Shloka 9

Adhyaya 59 — Cosmic Geography and Yuga-Order: Bhadrashva, Ketumala, and the Northern Kuru Region

Sanskrit

दिव्यसङ्गमिनः पुण्या दशवर्षशतायुषः ।

मन्दोत्तमौ न तेषु स्तः सर्वे ते समदर्शनाः ॥

Transliteration

divyasaṅgaminaḥ puṇyā daśavarṣaśatāyuṣaḥ / mandottamau na teṣu staḥ sarve te samadarśanāḥ

Translation

ସେମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ସଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ପୁଣ୍ୟବାନ ଏବଂ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ‘ମନ୍ଦ’ କିମ୍ବା ‘ଉତ୍କୃଷ୍ଟ’ ନାହିଁ; ସମସ୍ତେ ସମଦୃଷ୍ଟି।

Word by Word

• दिव्यसङ्गमिनः: having association with the divine
• दिव्यसङ्गमिनः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य + सङ्गमिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (दिव्यैः सह सङ्गमः/सङ्गमिनः = ‘associated with the divine’); विशेषण (नराः—पूर्वश्लोकानुसन्धान)

• पुण्याः: virtuous; holy
• पुण्याः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; विशेषण

• दशवर्षशतायुषः: living a thousand years
• दशवर्षशतायुषः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दश + वर्ष + शत + आयुस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (दश-वर्ष-शतं आयुः येषाम् = ‘whose lifespan is a thousand years’); विशेषण

• मन्दोत्तमौ: the dull and the excellent (as categories)
• मन्दोत्तमौ: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: मन्द + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); द्विवचन; समासः—द्वन्द्व (मन्दः च उत्तमः च)

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation particle)

• तेषु: among them
• तेषु: Adhikarana (अधिकरण/among them)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); बहुवचन; सर्वनाम

• स्तः: are (exist)
• स्तः: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present); प्रथमपुरुष (3rd person); द्विवचन; धातु—अस् (to be)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; सर्वनाम

• समदर्शनाः: equal in outlook; impartial
• समदर्शनाः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम + दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; समासः—कर्मधारय (समं दर्शनं येषाम् = ‘equal-seeing’); विशेषण (ते)

Speakers

• Narrator to interlocutor

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes

• Cosmology
• Dharma
• Ideal society
• Longevity

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

An ideal society is defined less by hierarchy of worth and more by shared virtue and equal vision (sama-darśana), rooted in proximity to the divine.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Not genealogy; it is descriptive dharma-cosmography—how beings live in a particular cosmic region—supporting the Purāṇa’s world-order exposition.

What is the esoteric significance?

‘No manda/uttama’ points to non-dual ethical perception: when sattva predominates, comparative ego-judgments fade, yielding equanimity (samatā).