Adhyaya 92
StudyMeritKnowledge38 Shlokas

Adhyaya 92: Devi’s Assurance of Protection and the Fruits of Reciting the Devi Mahatmyam

देवीमाहात्म्य-फलश्रुति (DevīMāhātmya-Phalaśruti)

Blessings of Knowledge

ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଦେବୀମାହାତ୍ମ୍ୟର ଫଳଶ୍ରୁତି ଓ ଦେବୀଙ୍କ ରକ୍ଷା-ପ୍ରତିଜ୍ଞା ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଜଗନ୍ମାତା କହନ୍ତି—ଯେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପାଠ, ଶ୍ରବଣ କିମ୍ବା ସ୍ତୁତି କରେ, ତାହାର ଭୟ, ରୋଗ, ଦୁଃଖ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ଶତ୍ରୁବାଧା ନାଶ ପାଏ; ଆୟୁ, କୀର୍ତି, ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସନ୍ତାନସୁଖ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ଯୁଦ୍ଧ, ରାଜସଭା, ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ଅରଣ୍ୟ, ଚୋରଭୟ ଓ ଗ୍ରହପୀଡାରେ ଦେବୀ ରକ୍ଷକ ହୁଅନ୍ତି। ନବରାତ୍ରି, ଚଣ୍ଡୀପାଠ, ହୋମ-ଦାନ-ବ୍ରତ ସହ ପାଠର ବିଶେଷ ଫଳ ଏବଂ ଶେଷେ ମୋକ୍ଷଦାୟିତ୍ୱ ପ୍ରଶଂସିତ।

Divine Beings

Devī (Bhagavatī, Caṇḍikā, Caṇḍavikramā, Mahākālī)Devas (collective)Brahmā (as composer of stutis, referenced)Brahmarṣis (as composers of stutis, referenced)

Celestial Realms

Sāvarṇika Manvantara (contextual frame)Pātāla (destination of the remaining daityas)Devī’s āyatana/temple-space (as the locus of her abiding presence)

Key Content Points

Devī (speaking directly) promises certain protection and removal of बाधा for those who regularly recite or hear her stutis and the Devī Māhātmya with concentration and devotion.Ritual and calendrical prescriptions: recitation during aṣṭamī, navamī, caturdaśī; during bali, pūjā, agnikārya/homa, mahotsava; and the annual śaratkāla mahāpūjā, with Devī accepting worship even if performed unknowingly.Apotropaic and therapeutic scope: pacification of epidemics (mahāmārī), threefold omens (trividha utpāta), ग्रहपीडा, nightmares, child-seizures (bālagraha), social factionalism, and destruction of rākṣasa/bhūta/piśāca influences through recitation alone.Narrative closure within the frame: Caṇḍikā disappears; the devas become nirātaṅka and resume yajña-bhāga; the surviving daityas retreat to Pātāla after Śumbha-Niśumbha’s fall.Theological synthesis: Devī is depicted as all-pervading śakti—source of delusion and knowledge, prosperity (lakṣmī) and adversity (alakṣmī), creation and dissolution—granting wealth, sons, dharmic mind, and auspicious gati when praised and worshipped.

Focus Keywords

Markandeya Purana Adhyaya 92Devi Mahatmyam Chapter 92Devimahatmya PhalashrutiChandika protection versesSavarṇika Manvantara Devi MahatmyamDurga Saptashati benefits of recitationNavami Ashtami Chaturdashi recitation

Shlokas in Adhyaya 92

Verse 1

देव्युवाच एभिः स्तवैश्च मां नित्यं स्तोष्यते यः समाहितः । तस्याहं सकलां बाधां नाशयिष्याम्यसंशयम् ॥

ଦେବୀ କହିଲେ—ଯେ କେହି ସମାହିତଚିତ୍ତରେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ସଦା ମୋତେ ସ୍ତୁତି କରେ, ସେଇ ଭକ୍ତର ସମସ୍ତ ଆପଦାକୁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ନାଶ କରିଦେବି।

