Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

महाभूत–इन्द्रिय–मनस्–बुद्धि–अन्तरात्मा विवेकः | Discrimination of Elements, Senses, Mind, Intellect, and Inner Self

चतुर्थे चायुष: शेषे वानप्रस्थाश्रमं त्यजेत्‌ । सद्यस्कारां निरूप्येष्टिं सर्ववेदसदक्षिणाम्‌

caturthe cāyuṣaḥ śeṣe vānaprasthāśramaṃ tyajet | sadyaskārāṃ nirūpyeṣṭiṃ sarvavedasadakṣiṇām ||

ଆୟୁର ଚତୁର୍ଥ ଓ ଶେଷ ଭାଗ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲେ ବାନପ୍ରସ୍ଥାଶ୍ରମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ କରଣୀୟ ସଂସ୍କାରମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ସମସ୍ତ ବେଦବିଧାନାନୁସାରେ ଦକ୍ଷିଣାସହିତ ଇଷ୍ଟି-ଯଜ୍ଞ ସ୍ଥାପନ କରି, ପରେ ସନ୍ନ୍ୟାସପଥକୁ ଅଗ୍ରସର ହେବା ଉଚିତ।

चतुर्थेin the fourth (stage/part)
चतुर्थे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootचतुर्थ
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
आयुषःof life
आयुषः:
TypeNoun
Rootआयुस्
FormNeuter, Genitive, Singular
शेषेin the remainder
शेषे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशेष
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
वानप्रस्थाश्रमम्the forest-dweller stage (vānaprastha-āśrama)
वानप्रस्थाश्रमम्:
Karma
TypeNoun
Rootवानप्रस्थाश्रम
FormMasculine, Accusative, Singular
त्यजेत्should abandon
त्यजेत्:
TypeVerb
Rootत्यज्
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Singular, Parasmaipada
सद्यःimmediately
सद्यः:
TypeIndeclinable
Rootसद्यः
काराम्the rite/act (kārā)
काराम्:
Karma
TypeNoun
Rootकारा
FormFeminine, Accusative, Singular
निरूप्यhaving arranged/appointed
निरूप्य:
TypeVerb
Rootनिर्-रूप्
FormAbsolutive (Gerund, -ya), Parasmaipada (usage)
इष्टिम्a sacrifice (iṣṭi)
इष्टिम्:
Karma
TypeNoun
Rootइष्टि
FormFeminine, Accusative, Singular
सर्ववेदसदक्षिणाम्having all the Vedas as its dakṣiṇā (fee)
सर्ववेदसदक्षिणाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्ववेदसदक्षिणा
FormFeminine, Accusative, Singular

व्यास उवाच

V
Vyāsa
V
vānaprastha-āśrama
V
Vedas
I
iṣṭi (sacrificial rite)
D
dakṣiṇā (priestly gift/fee)