Shloka 51
Sanatsujāta–Dhṛtarāṣṭra Saṃvāda: Pramāda as Mṛtyu
Chapter 42
छन्दांसि नाम द्विपदां वरिष्ठ स्वच्छन्दयोगेन भवन्ति तत्र । छन््दोविदस्तेन च तानधीत्य गता न वेदस्य न वेद्यमार्या:
chandāṁsi nāma dvipadāṁ variṣṭha svacchandayogena bhavanti tatra | chandovidastena ca tān adhītya gatā na vedasya na vedyam āryāḥ ||
ସନତ୍ସୁଜାତ କହିଲେ—“ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ବାଣୀର ସମସ୍ତ ରୂପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହି ଛନ୍ଦସମୂହ ସେଠାରେ ପରମାତ୍ମାରେ ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦ, ସ୍ୱତଃପ୍ରମାଣ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅବସ୍ଥିତ। ତେଣୁ ଯେମାନେ ଛନ୍ଦକୁ ଯଥାର୍ଥ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ତାହା ଅଧ୍ୟୟନ କରି ବେଦର କେବଳ ଅକ୍ଷରରେ ଅଟକି ରହନ୍ତି ନାହିଁ; ଆର୍ୟଜନ ବେଦଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞେୟ ପରମସତ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।”
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
True Vedic learning is not merely recitation or ritual literacy; mastery of the Veda’s inner structure (here symbolized by chandas) leads the noble seeker beyond the text to the Veda’s intended object—ultimate Reality (the vedyam).
In the Sanatsujātīya section of the Udyoga Parva, Sanatsujāta instructs a royal listener on higher knowledge. This verse emphasizes that Vedic forms are intrinsically authoritative and that genuine Vedic expertise culminates in realizing the Supreme, not in stopping at external scripture alone.