Adhyaya 102

Verse 1

कुंजल उवाच । सर्वं वत्स प्रवक्ष्यामि यत्त्वयोक्तं ममाधुना । उभयोर्देवनं यत्तु यस्माज्जातं द्विजोत्तम

କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ—ବତ୍ସ, ତୁମେ ଏମାତ୍ରେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ସେ ସବୁ ମୁଁ କହିବି; ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପବିତ୍ର ‘ଦେବନ’ ଏବଂ ଯାହାଠାରୁ ଏହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି ସେଥି ମଧ୍ୟ।

Verse 2

एकदा तु महादेवी पार्वती प्रमदोत्तमा । क्रीडमाना महात्मानमीश्वरं वाक्यमब्रवीत्

ଏକଦା ପ୍ରମଦାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ମହାଦେବୀ ପାର୍ବତୀ କ୍ରୀଡା କରୁଥିବାବେଳେ ମହାତ୍ମା ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 3

ममोरसि महादेव जातं महत्सु दोहदम् । दर्शयस्व ममाग्रे त्वं काननं काननोत्तमम्

ହେ ମହାଦେବ! ମୋ ହୃଦୟରେ ଏକ ମହାନ ଆକାଂକ୍ଷା ଜନ୍ମିଛି। ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ବନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉତ୍ତମ କାନନ ଦର୍ଶାନ୍ତୁ।

Verse 4

श्रीमहादेव उवाच । एवमस्तु महादेवि नंदनं देवसंकुलम् । दर्शयिष्यामि ते पुण्यं द्विजसिद्धनिषेवितम्

ଶ୍ରୀମହାଦେବ କହିଲେ—ହେ ମହାଦେବୀ! ଏବମସ୍ତୁ। ଦେବମାନେ ଭିଡ଼ିଥିବା ନନ୍ଦନ ବନ, ପୁଣ୍ୟମୟ ଏବଂ ସିଦ୍ଧ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଦର୍ଶାଇବି।

Verse 5

एवमाभाष्य तां देवीं तया सह गणैस्ततः । स गंतुमुत्सुको देवो नंदनं वनमेव तु

ଏଭଳି ଦେବୀଙ୍କୁ କହି, ପରେ ତାଙ୍କ ସହ ଗଣମାନଙ୍କ ସହିତ ସେ ଦେବ ନନ୍ଦନ ବନକୁ ଯିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ।

Verse 6

सर्वगं सुंदरं दिव्यपृष्ठमाभरणैर्युतम् । घंटामालाभिसंयुक्तं किंकिणीजालमालिनम्

ସେ ସର୍ବତ୍ର ଗମନଶୀଳ, ସୁନ୍ଦର, ଦିବ୍ୟ ପୃଷ୍ଠବାନ୍, ଆଭରଣରେ ଯୁକ୍ତ—ଘଣ୍ଟାମାଳାରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଏବଂ କିଙ୍କିଣୀଜାଳରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ।

Verse 7

चामरैः पट्टसूत्रैश्च मुक्तामालासुशोभितम् । हंसचंद्रप्रतीकाशं वृषभं चारुलक्षणम्

ଚାମର, ପଟ୍ଟସୂତ୍ର ଓ ଦୀପ୍ତ ମୁକ୍ତାମାଳାରେ ସୁଶୋଭିତ, ହଂସ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ପ୍ରଭାମୟ, ସୁଲକ୍ଷଣୀୟ ସୁନ୍ଦର ବୃଷଭ ଥିଲା।

Verse 8

समारूढो महादेवो गणकोटिसमावृतः । नंदिभृंगिमहाकालस्कंदचंडमनोहराः

ମହାଦେବ ଆରୂଢ ହୋଇ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ; କୋଟିକୋଟି ଗଣ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଥିଲେ—ନନ୍ଦୀ, ଭୃଙ୍ଗୀ, ମହାକାଳ, ସ୍କନ୍ଦ, ଚଣ୍ଡ ଓ ମନୋହର ଅନୁଚରମାନେ।

Verse 9

वीरभद्रो गणेशश्च पुष्पदंतो मणीश्वरः । अतिबलःसुबलो नाम मेघनादो घटावहः

ବୀରଭଦ୍ର, ଗଣେଶ, ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ, ମଣୀଶ୍ୱର, ଅତିବଳ, ସୁବଳ ନାମକ, ମେଘନାଦ ଓ ଘଟାବହ—ଏହି (ଗଣମାନଙ୍କ) ନାମ ଉଲ୍ଲେଖିତ।

Verse 10

घंटाकर्णश्च कालिंदः पुलिंदो वीरबाहुकः । केशरी किंकरो नाम चंडहासः प्रजापतिः

ଏବଂ ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ, କାଲିନ୍ଦ, ପୁଲିନ୍ଦ, ବୀରବାହୁକ, କେଶରୀ, କିଙ୍କର ନାମକ, ତଥା ଚଣ୍ଡହାସ—ଏକ ପ୍ରଜାପତି ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 11

एते चान्ये च बहवः सनकाद्यास्तपोबलाः । गणैश्च कोटिसंख्यातैः सशिवः परिवारितः

ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ—ସନକାଦି ତପୋବଳସମ୍ପନ୍ନ—ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ଏବଂ ଶିବ ସ୍ୱୟଂ କୋଟିସଂଖ୍ୟକ ଗଣସମୂହରେ ପରିବେଷ୍ଟିତ ଥିଲେ।

Verse 12

नंदनं वनमेवापि सेवितं देवकिन्नरैः । प्रविवेश महादेवो गणैर्देव्यासमन्वितः

ଦେବକିନ୍ନରମାନେ ସେବିତ ନନ୍ଦନବନରେ ମହାଦେବ ଦେବୀସହ, ଗଣମାନଙ୍କ ପରିବୃତ ହୋଇ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 13

दर्शयामास देवेशो गिरिजायै सुशोभनम् । नानापादपसंपन्नं बहुपुष्पसमाकुलम्

ଦେବେଶ୍ୱର ଗିରିଜାଙ୍କୁ ଅତି ସୁଶୋଭନ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଇଲେ—ନାନା ପାଦପ-ଲତାରେ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ବହୁ ପୁଷ୍ପରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।

Verse 14

दिव्यं रंभावनाकीर्णं पुष्पवद्भिस्तु चंपकैः । मल्लिकाभिः सुपुष्पाभिर्मालतीजालसंकुलम्

ସେ ଦିବ୍ୟ ଉପବନ ରମ୍ଭା (କଦଳୀ) ବୃକ୍ଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ; ପୁଷ୍ପିତ ଚମ୍ପକରେ ଅଲଙ୍କୃତ, ଏବଂ ସୁପୁଷ୍ପିତ ମଲ୍ଲିକା ଓ ମାଲତୀ ଗୁଚ୍ଛରେ ଘନ ଜାଲିତ ଥିଲା।

Verse 15

नित्यं पुष्पितशाखाभिः पाटलानां वनोत्तमैः । राजमानं महावृक्षैश्चंदनैश्चारुगंधिभिः

ଉତ୍ତମ ପାଟଲା-ବନର ସଦା ପୁଷ୍ପିତ ଶାଖାମାନେ ତାହାକୁ ନିତ୍ୟ ଶୋଭାୟିତ କରୁଥିଲେ; ଏବଂ ମନୋହର ସୁଗନ୍ଧି ମହା ଚନ୍ଦନବୃକ୍ଷମାନେ ତାହାକୁ ଦୀପ୍ତିମାନ କରୁଥିଲେ।

Verse 16

देवदारुवनैर्जुष्टं तुंगवृक्षैः समाकुलम् । सरलैर्नालिकेरैश्च तद्वत्पूगीफलद्रुमैः

ସେ ଦେବଦାରୁ-ବନରେ ସୁଶୋଭିତ ଓ ଉଚ୍ଚ ବୃକ୍ଷମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘନ ଥିଲା; ସରଳ ବୃକ୍ଷ, ନାରିକେଳ ଏବଂ ତଦ୍ବତ୍ ଫଳଧାରୀ ପୂଗୀ (ସୁପାରି) ଦ୍ରୁମମାନେ ଭରିଥିଲେ।

Verse 17

खर्जूरपनसैर्दिव्यैः फलभारावनामितैः । परिमलोद्गारसंयुक्तैर्गुरुवृक्षसमाकुलम्

ସେ ଦିବ୍ୟ ଖର୍ଜୁର ଓ ପନସ (କଠାଳ) ବୃକ୍ଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା; ଫଳଭାରରେ ଶାଖାମାନେ ନମିଥିଲେ। ମଧୁର ସୁଗନ୍ଧ ଉଦ୍ଗାର କରୁଥିବା ଉଚ୍ଚ ବୃକ୍ଷମାନେ ତାହାକୁ ଘନ କରିଥିଲେ।

Verse 18

अग्नितेजः समाभासैः सप्तपर्णैः सुशोभितम् । राजवृक्षैः कदंबैश्च पुष्पशोभान्वितं सदा

ଅଗ୍ନିତେଜ ସମାନ ଦୀପ୍ତି ଥିବା ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣ ବୃକ୍ଷମାନେ ତାହାକୁ ସୁଶୋଭିତ କରିଥିଲେ। ରାଜବୃକ୍ଷ ଓ କଦମ୍ବ ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ସଦା ପୁଷ୍ପଶୋଭାରେ ତାହାକୁ ଭୂଷିତ କରୁଥିଲେ।

Verse 19

जंबूनिंबमहावृक्षैर्मातुलिगैः समाकुलम् । नारंगैः सिंधुवारैश्च प्रियालैः शालतिंदुकैः

ସେଠାରେ ଜମ୍ବୁ ଓ ନିମ୍ବର ମହାବୃକ୍ଷ ଏବଂ ମାତୁଲିଙ୍ଗ (ବିଜୋରା) ବୃକ୍ଷ ଘନ ଥିଲେ। ତଦୁପରି ନାରଙ୍ଗ, ସିନ୍ଧୁବାର, ପ୍ରିୟାଲ, ଶାଳ ଓ ତିନ୍ଦୁକ ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।

Verse 20

उदुंबरैः कपित्थैश्च जंबूपादपशोभितम् । लकुचैः पुष्पसौगंधैः स्फुटनागैः समाकुलम्

ସେ ଉଦୁମ୍ବର ଓ କପିତ୍ଥ ବୃକ୍ଷରେ ସମୃଦ୍ଧ ଥିଲା ଏବଂ ଜମ୍ବୁ ପାଦପମାନେ ତାହାକୁ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲେ। ପୁଷ୍ପସୁଗନ୍ଧିତ ଲକୁଚ ବୃକ୍ଷ ଓ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ନାଗବୃକ୍ଷମାନେ ତାହାକୁ ଘନ କରିଥିଲେ।

