Previous Verse
Next Verse

Shloka 59

इन्द्रस्य दुःखप्राप्तिः—त्रिशिरोवधः, वृत्रोत्पत्तिः, जृम्भिकाजननम्

Indra’s Distress: Slaying of Triśiras, Birth of Vṛtra, and the Origin of Yawning

कि कार्यमिति वै राजन्‌ विचिन्त्य भयमोहिता: । जग्मु: सर्वे महात्मानं मनोभिर्विष्णुमव्ययम्‌ । उपविष्टा मन्दराग्रये सर्वे वृत्रवधेप्सव:,भारत! त्वष्टाके तेजसे मोहित हुए सब देवता देवराज इन्द्र तथा ऋषियोंसे मिलकर सलाह करने लगे कि अब हमें क्या करना चाहिये? राजन्‌! भयसे मोहित हुए सब देवता बहुत देरतक सोच-विचार करके मन-ही-मन अविनाशी परमात्मा भगवान्‌ विष्णुकी शरणमें गये और वे वृत्रासुरके वधकी इच्छासे मन्दराचलके शिखरपर ध्यानस्थ होकर बैठ गये

kiṁ kāryam iti vai rājan vicintya bhaya-mohitāḥ | jagmuḥ sarve mahātmānaṁ manobhir viṣṇum avyayam | upaviṣṭā mandarāgrye sarve vṛtra-vadhepsavaḥ |

‘ହେ ରାଜନ, ଏବେ କ’ଣ କରିବା?’—ଭୟରେ ମୋହିତ ହୋଇ ସେମାନେ ବିଚାର କଲେ। ପରେ ସମସ୍ତେ ମନେ-ମନେ ମହାତ୍ମା, ଅବ୍ୟୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ। ବୃତ୍ରବଧର ଇଚ୍ଛାରେ ସେମାନେ ମନ୍ଦର ପର୍ବତର ଶିଖରେ ଏକାଗ୍ର ନିଶ୍ଚୟରେ ବସିଲେ।

किम्what
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
कार्यम्to be done; duty; course of action
कार्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootकार्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
विचिन्त्यhaving reflected/considered
विचिन्त्य:
TypeVerb
Rootवि-चिन्त्
FormAbsolutive (क्त्वा/ल्यप्), Parasmaipada (usage-neutral)
भय-मोहिताःdeluded/overcome by fear
भय-मोहिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootभयमोहित
FormMasculine, Nominative, Plural
जग्मुःwent
जग्मुः:
TypeVerb
Rootगम्
FormPerfect (लिट्), 3rd, Plural, Parasmaipada
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
महात्मानम्the great-souled one
महात्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
मनःभिःwith (their) minds; mentally
मनःभिः:
Karana
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Instrumental, Plural
विष्णुम्Vishnu
विष्णुम्:
Karma
TypeNoun
Rootविष्णु
FormMasculine, Accusative, Singular
अव्ययम्imperishable
अव्ययम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअव्यय
FormMasculine, Accusative, Singular
उपविष्टाःseated; having sat down
उपविष्टाः:
Karta
TypeVerb
Rootउप-विश्
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Nominative, Plural
मन्दर-अग्र्येon the summit of Mandara
मन्दर-अग्र्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमन्दराग्र्य
FormNeuter, Locative, Singular
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
वृत्र-वध-ईप्सवःdesiring the slaying of Vritra
वृत्र-वध-ईप्सवः:
Karta
TypeAdjective
Rootवृत्रवधेप्सु
FormMasculine, Nominative, Plural

शल्य उवाच

S
Shalya
V
Viṣṇu
V
Vṛtra
M
Mandara (mountain)