Śuka’s Yoga-ascent, the Echo of ‘Bhoḥ’, and the Vaikuṇṭha Vision

Verse 1

सूत उवाच । एतच्छ्रृत्वा तु वचनं नारदो भगवानृषिः । पुनः पप्रच्छ तं विप्र शुकाभिपतनं मुनिम् ॥ १ ॥

ସୂତ କହିଲେ—ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ଭଗବାନ ଋଷି ନାରଦ ପୁନର୍ବାର ଶୁକଭାବ ପ୍ରାପ୍ତ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Verse 2

नारद उवाच । भगवन्सर्वमाख्यातं त्वयाऽतिकरुणात्मना । यच्छ्रृत्वा मानसं मेऽद्य शांतिमग्र्यामुपागतम् ॥ २ ॥

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ଭଗବନ୍! ଆପଣ ଅତି କରୁଣାମୟ; ଆପଣ ସବୁ କଥା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି। ତାହା ଶୁଣି ଆଜି ମୋ ମନ ପରମ ଶାନ୍ତି ପାଇଛି।

Verse 3

पुनश्च मोक्षशास्त्रं मे त्वमादिश महामुने । नहि सम्पूर्णतामेति तृष्णा कृष्णगुणार्णवे ॥ ३ ॥

ପୁନର୍ବାର, ହେ ମହାମୁନି! ମୋତେ ମୋକ୍ଷଶାସ୍ତ୍ର ଉପଦେଶ କରନ୍ତୁ; କାରଣ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୁଣସମୁଦ୍ରରେ ମୋ ତୃଷ୍ଣା କେବେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 4

ये तु संसारनिर्मुक्ता मोक्ष शास्त्रपरायणाः । कुत्र ते निवसंतीह संशयो मे महानयम् ॥ ४ ॥

ଯେମାନେ ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ମୋକ୍ଷଶାସ୍ତ୍ରରେ ପରାୟଣ, ସେମାନେ ଏଠାରେ କେଉଁଠି ବସନ୍ତି? ଏହା ମୋର ମହା ସନ୍ଦେହ।

Verse 5

तं छिन्धि सुमहाभागत्वत्तो नान्यो विदांवरः । सनं. उ । धारयामास चात्मानं यथाशास्त्रं महामुनिः ॥ ५ ॥

ହେ ସୁମହାଭାଗ! ସେହି ସନ୍ଦେହକୁ ଛିନ୍ନ କରନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି। ଏମିତି କହି ମହାମୁନି ଶାସ୍ତ୍ରବିଧିଅନୁସାରେ ନିଜକୁ ସ୍ଥିର କଲେ।

Verse 6

पादात्प्रभृति गात्रेषु क्रमेण क्रमयोगवित् । ततः स प्राङ्मुखो विद्वानादित्येन विरोचिते ॥ ६ ॥

ପାଦଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗରେ କ୍ରମେ କ୍ରମେ, କ୍ରମଯୋଗବିଦ୍ ସାଧକ ନିଜ ଚେତନାକୁ ବିନ୍ୟସ୍ତ କରୁ। ପରେ ସେ ବିଦ୍ୱାନ ସାଧକ ପୂର୍ବମୁଖ ହୋଇ ଆଦିତ୍ୟ-ପ୍ରଭାରେ ଏହା କରୁ।

Verse 7

पाणिपादं समाधाय विनीतवदुपाविशत् । न तत्र पक्षिसंघातो न शब्दो न च दर्शनम् ॥ ७ ॥

ହାତପାଦ ସମାହାର କରି ସେ ବିନୀତଭାବେ ବସିଲା। ସେଠାରେ ନ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡ, ନ କୌଣସି ଶବ୍ଦ, ନ ଦେଖିବାକୁ କିଛି ଥିଲା।

Verse 8

यत्र वैयासकिर्द्धाम्नि योक्तुं समुपचक्रमे । स ददर्श तदात्मानं सर्वसंगविनिःसृतः ॥ ८ ॥

ଯେଉଁଠାରେ ବୈୟାସକି ନିଜ ଅନ୍ତର୍ଧାମରେ ଯୋଗେ ଯୁକ୍ତ ହେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା, ସେଠାରେ ସେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଦର୍ଶନ କଲା—ସମସ୍ତ ସଙ୍ଗ-ଆସକ୍ତିରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ।

Verse 9

प्रजहास ततो हासं शुकः सम्प्रेक्ष्य भास्करम् । स पुनर्योगमास्थाय मोक्षमार्गोपलब्धये ॥ ९ ॥

ତାପରେ ଶୁକ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ଦେଖି ହସି ଉଠିଲା। ପୁନଃ ଯୋଗକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ମୋକ୍ଷମାର୍ଗ ଉପଲବ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲା।

Verse 10

महायोगीश्वरो भूत्वा सोऽत्यक्रामद्विहायसम् । अंतरीक्षचरः श्रीमान्व्यासपुत्रः सुनिश्चितः ॥ १० ॥

