Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

यमसभावर्णनम् (Yamasabhā-varṇanam) — Nārada’s Description of Dharmarāja’s Assembly

अग्निष्वात्ताश्न पितर: फेनपाश्चोष्मपाश्च ये । स्वधावन्तो बर्लहिषदो मूर्तिमन्तस्तथापरे,अगस्त्य, मतंग, काल, मृत्यु, यज्ञकर्ता, सिद्ध, योगशरीरधारी, अग्निष्वात्त पितर, फेनप, ऊष्मप, स्वधावान्‌, बर्हिषद्‌ तथा दूसरे मूर्तिमान्‌ पितर, साक्षात्‌ कालचक्र (संवत्सर आदि कालविभागके अभिमानी देवता), भगवान्‌ हव्यवाहन (अग्नि), दक्षिणायनमें मरनेवाले तथा सकामभावसे दुष्कर (श्रमसाध्य) कर्म करनेवाले मनुष्य, जनेश्वर कालकी अआज्ञामें तत्पर यमदूत, शिंशप एवं पलाश, काश और कुश आदिके अभिमानी देवता मूर्तिमान्‌ होकर उस सभामें धर्मराजकी उपासना करते हैं

nārada uvāca | agniṣvāttāś ca pitaro phenapāś coṣmapāś ca ye | svadhāvanto barhiṣadaḥ mūrtimantas tathāpare ||

ନାରଦ କହିଲେ—ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ, ଫେନପ ଓ ଊଷ୍ମପ ନାମକ ପିତୃମାନେ ଅଛନ୍ତି; ସ୍ୱଧାବାନ୍ତ ଓ ବର୍ହିଷଦ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ। ଏହି ସମସ୍ତ ପିତୃଗଣ ନିଜ-ନିଜ ବର୍ଗରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ସେହି ରାଜସଭାରେ ଧର୍ମରାଜ ଯମଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଉପାସନା କରନ୍ତି। ଏହାରୁ ପ୍ରକାଶ ପାଏ—ଧର୍ମର ସୂକ୍ଷ୍ମ ବିଧାନ ମଧ୍ୟ ପିତୃଲୋକ ଓ ବିଶ୍ୱକ୍ରମର ସାକ୍ଷୀରେ ସ୍ଥାପିତ।

अग्निष्वात्ताःthe Agniṣvātta (class of Pitṛs)
अग्निष्वात्ताः:
Karta
TypeNoun
Rootअग्निष्वात्त
FormMasculine, Nominative, Plural
पितरःthe Fathers (Pitṛs)
पितरः:
Karta
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Nominative, Plural
फेनपाःthe Phenapa (class of Pitṛs)
फेनपाः:
Karta
TypeNoun
Rootफेनप
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
ऊष्मपाःthe Ūṣmapa (class of Pitṛs)
ऊष्मपाः:
Karta
TypeNoun
Rootऊष्मप
FormMasculine, Nominative, Plural
येwho
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
स्वधावन्तःpossessing svadhā (the Pitṛ-offering)
स्वधावन्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्वधावत्
FormMasculine, Nominative, Plural
बर्हिषदःthe Barhiṣad (class of Pitṛs)
बर्हिषदः:
Karta
TypeNoun
Rootबर्हिषद्
FormMasculine, Nominative, Plural
मूर्तिमन्तःembodied, having form
मूर्तिमन्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootमूर्तिमत्
FormMasculine, Nominative, Plural
तथाthus, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
अपरेothers
अपरे:
Karta
TypeAdjective
Rootअपर
FormMasculine, Nominative, Plural

नारद उवाच

N
Narada
P
Pitrs (Pitaras)
A
Agniṣvātta Pitrs
P
Phenapa Pitrs
Ū
Ūṣmapa Pitrs
S
Svadhāvant Pitrs
B
Barhiṣad Pitrs
D
Dharmarāja (Yudhiṣṭhira, implied by context of the sabhā)