ବସୁ–ମୋହିନୀ ସଂବାଦରେ ମୋହିନୀ ପୁଣ୍ଡରୀକପୁରର କଥା ଶୁଣି ଗୋକର୍ଣ୍ଣର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ପଚାରନ୍ତି। ବସୁ କହନ୍ତି—ପଶ୍ଚିମ ସମୁଦ୍ରତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଗୋକର୍ଣ୍ଣର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ; ଏହା ଅନେକ ତୀର୍ଥ, କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଉପବନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶାଳ ପୁଣ୍ୟଭୂମି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମନୁଷ୍ୟ ବସନ୍ତି। ସାଗରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଖୋଦନରେ ସମୁଦ୍ର ଫୁଲିଉଠି, ଗୋକର୍ଣ୍ଣର ଋଷିମାନେ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରି କ୍ଷେତ୍ର ପୁନଃସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଉପାୟ ଖୋଜନ୍ତି। ସେମାନେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତରେ ପରଶୁରାମଙ୍କ ଶାନ୍ତ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ ସତ୍କାର ପାଆନ୍ତି ଓ ସମୁଦ୍ରକୁ ପଛକୁ ହଟାଇ କ୍ଷେତ୍ର ଫେରାଇବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି। ପରଶୁରାମ ତଟକୁ ଯାଇ ବରୁଣକୁ ଡାକନ୍ତି; ବରୁଣ ଗର୍ବରେ ବିଳମ୍ବ କଲେ ଭାର୍ଗବାସ୍ତ୍ର ଆହ୍ୱାନ କରି ଜଳ ଶୋଷାଇବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହୁଅନ୍ତି। ଭୟଭୀତ ବରୁଣ ଶରଣ ନେଇଥାଏ; ଜଳ ପଛକୁ ସରେ ଓ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକଟ ହୁଏ। ପରଶୁରାମ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ‘ଗୋକର୍ଣ୍ଣ’ ନାମରେ ପୂଜନ୍ତି। ଶେଷରେ ଫଳଶ୍ରୁତି—ସ୍ମରଣ, ଦର୍ଶନ, ନିବାସ ଓ ସେଠାରେ କୃତ କର୍ମରେ ବହୁଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ; ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁରେ ସ୍ୱର୍ଗ; ଶିବସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପାପନାଶକ।
No shlokas available for this adhyaya yet.
It provides the etiological (origin-explaining) mechanism by which the kṣetra’s physical boundaries and sacred accessibility are established: Varuṇa’s withdrawal of the waters makes Gokarṇa ‘visible,’ while Paraśurāma’s choice to protect the virtuous frames the tīrtha as a dharma-secured merit-field.
The chapter highlights dāna, homa, japa, and worship directed to pitṛs, devas, and brāhmaṇas, stating that when performed at Gokarṇa their results are multiplied immensely (crore-fold), alongside the transformative efficacy of mere darśana and smaraṇa of the kṣetra and Śiva.