Verse 21

चूतैश्च फलराजाद्यैर्नीलैश्चैव घनोपमैः । नीलैः शालवनैर्दिव्यैर्जालानां तु वनैस्ततः

ସେଠାରେ ଚୂତ (ଆମ୍ବ) ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳବୃକ୍ଷ ଥିଲେ; ମେଘସମ ଗାଢ଼ ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ ଉପବନମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ପରେ ଦିବ୍ୟ ଶାଳବନ ମଧ୍ୟ ନୀଳାଭ ଥିଲା, ଏବଂ ଲତାଜାଳର ବନ ଓ ଘନ ଝାଡ଼-ଜଙ୍ଗଲର ବନ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 22

तमालैस्तु विशालैश्च सेवितं तपनोपमैः । शोभितं नंदनं पुण्यं शिवेन परिदर्शितम्

ବିଶାଳ ତମାଳବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ତେଜସ୍ବୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ସେ ପୁଣ୍ୟ ନନ୍ଦନ-ଉଦ୍ୟାନ ଅପୂର୍ବ ଶୋଭାରେ ଦୀପ୍ତ ଥିଲା; ଶିବ ତାହା ଦର୍ଶାଇଲେ।

Verse 23

शोभितं च द्रुमैश्चान्यैः सर्वैर्नीलवनोपमैः । सर्वकामफलोपेतैः कल्याणफलदायकैः

ଏହା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଶୋଭିତ ଥିଲା—ସମସ୍ତେ ମିଶି ନୀଳବନ ସଦୃଶ—ସର୍ବକାମନା ପୂରଣକାରୀ ଫଳସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ କଲ୍ୟାଣଫଳଦାୟକ।

Verse 24

कल्पद्रुमैर्महापुण्यैः शोभितं नंदनं वनम् । नानापक्षिनिनादैश्च संकुलं मधुरस्वरैः

ମହାପୁଣ୍ୟ କଳ୍ପଦ୍ରୁମମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନନ୍ଦନବନ ଶୋଭିତ ଥିଲା; ନାନା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧୁର ନିନାଦରେ ତାହା ସଂକୁଳ ଥିଲା।

Verse 25

कोकिलानां रुतैः पुण्यैरुद्घुष्टं मधुकारिभिः । मकरंदविलुब्धानां पक्षिणां रुतनादितम्

ପୁଣ୍ୟ କୋକିଳମାନଙ୍କ ରୁତରେ ତାହା ଉଦ୍‌ଘୁଷ୍ଟ ଥିଲା, ମଧୁକରମାନଙ୍କ ଗୁଞ୍ଜନରେ ଗମଗମ କରୁଥିଲା, ଏବଂ ମକରନ୍ଦଲୋଭୀ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରୁତନାଦରେ ମୁଖରିତ ଥିଲା।

Verse 26

नानवृक्षैः समाकीर्णं नानामृगगणायुतम् । वृक्षेभ्यो विविधैः पुष्पैस्सौगंधैः पतितैर्भुवि

ତାହା ନାନାବିଧ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ନାନା ପ୍ରକାର ମୃଗଗଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲା; ଏବଂ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ପଡ଼ିଥିବା ବିଭିନ୍ନ ସୁଗନ୍ଧିତ ପୁଷ୍ପମାନେ ଭୂମିକୁ ଆବୃତ କରିଥିଲେ।

Verse 27

सा च भू राजते पुत्र पूजिते वसुगंधिभिः । तत्र वाप्यो महापुण्याः पद्मसौगंधनिर्मलाः

ହେ ପୁତ୍ର, ବସୁମାନଙ୍କ ପରି ସୁଗନ୍ଧିତ ପୂଜକମାନେ ପୂଜିଥିବାରୁ ସେଇ ଭୂମି ଦୀପ୍ତିମାନ। ସେଠାରେ ପଦ୍ମସୁଗନ୍ଧରେ ନିର୍ମଳ, ମହାପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ ବାପୀମାନେ ଅଛନ୍ତି।

Verse 28

तोयैस्ताः पूरिताः पुत्र हंसकारंडसेविताः । तडागैः सागरप्रख्यैस्तोयसौगंधपूजितैः

ହେ ପୁତ୍ର, ସେଗୁଡ଼ିକ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ଏବଂ ହଂସ ଓ କାରଣ୍ଡବ ପକ୍ଷୀମାନେ ସେବନ କରୁଥିଲେ। ସମୁଦ୍ରସଦୃଶ ତଡାଗମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଜଳସୁଗନ୍ଧରେ ପୂଜିତ ଥିଲା।

Verse 29

नंदनं भाति सर्वत्र गणैरप्सरसां महत् । विमानैः कलशैः शुभ्रैर्हेमदंडैः सुशोभनैः

ମହାନ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନ ସର୍ବତ୍ର ଅପ୍ସରାଗଣରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଦିବ୍ୟ ବିମାନ, ଶୁଭ୍ର କଳଶ-ଶିଖର ଓ ସୁଶୋଭିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣସ୍ତମ୍ଭରେ ଅଲଙ୍କୃତ।