Verse 2

मधुकैटभनाशं च महिषासुरघातनम् । कीर्तयिष्यन्ति ये तद्वद्वधं शुम्भनिशुम्भयोः ॥

ଯେମାନେ ମଧୁ-କୈଟଭ ବିନାଶ, ମହିଷାସୁର ବଧ ଏବଂ ଶୁମ୍ଭ-ନିଶୁମ୍ଭ ସଂହାରକୁ କୀର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ଓ ରକ୍ଷା ପାଆନ୍ତି।

Verse 3

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां नवम्यां चैकचेतसः । स्तोष्यन्ति चैव ये भक्त्या मम माहात्म्यमुत्तमम् ॥

ଅଷ୍ଟମୀ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ ନବମୀ ତିଥିରେ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ଭକ୍ତିସହିତ ମୋର ପରମ ମାହାତ୍ମ୍ୟକୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବାମାନେ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଆନ୍ତି।

Verse 4

न तेषां दुष्कृतं किञ्चिद् दुष्कृतोत्था न चापदः । भविष्यति न दारिद्र्यं न चैवेष्टवियोजनम् ॥

ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଫଳଦାୟକ ଦୁଷ୍କର୍ମ ନ ଥାଏ; ଦୁଷ୍କର୍ମଜନିତ ବିପତ୍ତି ମଧ୍ୟ ନ ଥାଏ; ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ନାହିଁ, ପ୍ରିୟବସ୍ତୁରୁ ବିୟୋଗ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 5

शत्रुतो न भयं तस्य दस्युतो वा न राजतः । न शस्त्रानलतोयौघात् कदाचित् सम्भविष्यति ॥

ସେଇ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁ, ଚୋର କିମ୍ବା ରାଜାଠାରୁ କୌଣସି ଭୟ ହୁଏ ନାହିଁ; ଅସ୍ତ୍ର, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ଜଳପ୍ରବାହରୁ ମଧ୍ୟ କେବେ ବିପଦ ଆସେ ନାହିଁ।

Verse 6

तस्मान्ममैन्माहात्म्यं पठितव्यं सहाहितैः । श्रोतव्यं च सदा भक्त्या परं स्वस्त्ययनं महत् ॥

ଏହେତୁ ମୋର ଏହି ମାହାତ୍ମ୍ୟ ସାବଧାନ ଲୋକମାନେ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଏହାକୁ ସଦା ଭକ୍ତିରେ ଶ୍ରବଣ କରିବା ଉଚିତ—ଏହା ପରମ ଓ ମହାନ ସ୍ୱସ୍ତ୍ୟୟନ, ଶୁଭକଲ୍ୟାଣଦାୟକ କର୍ମ।

Verse 7

उपसर्गानशेषांस्तु महामारीसमुद्भवान् । तथा त्रिविधमुत्पातं माहात्म्यं शमयेन्रमम् ॥

କିନ୍ତୁ ମୋର ଏହି ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମହାମାରୀରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସମସ୍ତ ଉପଦ୍ରବକୁ ଶାନ୍ତ କରିବ; ଏବଂ ସେହିପରି ତ୍ରିବିଧ ଉତ୍ପାତକୁ ମଧ୍ୟ।

Verse 8

यत्रैतत् पठ्यते सम्यङ्नित्यमायतने मम । सदा न तद्विमोक्ष्यामि सान्निध्यं तत्र मे स्थितम् ॥

ଯେଉଁଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ମୋର ଦେବାଳୟରେ ଏହାକୁ ନିୟମପୂର୍ବକ ନିତ୍ୟ ପାଠ କରାଯାଏ, ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ମୁଁ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରେନି; ସେଠାରେ ମୋର ସନ୍ନିଧି ସଦା ବିରାଜିତ।

Verse 9

बलिप्रदाने पूजायामग्निकार्ये महोत्सवे । सर्वं ममैत्तच्चरितमुच्चार्यं श्राव्यमेव च ॥

