Shloka 6

Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition

Devanagari script

द्वाःस्थ उवाच प्रविशान्त:पुरं क्षत्तर्महाराजस्य धीमत: । नहि ते दर्शनेडकल्पो जातु राजाब्रवीद्धि माम्‌,द्वारपाल विदुरके पास आकर बोला--विदुरजी! आप बुद्धिमान्‌ महाराज धृतराष्ट्रके अन्तःपुरमें प्रवेश कीजिये। महाराजने मुझसे कहा है कि मुझे विदुरसे मिलनेमें कभी अड़चन नहीं है

Transliteration

dvāḥstha uvāca: praviśāntaḥ puraṁ kṣattar mahārājasya dhīmataḥ | nahi te darśane ’kalpo jātu rājābravīd dhi mām, dvārapāla |

Translation

ଦ୍ୱାରପାଳ ଭିଦୁରଙ୍କୁ କହିଲା— “ହେ କ୍ଷତ୍ତା! ବୁଦ୍ଧିମାନ ମହାରାଜଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ। ରାଜା ମୋତେ କହିଛନ୍ତି— ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ କେବେ ରୋକ ନାହିଁ।”

Word by Word

• द्वाःस्थः: the doorkeeper
• द्वाःस्थः: Karta
• Type: Noun
• Root: द्वाःस्थ
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• उवाच: said
• उवाच: Karta
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: Perfect, 3, Singular

• प्रविश: enter
• प्रविश: Karma
• Type: Verb
• Root: प्र-विश्
• Form: Imperative, 2, Singular

• अन्तःपुरम्: the inner palace (women's quarters)
• अन्तःपुरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अन्तःपुर
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• क्षत्तः: O chamberlain (Vidura)
• क्षत्तः: Sampradana
• Type: Noun
• Root: क्षत्तृ
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• महाराजस्य: of the great king
• महाराजस्य: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: महाराज
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• धीमतः: wise
• धीमतः: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: धीमत्
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• न: not
• Type: Indeclinable
• Root: न

• हि: indeed/for
• Type: Indeclinable
• Root: हि

• ते: to you
• ते: Sampradana
• Type: Pronoun
• Root: त्वद्
• Form: Dative, Singular

• दर्शने: in (the matter of) seeing/meeting
• दर्शने: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: दर्शन
• Form: Neuter, Locative, Singular

• अकल्पः: unfit/unsuitable (i.e., no obstacle/unsuitability)
• अकल्पः: Karta
• Type: Adjective
• Root: अकल्प
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• जातु: ever/at any time
• Type: Indeclinable
• Root: जातु

• राजा: the king
• राजा: Karta
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अब्रवीत्: said/spoke
• अब्रवीत्: Karta
• Type: Verb
• Root: ब्रू
• Form: Imperfect, 3, Singular

• हि: indeed
• Type: Indeclinable
• Root: हि

• माम्: me
• माम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: Accusative, Singular

Speaker

द्वाःस्थ उवाच

Characters & Entities

• Vidura (Kṣattar)
• Dhṛtarāṣṭra
• Royal inner palace (antaḥpura)