनायैव इंदुमत्याः स दानवः

ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ ତପ କଲେ; ସେ ଦାନବ ମାତ୍ର ଇନ୍ଦୁମତୀଙ୍କ ଗର୍ଭ ନାଶ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଥିଲା।

Verse 7

विचक्रे उद्यमं दुष्टः कालाकृष्टो दुरात्मवान् । छिद्रान्वेषी ततो भूत्वा इंदुमत्यास्तु नित्यशः

କାଳର ପ୍ରେରଣାରେ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଦୁରାତ୍ମା କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଲା; ପରେ ଛିଦ୍ରାନ୍ୱେଷୀ ହୋଇ ଇନ୍ଦୁମତୀରେ ନିତ୍ୟ କୌଣସି ଦୁର୍ବଳତା ଖୋଜୁଥିଲା।

Verse 8

यदा पश्यति तां राज्ञीं रूपौदार्यगुणान्विताम् । दिव्यतेजः समायुक्तां रक्षितां विष्णुतेजसा

ଯେତେବେଳେ ସେ ସେଇ ରାଣୀଙ୍କୁ ଦେଖେ—ରୂପ, ଔଦାର୍ୟ ଓ ସଦ୍‌ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ-ତେଜରେ ରକ୍ଷିତ।

Verse 9

दिव्येन तेजसा युक्तां सूर्यबिंबोपमां तु ताम् । तस्याः पार्श्वे महाभाग रक्षणार्थं स्थितः सदा

ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଯୁକ୍ତ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟବିମ୍ବ ପରି ଦୀପ୍ତ ଥିଲେ; ହେ ମହାଭାଗ, ତାଙ୍କ ରକ୍ଷାର୍ଥେ ସେ ସଦା ତାଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲା।

Verse 10

दूरात्स दानवो दुष्टस्तस्याश्च बहुदर्शयन् । नानाविद्यां महोग्रां च भीषिकां सुविभीषिकाम्

ଦୂରରୁ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ନାନା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଇ, ନାନାବିଧ ମହାଉଗ୍ର ବିଦ୍ୟା—ଭୟଙ୍କର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଭୀଷିକାମୟ—ପ୍ରୟୋଗ କଲା।

Verse 11

गर्भस्य तेजसा युक्ता रक्षिता विष्णुतेजसा । भयं न जायते तस्या मनस्येव कदापुनः

ଗର୍ଭର ତେଜରେ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ-ତେଜରେ ରକ୍ଷିତ ତାଙ୍କ ମନରେ ମଧ୍ୟ କେବେ ଭୟ ଜନ୍ମେ ନାହିଁ; ତେବେ ଅନ୍ୟଥା କିପରି?

Verse 12

विफलो दानवो जात उद्यमश्च निरर्थकः । मनीप्सितं नैव जातं हुंडस्यापि दुरात्मनः

ସେ ଦାନବର ପ୍ରୟାସ ବିଫଳ ହେଲା ଓ ତାହାର ଉଦ୍ୟମ ନିରର୍ଥକ ସିଦ୍ଧ ହେଲା; ଦୁରାତ୍ମା ହୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ମନୋଇପ୍ସିତ ଲାଭ ପାଇଲା ନାହିଁ।

Verse 13

एवं वर्षशतं पूर्णं पश्यमानस्य तस्य च । प्रसूता सा हि पुत्रं च स्वर्भानोस्तनया तदा

ଏଭଳି ତାହାର ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତବର୍ଷ ସମାପ୍ତ ହେଲା; ତେବେ ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କ କନ୍ୟା ଏକ ଶୁଭ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା।

Verse 14

रात्रावेव सुतश्रेष्ठ तस्याः पुत्रो व्यजायत । तेजसातीव भात्येष यथा सूर्यो नभस्तले

ସେହି ରାତିରେ ହିଁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର, ତାହାର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା; ସେ ଆକାଶସ୍ଥ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଅତ୍ୟଧିକ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା।

Verse 15

सूत उवाच । अथ दासी महादुष्टा काचित्सूतिगृहागता । अशौचाचारसंयुक्ता महामंगलवादिनी

ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ଏକ ମହାଦୁଷ୍ଟା ଦାସୀ ସୂତିଗୃହକୁ ଆସିଲା; ଅଶୌଚ ଆଚରଣରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସେ ମହାମଙ୍ଗଳ ବାଣୀ କହୁଥିଲା।

Verse 16

तस्याः सर्वं समाज्ञाय स हुंडो दानवाधमः । दास्या अंगं प्रविश्यैव प्रविष्टश्चायुमन्दिरे

ତାହାର ସବୁ କଥା ଜାଣି, ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧମ ସେ ହୁଣ୍ଡ ଦାସୀର ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କଲା ଏବଂ ସେହି ମାଧ୍ୟମରେ ଆୟୁଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ନୁସିଗଲା।

Verse 17

महाजने प्रसुप्ते च निद्रयातीवमोहिते । तं पुत्रं देवगर्भाभमपहृत्य बहिर्गतः

ମହାଜନ ସମସ୍ତେ ନିଦ୍ରାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୋହିତ ହୋଇ ଶୋଇଥିବାବେଳେ, ସେ ଦେବଗର୍ଭ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ସେହି ପୁତ୍ରକୁ ଅପହରଣ କରି ବାହାରକୁ ଚାଲିଗଲା।

Verse 18

कांचनाख्यपुरे प्राप्तः स्वकीये दानवाधमः । समाहूय प्रियां भार्यां विपुलां वाक्यमब्रवीत्

ନିଜର କାଞ୍ଚନାଖ୍ୟ ନାମକ ନଗରରେ ପହଞ୍ଚି ସେହି ନୀଚ ଦାନବ ନିଜର ପ୍ରିୟ ପତ୍ନୀ ବିପୁଲାଙ୍କୁ ଡାକି ଏହି କଥା କହିଲା।

Verse 19

वधस्वैनं महापापं बालरूपं रिपुं मम । पश्चात्सूदस्य वै हस्ते भोजनार्थं प्रदीयताम्

ବାଳକ ରୂପରେ ଥିବା ମୋର ଏହି ମହାପାପୀ ଶତ୍ରୁକୁ ବଧ କର। ତା’ପରେ ଭୋଜନ ପାଇଁ ଏହାକୁ ରୋଷେୟା ହାତରେ ସମର୍ପଣ କର।

Verse 20

नानाभेदैर्विभेदैश्च पाचयस्व हि निर्घृणम् । सूदहस्तान्महाभागे पश्चाद्भोक्ष्ये न संशयः

ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୟା! ଏହାକୁ ନାନା ପ୍ରକାର ଓ ବିଭିନ୍ନ ବିଧିରେ ରନ୍ଧାଅ। ହେ ମହାଭାଗେ! ରୋଷେୟା ହାତରୁ ମୁଁ ନିଃସନ୍ଦେହରେ ଏହାକୁ ଭୋଜନ କରିବି।

Verse 21

वाक्यमाकर्ण्य तद्भर्तुर्विपुला विस्मिताभवत् । कस्मान्निर्घृणतां याति भर्त्ता मम सुनिष्ठुरः

ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ସେହି କଥା ଶୁଣି ବିପୁଲା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହୋଇଗଲେ। ମୋ ସ୍ୱାମୀ କାହିଁକି ଏତେ କଠୋର ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି?

Verse 22

सर्वलक्षणसंपन्नं देवगर्भोपमं सुतम् । कस्य कस्मात्प्रभक्ष्येत क्षमाहीनः सुनिर्घृणः

ସର୍ବଲକ୍ଷଣ ସମ୍ପନ୍ନ ଓ ଦେବଶିଶୁ ତୁଲ୍ୟ ଏହି ପୁତ୍ରକୁ କିଏ କ୍ଷମାହୀନ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ହୋଇ ଭକ୍ଷଣ କରିପାରିବ? ଏବଂ ଏହା କାହାର ପୁତ୍ର ଓ କେଉଁ କାରଣରୁ?

