Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

Adhyāya 287 — Janaka’s Inquiry on Śreyas, Abhayadāna, and Asaṅga

Non-attachment

आत्मोत्कर्ष न मार्गेत परेषां परिनिन्दया । स्वगुणैरेव मार्गेत विप्रकर्ष पृथग्जनात्‌

ātmotkarṣaṁ na mārgeta pareṣāṁ parinindayā | svaguṇair eva mārgeta viprakarṣaṁ pṛthagjanāt ||

ନାରଦ କହିଲେ—ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି ନିଜ ଉତ୍କର୍ଷ ସାବିତ୍ର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସାଧାରଣ ଲୋକମାନଙ୍କଠାରୁ ଯଦି ନିଜର କିଛି ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଥାଏ, ତାହା ନିଜ ଗୁଣ ଓ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ପ୍ରମାଣିତ କର—କଥାର ଦମ୍ଭ ଓ ଦୋଷଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ। ଗୁଣହୀନମାନେ ହିଁ ପ୍ରାୟ ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ନିଜ ଅଭାବ ଦେଖି ସେମାନେ ଗୁଣବାନଙ୍କ ଗୁଣରେ ଦୋଷ ଖୋଜି ଆକ୍ଷେପ କରନ୍ତି।

आत्मोत्कर्षम्one's own superiority/excellence
आत्मोत्कर्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मोत्कर्ष
FormMasculine, Accusative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
मार्गेतshould seek
मार्गेत:
TypeVerb
Rootमृग्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
परेषाम्of others
परेषाम्:
TypeAdjective
Rootपर
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
परिनिन्दयाby blaming/censuring
परिनिन्दया:
Karana
TypeNoun
Rootपरिनिन्दा
FormFeminine, Instrumental, Singular
स्वगुणैःby one's own virtues
स्वगुणैः:
Karana
TypeNoun
Rootस्वगुण
FormMasculine, Instrumental, Plural
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
मार्गेतshould seek
मार्गेत:
TypeVerb
Rootमृग्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
विप्रकर्षम्pre-eminence/superiority
विप्रकर्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootविप्रकर्ष
FormMasculine, Accusative, Singular
पृथक्separately/apart
पृथक्:
TypeIndeclinable
Rootपृथक्
जनात्from people
जनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootजन
FormMasculine, Ablative, Singular

नारद उवाच

N
Nārada

Educational Q&A

True excellence should be shown through one’s own virtues and conduct; seeking status by criticizing others is unethical and typically reflects inner lack of merit.

In the Śānti Parva’s instruction on righteous conduct, Nārada delivers a moral counsel about how to establish one’s worth: by cultivating and displaying genuine qualities rather than by attacking others.