Shloka 12
Sanatsujāta-Āhvāna (Summoning Sanatsujāta) — Vidura’s Invocation and Dhṛtarāṣṭra’s Doubt
सोभिध्यायन्नुत्पतितान् निहन्या- दनादरेणाप्रतिबुध्यमान: । नैनं मृत्युर्मुत्युरिवात्ति भूत्वा एवं विद्वान यो विनिहन्ति कामान्,(अत: जो मृत्युको जीतनेकी इच्छा रखता है,) उसे चाहिये कि परमात्माका ध्यान करके विषयोंको तुच्छ मानकर उन्हें कुछ भी न गिनते हुए उनकी कामनाओंको उत्पन्न होते ही नष्ट कर डाले। इस प्रकार जो विद्वान विषयोंकी इच्छाको मिटा देता है, उसको [साधारण प्राणियोंकी] मृत्युकी भाँति मृत्यु नहीं मारती (अर्थात् वह जन्म-मरणसे मुक्त हो जाता है)
so 'bhidhyāyann utpatitān nihanyād anādareṇāpratibudhyamānaḥ | nainaṃ mṛtyur mṛtyur ivātti bhūtvā evaṃ vidvān yo vinihanti kāmān ||
ଏହେତୁ ଯେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜିତିବାକୁ ଚାହେ, ସେ ପରମାତ୍ମାରେ ମନ ନିଶ୍ଚଳ କରି, ବିଷୟମାନଙ୍କୁ ତୁଚ୍ଛ ଭାବି, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନାଦର ରଖି, କାମନା ଉଦ୍ଭବ ହେବା ସହିତେ ତାହାକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଉ। ଯେ ଜ୍ଞାନୀ ଏଭଳି ଭାବେ ଇଚ୍ଛାମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରେ, ତାହାକୁ ମୃତ୍ୟୁ ସାଧାରଣ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପରି ଗ୍ରାସ କରିପାରେ ନାହିଁ; ସେ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ।
सनत्युजात उवाच
Educational Q&A
Desires are to be cut off at their very birth through meditation on the Supreme and deliberate disregard for sense-objects; the wise who uproots craving is not ‘devoured by Death’—meaning he transcends ordinary mortality and attains liberation.
In the Sanatsujātīya discourse within Udyoga Parva, Sanatsujāta instructs (in a didactic, philosophical register) that conquering death is achieved not by external means but by inner vigilance: immediately destroying rising desires and remaining awake to their danger.