Verse 30

नंदनो वनराजस्तु प्रासादैस्तु सुधान्वितैः । यत्र तत्र प्रभात्येव किन्नराणां महागणैः

ବନରାଜ ନନ୍ଦନ ଅମୃତମୟ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟଯୁକ୍ତ ପ୍ରାସାଦମାନେ ଦ୍ୱାରା ବିଭୂଷିତ। ସେଠା ସେଠା ପ୍ରଭାତେ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ମହାଗଣରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।

Verse 31

गंधर्वैरप्सरोभिश्च सुरूपाभिर्द्विजोत्तम । देवतानां विनोदैश्च मुनिवृंदैः सुयोगिभिः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ସେଠା ସୁରୂପ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମନୋହର ବିନୋଦ, ଏବଂ ସୁଯୋଗୀ ମୁନିବୃନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 32

सर्वत्र शुशुभे पुण्यसंस्थानं नंदनस्य च

ସର୍ବତ୍ର ନନ୍ଦନର ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରାଙ୍ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଶୋଭିତ ହେଲେ।

Verse 33

एवं समालोक्य महानुभावो भवः सुदेव्यासहितो महात्मा । श्रीनंदनं पुण्यवतां निवासं सुखाकरं शांतिगुणोपपन्नम्

ଏପରି ଦେଖି ମହାନୁଭାବ ମହାତ୍ମା ଭବ (ଶିବ) ସୁଦେବୀ ସହିତ ଶ୍ରୀନନ୍ଦନକୁ ଦର୍ଶନ କଲେ—ଯାହା ପୁଣ୍ୟବାନଙ୍କ ନିବାସ, ସୁଖର ଆକର ଏବଂ ଶାନ୍ତିଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ।

Verse 34

आदित्यतेजः समतेजसां गणैः प्रभाति वै रश्मिभिर्जातरूपः । पुष्पैः फलैः कामगुणोपपन्नः कल्पद्रुमो नंदनकाननेपि

ଜାତରୂପ ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ; ନିଜ ରଶ୍ମିଦ୍ୱାରା ସମତେଜସ୍ବୀ ଗଣମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ପୁଷ୍ପ-ଫଳସମ୍ପନ୍ନ, କାମନାପୂରଣ ଗୁଣଯୁକ୍ତ—ନନ୍ଦନକାନନରେ ମଧ୍ୟ ସେ କଳ୍ପଦ୍ରୁମ ସଦୃଶ।

Verse 35

एवंविधं पादपराजमेव संवीक्ष्य देवी च शिवं बभाषे । अस्याभिधानं कथयस्व नाथ सर्वस्य पुण्यस्य नगस्य पुण्यम्

ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ ପାଦାଭରଣ ଦେଖି ଦେବୀ ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ନାଥ, ଏହାର ନାମ କହନ୍ତୁ; ଏହା ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟମଧ୍ୟରେ ପୁଣ୍ୟ, ଶୁଭ ନିଧିମଧ୍ୟରେ ପରମ ଶୁଭ।”

Verse 36

तेजस्विनां सूर्यवरः समंतात्स देव देवीं च शिवो बभाषे । शिव उवाच । अस्य प्रतिष्ठा महती शुभाख्या देवेषु मुख्यो मधुसूदनश्च

ତେବେ ତେଜସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଦୃଶ ଶିବ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ଶିବ କହିଲେ—“ଏହାର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ଏବଂ ଏହା ‘ଶୁଭ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ମଧୁସୂଦନ (ବିଷ୍ଣୁ) ଅଟନ୍ତି।”

Verse 37

नदीषु मुख्या सुरनिम्नगापि विसृष्टिकर्त्तापि यथैव धाता । सुखावहानां च यथा सुचंद्रो भूतेषु मुख्या च यथैव पृथ्वी

ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧାତା (ବ୍ରହ୍ମା) ପ୍ରଧାନ। ସୁଖଦାୟକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁନ୍ଦର ଚନ୍ଦ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଭୂତ-ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥିବୀ ମୁଖ୍ୟ।

Verse 38

नगेंद्रराजो हि यथा नगानां जलाशयेष्वेव यथा समुद्रः । महौषधीनामिव देवि चान्नं महीधराणां हिमवान्यथैव

ଯେପରି ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପର୍ବତରାଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜଳାଶୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମୁଦ୍ର ପ୍ରଧାନ; ସେପରି, ହେ ଦେବୀ, ମହୌଷଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ନ ପ୍ରଧାନ—ଏବଂ ମହୀଧରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହିମବାନ ସର୍ବୋତ୍ତମ।

Verse 39

विद्यासु मध्ये च यथात्मविद्या लोकेषु सर्वेषु यथा नरेंद्रः । तथैव मुख्यस्तरुराज एष सर्वातिथिर्देवपतेः प्रियोयम्

ଯେପରି ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆତ୍ମବିଦ୍ୟା ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନରେନ୍ଦ୍ର (ରାଜା) ପ୍ରଧାନ; ସେପରି ଏହି ତରୁରାଜ ସର୍ବୋଚ୍ଚ—ସମସ୍ତ ଅତିଥିଙ୍କୁ ସତ୍କାର କରୁଥିବା—ଏବଂ ଦେବପତିଙ୍କ ପ୍ରିୟ।

