Shloka 27
भीमस्य बल्लव-प्रतिज्ञा तथा अर्जुनस्य बृहन्नडा-रूप-निर्णयः
Bhīma’s Ballava Vow and Arjuna’s Decision to Become Bṛhannadā
Devanagari script
पिनद्धकम्बु: पाणिभ्यां तृतीयां प्रकृतिं गत: । वेणीकृतशिरा राजन् नाम्ना चैव बृहन्नला,मैं दोनों कानोंमें अग्निके समान कान्तिमान् कुण्डल पहनकर हाथोंमें शंखकी चूड़ियाँ धारण कर लूँगा। इस प्रकार तीसरी प्रकृति (नपुंसकभाव)-को अपनाकर सिरपर चोटी गूँथ लूँगा और अपनेको बृहन्नला नामसे घोषित करूँगा
Transliteration
pinaddha-kambuḥ pāṇibhyāṁ tṛtīyāṁ prakṛtiṁ gataḥ | veṇī-kṛta-śirā rājan nāmnā caiva bṛhannalā ||
Translation
ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ, ମୁଁ ହାତରେ ଶଙ୍ଖର ଚୁଡ଼ି ପିନ୍ଧିବି; ତୃତୀୟ ପ୍ରକୃତି (ନପୁଂସକ ଭାବ) ଗ୍ରହଣ କରି ମୁଣ୍ଡର କେଶକୁ ବେଣୀ କରି ବାନ୍ଧିବି। ଏଭଳି ମୁଁ ‘ବୃହନ୍ନଲା’ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବି।
Word by Word
पिनद्धकम्बुःwearing/putting on conch(-like) bangles
पिनद्धकम्बुः:
Karta
TypeAdjective
Rootपिनद्ध-कम्बु
FormMasculine, Nominative, Singular
पाणिभ्याम्on/with (both) hands
पाणिभ्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपाणि
FormMasculine, Instrumental, Dual
तृतीयाम्the third
तृतीयाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतृतीय
FormFeminine, Accusative, Singular
प्रकृतिम्nature/condition (here: third gender/neutral state)
प्रकृतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रकृति
FormFeminine, Accusative, Singular
गतःhaving gone/assumed
गतः:
Karta
TypeVerb
Rootगम्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
वेणीकृतशिराःwith hair/head made into a braid/topknot
वेणीकृतशिराः:
Karta
TypeAdjective
Rootवेणी-कृत-शिरस्
FormMasculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
Sampradana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
नाम्नाby name
नाम्ना:
Karana
TypeNoun
Rootनामन्
FormNeuter, Instrumental, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
बृहन्नलाBṛhannalā (name)
बृहन्नला:
Karta
TypeNoun
Rootबृहन्नला
FormFeminine, Nominative, Singular
Speaker
अजुन उवाच
Characters & Entities
A
Arjuna (Ajuna)K
King (rājan—addressed interlocutor, i.e., Yudhiṣṭhira in context)B
BṛhannalāC
conch-shell bangles (kambu/kambuḥ)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes