Shloka 3

अर्जुन-माहात्म्य-चिन्ता

Dhṛtarāṣṭra’s Appraisal of Arjuna’s Strategic Supremacy

Devanagari script

मैं निरन्तर सोचने-विचारनेपर भी युद्धमें गाण्डीवधारी अर्जुनका ही सामना करनेवाले किसी ऐसे वीरको नहीं देखता, जो रथपर आरूढ़ हो उनके सम्मुख जा सके ।।

Transliteration

dhṛtarāṣṭra uvāca | asyataḥ karṇinālīkān mārgaṇān hṛdayacchidaḥ | pratyetā na samaḥ kaścid yudhi gāṇḍīvadhanvanaḥ ||

Translation

ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର କହିଲେ— ମୁଁ ନିରନ୍ତର ଚିନ୍ତା-ବିଚାର କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏମିତି କୌଣସି ବୀରକୁ ଦେଖୁନାହିଁ, ଯେ ରଥାରୂଢ ହୋଇ ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖେ ସମକକ୍ଷ ଭାବେ ଯାଇପାରିବ। ସେ ଯେତେବେଳେ କଣ୍ଟାଯୁକ୍ତ ଓ ସୂଚୀସଦୃଶ, ହୃଦୟ-ଭେଦୀ ବାଣମାନଙ୍କର ଅବିରତ ବର୍ଷା କରନ୍ତି, ତେବେ ରଣଭୂମିରେ ତାଙ୍କ ସମାନ ହୋଇ ସାମ୍ନା କରିବାକୁ କେହି ନାହିଁ।

Word by Word

• अस्यतः: he shoots/throws
• अस्यतः: Karta
• Type: Verb
• Root: अस् (क्षेपणे)
• Form: लट्, परस्मैपद, प्रथम, एकवचन

• कर्णि-नालीकान्: kārṇi and nālīka (types of arrows)
• कर्णि-नालीकान्: Karma
• Type: Noun
• Root: कर्णि, नालीक
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• मार्गणान्: arrows
• मार्गणान्: Karma
• Type: Noun
• Root: मार्गण
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• हृदय-च्छिदः: heart-piercing
• हृदय-च्छिदः: Karma
• Type: Adjective
• Root: हृदयच्छिद्
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• प्रत्येता: would go up to/advance against
• प्रत्येता: Karta
• Type: Verb
• Root: प्रति-इ (गत्यर्थे)
• Form: लृट् (अनद्यतन भविष्यत्), परस्मैपद, प्रथम, एकवचन

• न: not
• Type: Indeclinable
• Root: न

• समः: equal, a match
• समः: Karta
• Type: Adjective
• Root: सम
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कश्चित्: anyone, someone
• कश्चित्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: किम्
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• युधि: in battle
• युधि: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: युध्
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• गाण्डीव-धन्वन्: the wielder of Gāṇḍīva (Arjuna)
• गाण्डीव-धन्वन्: Karta
• Type: Noun
• Root: गाण्डीवधन्वन्
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

धृतराष्ट उवाच

Characters & Entities

• Dhṛtarāṣṭra
• Arjuna
• Gāṇḍīva (bow)
• arrows (karṇi, nālīka, mārgaṇa)