ମହାଯୋଗୀଶ୍ୱର ହୋଇ ସେ ଖୋଲା ଆକାଶକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲା। ଅନ୍ତରୀକ୍ଷରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ଶ୍ରୀମାନ ବ୍ୟାସପୁତ୍ର ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲା।

Verse 11

तमुंद्यंतं द्विजश्रेष्टं वैनतेयसमद्युतिम् । ददृशुः सर्वभूतानि मनोमारुतरंहसम् ॥ ११ ॥

ସମସ୍ତ ଭୂତଜନ ଉଦୟମାନ ସେହି ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ବୈନତେୟ (ଗରୁଡ) ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ, ମନ ଓ ପବନର ବେଗ ପରି ଅତିଶୀଘ୍ର।

Verse 12

यथाशक्ति यथान्यायं पूजयांचक्रिरे तथा । पुष्प वर्षैश्च दिव्यैस्तमवचक्रुर्दिवौकसः ॥ १२ ॥

ତାପରେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ନ୍ୟାୟବିଧି ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ; ଦିବ୍ୟଲୋକବାସୀମାନେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା କଲେ।

Verse 13

तं दृष्ट्वा विस्मिताः सर्वे गंधर्वाप्सरसां गणाः । ऋषयश्चैव संसिद्धाः कोऽयं सिद्धिमुपागतः ॥ १३ ॥

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଗଣ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲେ; ସିଦ୍ଧ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ—“ଏ କିଏ, ଯେ ଏପରି ସିଦ୍ଧି ପାଇଛି?” ବୋଲି କହିଲେ।

Verse 14

ततोऽसौ स्वाह्रयं तेभ्यः कथयामास नारद । उवाच च महातेजास्तानृषीन्संप्रहर्षितः ॥ १४ ॥

ତାପରେ ନାରଦ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଅନୁଭବ ଓ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କହିଲେ; ସେହି ମହାତେଜସ୍ବୀ ମୁନି ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ସେ ଋଷିମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 15

पिता यद्यनुगच्छेन्मां क्रोशमानः शुकेति वै । तस्मै प्रतिवचोदेयं भवद्भिस्तु समाहितैः ॥ १५ ॥

ମୋ ପିତା ‘ହେ ଶୁକ!’ ବୋଲି ଡାକି ମୋ ପଛେ ପଛେ ଆସିଲେ, ତୁମେ ସମାହିତ ଚିତ୍ତରେ ତାଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେବ।

Verse 16

बाढमुक्तस्ततस्तैस्तु लोकान्हित्वा चतुर्विधान् । तमो ह्यष्टविधं त्यक्त्वा जहौ पञ्चविधं रजः ॥ १६ ॥

ସେହି ବନ୍ଧନମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ଚତୁର୍ବିଧ ଲୋକକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ; ଅଷ୍ଟବିଧ ତମ (ଅନ୍ଧକାର) ଛାଡ଼ି ପରେ ପଞ୍ଚବିଧ ରଜ (ଉଦ୍ବେଗ) ମଧ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 17

ततः सत्वं जहौ धीमांस्तदद्भुतमिवाभवत् । ततस्तस्मिन्पदे नित्ये निर्गुणे लिंगपूजिते ॥ १७ ॥

ତାପରେ ସେ ଧୀମାନ୍ ସତ୍ତ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କଲେ; ତାହା ଅଦ୍ଭୁତ ପରି ଲାଗିଲା। ପରେ ଲିଙ୍ଗପୂଜାରେ ପୂଜିତ ନିତ୍ୟ ନିର୍ଗୁଣ ପଦରେ ସେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ।

Verse 18

ततः स श्रृङ्गेऽप्रतिमे हिमवन्मेरुसन्निभे । संश्लिष्टे श्वेतपीते च रुक्मरूप्यमये शुभे ॥ १८ ॥

ତାପରେ ସେ ହିମବାନ୍ ଓ ମେରୁ ସଦୃଶ ଅପ୍ରତିମ ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ—ଶୁଭ, ଘନ ଓ ସୁସଂଯୁକ୍ତ, ଶ୍ୱେତ-ପୀତ ବର୍ଣ୍ଣର, ଯେନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ରୂପ୍ୟମୟ।

Verse 19

शतयोजनविस्तारे तिर्यागूर्द्ध्च नारद । सोऽविशंकेन मनसा तथैवाभ्यपतच्छुकः ॥ १९ ॥

ହେ ନାରଦ, ଶତ ଯୋଜନ ବିସ୍ତାରରେ—ତିର୍ୟକ୍ ଓ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଦୁହିଁଦିଗରେ—ସେ ଶୁକ ପକ୍ଷୀ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ମନରେ ସେହିପରି ଝାପି (ଉଡ଼ି) ପଡ଼ିଲା।

Verse 20

ते श्रृङ्गेऽत्यंतसंश्लिष्टे सहसैव द्विधाकृते । अदृश्येतां द्विजश्रेष्ट तदद्भुतमिवाभवत् ॥ २० ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଂଶ୍ଲିଷ୍ଟ ସେହି ଦୁଇ ଶୃଙ୍ଗ ହଠାତ୍ ଦ୍ୱିଧା ହେବା ସହିତ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା; ତାହା ଅଦ୍ଭୁତ ପରି ଲାଗିଲା।

