Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Nāradasya Rājadharma-praśnāḥ

Nārada’s Examination of Royal Ethics

पाण्डवोंद्वारा देवर्षि नारदका पूजन कच्चिदाचरितं पूर्वर्नरदेव पितामहै: । वर्तसे वृत्तिमक्षुद्रां धर्मार्थसहितां त्रिषु,नरदेव! क्या तुम ब्राह्मण, वैश्य और शूद्र--इन तीनों वर्णोकी प्रजाओंके प्रति अपने पिता-पितामहोंद्वारा व्यवहारमें लायी हुई धर्मार्थयुक्त उत्तम एवं उदार वृत्तिका व्यवहार करते हो?

kaccid ācaritaṃ pūrvair naradeva pitāmahaiḥ | vartase vṛttim akṣudrāṃ dharmārthasahitāṃ triṣu, naradeva ||

ନାରଦ କହିଲେ—ନରଦେବ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର—ଏଇ ତିନି ବର୍ଣ୍ଣର ପ୍ରଜାଙ୍କ ପ୍ରତି, ପୂର୍ବେ ତୁମ ପିତା-ପିତାମହମାନେ ଯେ ଧର୍ମ-ଅର୍ଥଯୁକ୍ତ ଉଦାର ଓ ଉତ୍ତମ ନୀତି ଆଚରଣ କରୁଥିଲେ, ସେହିପରି ତୁମେ ଚାଲୁଛ କି?

कच्चित्whether?, I hope
कच्चित्:
TypeIndeclinable
Rootकच्चित्
Formavyaya (interrogative particle)
आचरितम्practised, observed
आचरितम्:
TypeVerb
Rootआ-चर्
Formpast passive participle; neuter nominative/accusative singular
पूर्वैःby the former (elders)
पूर्वैः:
Karana
TypeAdjective
Rootपूर्व
Formmasculine instrumental plural
नरदेवO king (god among men)
नरदेव:
TypeNoun
Rootनरदेव
Formmasculine vocative singular
पितामहैःby grandfathers/forefathers
पितामहैः:
Karana
TypeNoun
Rootपितामह
Formmasculine instrumental plural
वर्तसेdo you conduct yourself / do you follow
वर्तसे:
TypeVerb
Rootवृत्
Formpresent indicative (lat); 2nd person singular; parasmaipada (Ātmanepada usage: vartase)
वृत्तिम्conduct, mode of life, practice
वृत्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृत्ति
Formfeminine accusative singular
अक्षुद्राम्not mean; noble
अक्षुद्राम्:
TypeAdjective
Rootअक्षुद्र
Formfeminine accusative singular (agreeing with वृत्तिम्)
धर्मार्थसहिताम्accompanied by dharma and artha
धर्मार्थसहिताम्:
TypeAdjective
Rootधर्मार्थसहित
Formfeminine accusative singular (agreeing with वृत्तिम्)
त्रिषुamong the three
त्रिषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootत्रि
Formlocative plural (used substantively: 'in/among the three')
नरदेवO king
नरदेव:
TypeNoun
Rootनरदेव
Formmasculine vocative singular

नारद उवाच

N
Nārada
N
naradeva (the king addressed)