Shloka 34

Adhyaya 84 — The Gods’ Hymn after the Slaying of Mahishasura and the Goddess’ Boon

Sanskrit

यश्च मर्त्यः स्तवैरेभिस्त्वां स्तोष्यत्य मलानने ।

तस्य वित्तर्धिविभवैर्धनदारादिसम्पदाम् ।

वृद्धयेऽस्मात्प्रसन्ना त्वं भवेताः सर्वदाम्बिके ॥

Transliteration

yaś ca martyaḥ stavair ebhis tvāṃ stoṣyaty amalānane | tasya vittardhivibhavair dhanadārādisampadām | vṛddhaye 'smāt prasannā tvaṃ bhavetāḥ sarvadāmbike ||

Translation

ହେ ନିର୍ମଳମୁଖୀ, ଯେ କୌଣସି ମର୍ତ୍ୟ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବ—ହେ ଅମ୍ବିକା, ଆପଣ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାହାର ଧନ, ଶ୍ରୀ, ସୌଭାଗ୍ୟ, ଭାଗ୍ୟ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ୟର ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତୁ; ଏବଂ ରତ୍ନ, ପତ୍ନୀ ଆଦି ସମ୍ପଦର ମଧ୍ୟ ଅଭିବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତୁ।

Word by Word

• यः: who
• यः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सम्बन्धसूचक

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• मर्त्यः: a mortal
• मर्त्यः: कर्ता-अप्पोज़िशन (Apposition)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• स्तवैः: with hymns
• स्तवैः: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्तव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; करण

• एभिः: these
• एभिः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; विशेषण (demonstrative)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2), एकवचन

• स्तोष्यति: will praise
• स्तोष्यति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु)
• Form: लृट् (भविष्यत्/future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; ‘will praise’

• अमलानने: O pure-faced one
• अमलानने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अमल + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; बहुव्रीहि: अमलं आननं यस्याः सा

• तस्य: of him
• तस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी (6), एकवचन

• वित्त: wealth
• वित्त: समासाङ्ग
• Type: Noun
• Root: वित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन (समासाङ्ग)

• ऋद्धि: prosperity
• ऋद्धि: समासाङ्ग
• Type: Noun
• Root: ऋद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन (समासाङ्ग)

• विभवैः: with resources/splendours
• विभवैः: करण
• Type: Noun
• Root: विभव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; करण

• धन: wealth
• धन: समासाङ्ग
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन (समासाङ्ग)

• दार: wife/spouse
• दार: समासाङ्ग
• Type: Noun
• Root: दार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन-प्रातिपदिक (समासाङ्ग)

• आदि: and the like
• आदि: समासाङ्ग
• Type: Indeclinable
• Root: आदि (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: समासे ‘आदि’ (etc.)-सूचक अव्यय

• सम्पदाम्: of fortunes (wealth, spouse, etc.)
• सम्पदाम्: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: सम्पद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; तत्पुरुष (आदि-समास): धन-दार-आदि-सम्पदाम्

• वृद्धये: for increase
• वृद्धये: प्रयोजन-सम्प्रदान (Purpose/dative)
• Type: Noun
• Root: वृद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन; प्रयोजन/सम्प्रदान (dative of purpose)

• अस्मात्: from this (praise)
• अस्मात्: अपादान (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंस, पञ्चमी (5), एकवचन; अपादान

• प्रसन्ना: pleased
• प्रसन्ना: विधेय-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषण (to त्वम्)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (1), एकवचन

• भवेताः: may you be
• भवेताः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद; ‘may you become/be’

• सर्वदा: always
• सर्वदा: कालाधिकरण (Temporal adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (adverb of time)

• अम्बिके: O Ambikā
• अम्बिके: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अम्बिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन

Speakers

• Devas to the Goddess

Primary Deities

• Devī
• Devas

Shakti Aspects

• Ambikā; Amalānanā (epithet); Devī as bestower of both worldly prosperity and protection

Key Themes

• Shaktism
• Stuti (hymn)
• Phalaśruti-like boon
• Householder prosperity
• Divine grace

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Prosperity is portrayed as a byproduct of divine favor gained through sincere stuti; the ethical undertone is that devotion stabilizes life (artha/kāma) under the umbrella of dharma.

How does this fit the Pancalakṣaṇa (5 characteristics)?

Not genealogical; it functions as dharma-oriented instruction within a Manvantara narrative—linking sacred recitation with tangible societal well-being.

What is the esoteric significance?

‘Amalānane’ implies purity: the devotee’s praise aligns with purity of mind, which ‘increases’ (vṛddhi) inner and outer resources—prosperity as an emanation of ordered consciousness.