Verse 23

इत्येवं चिंतयामास कारुण्येन समन्विता । पुनः पप्रच्छ भर्तारं कस्माद्भक्ष्यसि बालकम्

ଏହିପରି କରୁଣାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେ ଚିନ୍ତା କଲା। ପୁନଃ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲା—“କେଉଁ କାରଣରୁ ତୁମେ ଏହି ଶିଶୁକୁ ଭକ୍ଷଣ କରିବ?”

Verse 24

कस्माद्भवसि संक्रुद्धो अतीव निरपत्रपः । सर्वं मे कारणं ब्रूहि तत्त्वेन दनुजेश्वर

“ତୁମେ କାହିଁକି ଏତେ କ୍ରୋଧିତ, ଏବଂ କାହିଁକି ଏତେ ନିର୍ଲଜ୍ଜ? ହେ ଦାନବେଶ୍ୱର, ସମସ୍ତ କାରଣ ମୋତେ ସତ୍ୟରେ କୁହ।”

Verse 25

आत्मदोषं च वृत्तांतं समासेन निवेदितम् । शापमशोकसुंदर्या हुंडेनापि दुरात्मना

ସେ ତାହାପରେ ନିଜ ଦୋଷ ଓ ସମଗ୍ର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲା—ଦୁରାତ୍ମା ହୁଣ୍ଡ କିପରି ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀଙ୍କ ଉପରେ ଶାପ ଆଣିଥିଲା।

Verse 26

तया ज्ञातं तु तत्सर्वं कारणं दानवस्य वै । वध्योऽयं बालकः सत्यं नो वा भर्त्ता मरिष्यति

ତେବେ ସେ ଦାନବର କାର୍ଯ୍ୟର ସମସ୍ତ କାରଣ ବୁଝିଲା—“ଏହି ଶିଶୁ ନିଶ୍ଚୟ ବଧ୍ୟ; ନହେଲେ ମୋ ସ୍ୱାମୀ ମରିଯିବେ।”

Verse 27

इत्येवं प्रविचार्यैव विपुला क्रोधमूर्च्छिता । मेकलां तु समाहूय सैरंध्रीं वाक्यमब्रवीत्

ଏହିପରି ବିଚାର କରି ବିପୁଳା କ୍ରୋଧମୂର୍ଛାରେ ଆବୃତ ହେଲା। ସେ ଦାସୀ ମେକଳାକୁ ଡାକି ଏହି କଥା କହିଲା।

Verse 28

जह्येनं बालकं दुष्टं मेकलेऽद्य महानसे । सूदहस्ते प्रदेहि त्वं हुण्डभोजनहेतवे

ଆଜି ମେକଲାରେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ବାଳକକୁ ମହାରନ୍ନଘରରେ ତ୍ୟାଗ କର। ହୁଣ୍ଡମାନଙ୍କ ଭୋଜନହେତୁ ତାକୁ ରାନ୍ଧୁଣୀର ହାତରେ ସମର୍ପଣ କର।

Verse 29

मेकला बालकं गृह्य सूदमाहूय चाब्रवीत् । राजादेशं कुरुष्वाद्य पचस्वैनं हि बालकम्

ମେକଲା ବାଳକକୁ ଧରି ରାନ୍ଧୁଣୀକୁ ଡାକି କହିଲା—“ଆଜି ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳନ କର; ଏହି ବାଳକକୁ ନିଶ୍ଚୟ ରାନ୍ଧ।”

Verse 30

एवमाकर्णितं तेन सूदेनापि महात्मना । आदाय बालकं हस्ताच्छस्त्रमुद्यम्य चोद्यतः

ଏପରି ଶୁଣି ସେହି ମହାତ୍ମା ରାନ୍ଧୁଣୀ ମଧ୍ୟ ବାଳକର ହାତ ଧରିଲା; ଶସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ପ୍ରହାର କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା।

Verse 31

एष वै देवदेवस्य दत्तात्रेयस्य तेजसा । रक्षितस्त्वायुपुत्रश्च स जहास पुनः पुनः

“ଦେବଦେବ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କ ତେଜରେ ଏହି ବାୟୁପୁତ୍ର ରକ୍ଷିତ ହେଲା; ସେ ପୁନଃ ପୁନଃ ହସିଲା।”

Verse 32

हसंतं तं समालोक्य स सूदः कृपयान्वितः । सैरंध्री च कृपायुक्ता सूदं तं प्रत्यभाषत

ତାକୁ ହସୁଥିବା ଦେଖି ସେ ରାନ୍ଧୁଣୀ କରୁଣାରେ ଭରି କଥା କହିଲା। ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଦୟାଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେହି ରାନ୍ଧୁଣୀକୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲା।

Verse 33

नैष वध्यस्त्वया सूद शिशुरेव महामते । दिव्यलक्षणसंपन्नः कस्य जातः सुसत्कुले

ହେ ସୂଦ, ତୁମେ ଏହାକୁ ବଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏ ତ କେବଳ ଶିଶୁ, ହେ ମହାମତି। ଦିବ୍ୟଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନ ଏହି ବାଳକ କେଉଁ ସତ୍କୁଳରେ ଜନ୍ମିଛି?

Verse 34

सूद उवाच । सत्यमुक्तं त्वया भद्रे वाक्यं वै कृपयान्वितम् । राजलक्षणसंपन्नो रूपवान्कस्य बालकः

ସୂଦ କହିଲେ—ହେ ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ସତ୍ୟ କହିଛ; ତୁମ ବାକ୍ୟ କୃପାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ରାଜଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନ ଏହି ରୂପବାନ ବାଳକ କାହାର ପୁତ୍ର?

Verse 35

कस्माद्भोक्ष्यति दुष्टात्मा हुंडोऽयं दानवाधमः । येन वै रक्षितो वंशः पूर्वमेव सुकर्मणा

ଏହି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ହୁଣ୍ଡ—ଦାନବାଧମ—କାହିଁକି ଭୋଗ କରିବ? ଯେ ସୁକର୍ମରେ ପୂର୍ବରୁ ବଂଶ ରକ୍ଷିତ ହୋଇଥିଲା।

Verse 36

आपत्स्वपि स जीवेत दुर्गेषु नान्यथा भवेत् । सिंधुवेगेन नीतस्तु वह्निमध्ये गतोऽथवा

ଆପତ୍ତିରେ ମଧ୍ୟ ସେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁ; ଦୁର୍ଗତିରେ ଅନ୍ୟଥା ଆଚରଣ ନ କରୁ—ନଦୀର ବେଗରେ ଭାସିଗଲେ ବା ଅଗ୍ନିମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ।

Verse 37

जीवतेनात्र संदेहो यश्च कर्मसहायवान् । तस्माद्धि क्रियते कर्म धर्मपुण्यसमन्वितम्

ଯେ ଜୀବିତ, ତାହା ପ୍ରତି ଏଠାରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ବିଶେଷକରି କର୍ମସହାୟବାନଙ୍କ ପାଇଁ। ତେଣୁ ଧର୍ମ ଓ ପୁଣ୍ୟସମନ୍ୱିତ କର୍ମ ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 38

आयुष्मंतो नरास्तेन प्रवदंति सुखं ततः । तारकं पालकं कर्म रक्षते जाग्रते हि तत्

ସେହି ଧର୍ମାଚରଣରେ ମନୁଷ୍ୟ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ପରେ ସୁଖରେ, ଆନନ୍ଦରେ କଥା କହନ୍ତି। ସେହି ଜାଗ୍ରତ କର୍ମ—ତାରକ ଓ ପାଳକ—ନିଶ୍ଚୟ ରକ୍ଷା କରେ।

Verse 39

मुक्तिदं जायते नित्यं मैत्रस्थानप्रदायकम् । दानपुण्यान्वितं कर्म प्रियवाक्यसमन्वितम्

ସେହି କର୍ମ ନିତ୍ୟ ମୁକ୍ତିଦାୟକ ହୋଇ ଜନ୍ମେ ଏବଂ ମୈତ୍ରୀର ସ୍ଥାନ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏହା ଦାନପୁଣ୍ୟଯୁକ୍ତ ଓ ପ୍ରିୟବାକ୍ୟସମନ୍ୱିତ।

Verse 40

उपकारयुतं यश्च करोति शुभकृत्तदा । तमेव रक्षते कर्म सर्वदैव न संशयः

ଯେ ଶୁଭକର୍ତ୍ତା ଉପକାରଯୁକ୍ତ କର୍ମ କରେ, ସେତେବେଳେ ସେହି କର୍ମଟି ହିଁ ତାକୁ ସର୍ବଦା ରକ୍ଷା କରେ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 41

अन्ययोनिं प्रयाति स्म प्रेरितः स्वेन कर्मणा । किं करोति पिता माता अन्ये स्वजनबान्धवाः

ନିଜ କର୍ମରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ମନୁଷ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଯୋନିକୁ (ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମକୁ) ଯାଏ। ତେବେ ପିତା-ମାତା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ସ୍ୱଜନ-ବାନ୍ଧବ କ’ଣ କରିପାରିବେ?

Verse 42

कर्मणा निहतो यस्तु न स्युस्तस्य च रक्षणे । सूत उवाच । येनैव कर्मणा चैव रक्षितश्चायुनंदनः

ଯେ ନିଜ କର୍ମରେ ନିହତ ହୁଏ, ତାହାର ରକ୍ଷା ପାଇଁ କେହି ନଥାନ୍ତି। ସୂତ କହିଲେ—ତଥାପି ସେହି କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଆୟୁଙ୍କ ବଂଶଜ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 43

तस्मात्कृपान्वितो जातः सूदः कर्मवशानुगः । सैरंध्री च तथा जाता प्रेरिता तस्य कर्मणा

ଏହିପରି କର୍ମବଶାନୁଗ ଦୟାମୟ ରାନ୍ଧୁନି ଜନ୍ମ ନେଲା; ଏବଂ ସେହି କର୍ମବଳର ପ୍ରେରଣାରେ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ ନାମକ ଦାସୀ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲା।

Verse 44

द्वाभ्यामेव सुतश्चायो रक्षितश्चारुलक्षणः । रात्रावेव प्रणीतोऽसौ तस्माद्गेहान्महाश्रमे

ସୁନ୍ଦର ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ସେହି ପୁତ୍ରକୁ କେବଳ ସେଇ ଦୁଇଜଣେ ରକ୍ଷା କଲେ; ଏବଂ ସେହି ରାତିରେ ତାକୁ ଘରୁ ମହାଶ୍ରମକୁ ନେଇଯାଗଲା।

Verse 45

वशिष्ठस्याश्रमे पुण्ये सैरंध्र्या पुण्यकर्मणा । शुभे पर्णकुटीद्वारे तस्मिन्नेव महाश्रमे

ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମରେ, ପୁଣ୍ୟକର୍ମା ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା, ସେହି ମହାଶ୍ରମର ପର୍ଣ୍ଣକୁଟୀର ଶୁଭ ଦ୍ୱାରେ...

Verse 46

गता सा स्वगृहं पश्चान्निक्षिप्य बालकोत्तमम् । एणं निपात्य सूदेन पाचितं मांसमेव हि

ତାପରେ ସେ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲା; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଶୁକୁ ରଖି, ଗୋଟିଏ ହରିଣକୁ ପତିତ କରାଇ, ରାନ୍ଧୁନି ତାହାକୁ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ମାଂସ ଭାବେ ରାନ୍ଧିଲା।

Verse 47

भोजयित्वा सुदैत्येंद्रो हुंडो हृष्टोभवत्तदा । शापमशोकसुंदर्या मोघं मेने तदासुरः

ଭୋଜନ କରାଇ ସୁଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ହୁଣ୍ଡ ସେତେବେଳେ ହର୍ଷିତ ହେଲା; ତେବେ ସେ ଅସୁର ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀଙ୍କ ଶାପକୁ ନିଷ୍ଫଳ ବୋଲି ଭାବିଲା।

Verse 48

हर्षेण महताविष्टः स हुंडो दानवेश्वरः । कुंजल उवाच । प्रभाते विमले जाते वशिष्ठो मुनिसत्तमः

