Shloka 51
Vidura-nīti: Atithi-dharma, Trust, Counsel-Secrecy, and Traits of Sustainable Rule
Udyoga Parva, Adhyāya 38
Devanagari script
इन्द्रियाणामनुत्सगों मृत्युनापि विशिष्यते । अत्यर्थ पुनरुत्सर्ग: सादयेद् दैवतान्यपि,इन्द्रियोंको सर्वधा रोक रखना तो मृत्युसे भी बढ़कर कठिन है और उन्हें बिलकुल खुली छोड़ देना देवताओंका भी नाश कर देता है
Transliteration
indriyāṇām anutsargo mṛtyunāpi viśiṣyate | atyarthaḥ punar utsargaḥ sādayed daivatāny api ||
Translation
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ସର୍ବଥା ଦମନ କରି ରଖିବା ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ କଠିନ; କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଛାଡ଼ ଦେଲେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବିନାଶ କରେ।
Word by Word
इन्द्रियाणाम्of the senses
इन्द्रियाणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootइन्द्रिय
FormNeuter, Genitive, Plural
अनुत्सर्गःnon-release; restraint (not letting loose)
अनुत्सर्गः:
Karta
TypeNoun
Rootअनुत्सर्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
मृत्युनाthan death / by death
मृत्युना:
Karana
TypeNoun
Rootमृत्यु
FormMasculine, Instrumental, Singular
अपिeven; also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
विशिष्यतेis distinguished; surpasses
विशिष्यते:
TypeVerb
Rootविशिष्
FormPresent, Atmanepada, Third, Singular
अत्यर्थम्excessively; too much
अत्यर्थम्:
TypeIndeclinable
Rootअत्यर्थम्
पुनःagain; on the other hand
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
उत्सर्गःrelease; letting loose
उत्सर्गः:
Karta
TypeNoun
Rootउत्सर्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
सादयेत्would destroy; would bring to ruin
सादयेत्:
TypeVerb
Rootसद्
FormOptative, Parasmaipada, Third, Singular
दैवतानिthe gods; divine beings
दैवतानि:
Karma
TypeNoun
Rootदैवत
FormNeuter, Accusative, Plural
अपिeven
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
Speaker
विदुर उवाच
Characters & Entities
V
ViduraI
indriyāṇi (the senses)M
mṛtyu (death)D
daivatāni (the gods)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes