Markandeya Purana — Adhyaya 88, Shloka 34

Adhyaya 88 — The Manifestation of the Matrikas and the Slaying of Raktabija

Sanskrit

ऐन्द्रीकुलिशपातेन शतशो दैत्यदानवाः ।

पेतुर्विदारिताः पृथ्व्यां रुधिरौघप्रवर्षिणः ॥

Transliteration

aindrī-kuliśa-pātena śataśo daitya-dānavāḥ /

petur vidāritāḥ pṛthvyāṃ rudhiraugha-pravarṣiṇaḥ //

Translation

ଐନ୍ଦ୍ରୀଙ୍କ ବଜ୍ରପାତରେ ଶତଶଃ ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବ ଚିରିଯାଇ, ରକ୍ତଧାରା ବହାଇ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲେ।

Word by Word

• ऐन्द्री-कुलिश-पातेन: by the strike of Indra’s thunderbolt
• ऐन्द्री-कुलिश-पातेन: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ऐन्द्री (प्रातिपदिक) + कुलिश (प्रातिपदिक) + पात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), एकवचन; समासः—(ऐन्द्री) इन्द्रसम्बन्धि + (कुलिश) वज्र + (पात) प्रहार/पतन = ‘इन्द्रवज्रप्रहार’

• शतशः: by hundreds; in hundreds
• शतशः: क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शतशस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; प्रकार/परिमाणवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner/number)

• दैत्य-दानवाः: Daityas and Dānavas (demons)
• दैत्य-दानवाः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक) + दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; द्वन्द्वसमासः (इतरेतर-द्वन्द्व)

• पेतुः: fell
• पेतुः: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• विदारिताः: torn apart; split
• विदारिताः: कर्तृसम्बन्धी विशेषण (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + दृ (धातु) → विदारित (कृदन्त, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (दैत्यदानवानाम्)

• पृथ्व्याम्: on the earth
• पृथ्व्याम्: अधिकरण (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पृथ्वी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative/अधिकरण), एकवचन

• रुधिर-ओघ-प्रवर्षिणः: pouring forth floods of blood
• रुधिर-ओघ-प्रवर्षिणः: कर्तृसम्बन्धी विशेषण (Attribute/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रुधिर (प्रातिपदिक) + ओघ (प्रातिपदिक) + प्रवर्षिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—रुधिरस्य ओघः (blood-flood) तं प्रवर्षन्ति इति; विशेषणम् (दैत्यदानवानाम्)

Speakers

• Narrative voice within the Devi Mahatmyam

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "raudra", "secondaryRasa": "vira", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Primary Deities

• Aindrī

Shakti Aspects

• Aindrī (Indra-Śakti; Mātṛkā)

Key Themes

• Shaktism
• Divine retribution
• Battle imagery
• Asura downfall

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Unchecked violence rebounds upon its perpetrator; the verse emphasizes the inevitability of consequence when cosmic order asserts itself.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Episodic narrative (not sarga/manvantara data), used to dramatize the restoration of ṛta/dharma.

What is the esoteric significance?

Vajra symbolizes indestructible clarity; when insight strikes, entrenched negativities ‘split’ and collapse, though the process can appear fierce and cathartic.