ମହାନ୍ ହର୍ଷରେ ଆବିଷ୍ଟ ଦାନବମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ହୁଣ୍ଡ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା। କୁଞ୍ଜଳ କହିଲା—ନିର୍ମଳ ପ୍ରଭାତ ଉଦୟ ହେଲେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଶିଷ୍ଠ (ସେଠାକୁ) ଆସିଲେ।

Verse 49

बहिर्गतो हि धर्मात्मा कुटीद्वारात्प्रपश्यति । संपूर्णं बालकं दृष्ट्वा दिव्यलक्षणसंयुतम्

ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ବାହାରକୁ ଯାଇ କୁଟୀଦ୍ୱାରରୁ ଦେଖିଲା। ଦିବ୍ୟ ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଳକକୁ ଦେଖି ସେ ବିସ୍ମିତ ହେଲା।

Verse 50

संपूर्णेंदुप्रतीकाशं सुंदरं चारुलोचनम् । वशिष्ठ उवाच । पश्यंतु मुनयः सर्वे यूयमागत्य बालकम्

ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତ, ସୁନ୍ଦର ଓ ଚାରୁନୟନ ବାଳକ। ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ—ହେ ମୁନିମାନେ, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଆସି ଏହି ବାଳକକୁ ଦେଖ।

Verse 51

कस्य केन समानीतं रात्रौ द्वारांगणे मम । देवगंधर्वगर्भाभं राजलक्षणसंयुतम्

ଏହା କାହାର? କିଏ—ରାତିରେ—ମୋ ଦ୍ୱାରାଙ୍ଗଣକୁ ଆଣିଲା? ଦେବ-ଗନ୍ଧର୍ବ ସାର ପରି ଦୀପ୍ତ, ରାଜଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ଏହା କିଏ?

Verse 52

कंदर्पकोटिसंकाशं पश्यंतु मुनयोऽमलम् । महाकौतुकसंयुक्ता हृष्टा द्विजवरास्ततः

କୋଟି କୋଟି କନ୍ଦର୍ପ ସମ କାନ୍ତିଯୁକ୍ତ ସେଇ ନିର୍ମଳ (ବାଳକ)କୁ ମୁନିମାନେ ଦେଖିଲେ। ତେବେ ମହା କୌତୁକରେ ଭରିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 53

समपश्यन्सुतं ते तु आयोश्चैव महात्मनः । वशिष्ठः स तु धर्मात्मा ज्ञानेनालोक्य बालकम्

ତେବେ ଧର୍ମାତ୍ମା ମହର୍ଷି ବଶିଷ୍ଠ ମହାତ୍ମା ଆୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ। ଜ୍ଞାନଦୃଷ୍ଟିରେ ସେହି ବାଳକକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି ତାହାର ସତ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ଜାଣିଲେ।

Verse 54

आयुपुत्रं समाज्ञातं चरित्रेण समन्वितम् । वृत्तांतं तस्य दुष्टस्य हुण्डस्यापि दुरात्मनः

ଆୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ତାହାର ଆଚରଣ ଓ ସ୍ୱଭାବ ସହିତ ଭଲଭାବେ ଜାଣି, ସେହି ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଦୁରାତ୍ମା ହୁଣ୍ଡର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ମଧ୍ୟ ଜାଣିଲେ।

Verse 55

कृपया ब्रह्मपुत्रस्तु समुत्थाय सुबालकम् । कराभ्यामथ गृह्णाति यावद्द्विजो वरोत्तमः

ତାପରେ କୃପାରେ ପ୍ରେରିତ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ଉଠି, ଦୁଇ ହାତରେ ସେହି ସୁବାଳକକୁ ଧରିଲେ; ସେତେବେଳେ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ସେଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 56

तावत्पुष्पसुवृष्टिं च चक्रुर्देवाः सुतोपरि । ललितं सुस्वरं गीतं जगुर्गंधर्वकिन्नराः

ତେବେ ଦେବତାମାନେ ସେହି ପୁତ୍ର ଉପରେ ସୁନ୍ଦର ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଲଲିତ ଗୀତ ଗାଇଲେ।