Verse 40

श्रीपार्वत्युवाच । गुणान्नु शंभो मम कीर्त्तयस्व वृक्षाधिपस्यास्य शुभान्सुपुण्यान् । आकर्ण्य देवो वचनं बभाषे देव्यास्तु सर्वं सुतरोर्हि तस्य

ଶ୍ରୀ ପାର୍ବତୀ କହିଲେ—ହେ ଶମ୍ଭୋ, ଏହି ବୃକ୍ଷାଧିପତିଙ୍କ ଶୁଭ ଓ ପରମ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଗୁଣମାନେ ମୋତେ କୀର୍ତ୍ତନ କରି କହନ୍ତୁ। ତାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଦେବ କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ, ସେଇ ଉତ୍ତମ ବୃକ୍ଷ ବିଷୟରେ ସବୁ ମୁଁ କହିବି।

Verse 41

यं यं कल्पयंति सुपुण्यदेवा देवोपमा देववराश्च कांते । तं तं हि तेभ्यः प्रददाति वृक्षः कल्पद्रुमो नाम वरिष्ठ एषः

ହେ କାନ୍ତେ, ଅତିପୁଣ୍ୟବାନ ଦେବମାନେ, ଦେବୋପମ ଓ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଯେଉଁ ଯେଉଁ କାମନା କରନ୍ତି, ସେହି ସେହି ଏହି ବୃକ୍ଷ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏହି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃକ୍ଷ ‘କଳ୍ପଦ୍ରୁମ’ ନାମରେ ପରିଚିତ।

Verse 42

अस्माच्च सर्वे प्रभवंति पुण्या दुःप्राप्यमत्रैव तपोधिकास्ते । जीवाधिकं रत्नमयं सुदिव्यं देवास्तु भुंजंति महाप्रधानाः

ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରୁ ହିଁ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟଫଳ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ଏଠାରେ ହିଁ ଅନ୍ୟତ୍ର ଦୁର୍ଲଭ ତପଫଳ ପ୍ରଚୁର ଭାବେ ମିଳେ। ଜୀବନଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରତ୍ନମୟ ପରମ ଦିବ୍ୟ ଉତ୍କର୍ଷକୁ ମହାପ୍ରଧାନ ଦେବମାନେ ଭୋଗ କରନ୍ତି।

Verse 43

शुश्राव देवी वचनं शिवस्य आश्चर्यभूतं मनसा विचिंत्य । तस्यानुमत्या परिकल्पितं च स्त्रीरत्नमेकं सुगुणं सुरूपम्

ଦେବୀ ଶିବଙ୍କ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟମୟ ବଚନ ଶୁଣିଲେ। ତାହାକୁ ମନେ ଚିନ୍ତନ କରି, ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ, ସୁଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଓ ସୁରୂପା ଏକ ସ୍ତ୍ରୀ-ରତ୍ନକୁ ପରିକଳ୍ପନା କଲେ।

Verse 44

सर्वांगरूपां सगुणां सुरूपां तस्मात्सुवृक्षाद्गिरिजा प्रलेभे । विश्वस्य मोहाय यथोपविष्टा साहाय्यरूपा मकरध्वजस्य

ସେହି ଉତ୍ତମ ବୃକ୍ଷରୁ ଗିରିଜା ସର୍ବାଙ୍ଗସୁନ୍ଦର, ଗୁଣଯୁକ୍ତ ଓ ସୁରୂପା ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ସେ ଯେପରି ଉପବିଷ୍ଟ ହେଲେ, ସେପରି ଜଗତମୋହ ପାଇଁ ମକରଧ୍ୱଜ (କାମ)ଙ୍କ ସାହାୟ୍ୟରୂପା ହେଲେ।

Verse 45

क्रीडानिधानं सुखसिद्धिरूपं सर्वोपपन्ना कमलायताक्षी । पद्मानना पद्मकरा सुपद्मा चामीकरस्यापि यथा सुमूर्तिः

ସେ କ୍ରୀଡାର ନିଧି, ସିଦ୍ଧସୁଖର ସ୍ୱରୂପା, ସର୍ବଗୁଣସମ୍ପନ୍ନା, କମଳାୟତନୟନା। ପଦ୍ମମୁଖୀ, ପଦ୍ମକରୀ, ପରମ ଶୁଭା—ଯେପରି ଶୁଦ୍ଧ ସୁବର୍ଣ୍ଣର ମଧ୍ୟ ସୁଗଠିତ ମୂର୍ତ୍ତି।

Verse 46

प्रभासु तद्वद्विमला सुतेजा लीला सुतेजाश्च सुकुंचितास्ते । प्रलंबकेशाः परिसूक्ष्मबद्धाः पुष्पैः सुगंधैः परिलेपिताश्च

ପ୍ରଭାସରେ ତଦ୍ବତ୍ ନିର୍ମଳ ଓ ତେଜସ୍ୱିନୀ, ଲୀଳାମୟୀ, ସୁକୁଞ୍ଚିତାଙ୍ଗୀ (ସ୍ତ୍ରୀମାନେ) ଥିଲେ। ତାଙ୍କର କେଶ ଦୀର୍ଘ, ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବେ ବନ୍ଧା, ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧିତ ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ଲେପିତ ଥିଲା।

Verse 47

प्रबद्धकुंता दृढकेशबंधैर्विभाति सा रूपवरेण बाला । सीमंतमार्गे च मुक्ताफलानां माला विभात्येव यथा तरूणाम्

