Shloka 11

Brahmavākya

Brahmā’s Pronouncement on Hari-nāma and the Non-punishability of Viṣṇu’s Devotees

Devanagari script

यो नियोगी न जानाति नृपभक्तान्वरान् क्षितौ । कृत्स्नायासेन संयुक्तः स तैर्निग्राह्यते पुनः ॥ ११ ॥

Transliteration

yo niyogī na jānāti nṛpabhaktānvarān kṣitau | kṛtsnāyāsena saṃyuktaḥ sa tairnigrāhyate punaḥ || 11 ||

Translation

ପୃଥିବୀରେ ରାଜାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଯେ ନିଯୁକ୍ତ ଅଧିକାରୀ ଚିହ୍ନିନାହିଁ, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଶ୍ରମରେ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଶେଷରେ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ପୁନଃ ନିଗ୍ରହିତ ଓ ଦଣ୍ଡିତ ହୁଏ।

Word by Word

• यः: who
• यः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पुल्लिङ्ग; सम्बन्ध-सर्वनाम

• नियोगी: an appointed officer / agent
• नियोगी: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: नियोगिन् (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; पुल्लिङ्ग

• न: not
• न: निषेध (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• जानाति: knows
• जानाति: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• नृपभक्तान्: devotees/loyalists of the king
• नृपभक्तान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: नृपभक्त (प्रातिपदिक; नृप + भक्त)
• Form: द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; पुल्लिङ्ग

• वरान्: excellent / best
• वरान्: कर्म-विशेषण (Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; पुल्लिङ्ग; विशेषण

• क्षितौ: on earth
• क्षितौ: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: क्षिति (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन; स्त्रीलिङ्ग

• कृत्स्नायासेन: with total effort / by complete exertion
• कृत्स्नायासेन: करण (Karaṇa/Means)
• Type: Noun
• Root: कृत्स्नायास (प्रातिपदिक; कृत्स्न + आयास)
• Form: तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; पुल्लिङ्ग

• संयुक्तः: joined / engaged
• संयुक्तः: कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: संयुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; सम् + युज् धातु, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त); प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पुल्लिङ्ग

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पुल्लिङ्ग

• तैः: by them
• तैः: करण (Karaṇa/Agent in passive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• निग्राह्यते: is restrained / is punished
• निग्राह्यते: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: नि + ग्रह् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive sense: is restrained/checked)

• पुनः: again
• पुनः: क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; काल/पुनरावृत्ति-वाचक (adverb of repetition)

Speaker

Narada (teaching in a didactic dialogue; traditional flow with the Sanatkumara brothers as interlocutors)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches dharma in governance: an authority figure must recognize and honor worthy, devoted persons; failure to discern virtue leads to moral and social retribution.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By implying that true devotees (here, loyal and virtuous servants) carry spiritual and social potency; disregarding them is a dharmic offense that rebounds upon the offender.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Primarily nīti/rajadharma rather than a specific Vedanga; the practical takeaway is disciplined discernment (viveka) and proper protocol in dealing with qualified persons.