Verse 21

ततः पर्वतश्रृंगाभ्यां सहसैव विनिःसृतः । न च प्रतिजघानास्य स गतिं पर्वतोत्तमः ॥ २१ ॥

ତାପରେ ସେ ସହସା ଦୁଇ ପର୍ବତଶୃଙ୍ଗର ମଧ୍ୟରୁ ବାହାରିଲେ। ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଅଗ୍ରଗତିକୁ ନ ରୋକିପାରିଲା, ନ ପ୍ରତିଘାତ କରିପାରିଲା।

Verse 22

ततो मंदाकिनीं दिव्या मुपरिष्टादभिव्रजन् । शुको ददर्श धर्मात्मा पुष्पितद्रुमकाननम् ॥ २२ ॥

ତାପରେ ଦିବ୍ୟ ମନ୍ଦାକିନୀର ଉପରିଭାଗରେ ଗତି କରୁଥିବା ଧର୍ମାତ୍ମା ଶୁକ ପୁଷ୍ପିତ ଦ୍ରୁମରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ କାନନ-ଉପବନ ଦେଖିଲେ।

Verse 23

तस्यां क्रीडासु निरताः स्नांति चैवाप्सरोगणाः । निराकारं तु साकाराददृशुस्तं विवाससः ॥ २३ ॥

ସେଠାରେ କ୍ରୀଡାରେ ନିରତ ଅପ୍ସରାଗଣ ସ୍ନାନ ମଧ୍ୟ କରୁଥିଲେ; ଦେହଧାରୀ ଓ ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ସେଇ ନିରାକାର ପରତତ୍ତ୍ୱକୁ ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 24

तं प्रक्रमंतमाज्ञाय पिता स्नेहसमन्वितः । उत्तमां गतिमास्थाय पृष्टतोऽनुससार ह ॥ २४ ॥

ତାଙ୍କର ପ୍ରସ୍ଥାନ ଜାଣି ପିତା ସ୍ନେହରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ଉତ୍ତମ ଗତି ଆଶ୍ରୟ କରି ସେ ପଛରୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।

Verse 25

शुकस्तु मारुतादूर्द्ध्वं गतिं कृत्वां तरिक्षगाम् । दर्शयित्वा प्रभावं स्वं सर्वभूतोऽभवत्तदा ॥ २५ ॥

କିନ୍ତୁ ଶୁକ ବାୟୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠି, ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ଗତି କରି, ନିଜ ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରଭାବ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ; ତାପରେ ସେ ସର୍ବଭୂତରୂପ ହେଲେ।

Verse 26

अथ योगगतिं व्यासः समास्थाय महातपाः । निमेषांतरमात्रेण शुकाभिपतनं ययौ ॥ २६ ॥

ତେବେ ମହାତପସ୍ବୀ ବ୍ୟାସ ଯୋଗଗତିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, କେବଳ ଏକ ନିମେଷମାତ୍ରେ ଶୁକ ଅବତରିଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 27

स ददर्श द्विधा कृत्वा पर्वताग्रं गतं शुकम् । शशंसुर्मुनयः सिद्धा गतिं तस्मै सुतस्य ताम् ॥ २७ ॥

ସେ ଦେଖିଲେ—ଶୁକ ମାର୍ଗକୁ ଦ୍ୱିଧା କରି ପର୍ବତଶିଖରକୁ ଗଲେ। ସିଦ୍ଧ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିବା ସେହି ଗତିକୁ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 28

ततः शुकेतिशब्देन दीर्घेण क्रंदितं तदाः । स्वयं पित्रा स्वरेणोञ्चैस्त्रींल्लोकाननुनाद्य वै ॥ २८ ॥

ତାପରେ ‘ଶୁକେତି!’ ଏହି ଦୀର୍ଘ ଆହ୍ୱାନରେ ପିତା ସ୍ୱୟଂ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଡାକିଲେ; ତେଣୁ ତିନି ଲୋକ ଗୁଞ୍ଜି ଉଠିଲା।

Verse 29

शुकः सर्वगतिर्भूत्वा सर्वात्मा सर्वतोमुखः । प्रत्यभाषत धर्मात्मा भोः शब्देनानुनादयन् ॥ २९ ॥

ଶୁକ ସର୍ବଗତି ହୋଇ, ସର୍ବାତ୍ମା ଓ ସର୍ବତୋମୁଖ ହୋଇ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ; ଧର୍ମାତ୍ମା ‘ଭୋଃ’ ଶବ୍ଦରେ ଗୁଞ୍ଜନ କଲେ।

Verse 30

तत एकाक्षरं नादं भोरित्येवमुदीरयन् । प्रत्याहरज्जगत्सर्वमुञ्चैः स्थावरजंगमम् ॥ ३० ॥

ତାପରେ ‘ଭୋ’ ଏହି ଏକାକ୍ଷର ନାଦକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ସହିତ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କଲେ।