ବଳିଦାନ, ପୂଜା, ହୋମ ଏବଂ ମହୋତ୍ସବ ସମୟରେ—ମୋର ଚରିତ୍ରର ଏହି ସମଗ୍ର ଆଖ୍ୟାନ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଶୁଣାଇବା ମଧ୍ୟ ଉଚିତ।

Verse 10

जानताजानता वापि बलिपूजां तथा कृताम् । प्रतीच्छिष्याम्यहं प्रीत्या वह्निहोमं तथा कृतम् ॥

ଜାଣିକି କିମ୍ବା ଅଜାଣିକି, ସେହିପରି କରାଯାଇଥିବା ବଳି ଓ ପୂଜା ଆଦିକୁ ମୁଁ ଆନନ୍ଦରେ ଗ୍ରହଣ କରେ; ଏବଂ ସେହି ଭାବରେ କରାଯାଇଥିବା ହୋମକୁ ମଧ୍ୟ।

Verse 11

शरत्काले महापूजा क्रियते या च वार्षिकी । तस्यां ममैतन्माहात्म्यं श्रुत्वा भक्तिसमन्वितः ॥

ଶରତ୍କାଳରେ ମହା ବାର୍ଷିକ ପୂଜା କରାଯାଏ। ସେହି ସମୟରେ ଭକ୍ତିସହିତ ମୋର ଏହି ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣିଲେ, ଉକ୍ତ ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ମିଳେ।

Verse 12

सर्वबाधाविनिर्मुक्तो धनधान्यसमन्वितः । मनुष्यो मत्प्रसादेन भविष्यति न संशयः ॥

ସମସ୍ତ କ୍ଲେଶରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ମୋର କୃପାରୁ ମନୁଷ୍ୟ ତେଣୁହିଁ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 13

श्रुत्वा ममैतन्माहात्म्यं तथोत्पत्तीः पृथक् शुभाः । पराक्रमं च युद्धेषु जायते निर्भयः पुमान् ॥

ମୋର ଏହି ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣି, ଏବଂ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବର ମଙ୍ଗଳ କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଶୁଣି, ମନୁଷ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୌର୍ୟ ଲାଭ କରେ ଓ ନିର୍ଭୟ ହୁଏ।

Verse 14

रिपवः संक्षयं यान्ति कल्याणं चोपपद्यते । नन्दते च कुलं पुंसां माहात्म्यं मम शृण्वताम् ॥

ଶତ୍ରୁମାନେ ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, କଲ୍ୟାଣ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ; ଏବଂ ଯେମାନେ ମୋର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ କୁଳ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଫଳେ-ଫୁଲେ।

Verse 15

शान्तिकर्मणि सर्वत्र तथा दुःस्वप्नदर्शने । ग्रहपीडासु चोग्रासु माहात्म्यं शृणुयान्मम ॥

ସମସ୍ତ ଶାନ୍ତିକର୍ମରେ, ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଗଲେ, ଏବଂ ଗ୍ରହଜନିତ ଘୋର ପୀଡାରେ ମଧ୍ୟ, ମୋର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣିବା ଉଚିତ।

Verse 16

उपसर्गाः शमं यान्ति ग्रहपीडाश्च दारुणाः । दुःस्वप्नं च नृभिर्दृष्टं सुस्वप्नमुपजायते ॥

ଉପଦ୍ରବ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ଗ୍ରହଜନିତ ଭୟଙ୍କର ପୀଡାମାନେ ମଧ୍ୟ ନିବୃତ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଲୋକେ ଦେଖିଥିବା ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନ ମଧ୍ୟ ଶୁଭସ୍ୱପ୍ନରେ ପରିଣତ ହୁଏ।

Verse 17

बालग्रहाभिभूतानां बालानां शान्तिकारकम् । संघातभेदे च नृणां मैत्रीकरणमुत्तमम् ॥

ଏହା ବାଳ-ଗ୍ରହପୀଡିତ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶମନକାରୀ; ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦଳ କଲହରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲେ, ମିତ୍ରତା ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଏହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପାୟ।

Verse 18

दुर्वृत्तानामशेषाणां बलहानिकरं परम् । रक्षोभूतपिशाचानां पठनादेव नाशनम् ॥

ଏହା ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କର ବଳକୁ ସର୍ବାଧିକ ଭାବେ କ୍ଷୟ କରେ; ଏବଂ ରାକ୍ଷସ, ଭୂତ ଓ ପିଶାଚମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେବଳ ପାଠମାତ୍ରେ ନାଶ ଆଣେ।

Verse 19

सर्वं ममैतन्माहात्म्यं मम सन्निधिकारकम् ॥

ଏହି ସମସ୍ତ ମୋର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମୋର ସଜୀବ ସନ୍ନିଧିକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।

Verse 20

पशुपुष्पार्घ्यधूपैश्च गन्धदीपैस्तथोत्तमैः । विप्राणां भोजनैर्हेमैः प्रॊक्षणीयैरहर्निशम् ॥

ପଶୁବଳି, ପୁଷ୍ପ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଧୂପ ଦ୍ୱାରା; ଉତ୍ତମ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଦୀପ ଦ୍ୱାରା; ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ (ପବିତ୍ର ଜଳ ଛିଟା) ଦ୍ୱାରା—ଦିନରାତି ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା/ପ୍ରସାଦନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 21

अन्यैश्च विविधैर्भोगैः प्रदानैर्वत्सरेण या । प्रीतिर्मे क्रियते सास्मिन् सकृत्सुचरिते श्रुते ॥

ବର୍ଷପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗ ଓ ଅର୍ପିତ ଦାନଦ୍ୱାରା ମୋ ପାଇଁ ଯେ ତୁଷ୍ଟି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେଇ ତୁଷ୍ଟି ଏହି ଉତ୍ତମ ଆଖ୍ୟାନକୁ ଏକଥର ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମେ।

Verse 22

श्रुतं हरति पापानि तथाऽरोग्यं प्रयच्छति । रक्षां करोति भूतेभ्यो जन्मनां कीर्तनं मम ॥

ଏହା ଶୁଣିଲେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ ଏବଂ ଆରୋଗ୍ୟ ମିଳେ। ମୋର ଜନ୍ମ/ଅବତାର କଥାର ପାଠ ପିଶାଚାଦି ହାନିକର ସତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ରକ୍ଷା କରେ।

Verse 23

युद्धेषु चरितं यन्मे दुष्टदैत्यनिबर्हणम् । तस्मिन् श्रुते वैरिकृतं भयं पुंसां न जायते ॥

ଦୁଷ୍ଟ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରୁଥିବା ମୋର ରଣକର୍ମ/ଯୁଦ୍ଧଚରିତ ଯେତେବେଳେ ଶୁଣାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମନରେ ଶତ୍ରୁଜନିତ ଭୟ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 24

युष्माभिः स्तुतयो याश्च याश्च ब्रह्मर्षिभिः कृताः । ब्रह्मणा च कृतास्तास्तु प्रयच्छन्ति शुभां गतिम् ॥

ତୁମେ ଦେବମାନେ ରଚିଥିବା ସ୍ତୁତି, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ରଚିଥିବା ସ୍ତୁତି, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ରଚିଥିବା ସ୍ତୁତି—ଏହିମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଶୁଭ ଗତି (କଲ୍ୟାଣମୟ ଶେଷ) ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 25

अरण्ये प्रान्तरे वापि दावाग्निपरिवारितः । दस्युभिर्वा वृतः शून्ये गृहीतो वापि शत्रुभिः ॥

ବନରେ ହେଉ କି ନିର୍ଜନ ଦେଶରେ, ଦାବାଗ୍ନିରେ ଘେରା ହୋଇଥାଉ; କିମ୍ବା ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ଦସ୍ୟୁମାନେ ଘେରିଥାଉ; ଅଥବା ଶତ୍ରୁମାନେ ଧରିଥାଉ ମଧ୍ୟ—

Verse 26

सिंहव्याघ्रानुयातो वा वने वा वनहस्तिभिः । राज्ञा क्रुद्धेन चाज्ञप्तो वध्यो बन्धगतोऽपि वा ॥

ଯଦି ସିଂହ-ବାଘ ଧାଉଥାନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅରଣ୍ୟରେ ମଦମତ୍ତ ହାତୀମାନେ ପୀଡ଼ା ଦେଉଥାନ୍ତି; କିମ୍ବା କ୍ରୋଧିତ ରାଜା ବଧର ଆଜ୍ଞା ଦେଇଥାନ୍ତି; କିମ୍ବା ବାନ୍ଧି କାରାଗାରେ ନିକ୍ଷେପ କରାଯାଇଥାଏ—

Verse 27

आघूर्णितो वा वातेन स्थितः पोते महार्णवे । पतत्सु चापि शस्त्रेषु संग्रामे भृशदारुणे ॥

କିମ୍ବା ମହାସାଗରରେ ନୌକାରେ ଥାଇ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପବନରେ ଛିଟକିଯାଉଥାଏ; ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ୁଥିବା ଶସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ—

Verse 28

सर्वाबाधासु घोरासु वेदनाभ्यर्दितोऽपि वा । स्मरन्ममैत्तच्छरितं नरो मुच्येत सङ्कटात् ॥

ଏହି ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଆପଦାରେ, ବେଦନାରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେ ମୋର ଏହି ଆଖ୍ୟାନକୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 29

मम प्रभावात्सिंहाद्या दस्यवो वैरिणस्तथा । दूरादेव पलायन्ते स्मरतश्चरितं मम ॥

ମୋର ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ସିଂହ ଆଦି, ଡାକୁ ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ—ମୋର ଚରିତ୍ର ସ୍ମରଣ କଲେ—ଦୂରରୁ ହିଁ ପଳାଇଯାନ୍ତି।

Verse 30

ऋषिरुवाच इत्युक्त्वा सा भगवती चण्डिका चण्डविक्रमā । पश्यतामेव देवानां तत्रैवान्तरधीयत ॥

ଋଷି କହିଲେ: ଏପରି କହି ସେଇ ଭଗବତୀ—ଘୋର ପରାକ୍ରମଶାଳିନୀ ଚଣ୍ଡିକା—ଦେବମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସେଠାରେ ହିଁ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।

Verse 31

तेऽपि देव्याः निरातङ्काः स्वाधिकारान् यथा पुरा । यज्ञभागभुजः सर्वे चक्रुर्विनिहतारयः ॥

ତେବେ ଦେବୀଙ୍କ କୃପାରେ ଭୟମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେହି ଦେବତାମାନେ ପୂର୍ବବତ୍ ନିଜ-ନିଜ ପଦ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ପୁନଃ ସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଶତ୍ରୁମାନେ ନିହତ ହେବା ପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଯଜ୍ଞରେ ନିଜ-ନିଜ ଭାଗ ପୁନର୍ବାର ଭୋଗ କଲେ।

Verse 32

दैत्याश्च देव्याः निहते शुम्भे देवरिपौ युधि । जगद्विध्वंसके तस्मिन् महोग्रेऽतुलविक्रमॆ । निशुम्भे च महावीर्ये शेषाः पातालमाययुः ॥

ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଦେବୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ଜଗତ୍-ବିନାଶକ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅତୁଳ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ଶୁମ୍ଭକୁ ବଧ କଲେ, ଏବଂ ମହାବୀର ନିଶୁମ୍ଭ ମଧ୍ୟ ନିହତ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଦୈତ୍ୟମାନେ ପାତାଳକୁ ଅବତରିଲେ।

Verse 33

एवं भगवती देवी सा नित्यापि पुनः पुनः । सम्भूय कुरुते भूूप जगतः परिपालनम् ॥

ହେ ରାଜନ୍, ଏହିପରି ସେଇ ଭଗବତୀ ଦେବୀ—ନିତ୍ୟା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ପୁନଃ ପୁନଃ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଜଗତର ପରିରକ୍ଷା ସାଧନ କରନ୍ତି।

Verse 34

तयैतन्मोह्यते विश्वं सैव विश्वं प्रसूयते । सा याचिता च विज्ञानं तुष्टा ऋद्धिं प्रयच्छति ॥

ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ମୋହିତ, ଏବଂ ସେଇ ନିଜେ ବିଶ୍ୱକୁ ଜନ୍ମ ଦିଅନ୍ତି। ପ୍ରାର୍ଥିତ ହେଲେ ସେ ଜ୍ଞାନ ଦାନ କରନ୍ତି; ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ସେ ଶ୍ରୀ-ସମୃଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 35

व्याप्तं तयैतत्सकलं ब्रह्माण्डं मनुजेश्वर । महाकाल्या महाकाले महाकारिस्वरूपया ॥

ହେ ନରାଧିପ, ମହାକାଳର ମହାସମୟରେ ମହାକାଳୀ ମହାକର୍ତ୍ତୃ-ରୂପେ ଏହି ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ-ଅଣ୍ଡକୁ ଚରାଚର ସହିତ ବ୍ୟାପି ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି।

Verse 36

सैव काले महामारी सैव सृष्टिर्भवत्यजा । स्थितिं करोति भूतानां सैव काले सनातनी ॥

ସେଇ ଏକ ସମୟରେ ମହାମାରୀ ହୁଅନ୍ତି; ସେଇ ଅଜନ୍ମା ହୋଇ ସୃଷ୍ଟିରୂପା ହୁଅନ୍ତି। ସେଇ ଭୂତମାନଙ୍କର ସ୍ଥିତି ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ସେଇ ନିତ୍ୟା ଦେବୀ ତଦନୁରୂପ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।

Verse 37

भवकाले नृणां सैव लक्ष्मीर्वृद्धिप्रदा गृहे । सैवाभावे तथालक्ष्मीर्विनाशायोपजायते ॥

ଲୋକମାନଙ୍କର ଶୁଭକାଳରେ ସେଇ ଗୃହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ହୋଇ ବୃଦ୍ଧି ଦିଅନ୍ତି; ଏବଂ କ୍ଷୟକାଳରେ ସେଇ ବିନାଶ ପାଇଁ ଉଦ୍ଭୂତ ଅଲକ୍ଷ୍ମୀ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 38

स्तुता सम्पूजिता पुष्पैर्धूपगन्धादिभिस्तथा । ददाति वित्तं पुत्रांश्च मतिं धर्मे गतिं शुभाम् ॥

ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ, ସୁଗନ୍ଧ ଆଦିଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହୋଇ ଯଥାବିଧି ପୂଜିତ ହେଲେ ସେ ଧନ ଓ ପୁତ୍ର ଦିଅନ୍ତି; ଧର୍ମାନୁଗତ ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ଶୁଭ ଗତି ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Frequently Asked Questions

The chapter articulates a practical theology of śravaṇa and pāṭha: devotionally reciting and hearing sacred narrative is presented as an efficacious means to transform suffering into well-being. Ethically, it frames worship as cultivating steadiness (samāhita-bhāva), gratitude, and dharmic orientation, with protection and prosperity arising as the ordered consequence of aligning with Devī’s cosmic sovereignty.

While not adding new genealogical data, Adhyaya 92 functions as the liturgical and doctrinal capstone of the Devī Māhātmya embedded in the Sāvarṇika Manvantara. It closes the immediate conflict-cycle (post Śumbha-Niśumbha) by restoring the devas’ yajña-bhāga and re-stabilizing cosmic administration, thereby reaffirming Manvantara order through Devī’s intervention.

It serves as the Devī Māhātmya’s phalaśruti and ritual mandate: Devī promises continual presence where the text is recited, specifies festival and worship settings (bali, pūjā, homa, śaratkāla mahāpūjā), and enumerates protective results against calamities, ग्रहपीडा, nightmares, and spirit-afflictions. The concluding theology universalizes Devī as the all-pervading power behind creation, preservation, prosperity, and dissolution—central to Śākta interpretive tradition.