ଦୃଢ଼ କେଶବନ୍ଧନରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ଘୁଞ୍ଚା କେଶରାଶି ସହ ସେ ନବଯୌବନା ବାଳା ଅପୂର୍ବ ରୂପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ତାହାର ସୀମନ୍ତମାର୍ଗରେ ମୁକ୍ତାଫଳର ମାଳା ଯୁବ ବୃକ୍ଷର କୋମଳ ଅଙ୍କୁର ପରି ଝଲମଲ କରେ।

Verse 48

सीमंतमूले तिलकं सुदेव्या यथोदितो दैत्यगुरुः सतेजाः । भालेषु पद्मे मृगनाभिपद्म समुत्थतेजः प्रकरैर्विभाति

ସୁଦେବୀଙ୍କ ସୀମନ୍ତମୂଳରେ ଲଲାଟର ତିଳକ ତେଜସ୍ବୀ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଯଥା ବର୍ଣ୍ଣିତ ଦୈତ୍ୟଗୁରୁଙ୍କ ତେଜ ପରି। ପଦ୍ମସମ ଭାଳରେ ମୃଗନାଭି-ସଦୃଶ ପଦ୍ମଚିହ୍ନ ଉଦିତ ତେଜର କିରଣରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇ ଝଲମଲ କରେ।

Verse 49

सीमंतमूले तिलकस्य तेजः प्रकाशयेद्रूपश्रियं सुलोके । केशेषु मुक्ताफलके च भाले तस्याः सुशोभां विकरोति नित्यम्

ସୀମନ୍ତମୂଳର ତିଳକର ତେଜ ଲୋକମଧ୍ୟରେ ତାହାର ରୂପଶ୍ରୀକୁ ପ୍ରକାଶ କରି ବଢ଼ାଏ। ଏବଂ କେଶରେ ଓ ଭାଳରେ ମୁକ୍ତାଫଳ ଆଭୂଷଣ ତାହାର ସୁଶୋଭାକୁ ନିତ୍ୟ ଭାବେ ବିକୀରଣ କରେ।

Verse 50

यथा सुचंद्रः परिभाति भासा सा रम्यचेष्टेव विभाति तद्वत् । संपूर्णचंद्रोपि यथा विभाति ज्योत्स्नावितानेन हिमांशुजालः

ଯେପରି ସୁନ୍ଦର ଚନ୍ଦ୍ର ନିଜ ପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସେପରି ସେ ରମ୍ୟ ଚେଷ୍ଟାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଏବଂ ଯେପରି ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାର ବିତାନ ତଳେ ଶୀତ କିରଣଜାଳ ପ୍ରସାରିତ କରି ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରକାଶେ, ସେପରି ସେ ମଧ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମତୀ।

Verse 51

तस्यास्तु वक्त्रं परिभाति तद्वच्छोभाकरं विश्वविशारदं च । हिमांशुरेवापि कलंकयुक्तः संक्षीयते नित्यकलाविहीनः

ତାହାର ମୁଖ ତଦ୍ବତ୍ ଦୀପ୍ତିମାନ—ଶୋଭାର ଆକର ଏବଂ ବିଶ୍ୱକୁ ବିବେକମୟ କାନ୍ତିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଥିବା। ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଆଲୋକମୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କଳଙ୍କଯୁକ୍ତ; ସେ ନିତ୍ୟ କ୍ଷୀଣ ହୁଏ, ସମସ୍ତ କଳାରେ ସଦା ପୂର୍ଣ୍ଣ ରହେ ନାହିଁ।

Verse 52

संपूर्णमस्त्येव सदैव हृष्टं तस्यास्तु वक्त्रं परिनिष्कलंकम् । गंधं विकाशं कमले स्वकीयं ततः समालोक्य सुखं न लेभे

ତାହାର ମୁଖ ସତ୍ୟେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ—ସଦା ହର୍ଷିତ ଓ ସର୍ବଥା ନିଷ୍କଳଙ୍କ। ତଥାପି କମଳର ନିଜ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକାଶ ଦେଖି, ତା’ପରେ ସେ ସୁଖ ପାଇଲା ନାହିଁ।

Verse 53

पद्मानना सर्वगुणोपपन्ना मदीयभावैः परिनिर्मितेयम् । गंधं स्वकीयं तु विपश्य पद्मं तस्या मुखाद्वाति जगत्समीरः

ପଦ୍ମମୁଖୀ, ସର୍ବଗୁଣସମ୍ପନ୍ନା ସେ ମୋର ଅନ୍ତର୍ଭାବରୁ ନିର୍ମିତା। ହେ ପଦ୍ମ (ବ୍ରହ୍ମା), ଦେଖ—ତା’ର ସୁଗନ୍ଧ ତା’ର ନିଜର; ତା’ର ମୁଖରୁ ଜଗତ୍‌ସମୀର ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ବହେ।

Verse 54

लज्जाभियुक्तः सहसा बभूव जलं समाश्रित्य सदैव तिष्ठति । कतिमतिनियतबुद्ध्यासौ धियो वदंति सुमदननृपतेः कोशं समुद्र कलाभिः

ଲଜ୍ଜାରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ ସେ ସହସା ଏମିତି ହେଲା; ଜଳକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସେ ସଦା ସେଠାରେ ରହେ। ନିୟତବୁଦ୍ଧି ଲୋକେ ସୁମଦନ ନୃପତିଙ୍କ କୋଷକୁ ସମୁଦ୍ରର କଳାମାନଙ୍କ ପରି ବିଶାଳ ଓ ବହୁବିଧ ବୋଲି କହନ୍ତି।

Verse 55

सुवरदशनरत्नैर्हास्यलीलाभियुक्ता अरुणअधरबिंबंशोभमानस्तु आस्यः

ସୁନ୍ଦର ରତ୍ନସମ ଦାନ୍ତରେ ଶୋଭିତ, ହାସ୍ୟଲୀଳାରେ ଯୁକ୍ତ ତା’ର ମୁଖ, ଅରୁଣ ବିମ୍ବଫଳସଦୃଶ ଅଧରର ଶୋଭାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା।

Verse 56

सुभ्रूः सुनासिका तस्याः सुकर्णौ रत्नभूषितौ । हेमकांतिसमोपेतौ कपोलौ दीप्तिसंयुतौ

ତା’ର ଭୃକୁଟି ସୁନ୍ଦର, ନାସିକା ସୁଘଟିତ; ତା’ର ମନୋହର କର୍ଣ୍ଣଦ୍ୱୟ ରତ୍ନଭୂଷିତ। ତା’ର କପୋଳ ସୁବର୍ଣ୍ଣକାନ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା।

Verse 57

रेखात्रयं प्रशोभेत ग्रीवायां परिसंस्थितम् । सौभाग्यशीलशृंगारैस्तिस्रो रेखा इहैव हि

ଗ୍ରୀବାରେ ସୁନ୍ଦରଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ ତିନିଟି ରେଖା—ଏହିଠାରେ ହିଁ ସୌଭାଗ୍ୟ, ସୁଶୀଳତା ଓ ଶୃଙ୍ଗାର-ଲାବଣ୍ୟର ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ବୋଲି ମନାଯାଏ।

Verse 58

सुस्तनौ कठिनौ पीनौ वर्तुलाकारसन्निभौ । तस्याः कंदर्पकलशावभिषेकाय कल्पितौ

ତାହାର ସ୍ତନଦ୍ୱୟ ସୁଗଠିତ, ଦୃଢ଼, ପୀନ ଓ ବୃତ୍ତାକାର ସଦୃଶ; ଯେନ କାମଦେବଙ୍କ ଯୁଗଳ ଅଭିଷେକ-କଳଶ, ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଗଢ଼ାଯାଇଥିବା ପରି।

Verse 59

अंसावतीव शोभेते सुसमौ मानसान्वितौ । सुभुजौ वर्तुलौ श्लक्ष्णौ सुवर्णौ लक्षणान्वितौ

ତାହାର କାନ୍ଧଦ୍ୱୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭିତ—ସୁସମ ଓ ଗାମ୍ଭୀର୍ୟଯୁକ୍ତ; ତାହାର ବାହୁଦ୍ୱୟ ସୁନ୍ଦର, ବୃତ୍ତାକାର, ମୃଦୁ, ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଶୁଭଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲା।

Verse 60

सुसमौ करपद्मौ तु पद्मवर्णौ सुशीतलौ । दिव्यलक्षणसंपन्नौ पद्मस्वस्तिकसंयुतौ

ତାହାର ପଦ୍ମସଦୃଶ ହାତ ଓ ପାଦ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁସମ—ପଦ୍ମବର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁଖଦ ଶୀତଳ; ଦିବ୍ୟଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ପଦ୍ମ-ସ୍ୱସ୍ତିକ ମଙ୍ଗଳଚିହ୍ନଯୁକ୍ତ।

Verse 61

सरलाः पद्मसंयुक्ता अंगुल्यस्तु नखान्विताः । नखानि च सुतीक्ष्णानि जलबिंदुनिभानि च

ତାହାର ଆଙ୍ଗୁଳିଗୁଡ଼ିକ ସରଳ, ପଦ୍ମସଦୃଶ ଓ ନଖଯୁକ୍ତ ଥିଲା; ସେହି ନଖଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଜଳବିନ୍ଦୁ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ ଥିଲା।

Verse 62

पद्मगर्भप्रतीकाशो वर्णस्तदंगसंभवः । पद्मगंधा च सर्वांगे पद्मेव भाति भामिनी

ତାହାର ବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମଗର୍ଭ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ ଥିଲା, ଯେନେ ନିଜ ଅଙ୍ଗସାରରୁ ଜନ୍ମିତ। ସର୍ବାଙ୍ଗେ ପଦ୍ମସୁଗନ୍ଧ ଧାରି ସେ ଭାମିନୀ ପଦ୍ମ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।

Verse 63

सर्वलक्षणसंपन्ना नगकन्या सुशोभना । रक्तोत्पलनिभौ पादौ सुश्लक्ष्णौ चातिशोभनौ

ସେ ନଗକନ୍ୟା ସର୍ବ ଶୁଭଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନା ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପାଦଦ୍ୱୟ ରକ୍ତପଦ୍ମ ସଦୃଶ, ଅତି ମୃଦୁ ଓ ପରମ ଶୋଭାମୟ ଥିଲା।

Verse 64

रत्नज्योतिः समाकारा नखाः पादाग्रसंभवाः । यथोद्दिष्टं च शास्त्रेषु तथा चांगेषु दृश्यते