Verse 31

ततः प्रभृति वाऽद्यापि शब्दानुञ्चारितान्पृथक् । गिरिगह्वरपृष्टेषु व्याजहार शुकं प्रति ॥ ३१ ॥

ସେହି ସମୟରୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥକ୍ ଉଚ୍ଚାରିତ ସେଇ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ପର୍ବତ-ଗୁହା ଓ ଗହ୍ୱରର ପାର୍ଶ୍ୱପଟରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହୁଏ, ଯେନେ ଶୁକଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରୁଛି।

Verse 32

अंतर्हितप्रभावं तं दर्शयित्वा शुकस्तदा । गुणान्संत्यज्य सत्त्वादीन्पदमध्यगमत्परम् ॥ ३२ ॥

ତେବେ ଶୁକ ସେଇ ଅନ୍ତର୍ହିତ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭାବକୁ ପ୍ରକାଶ କରି, ସତ୍ତ୍ୱାଦି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 33

महिमानं तु तं दृष्ट्वा पुत्रस्यामिततेजसः । सोऽनुनीतो भगवता व्यासो रुद्रेण नारद ॥ ३३ ॥

ହେ ନାରଦ, ଅମିତ ତେଜସ୍ବୀ ପୁତ୍ରର ମହିମା ଦେଖି ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଅନୁନୀତ କଲେ।

Verse 34

किमु त्वं ताम्यसि मुने पुत्रं प्रति समाकुलः । पश्यसि विप्र नायांतं ब्रह्यभूतं निजांतिरे ॥ ३४ ॥

ହେ ମୁନି, ପୁତ୍ରକୁ ନେଇ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ତୁମେ କାହିଁକି ଶୋକ କରୁଛ? ହେ ବିପ୍ର, ସେ ବ୍ରହ୍ମଭୂତ ହୋଇ ତୁମ ନିଜ ପାଖରେ ଅଛି—ତୁମେ ଦେଖୁନାହଁ କି?

Verse 35

इत्येवमनुनीतोऽसौ व्यासः पुनरुप्राव्रजत् । श्वाश्रमं स शुको ब्रह्मभूतो लोकांश्चचार ह ॥ ३५ ॥

ଏଭଳି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଓ ଅନୁନୟ ପାଇ ବ୍ୟାସ ପୁନର୍ବାର ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ; ଶୁକ ତୁ ବ୍ରହ୍ମଭୂତ ହୋଇ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ବିଚରଣ କଲେ।

Verse 36

तत कालांतरे ब्रह्मन्व्यासः सत्यवतीसुतः । नरनारायणौ द्रष्टुं ययौ बदरिकाश्रमम् ॥ ३६ ॥

ତାପରେ କିଛି କାଳ ପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ର ବ୍ୟାସ ନର-ନାରାୟଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ବଦରିକାଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।

Verse 37

तत्र दृष्ट्वा तु तौ देवौ तप्यमानो महत्तपः । स्वयं च तत्र तपसि स्थितः शुकमनुस्मरन् ॥ ३७ ॥

ସେଠାରେ ସେଇ ଦୁଇ ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ମହାତପ କରିଲେ; ଏବଂ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ତପସ୍ୟାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହି ଶୁକଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ସ୍ମରଣ କଲେ।

Verse 38

यावत्तत्र स्थितो व्यासः शुकः परमयोगवित् । श्वेतद्वीपं गतस्तात यत्र त्वमगमः पुरा ॥ ३८ ॥

ବ୍ୟାସ ସେଠାରେ ଯେତେଦିନ ରହିଲେ, ସେତେଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରମ ଯୋଗବିଦ୍ ଶୁକ, ହେ ତାତ, ତୁମେ ପୂର୍ବେ ଯେଉଁ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପକୁ ଯାଇଥିଲ, ସେଠାକୁ ଗଲେ।

Verse 39

तत्र दृष्टप्रभावस्तु श्रीमान्नारायणः प्रभुः । दृष्टः श्रुतिविमृग्यो हि देवदेवो जनार्दनः ॥ ३९ ॥

ସେଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ମହିମାଯୁକ୍ତ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ହେଲା; କାରଣ ଦେବଦେବ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଶ୍ରୁତିମାନେ ଖୋଜନ୍ତି, ତଥାପି ସେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦୃଶ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 40

स्तुतश्च शुकदेवेन प्रसन्नः प्राह नारद । श्रीभगवानुवाच । त्वया दृष्टोऽस्मि योगीन्द्र सर्वदेवरहःस्थितः ॥ ४० ॥

ଶୁକଦେବଙ୍କ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସେ କହିଲେ, ହେ ନାରଦ। ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ହେ ଯୋଗୀନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ମୋତେ ଦେଖିଛ; ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଗୁହ୍ୟ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 41

सनत्कुमारादिष्टेन सिद्धो योगेन वाडव । त्वं सदागतिमार्गस्थो लोकान्पश्य यथेच्छया ॥ ४१ ॥