Verse 57

ऋषयो वेदमंत्रैस्तु स्तुवंति नृपनंदनम् । वशिष्ठस्तं समालोक्य वरं वै दत्तवांस्तदा

ଋଷିମାନେ ବେଦମନ୍ତ୍ରରେ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ତେବେ ବଶିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେହି ସମୟରେ ନିଶ୍ଚୟ ଏକ ବର ଦାନ କଲେ।

Verse 58

नहुषेत्येव ते नाम ख्यातं लोके भविष्यति । हुषितो नैव तेनापि बालभावैर्नराधिप

“ନହୁଷ” — ଏହି ନାମରେ ତୁମ ଖ୍ୟାତି ଲୋକେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ। ତଥାପି ହେ ନରାଧିପ, ତାହାରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସତ୍ୟରେ ତୃପ୍ତ ହେବ ନାହିଁ; ବାଳସ୍ୱଭାବ ରହିଯିବ।

Verse 59

तस्मान्नहुष ते नाम देवपूज्यो भविष्यसि । जातकर्मादिकं कर्म तस्य चक्रे द्विजोत्तमः

ଏହେତୁ ତୁମ ନାମ ‘ନହୁଷ’ ହେବ, ଏବଂ ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ ହେବ। ତାପରେ ସେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ତାହାର ଜାତକର୍ମ ଆଦି ସଂସ୍କାର କଲେ।

Verse 60

व्रतदानं विसर्गं च गुरुशिष्यादिलक्षणम् । वेदं चाधीत्य संपूर्णं षडंगं सपदक्रमम्

ସେ ବ୍ରତ ଓ ଦାନର ବିଧି, ବିସର୍ଜନର ନିୟମ, ଗୁରୁ-ଶିଷ୍ୟର ଲକ୍ଷଣ ଜାଣି, ଷଡଅଙ୍ଗ ସହିତ ବେଦକୁ ପଦପଦ ପାଠକ୍ରମ ସହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅଧ୍ୟୟନ କଲା।

Verse 61

सर्वाण्येव च शास्त्राणि अधीत्य द्विजसत्तमात् । वशिष्ठाच्च धनुर्वेदं सरहस्यं महामतिः

ସେ ମହାମତି ସେହି ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମଙ୍କଠାରୁ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ବଶିଷ୍ଠଙ୍କଠାରୁ ରହସ୍ୟସହିତ ଧନୁର୍ବେଦ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲା।

Verse 62

शस्त्राण्यस्त्राणि दिव्यानि ग्राहमोक्षयुतानि च । ज्ञानशास्त्रादिकं न्याय राजनीतिगुणादिकान्

ସେ ଦିବ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ର-ଅସ୍ତ୍ର, ଗ୍ରାହରୁ ମୋକ୍ଷର ବିଧାନ, ଜ୍ଞାନଶାସ୍ତ୍ର, ନ୍ୟାୟବିଦ୍ୟା ଏବଂ ରାଜନୀତିର ଗୁଣ ଓ ସିଦ୍ଧାନ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟ ଅର୍ଜନ କଲା।

Verse 63

वशिष्ठादायुपुत्रश्च शिष्यरूपेण भक्तिमान् । एवं स सर्वनिष्पन्नो नाहुषश्चातिसुंदरः

ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁତ୍ର ଆୟୁ ଭକ୍ତିମାନ୍ ହୋଇ ଶିଷ୍ୟରୂପେ ରହିଲେ। ଏଭଳି ନହୁଷ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଦ୍ଧ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ହେଲେ।

Verse 64

वशिष्ठस्य प्रसादाच्च चापबाणधरोभवत्

ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପ୍ରସାଦରୁ ସେ ଧନୁଷ-ବାଣ ଧାରଣକାରୀ ହେଲେ।

Verse 105

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे पंचोत्तरशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ବେନୋପାଖ୍ୟାନାନ୍ତର୍ଗତ ଗୁରୁତୀର୍ଥ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ଚ୍ୟବନଚରିତ୍ରରେ ଏକଶ ପାଞ୍ଚତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।