Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

भीष्मद्रोणयोर्दुर्योधनं प्रति शमोपदेशः | Bhīṣma and Droṇa’s Counsel of Conciliation to Duryodhana

न राज्यहरणं दु:खं द्यूते चापि पराजय: । प्रत्राजनं सुतानां वा न मे तद्‌ दुःखकारणम्‌,श्रीकृष्ण! मुझे राज्यके छिन जानेका उतना दुःख नहीं है। जुएमें हारने और पुत्रोंके वनवास होनेका भी मेरे मनमें उतना महान्‌ दुःख नहीं है, परंतु भरी सभामें मेरी सुन्दरी युवती पुत्रवधू द्रौपदीने रोते हुए जो दुर्योधनके कटुवचन सुने थे, वही मेरे लिये महान्‌ दुःखका कारण बन गया है

na rājyaharaṇaṁ duḥkhaṁ dyūte cāpi parājayaḥ | pratrājanaṁ sutānāṁ vā na me tad duḥkhakāraṇam, śrīkṛṣṇa |

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ! ରାଜ୍ୟ ହରାଇବା ମୋର ସର୍ବାଧିକ ଦୁଃଖ ନୁହେଁ; ନ ଦ୍ୟୁତରେ ପରାଜୟ, ନ ମୋ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ବନବାସ—ଏଗୁଡ଼ିକ ମୋ ଶୋକର ମୂଳ କାରଣ ନୁହେଁ। ମୋର ମହାଦୁଃଖ ଏହିଯେ, ଭରିଥିବା ସଭାରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ମୋର ଯୁବତୀ, ସୁନ୍ଦର ପୁତ୍ରବଧୂ ଦ୍ରୌପଦୀ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ କଟୁ ଓ ଅପମାନଜନକ ବଚନ ଶୁଣିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ।

not
:
TypeIndeclinable
Root
राज्यहरणम्the taking away of the kingdom
राज्यहरणम्:
Karta
TypeNoun
Rootराज्यहरण
FormNeuter, Nominative, Singular
दुःखम्sorrow
दुःखम्:
Karta
TypeNoun
Rootदुःख
FormNeuter, Nominative, Singular
द्यूतेin gambling / at the dice-game
द्यूते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootद्यूत
FormNeuter, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
पराजयःdefeat
पराजयः:
Karta
TypeNoun
Rootपराजय
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रत्राजनम्banishment/exile
प्रत्राजनम्:
Karta
TypeNoun
Rootप्रत्राजन
FormNeuter, Nominative, Singular
सुतानाम्of (my) sons
सुतानाम्:
TypeNoun
Rootसुत
FormMasculine, Genitive, Plural
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
not
:
TypeIndeclinable
Root
मेfor me / of me
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
तत्that
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
दुःखकारणम्cause of sorrow
दुःखकारणम्:
Karta
TypeNoun
Rootदुःखकारण
FormNeuter, Nominative, Singular

पुत्र उवाच

Ś
Śrī Kṛṣṇa
D
Draupadī
D
Duryodhana
T
the (Kuru) assembly hall (sabhā)
T
the kingdom (rājya)
T
the dice-game (dyūta)
T
the sons (sutāḥ; i.e., the Pāṇḍavas)