ହେ ବାଡବ! ସନତ୍କୁମାର ଉପଦିଷ୍ଟ ଯୋଗରେ ସିଦ୍ଧ ହୋଇ ତୁମେ ସଦାଗତିମାର୍ଗରେ ଦୃଢ଼; ତେଣୁ ଇଚ୍ଛାମତେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦେଖ।

Verse 42

इत्युक्तो वासुदेवेन तं नत्वारणिसंभवः । वैकुंठं प्रययौ विप्र सर्वलोकनमस्कृतम् ॥ ४२ ॥

ବାସୁଦେବ ଏପରି କହିବା ପରେ ଅରଣିସମ୍ଭବ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲା ଏବଂ, ହେ ବିପ୍ର, ସର୍ବଲୋକନମସ୍କୃତ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ପ୍ରୟାଣ କଲା।

Verse 43

वैमानिकैः सुरैर्जुष्टं विरजापरिचेष्टितम् । यं भांतमनुभांत्येते लोकाः सर्वेऽपि नारद ॥ ४३ ॥

ହେ ନାରଦ! ସେ ଧାମ ବିମାନଚାରୀ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ଏବଂ ରଜୋଗୁଣର ଚେଷ୍ଟାରୁ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ; ସେ ଯେତେବେଳେ ଭାସେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାହାକୁ ଅନୁସରି ଭାସନ୍ତି।

Verse 44

यत्र विदुमसोपानाः स्वर्णरत्नविचित्रिताः । वाप्य उत्पलंसंछन्नाः सुरस्त्रीक्रीडनाकुलाः ॥ ४४ ॥

ସେଠାରେ ବିଦୁମମଣିର ସୋପାନ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ରତ୍ନରେ ବିଚିତ୍ର ଭାବେ ଅଲଙ୍କୃତ; ଏବଂ ବାପୀଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ପଳପଦ୍ମରେ ଆଛାଦିତ, ଯେଉଁଠାରେ ସୁରସ୍ତ୍ରୀମାନେ କ୍ରୀଡାରେ ମଗ୍ନ।

Verse 45

दिव्यैर्हंसकुलैर्घुष्टाः स्वच्छांबुनिभृताः सदा । तत्र द्वाःस्थैश्चतुर्हस्तेनार्नाभरणभूषितैः ॥ ४५ ॥

ସେଗୁଡ଼ିକ ଦିବ୍ୟ ହଂସକୁଳର କଲରବରେ ଘୋଷିତ ଏବଂ ସଦା ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେଠାରେ ଦ୍ୱାରେ ଚାରିହସ୍ତ ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ନାନା ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ।

Verse 46

विष्वक्सेनानुगैः सिद्धैः कुमुदाद्यैरवा रितः । प्रविश्याभ्यांतरं तत्र देवदेवं चतुर्भुजम् ॥ ४६ ॥

ବିଷ୍ୱକ୍ସେନଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ ସିଦ୍ଧମାନେ—କୁମୁଦ ଆଦି—କୌଣସି ବାଧା ନ କରି; ସେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସେଠାରେ ଦେବଦେବ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 47

शांतं प्रसन्नवदनं पीतकौशेयवाससम् । शंखचक्रगदापद्मैर्मूर्तिमद्भिरुपासितम् ॥ ४७ ॥

ସେ ଶାନ୍ତ, ପ୍ରସନ୍ନମୁଖ, ପୀତ କୌଶେୟ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ; ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦା-ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରି ସାକାର ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଉପାସିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 48

वक्षस्थलस्थया लक्ष्म्या कौस्तुभेन विराजितम् । कटीसूत्रब्रह्मसूत्रकटकांगदभूषितम् ॥ ४८ ॥

ତାଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ କୌସ୍ତୁଭ ମଣିରେ ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ; କଟିସୂତ୍ର, ଯଜ୍ଞୋପବୀତ, କଟକ ଓ ଅଙ୍ଗଦ ଆଦି ଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ।

Verse 49

भ्राजत्किरीटवलयं मणिनूपुरशोभितम् । ददर्श सिद्धनि करैः सेव्यमानमहर्निशम् ॥ ४९ ॥

ଦୀପ୍ତ କିରୀଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳରେ ଭୂଷିତ, ମଣିନୂପୁରରେ ଶୋଭିତ ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲେ; ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ନିକର ଦିନ-ରାତି ଅବିରତ ସେବା କରୁଥିଲେ।

Verse 50

तं दृष्ट्वा भक्तिभावेन तुष्टाव मधुसूदनम् । शुक उवाच । नमस्ते वासुदेवाय सर्वलोकैकसाक्षिणे ॥ ५० ॥

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭକ୍ତିଭାବରେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଶୁକ କହିଲେ—ହେ ବାସୁଦେବ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଏକମାତ୍ର ସାକ୍ଷୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 51

जगद्बीजस्वरूपाय पूर्णाय निभृतात्मने । हरये वासुकिस्थाय श्वेतद्वीपनिवासिने ॥ ५१ ॥

ଜଗତର ବୀଜସ୍ୱରୂପ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ତଃଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବୀ; ବାସୁକି ଉପରେ ଶୟନକାରୀ, ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପନିବାସୀ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 52