ପାଦାଗ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ନଖଗୁଡ଼ିକ ରତ୍ନଜ୍ୟୋତି ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ ଥିଲା। ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଯେପରି ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି, ସେପରି ତାହା ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।

Verse 65

सर्वाभरणशोभांगी हारकंकणनूपुरा । मेखलाकटिसूत्रेण कांचीनादेन राजते

ହାର, କଙ୍କଣ, ନୂପୁର ଆଦି ସମସ୍ତ ଆଭରଣର ଶୋଭାରେ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଦୀପ୍ତ ହେଉଥିଲା। ରତ୍ନମୟ ମେଖଳା, କଟିସୂତ୍ର ଓ କାଞ୍ଚୀର ମଧୁର ନାଦରେ ସେ ଅଧିକ ରାଜିତ ହେଲେ।

Verse 66

नीलेन पट्टवस्त्रेण परां शोभां गता शुभा । कंचुकेनापि दिव्येन सुरक्तेन गुणान्विता

ନୀଳ ପଟ୍ଟବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ସେ ଶୁଭା ପରମ ଶୋଭାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଦିବ୍ୟ ଗାଢ଼ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ କଞ୍ଚୁକ ପିନ୍ଧି ସେ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଗୁଣାନ୍ୱିତ ଥିଲେ।

Verse 67

पार्वती कल्पिताद्भावाद्गुणं प्राप्ता महोदयम् । कल्पद्रुमान्मुदं लेभे शंकरं वाक्यमब्रवीत्

ନିଜେ କଳ୍ପିତ ଭାବର ପ୍ରଭାବରେ ପାର୍ବତୀ ମହାନ୍ ଗୁଣ-ମହିମା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 68

यथोक्तं तु त्वया देव तथा दृष्टो मया द्रुमः । यादृशं कल्प्यते भावस्तादृशं परिदृश्यते

ହେ ଦେବ! ଆପଣ ଯେପରି କହିଥିଲେ, ସେପରି ମୁଁ ସେଇ ବୃକ୍ଷକୁ ଦେଖିଲି। ମନରେ ଯେପରି ଭାବ କଳ୍ପିତ ହୁଏ, ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେପରି ଦିଶେ।

Verse 69

सूत उवाच । अथ सा चारुसर्वांगी तयोः पार्श्वं समेत्य च । पादांबुजं ननामाथ सा भक्त्या भवयोस्तदा

ସୂତ କହିଲେ—ତାପରେ ସେ ସୁନ୍ଦର ସର୍ବାଙ୍ଗୀ ନାରୀ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ସେ ସମୟରେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ତାଙ୍କର ପଦ୍ମଚରଣକୁ ପ୍ରଣାମ କଲା।

Verse 70

उवाच वचनं स्निग्धं हृद्यं हारि च सा तदा । कस्मात्सृष्टा त्वया नाथ मातर्वद स्वकारणम्

ତାପରେ ସେ ସ୍ନେହମୟ, ହୃଦୟପ୍ରିୟ ଓ ମନୋହର ବଚନ କହିଲା—“ହେ ନାଥ! ଆପଣ ମୋତେ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ? ମାଆ ପରି ମୋର ସତ୍ୟ କାରଣ କହନ୍ତୁ।”

Verse 71

श्रीदेव्युवाच । वृक्षस्य कौतुकाद्भावान्मया वै प्रत्ययः कृतः । सद्यः प्राप्तं फलं भद्रे भवती रूपसंपदा

ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ—“ଏହି ବୃକ୍ଷର ସ୍ୱଭାବ ନେଇ କୌତୁହଳରୁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ପରୀକ୍ଷା କରିଥିଲି। ହେ ଭଦ୍ରେ! ସତ୍ୱର ଫଳ ପ୍ରକଟ ହେଲା—ତୋର ରୂପସମ୍ପଦା ଓ ତେଜ।”

Verse 72

अशोकसुंदरी नाम्ना लोके ख्यातिं प्रयास्यसि । सर्वसौभाग्यसंपन्ना मम पुत्री न संशयः

ତୁମେ ‘ଅଶୋକସୁନ୍ଦରୀ’ ନାମରେ ଲୋକେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବ। ସର୍ବ ସୌଭାଗ୍ୟସମ୍ପନ୍ନା ତୁମେ ମୋର କନ୍ୟା—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 73

सोमवंशेषु विख्यातो यथा देवः पुरंदरः । नहुषोनाम राजेंद्रस्तव नाथो भविष्यति

ସୋମବଂଶରେ ଯେପରି ଦେବ ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର) ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେପରି ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ‘ନହୁଷ’ ନାମକ ରାଜା ତୁମ ନାଥ ହେବ।

Verse 74

एवं दत्वा वरं तस्यै जगाम गिरिजा गिरिम् । कैलासं शंकरेणापि मुदा परमया युता

ଏଭଳି ତାକୁ ବର ଦେଇ ଗିରିଜା, ଶଙ୍କରଙ୍କ ସହ ପରମ ଆନନ୍ଦରେ କୈଲାସ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ।

Verse 102

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे द्व्यधिकशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ବେନୋପାଖ୍ୟାନ, ଗୁରୁତୀର୍ଥ-ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ଚ୍ୟବନଚରିତ୍ର ପ୍ରସଙ୍ଗର ଏକଶେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।