Shloka 16
माद्रीपुत्रं नकुलं त्वाजमीढ महेन्द्रदत्ता हरयो वाजिमुख्या: । समा वायोर्बलवन्तस्तरस्विनो वहन्ति वीर वृत्रशत्रुं यथेन्द्रम्,अजमीढकुलनन्दन! देवराज इन्द्रके दिये हुए हरे रंगके उत्तम घोड़े, जो वायुके समान बलवान तथा वेगवान् हैं, माद्रीकुमार वीर नकुलके रथका भार वहन करते हैं। ठीक उसी तरह, जैसे पहले वे वृत्रशत्रु देवेन्द्रका भार वहन किया करते थे
sañjaya uvāca |
mādrīputraṃ nakulaṃ tv ājamīḍa mahendradattā harayo vājimukhyāḥ |
samā vāyor balavantas tarasvino vahanti vīra vṛtraśatruṃ yathendram, ajamīḍakulanandana ||
ସଞ୍ଜୟ କହିଲେ—ହେ ଅଜମୀଢବଂଶନନ୍ଦନ! ମହେନ୍ଦ୍ର ଦତ୍ତ ହରିତବର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଶ୍ୱମାନେ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ର ବୀର ନକୁଳଙ୍କ ରଥଭାର ବହନ କରୁଛନ୍ତି। ସେମାନେ ବାୟୁ ସମ ବଳବାନ ଓ ବେଗବାନ; ଯେପରି ପୂର୍ବେ ବୃତ୍ରଶତ୍ରୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବହନ କରୁଥିଲେ, ସେପରି ଏବେ ନକୁଳଙ୍କୁ ବହନ କରୁଛନ୍ତି।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse conveys that righteous martial preparedness is marked by auspicious signs: Nakula’s chariot is drawn by horses associated with Indra, suggesting that disciplined valor aligned with dharma attracts divine-like support and legitimacy.
Sañjaya describes Nakula’s chariot team: exceptionally swift and strong bay horses, said to be gifts of Indra, now carry Nakula just as they once carried Indra, thereby praising Nakula’s stature and readiness in the unfolding conflict.