Shloka 2
Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)
Devanagari script
कथं चारं प्रयुड्जीत वर्णान् विश्वासयेत् कथम् | कथें भृत्यान् कथं दारान् कथे पुत्रांक्ष भारत,राजा गुप्तचरकी नियुक्ति कैसे करे? सब वर्णोके मनमें किस प्रकार विश्वास उत्पन्न करे? भारत! वह भृत्यों, स्त्रियों और पुत्रोंको भी कैसे कार्यमें लगावे? तथा उनके मनमें भी किस तरह विश्वास पैदा करे?
Transliteration
kathaṃ cāraṃ prayuñjīta varṇān viśvāsayet katham | kathaṃ bhṛtyān kathaṃ dārān kathe putrān kṣa bhārata ||
Translation
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ରାଜା ଗୁପ୍ତଚରମାନଙ୍କୁ କିପରି ନିଯୁକ୍ତ କରିବେ? ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣର ମନରେ କିପରି ବିଶ୍ୱାସ ଜନ୍ମାଇବେ? ହେ ଭାରତ! ଭୃତ୍ୟ, ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ କିପରି ଲଗାଇବେ—ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ମଧ୍ୟ କିପରି ବିଶ୍ୱାସ ସ୍ଥାପନ କରିବେ?
Word by Word
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
चारम्spy-system / espionage
चारम्:
Karma
TypeNoun
Rootचार
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रयुञ्जीतshould employ / should deploy
प्रयुञ्जीत:
TypeVerb
Rootप्र-युज्
FormVidhi-linga, Optative, Third, Singular, Parasmaipada
वर्णान्the social classes (varnas)
वर्णान्:
Karma
TypeNoun
Rootवर्ण
FormMasculine, Accusative, Plural
विश्वासयेत्should cause to trust / should win confidence
विश्वासयेत्:
TypeVerb
Rootवि-श्वस् (causative: विश्वासय)
FormVidhi-linga, Optative, Third, Singular, Parasmaipada
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
भृत्यान्servants / dependents
भृत्यान्:
Karma
TypeNoun
Rootभृत्य
FormMasculine, Accusative, Plural
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
दारान्wives
दारान्:
Karma
TypeNoun
Rootदार
FormMasculine, Accusative, Plural
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
पुत्रान्sons
पुत्रान्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Accusative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
भारतO Bharata (descendant of Bharata)
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
युधिछिर उवाच
Characters & Entities
Y
YudhiṣṭhiraB
Bhārata (form of address)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes