Shloka 10
पाणिमान् कुण्डधारश्न बलवान् पृथिवीपते । प्रहादो मूषिकादश्व॒ तथैव जनमेजय:,पाणिमान्ू, बलवान कुण्डधार, प्रहाद, मूषिकाद, जनमेजय आदि नाग जो पताका, मण्डल और फणोंसे सुशोभित वहाँ उपस्थित होते हैं, महानाग भगवान् अनन्त भी वहाँ स्थित होते हैं, जिन्हें देखते ही जलके स्वामी वरुण आसन आदि देते और सत्कारपूर्वक उनका पूजन करते हैं। वासुकि आदि सभी नाग हाथ जोड़कर उनके सामने खड़े होते और भगवान् शेषकी आज्ञा पाकर यथायोग्य आसनोंपर बैठकर वहाँकी शोभा बढ़ाते हैं। युधिष्ठि!! ये तथा और भी बहुतसे नाग उस सभामें क्लेशरहित हो महात्मा वरुणकी उपासना करते हैं
nāradā uvāca | pāṇimān kuṇḍadhāraś ca balavān pṛthivīpate | prahrādo mūṣikādaś ca tathaiva janamejayaḥ ||
ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ପୃଥିବୀପତି! ପାଣିମାନ, କୁଣ୍ଡଧାର, ବଲବାନ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ମୂଷିକାଦ ଏବଂ ଜନମେଜୟ ଆଦି ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ଧ୍ୱଜ, ମଣ୍ଡଳ ଓ ଫଣାର ଦ୍ୟୁତିରେ ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ସଭାର ଶୋଭା ବଢ଼ାନ୍ତି। ସେଠାରେ ମହାନାଗ ଭଗବାନ ଅନନ୍ତ (ଶେଷ) ମଧ୍ୟ ଅବସ୍ଥିତ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ଜଳାଧିପତି ବରୁଣ ଆସନ ଆଦି ଦେଇ ସତ୍କାରପୂର୍ବକ ପୂଜା କରନ୍ତି। ବାସୁକି ଆଦି ସମସ୍ତ ନାଗ ହାତ ଯୋଡ଼ି ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହନ୍ତି ଏବଂ ଶେଷଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଆସନରେ ବସନ୍ତି। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର! ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ନାଗ ସେହି ସଭାରେ କ୍ଲେଶରହିତ ହୋଇ ମହାତ୍ମା ବରୁଣଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି।
नारद उवाच
Educational Q&A
The passage highlights dharmic social order in a royal/divine court: greatness is met with proper honor (satkāra), juniors show humility (folded hands), and even powerful beings act within a hierarchy—taking seats only by the command of the foremost (Śeṣa).
Nārada is listing notable Nāgas who are present in Varuṇa’s splendid assembly. The wider description portrays their orderly attendance and worship, and Varuṇa’s respectful reception of Ananta/Śeṣa, with other Nāgas like Vāsuki standing reverently and seating themselves appropriately.