हंसाय मत्स्यरूपाय वाराहतनुधारिणे । नृसिंहाय ध्रुवेज्याय सांख्ययोगेश्वराय च ॥ ५२ ॥

ହଂସାବତାର, ମତ୍ସ୍ୟରୂପ, ବରାହତନୁଧାରୀ; ନୃସିଂହ, ଧ୍ରୁବପୂଜ୍ୟ; ଏବଂ ସାଂଖ୍ୟ-ଯୋଗେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 53

चतुःसनाय कूर्माय पृथवे स्वसुरवात्मने । नाभेयाय जगद्धात्रे विधात्रेंऽतकारय च ॥ ५३ ॥

ଚତୁଃସନ (ଚାରି କୁମାର), କୂର୍ମାବତାର, ପୃଥୁ; ଦେବତାସାର ଆତ୍ମା; ନାଭେୟ; ଜଗଦ୍ଧାତା, ବିଧାତା ଓ ଅନ୍ତକାରକ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 54

भार्गवेंद्राय रामाय राघवाय पराय च । कृष्णाय वेदकर्त्रे च बुद्धकल्किस्वरूपिणे ॥ ५४ ॥

ଭାର୍ଗବେନ୍ଦ୍ର ପରଶୁରାମ, ରାମ, ରାଘବ ଓ ପରମ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବେଦକର୍ତ୍ତା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧ-କଲ୍କି ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।

Verse 55

चतुर्व्युहाय वेद्याय ध्येयाय परमात्मने । नरनारायणाख्याय शिषिविष्टाय विष्णवे ॥ ५५ ॥

ଚତୁର୍ବ୍ୟୂହ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଜ୍ଞେୟ, ବେଦ୍ୟ ଓ ଧ୍ୟେୟ ପରମାତ୍ମା; ନର-ନାରାୟଣ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶିଷ୍ୟାନ୍ତରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 56

ऋतधाम्ने विधाम्ने च सुपर्णाय स्वरोचिषे । ऋभवे सुव्रताख्याय सुधाम्ने चाजिताय च ॥ ५६ ॥

ଋତ-ସତ୍ୟଧାମ ଥିବା ବିଧାତାଙ୍କୁ; ସୁପର୍ଣ୍ଣ ସଦୃଶ ପବିତ୍ର ପକ୍ଷଧାରୀ, ସ୍ୱତେଜରେ ଦୀପ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ; ସୁବ୍ରତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାନଙ୍କୁ; ସୁଧାଧାମ ସ୍ୱରୂପ ଅମୃତାନନ୍ଦମୟଙ୍କୁ; ଏବଂ ଅଜେୟ ଅଜିତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 57

विश्वरूपाय विश्वाय सृष्टिस्थित्यंतकारिणे । यज्ञाय यज्ञभोक्ते च स्थविष्ठायाणवेऽर्थिने ॥ ५७ ॥

ବିଶ୍ୱରୂପ, ସ୍ୱୟଂ ବିଶ୍ୱ, ସୃଷ୍ଟି-ସ୍ଥିତି-ପ୍ରଳୟକାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଯିଏ ନିଜେ ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ଯଜ୍ଞଭୋକ୍ତା ମଧ୍ୟ; ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସମସ୍ତ ଅର୍ଥର ଆଧାର ଓ ଅର୍ଥସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 58

आदित्यसोमनेत्राय सहओजोबलाय च । ईज्याय साक्षिणेऽजायबहुशीर्षांघ्रिबाहवे ॥ ५८ ॥

ଯାହାଙ୍କ ନେତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର, ଯିଏ ସାହସ-ଓଜ-ବଳରେ ସମ୍ପନ୍ନ—ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ପୂଜ୍ୟ ସାକ୍ଷୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଅଜନ୍ମା, ବହୁ ଶିର, ପାଦ ଓ ବାହୁଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 59

श्रीशाय श्रीनिवासाय भक्तवश्याय शार्ङ्गिणे । अष्टप्रकृत्यधीशाय ब्रह्मणेऽनंतसक्तये ॥ ५९ ॥

ଶ୍ରୀଶ, ଶ୍ରୀନିବାସ, ଭକ୍ତବଶ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଅଷ୍ଟପ୍ରକୃତିର ଅଧୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଅନନ୍ତଶକ୍ତିଯୁକ୍ତ ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 60

बृहदारण्यवेद्याय हृषीकेशाय वेधसे । पुंडरीकनिभाक्षाय क्षेत्रज्ञाय विभासिने ॥ ६० ॥

ବୃହଦାରଣ୍ୟକରେ ଯେ ଜ୍ଞେୟ, ହୃଷୀକେଶ—ଇନ୍ଦ୍ରିୟାଧୀଶ, ବେଧସ୍—ସ୍ରଷ୍ଟାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ପୁଣ୍ଡରୀକ ସଦୃଶ ନେତ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ—ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଏବଂ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରକାଶମାନ ବିଭାସିନେ ନମସ୍କାର।

Verse 61

गोविंदाय जगत्कर्त्रे जगन्नाथाय योगिने । सत्याय सत्यसंधाय वैकुंठायाच्युताय च ॥ ६१ ॥

ଜଗତ୍କର୍ତ୍ତା ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ, ଜଗନ୍ନାଥ ପରମଯୋଗୀଙ୍କୁ, ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପ ଓ ସଦା ସତ୍ୟସଙ୍କଳ୍ପୀଙ୍କୁ, ବୈକୁଣ୍ଠ ଓ ଅଚ୍ୟୁତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 62

अधोक्षजाय धर्माय वामनाय त्रिधातवे । घृतार्चिषे विष्णवे तेऽनंताय कपिलायय च ॥ ६२ ॥

ଅଧୋକ୍ଷଜ, ଧର୍ମସ୍ୱରୂପ, ବାମନ, ତ୍ରିଧାତୁର ଅଧିପତି; ଘୃତସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ବିଷ୍ଣୁ; ଅନନ୍ତ ଓ କପିଳ—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 63

विरिंचये त्रिककुदे ऋग्यजुःसामरूपिणे । एकश्रृंगाय च शुचिश्रवसे शास्त्रयोनये ॥ ६३ ॥

ବିରିଞ୍ଚ (ବ୍ରହ୍ମା) ସ୍ୱରୂପ, ତ୍ରିକକୁଦ, ଋଗ୍-ଯଜୁଃ-ସାମ ରୂପୀ; ଏକଶୃଙ୍ଗ, ପବିତ୍ର କୀର୍ତ୍ତିମାନ, ଶାସ୍ତ୍ରଯୋନି—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 64

वृषाकपय ऋद्धाय प्रभवे विश्वकर्मणे । भूर्भुवुःस्वःस्वरूपाय दैत्यघ्ने निर्गुणाय च ॥ ६४ ॥

ବୃଷାକପି ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଋଦ୍ଧିସ୍ୱରୂପ; ପ୍ରଭୁ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା; ଭୂର୍-ଭୁବଃ-ସ୍ୱଃ ସ୍ୱରୂପ; ଦୈତ୍ୟଘ୍ନ ଓ ନିର୍ଗୁଣ—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 65

निरंजनाय नित्याय ह्यव्ययायाक्षराय च । नमस्ते पाहि मामीश शरणागतवत्सल ॥ ६५ ॥

ନିରଞ୍ଜନ, ନିତ୍ୟ, ଅବ୍ୟୟ ଓ ଅକ୍ଷର—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ହେ ଈଶ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ହେ ଶରଣାଗତବତ୍ସଳ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛି।

Verse 66

इति स्तुतः स भगवाञ्च्छंखचक्रगदाधरः । आरणेयमुवाचेदं भृशं प्रणतवत्सलः ॥ ६६ ॥

ଏଭଳି ସ୍ତୁତି ପାଇ ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ ଭଗବାନ, ଶରଣାଗତଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ବତ୍ସଳ ହୋଇ, ଆରଣେୟଙ୍କୁ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 67

श्रीभगवानुवाच । व्यासपुत्र महाभाग प्रीतोऽस्मि तव सुव्रत । विद्यामाप्नुहि भक्तिं च ज्ञानी त्वं मम रूपधृक् ॥ ६७ ॥

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ହେ ବ୍ୟାସପୁତ୍ର ମହାଭାଗ, ହେ ସୁବ୍ରତ! ମୁଁ ତୁମପ୍ରତି ପ୍ରୀତ। ତୁମେ ବିଦ୍ୟା ଓ ଭକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କର; ତୁମେ ଜ୍ଞାନୀ, ମୋର ରୂପଧାରୀ।

Verse 68

यद्रूपं मम दृष्टं प्राक् श्वेतद्वीपे त्वया द्विज । सोऽहमेवावतारार्थं स्थितो विश्वंभरात्मकः ॥ ६८ ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜ! ପୂର୍ବେ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପରେ ତୁମେ ଯେ ମୋର ରୂପ ଦେଖିଥିଲ, ସେଇ ମୁଁ ନିଜେ; ଅବତାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଠାରେ ବିଶ୍ୱଂଭର ସ୍ୱରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 69

सिद्धोऽसि त्वं महाभाग मोक्षधर्मानुनुचिंतया । वरलोकान्यथा वायुर्यथा रवं सविता तथा ॥ ६९ ॥

ହେ ମହାଭାଗ! ମୋକ୍ଷଧର୍ମର ନିରନ୍ତର ଅନୁଚିନ୍ତନରେ ତୁମେ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଛ। ଯେପରି ବାୟୁ ଉଚ୍ଚ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚେ ଓ ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର ରଶ୍ମି ପ୍ରସାରେ, ସେପରି ତୁମେ ଉତ୍ତମ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କର।

Verse 70

नित्यमुक्तस्वरूपस्त्वं पूज्यमानः सुरैर्नरैः । भक्तिर्हि दुर्लभा लोके मयि सर्वपरायणे ॥ ७० ॥

ତୁମେ ନିତ୍ୟମୁକ୍ତ ସ୍ୱରୂପ; ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜନ୍ତି। ସର୍ବପରାୟଣ, ସର୍ବଶରଣ ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଏହି ଲୋକରେ ସତ୍ୟେ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 71

तां लब्ध्वा नापरं किंचिल्लब्धव्यमवशिष्यते । आकल्पांतः तपः संस्थौ नरनारायणावृषी ॥ ७१ ॥

ସେହି ପରମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ପାଇଲେ ପୁଣି କିଛି ଲାଭ କରିବାକୁ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହେ ନାହିଁ। ତପସ୍ୟାରେ ଦୃଢ଼ ନର-ନାରାୟଣ ଋଷିଦ୍ୱୟ କଳ୍ପାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି।

Verse 72

तयोर्निदेशतो व्यासो जनक स्तव सुव्रतः । कर्ता भागवतं शास्त्रं तदधीष्व भुवं व्रज ॥ ७२ ॥

ସେମାନଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ, ହେ ସୁବ୍ରତ ଜନକ, ତୁମ ସ୍ତବର ରଚୟିତା ବ୍ୟାସ ଭାଗବତ ଶାସ୍ତ୍ରର କର୍ତ୍ତା ହେଲେ। ତୁମେ ତାହା ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ପରେ ପୃଥିବୀରେ ଯାଅ।

Verse 73

स तप्यति तपस्त्वद्य पर्वते गंधमादने । त्वद्वियोगेन खिन्नात्मा तं प्रसादय मत्प्रियम् ॥ ७३ ॥

ସେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ତପସ୍ୟା କରୁଛି। ତୁମ ବିୟୋଗରେ ତାହାର ହୃଦୟ କ୍ଳାନ୍ତ; ତେଣୁ ମୋ ପ୍ରିୟ ତାହାକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କର।

Verse 74

एवमुक्तः शुको विप्र नमस्कृत्य चतुर्भुजम् । यथागतं निवृत्तोऽसौ पितुरंतिकमागमत् ॥ ७४ ॥

ଏଭଳି କୁହାଯାଇଲା ପରେ, ହେ ବିପ୍ର, ଶୁକ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି; ଯେପରି ଆସିଥିଲା ସେପରି ଫେରି ପିତାଙ୍କ ସନ୍ନିଧିକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 75

अथ तं स्वंतिके दृष्ट्वा पाराशर्य्यः प्रतापवान् । पुत्रं प्राप्य प्रहृष्टात्मा तपसो निववर्त ह ॥ ७५ ॥

ତାପରେ ପ୍ରତାପବାନ ପାରାଶର୍ୟ ତାହାକୁ ନିକଟରେ ଦେଖି, ପୁତ୍ରକୁ ପାଇ ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ତପସ୍ୟାରୁ ନିବୃତ୍ତ ହେଲେ।

Verse 76

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । आरणेयसमायुक्तः स्वाश्रमं समुपागमत् ॥ ७६ ॥

ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଓ ନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଆରଣେୟ ସହିତ ସେ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଲେ।

Verse 77

नारायणनियोगात्तु त्वन्मुखेन मुनीश्वर । चकार संहितां दिव्यां नानाख्यानसमन्विताम् ॥ ७७ ॥

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର! ନାରାୟଣଙ୍କ ନିୟୋଗରେ, ଆପଣଙ୍କ ମୁଖ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ନାନା ଆଖ୍ୟାନସହିତ ଏକ ଦିବ୍ୟ ସଂହିତା ରଚନା କଲେ।

Verse 78

वेदतुल्यां भागवतीं हरिभक्तिविवर्द्धिनीम् । निवृत्तिनिरतं पुत्रं शुकमध्यापयञ्च ताम् ॥ ७८ ॥

ବେଦତୁଲ୍ୟ ଏବଂ ହରିଭକ୍ତି ବଢ଼ାଇବାଳି ସେଇ ଭାଗବତୀ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ, ନିବୃତ୍ତିରେ ନିରତ ପୁତ୍ର ଶୁକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେ ପଢ଼ାଇଲେ।

Verse 79

आत्मारामोऽपि भगवान्पाराशर्यात्मजः शुकः । अधीतवान्संहितां वै नित्यं विष्णुजनप्रियाम् ॥ ७९ ॥

ଆତ୍ମାରାମ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପାରାଶର୍ୟ (ବ୍ୟାସ)ଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭଗବାନ୍ ଶୁକ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସେଇ ସଂହିତାକୁ ନିତ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିଲେ।

Verse 80

एवमेते समाख्याता मोक्षधर्मास्तवानध । पठतां श्रृण्वतां चापि हरिभक्तिविवर्द्धनाः ॥ ८० ॥

ହେ ଅନଘ! ଏଭଳି ମୋକ୍ଷଧର୍ମଗୁଡ଼ିକ ତୁମକୁ କୁହାଗଲା; ଏଗୁଡ଼ିକୁ ପଢ଼ୁଥିବା ଓ ଶୁଣୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ମଧ୍ୟ ହରିଭକ୍ତି ବଢ଼େ।